Deniz alacağı

Mahkemece Dairemiz bozma ilamına uyularak, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre; davaya konu «ihtiyati haciz» kararın 28.05.2012 tarihinde verildiği, itirazın yapılmasıyla 01.07.2012 tarihinden sonra ihtiyati haczin devam ettiği, bu halde 6103 Sayılı Kanun'un 38. maddesinde deniz hukukunda icra ile ilgili yeni hükümlerin tamamlanmamış işler için uygulanacağı belirtilmekle somu olayda İcra ve Usül Hukuk açısından 6102 Sayılı TTK hükümlerinin uygulanması gerektiği, 6102 Sayılı TTK'nın 1355. maddesinde “Türkiye’de yabancı bayraklı gemiler hakkındaki ihtiyati haciz kararlarının geminin demir attığı, şamandıra veya tonoza bağlandığı ….. yer mahkemesi tarafından verileceği” belirtilmiş olup; bu «yetkinin» «münhasır yetki» kuralı olduğu, ihtiyati haciz isteyenin ihtiyati haczi ilk olarak Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesi'nden talep ettiğini, bu tarihten sonra ihtiyati haciz isteyen …

22 gereği gemi alacakları bakımından menşei ülke hukukunun uygulanması gerektiği, somut olayda uygulanacak hukukun Saint Vincent & Grenadines Hukuku olduğu, anılan ülkenin 1993 Cenevre Gemi İpoteği ve Gemi Alacaklısı Hakkındaki Uluslararası Sözleşme'yi kabul ettiği, bu ülkenin kabul ettiği hükümlerin 6102 Sayılı TTK ile uyuşduğu, bu hükümlere göre «ihtiyati haciz» talep edenin alacağının 6102 Sayılı TTK'nın 1320.

Maddesi gereğince; «gemi alacağı» olmadığı, «deniz alacağı» olduğu, bu alacakların gemi üzerinde sözleşmeye dayalı bir «ipotek» sağlamadığı, gemi üzerinde «rehin hakkı» doğurabilmesi için «gemi siciline» tescilin şart olduğu, ancak böyle bir tescilin bulunmadığı gerekçesiyle «ihtiyati haciz» kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.

Yasal düzenleme içeriğinden anlaşılacağı üzere dava konusunun ihtilaflı olması halinde «ihtiyati tedbir» kararı verilmesi mümkün olup «ihtiyati haciz» gibi ihtiyati tedbir kararı verilemez.

Mahkemece, tüm dosya kapsamına göre, somut olaya ilişkin uyuşmazlığın çözüm yerinin ... olmasına rağmen, bu mahkemenin vereceği tedbir kararının Türkiye'de «infaz kabiliyetinin» bulunmayacağı, yabancı mahkemede görülen davanın taraflarının Türkiye'de bulunan bir «malvarlığı» hakkında tedbir isteminde bulunamamasının «hakkaniyete» aykırı olacağı, TTK'nun 1355. maddesi uyarınca da Türkiye'de yabancı bayraklı gemiler hakkındaki «ihtiyati tedbir» «haciz» kararının, geminin demir attığı, şamandıraya veya tonoza bağlandığı, yanaştığı ya da kızağa alındığı yer mahkemesi tarafından verileceği ve davayı konu yatın yargı …

Mahkemece, tüm dosya kapsamına göre, somut olaya ilişkin uyuşmazlığın çözüm yerinin ... olmasına rağmen, bu mahkemenin vereceği tedbir kararının Türkiye'de «infaz kabiliyetinin» bulunmayacağı, yabancı mahkemede görülen davanın taraflarının Türkiye'de bulunan bir «malvarlığı» hakkında tedbir isteminde bulunamamasının «hakkaniyete» aykırı olacağı, TTK'nun 1355. maddesi uyarınca da Türkiye'de yabancı bayraklı gemiler hakkındaki «ihtiyati tedbir» «haciz» kararının, geminin demir attığı, şamandıraya veya tonoza bağlandığı, yanaştığı ya da kızağa alındığı yer mahkemesi tarafından verileceği ve davayı konu yatın yargı …

1- HMK'nun 389. maddesi uyarınca «ihtiyati tedbir» kararı verilebilmesi için dava konusu hakkın elde edilmesinin zorlaşması ya da imkansız hale gelmesi veya gecikme sebebiyle ciddi bir sakınca yahut zararın doğmasının söz konusu olması gerekir.

Yasal düzenleme içeriğinden anlaşılacağı üzere dava konusunun ihtilaflı olması halinde «ihtiyati tedbir» kararı verilmesi mümkün olup «ihtiyati haciz» gibi ihtiyati tedbir kararı verilemez.

Yat üzerine başka ilişkiden kaynaklanan alacağın temini bakımından «ihtiyati tedbir» konulması istenilmiş olduğundan mahkemece itirazın kabulüne karar vermek gerekirken reddi doğru görülmemiş bozmayı gerektirmiştir.

Maddesi gereğince; «gemi alacağı» olmadığı, «deniz alacağı» olduğu, bu alacakların gemi üzerinde sözleşmeye dayalı bir «ipotek» sağlamadığı, gemi üzerinde «rehin hakkı» doğurabilmesi için «gemi siciline» tescilin şart olduğu, ancak böyle bir tescilin bulunmadığı gerekçesiyle «ihtiyati haciz» kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.

Mahkemece davalının «yetki itirazı» kabul edildiği halde işin esasına da girilerek hem mahkemenin «yetkisiz» olduğu hem de talep konusu alacağın «kanuni rehin hakkı» doğurmadığı gerekçesