Ttk 790
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi · 2016/2097 E. 2017/992 K. ·
BozulduKesinlik belirsiz
★ Emsal
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
ttk 790↗ ttk 792↗ iktisapta ağır kusur↗ kötüniyetli iktisap↗ çek istirdadı↗ çek hamili↗ meşru hamil↗ zayi nedeniyle çek iptali↗ ciro silsilesi↗ ağır kusur↗ sorumluluktan kurtulma↗ çek iptali↗ ziya↗ lehtar↗ iyiniyet↗ ciro↗ zayi↗ hamil↗ istirdat↗ çek↗ kötüniyet↗ menfi tespit↗ kusur↗
Gerekçe
Bu karar için yapılandırılmış özet üretilmedi; kararın gerekçe bölümü aşağıda (anonimleştirilmiş resmî metin).
Mahkemece tüm dosya kapsamına göre; bilirkişi tarafından yapılan incelemede her iki çekteki ciro imzasının davacı şirket yetkilisinin eli ürünü olmadığı, çeklerin ilk cirosu lehtar davacı şirket yetkilisine ait olmaması nedeni ile davalıların çeki ciro yolu ile devraldıklarından iktisapta ağır kusurlu oldukları, ağır kusurlu olan hamilin çeki geri vermesi gerektiği nedenleriyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararı davalı vekili temyiz etmiştir.
1-Dava, 6102 sayılı yasanın 792. maddesi uyarınca çek istirdadına ilişkindir. Dava, esas itibariyle, menkullerin iadesini sağlamak için açılan "menkul davası" mahiyetindedir (TMK m. 989). Medeni Hukuk'ta bu dava gasp, çalınma veya ziya hallerinde sadece kötüniyetli değil, iyiniyetli zilyede karşı da açılabilir. Halbuki, muamelâttaki emniyeti korumak gerekçesiyle, kambiyo senetleri yönünden bir sınırlama yapılmış ve ayni haklardaki genel prensipten ayrılınarak, söz konusu davanın yanlızca, kötüniyetli veya senedi iktisabında ağır kusuru bulunan kimselere karşı açılabileceği esası benimsenmiştir Bu açıklamalardan sonra somut olaya gelindiğinde; davalılar çeklere ciro yoluyla hamil olup, TTK 792. maddesi uyarınca hamilin çeki kötüniyetle iktisap ettiğinin ya da iktisapta ağır kusurlu olduğunun ispatı halinde çeki geri verme yükümlülüğü vardır. Davalılar muntazam ciro silsilesi ile TTK 790. maddesi uyarınca çekte meşru hamil olup dosya kapsamına göre çekleri kötüniyetli veya çeklerin iktisabında ağır kusurlu olduklarını kabul etme olanağı yoktur, ayrıca davacı ile, davalılar arasındaki ticari ilişki nedeniyle dava konusu çekler verilmiş ise, davacının, ticari ilişkiye konu borcunu dava konusu çeklerle değil, benzin vererek ödediği veya çeklerdeki ciro imzasının sahte olduğu iddialarını ancak bir menfi tespit davasında ileri sürerek sorumluluktan kurtulması mümkündür. Zayi nedeniyle çek iptali davasında çek hamilinin ortaya çıkması üzerine TTK 792. maddesi uyarınca açılan çeklerin istirdadı davasında bu iddianın ileri sürülmesi mümkün değildir. Bu nedenlerle davanın reddi gerekirken yerinde olmayan yazılı gerekçeyle kabulü doğru olmamaış bozmayı gerektirmiştir.
Benzer Kararlar
Aynı mesele otomatik eşleştirildi; ortak/fark incelediğiniz karara göre. Alıntılar yalnız gerekçe bölümünden. Hukuki görüş değildir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2012/2788 E. 2012/4923 K.
Sonuç: 🔶 iki emsal
-
Çekin istirdadı | Çeklerin iadesi
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2016/354 E. 2017/3234 K.
Ortak:iktisapta ağır kusur · kötüniyetli iktisap · meşru hamil · çek hamili · ağır kusur · ciro · hamil · istirdat
İncelediğiniz kararda… ttaki emniyeti korumak gerekçesiyle, kambiyo senetleri yönünden bir sınırlama yapılmış ve ayni haklardaki genel prensipten ayrılınarak, söz konusu davanın yanlızca, «kötüniyetli» veya senedi «iktisabında ağır kusuru» bulunan kimselere karşı açılabileceği esası benimsenmiştir Bu açıklamalardan sonra somut olaya gelindiğinde; davalılar çeklere «ciro» yoluyla «hamil» olup, TTK 792. maddesi uyarınca hamilin çeki «kötüniyetle iktisap» ettiğinin ya da iktisapta ağır kusurlu olduğunun ispatı halinde çeki geri verme yükümlülüğü vardır.
Davalılar muntazam «ciro silsilesi» ile TTK 790. maddesi uyarınca çekte «meşru hamil» olup dosya kapsamına göre çekleri «kötüniyetli» veya çeklerin iktisabında ağır kusurlu olduklarını kabul etme olanağı yoktur, ayrıca davacı ile, davalılar arasındaki ticari ilişki nedeniyle dava konusu çekler verilmiş ise, davacının, ticari ilişkiye konu borcunu dava konusu çeklerle değil, benzin vererek ödediği veya çeklerdeki ciro imzasının sahte olduğu iddialarını ancak bir «menfi tespit» davasında ileri sürerek «sorumluluktan kurtulması» mümkündür.
Zayi nedeniyle «çek iptali» davasında «çek hamilinin» ortaya çıkması üzerine TTK 792. maddesi uyarınca açılan çeklerin «istirdadı» davasında bu iddianın ileri sürülmesi mümkün değildir.
Benzer bu karardaBu düzenleme uyarınca «rıza» hilafına elden çıktığı ileri sürülen «çekin istirdatına» karar verilebilmesi için davacının dava konusu yaptığı çekin «yetkili hamili» olduğunu kanıtlaması yanında, çeki elinde .../... bulunduran yeni hamilin çeki «kötü niyetle iktisap» ettiğini ya da «iktisapta ağır kusuru» bulunduğunu ispat etmesi gereklidir.
Davacı vekilinin iddia ettiği gibi, ticari ilişki kapsamında aldıkları «çek» «ciro» edilmemiş haliyle çalınmış ve davacıya ait cirodaki imzanın sahte olduğu tespit edilmiş ise de, çekin «son hamili» davalının çekte beşinci sıradaki «ciranta» olduğu, davacı adına yapılmış sahte cirodan sonra çekin sırasıyla tarafından ciro edildiği ve muntazam cira silsilesine göre son olarak davalının elinde bulunduğu, icra mahkemesinin kararının ve çekin çalıntı olmasının tek başına davalının çeki «kötüniyetle iktisap» ettiği sonucunu doğurmayacağı, davalının kötüniyetli olduğunu «ispat yükünün» davacıda olduğu, ancak davacı tarafından bu hususun ispat edilemediği anlaşılmakla davalının «meşru hamil» olduğunun kabulü ile davanın reddine karar verilmesi gerekirken kabulüne doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.
6102 sayılı TTK'nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür." şeklinde bir düzenlemeye yer verilmiştir.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:grafolog bilirkişi raporu · grafolog bilirkişi · çekin istirdadı · son hamil · kötü niyetli iktisap · takibin durdurulması · mücerretlik · yetkili hamil
Benzer bu karardaBu düzenleme uyarınca «rıza» hilafına elden çıktığı ileri sürülen «çekin istirdatına» karar verilebilmesi için davacının dava konusu yaptığı çekin «yetkili hamili» olduğunu kanıtlaması yanında, çeki elinde .../... bulunduran yeni hamilin çeki «kötü niyetle iktisap» ettiğini ya da «iktisapta ağır kusuru» bulunduğunu ispat etmesi gereklidir.
Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; «icra hukuk» mahkemesince alınan «grafolog bilirkişi rapor» içeriğine göre takip dayanağı çekteki imzanın davacı/borçluya ait olmadığı, davalının çeki iktisap ederken çekin çalıntı bir «çek» olduğunu, «hırsızlık» konusu edildiğini bildiği, çeki iktisapta kötü niyetli veya ağır kusurlu olduğu gerekçesiyle davanın kabulü ile ait 30/10/2013 keşide tarihli 7.500,00 TL bedelli, «keşidecisi» olan, 0005119 çek nolu çekin davalıdan «istirdatı» ile davacıya iadesine karar verilmiştir.
Bu durum karşısında davada «ispat yükü» «çekin istirdatına» karar verilmesini talep eden davacıya ait olup aksinin kabulü «kıymetli evrakın» «mücerretlik» ilkesini ortadan kaldırır.
Dava, 6102 sayılı TTK'nın 792. (6762 sayılı TTK'nın 704.) maddesi uyarınca «rıza» hilafına elden çıkan «çekin istirdatı» istemine ilişkindir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2015/56 E. 2015/5139 K.
Ortak:iktisapta ağır kusur · çek istirdadı · ciro silsilesi · ağır kusur · ciro · hamil · istirdat · çek
İncelediğiniz kararda… ttaki emniyeti korumak gerekçesiyle, kambiyo senetleri yönünden bir sınırlama yapılmış ve ayni haklardaki genel prensipten ayrılınarak, söz konusu davanın yanlızca, «kötüniyetli» veya senedi «iktisabında ağır kusuru» bulunan kimselere karşı açılabileceği esası benimsenmiştir Bu açıklamalardan sonra somut olaya gelindiğinde; davalılar çeklere «ciro» yoluyla «hamil» olup, TTK 792. maddesi uyarınca hamilin çeki «kötüniyetle iktisap» ettiğinin ya da iktisapta ağır kusurlu olduğunun ispatı halinde çeki geri verme yükümlülüğü vardır.
1-Dava, 6102 sayılı yasanın 792. maddesi uyarınca «çek istirdadına» ilişkindir.
Davalılar muntazam «ciro silsilesi» ile TTK 790. maddesi uyarınca çekte «meşru hamil» olup dosya kapsamına göre çekleri «kötüniyetli» veya çeklerin iktisabında ağır kusurlu olduklarını kabul etme olanağı yoktur, ayrıca davacı ile, davalılar arasındaki ticari ilişki nedeniyle dava konusu çekler verilmiş ise, davacının, ticari ilişkiye konu borcunu dava konusu çeklerle değil, benzin vererek ödediği veya çeklerdeki ciro imzasının sahte olduğu iddialarını ancak bir «menfi tespit» davasında ileri sürerek «sorumluluktan kurtulması» mümkündür.
Benzer bu karardaMahkemece, TTK'nın 792. maddesi uyarınca davacının, dava konusu çekin «yetkili hamili» olduğunu ve davalının çeki «kötü niyetle iktisap» ettiğini veya iktisapta ağır kusurlu olduğunu yazılı delille ispatlayamadığı, davacının imzası ile çekteki imzanın açıkça farklı olduğu ancak bunun davalının aradaki «ciro silsilesi» sebebiyle kötü niyetli olduğu, çeke bağlı bir hakkının ve çekin yetkili hamili olup olmadığını kanıtlamayacağı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Dava, «çek istirdadı» istemine ilişkin olup, mahkemece yazılı gerekçeyle davanın reddine karar verilmiş ise de, ...
6762 sayılı TTK'nın 704. maddesi (6102 sayılı TTK 792) uyarınca «hamilin» çeki iktisabında kötü niyetli olduğu veya ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde «istirdada» karar verilebilir.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:sahte ciro · kötü niyetli iktisap · yazılı delille ispat · yetkili hamil · şikayet · eş rızası · derdestlik · eksik inceleme
Benzer bu karardaCumhuriyet Başsavcılığı'nın 2012/349 esas sayılı dosyasında davalı hakkında davacı tarafından «rıza» hilafına ele geçirilen senedin «sahte ciro» ile işleme konulması iddiasıyla «şikayette» bulunulduğu, soruşturma evrakının «derdest» olduğu anlaşılmaktadır.
Mahkemece, TTK'nın 792. maddesi uyarınca davacının, dava konusu çekin «yetkili hamili» olduğunu ve davalının çeki «kötü niyetle iktisap» ettiğini veya iktisapta ağır kusurlu olduğunu yazılı delille ispatlayamadığı, davacının imzası ile çekteki imzanın açıkça farklı olduğu ancak bunun davalının aradaki «ciro silsilesi» sebebiyle kötü niyetli olduğu, çeke bağlı bir hakkının ve çekin yetkili hamili olup olmadığını kanıtlamayacağı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Mahkemenin bu hususun «yazılı delille ispatı» gerektiği yönündeki değerlendirmesi yerinde olmadığı gibi davalı hakkındaki soruşturma dosyasının beklenmeden «eksik inceleme» ile yazılı gerekçeyle davanın reddine karar verilmesi hatalı olup, hükmün bozulması gerekmiştir.
Hamilin «kötü niyetle iktisabı» veya ağır bir «kusuru» bulunduğu her türlü delille ispat edilebilir.
1 benzer karar daha
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2014/12581 E. 2014/18787 K.
Ortak:iktisapta ağır kusur · kötüniyetli iktisap · çek istirdadı · ciro silsilesi · ağır kusur · çek iptali · ciro · hamil
İncelediğiniz kararda… ttaki emniyeti korumak gerekçesiyle, kambiyo senetleri yönünden bir sınırlama yapılmış ve ayni haklardaki genel prensipten ayrılınarak, söz konusu davanın yanlızca, «kötüniyetli» veya senedi «iktisabında ağır kusuru» bulunan kimselere karşı açılabileceği esası benimsenmiştir Bu açıklamalardan sonra somut olaya gelindiğinde; davalılar çeklere «ciro» yoluyla «hamil» olup, TTK 792. maddesi uyarınca hamilin çeki «kötüniyetle iktisap» ettiğinin ya da iktisapta ağır kusurlu olduğunun ispatı halinde çeki geri verme yükümlülüğü vardır.
Davalılar muntazam «ciro silsilesi» ile TTK 790. maddesi uyarınca çekte «meşru hamil» olup dosya kapsamına göre çekleri «kötüniyetli» veya çeklerin iktisabında ağır kusurlu olduklarını kabul etme olanağı yoktur, ayrıca davacı ile, davalılar arasındaki ticari ilişki nedeniyle dava konusu çekler verilmiş ise, davacının, ticari ilişkiye konu borcunu dava konusu çeklerle değil, benzin vererek ödediği veya çeklerdeki ciro imzasının sahte olduğu iddialarını ancak bir «menfi tespit» davasında ileri sürerek «sorumluluktan kurtulması» mümkündür.
Mahkemece tüm dosya kapsamına göre; bilirkişi tarafından yapılan incelemede her iki çekteki «ciro» imzasının davacı şirket yetkilisinin eli ürünü olmadığı, çeklerin ilk cirosu «lehtar» davacı şirket yetkilisine ait olmaması nedeni ile davalıların çeki ciro yolu ile devraldıklarından iktisapta ağır kusurlu oldukları, ağır kusurlu olan «hamilin» çeki geri vermesi gerektiği nedenleriyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Benzer bu karardaMahkemece her ne kadar çekte yer alan «ciro silsilesine» göre davacının sıfatının olmadığı ve davacının aktif dava «ehliyetinin» bulunmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş ise de, davacının çekin bütün hususiyetleri hakkında beyanda bulunmak suretiyle «çek iptali davası» açtığı, bu davada davacıya «çek istirdadı davası» açmak için süre verildiği anlaşılmaktadır.
6102 sayılı TTK'nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' denilmiştir.
Mahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, dava konusu çekin «cirolar» yoluyla davalıya intikal ettiği, «çek» arkasındaki «ciro silsilesi» kapsamında davacı şirketin çekte sıfatının bulunmadığı, davacının aktif dava «ehliyetinin» olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:çek istirdadı davası · çekin istirdadı · kötü niyetli iktisap · çek iptali davası · istirdat davası · yetkili hamil · eş rızası · ispat yükü
Benzer bu karardaZayi olan «çekin istirdadı» talebiyle açılan işbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın «kötüniyetli» ve iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.
Mahkemece her ne kadar çekte yer alan «ciro silsilesine» göre davacının sıfatının olmadığı ve davacının aktif dava «ehliyetinin» bulunmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş ise de, davacının çekin bütün hususiyetleri hakkında beyanda bulunmak suretiyle «çek iptali davası» açtığı, bu davada davacıya «çek istirdadı davası» açmak için süre verildiği anlaşılmaktadır.
Belirtilen kanun hükmü uyarınca davacının, kendisinin «yetkili hamili» olduğunu ve yeni hamilin çeki «kötü niyetle iktisap» etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerekmektedir.
Dava, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesi (6762 sayılı TTK m.704) uyarınca açılan «çekin istirdadı» istemine ilişkindir.
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
11. Hukuk Dairesi 2016/2097 E. , 2017/992 K.
"İçtihat Metni"
Taraflar arasında görülen davada sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davalılar vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Davacı vekili; müvekkilinin alacağına karşılık aldığı ve lehtarı olduğu keşidecesi olan tarihli, 9.000.00 TL ve aynı keşide tarihli 6.000.00 TL meblağlı iki adet çekinin rızası dışında elinden çıktığını, bu çekleri ile ilgili esas sayılı dosyasında çek iptali davası açtıklarını, çeklerin davalılar tarafından mahkemeye ibraz edildiğini, her iki çekte de müvekkili şirket yetkilisinin ciro imzasının bulunmadığını, davalıların davacı şirketin servis hizmetinde çalışın 5 adet aracı olduğunu, müvekkili şirketten hak ve alacakları olmadığını, aksine müvekkilinin davalı tarafın fatura bedelini mazot vermek sureti ile ödediğini, davalıların çeki müvekkilinin haberi ve rızası olmadan ele geçirdiklerini bildirerek her iki çekin davalılardan alınarak müvekkiline iadesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalılar vekili; müvekkilinin davacı ve çekin keşidecisi firmaya servis hizmeti verdiğini ve karşılığında fatura düzenlendiğini, davacı tarafça, fatura bedeli karşılığı 31/05/2013 keşide tarihli 6.000.00 TL bedelli çekin müvekkili ...'e 31/05/2013 keşide tarihli 9.000.00 TL bedelli çekin müvekkili ...'e verildiğini, vade tarihi geldiğinde bankaya ibraz ettiklerinde davacı tarafça esas sayılı dosyasında çek iptali davası açıldığını öğrendiklerini, bu dosyanın halen esasında kayıtlı olduğunu, çeklerin keşidecisinin dava dışı , davacı İstur Şirketi ile diğer şirket arasında organik ilişki bulunduğunu, bu şirketlerin iç içe olduğunu, her iki çekin de daha önce davacı firma tarafından düzenlenip gününde ödenmeyen 31/12/2012 tarihli 8.000.00 TL ve 31/12/2012 tarihli 7.000.00 TL bedelli çeklere karşılık düzenlenip teslim edildiğini, davacı tarafça açılan davanın haksız olduğunu bildirerek davanın reddini talep etmiştir.
Mahkemece tüm dosya kapsamına göre; bilirkişi tarafından yapılan incelemede her iki çekteki ciro imzasının davacı şirket yetkilisinin eli ürünü olmadığı, çeklerin ilk cirosu lehtar davacı şirket yetkilisine ait olmaması nedeni ile davalıların çeki ciro yolu ile devraldıklarından iktisapta ağır kusurlu oldukları, ağır kusurlu olan hamilin çeki geri vermesi gerektiği nedenleriyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararı davalı vekili temyiz etmiştir.
1-Dava, 6102 sayılı yasanın 792. maddesi uyarınca çek istirdadına ilişkindir. Dava, esas itibariyle, menkullerin iadesini sağlamak için açılan "menkul davası" mahiyetindedir (TMK m. 989). Medeni Hukuk'ta bu dava gasp, çalınma veya ziya hallerinde sadece kötüniyetli değil, iyiniyetli zilyede karşı da açılabilir. Halbuki, muamelâttaki emniyeti korumak gerekçesiyle, kambiyo senetleri yönünden bir sınırlama yapılmış ve ayni haklardaki genel prensipten ayrılınarak, söz konusu davanın yanlızca, kötüniyetli veya senedi iktisabında ağır kusuru bulunan kimselere karşı açılabileceği esası benimsenmiştir Bu açıklamalardan sonra somut olaya gelindiğinde; davalılar çeklere ciro yoluyla hamil olup, TTK 792.
maddesi uyarınca hamilin çeki kötüniyetle iktisap ettiğinin ya da iktisapta ağır kusurlu olduğunun ispatı halinde çeki geri verme yükümlülüğü vardır. Davalılar muntazam ciro silsilesi ile TTK 790. maddesi uyarınca çekte meşru hamil olup dosya kapsamına göre çekleri kötüniyetli veya çeklerin iktisabında ağır kusurlu olduklarını kabul etme olanağı yoktur, ayrıca davacı ile, davalılar arasındaki ticari ilişki nedeniyle dava konusu çekler verilmiş ise, davacının, ticari ilişkiye konu borcunu dava konusu çeklerle değil, benzin vererek ödediği veya çeklerdeki ciro imzasının sahte olduğu iddialarını ancak bir menfi tespit davasında ileri sürerek sorumluluktan kurtulması mümkündür. Zayi nedeniyle çek iptali davasında çek hamilinin ortaya çıkması üzerine TTK 792.
maddesi uyarınca açılan çeklerin istirdadı davasında bu iddianın ileri sürülmesi mümkün değildir. Bu nedenlerle davanın reddi gerekirken yerinde olmayan yazılı gerekçeyle kabulü doğru olmamaış bozmayı gerektirmiştir.
SONUÇ
Yukarıda açıklanan nedenlerle kararın davalılar yararına BOZULMASINA, ödediği peşin temyiz harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 21/02/2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/358511700 · sınıflandırıcı zincir-tam · görünüm damgası: yargitay11_temyiz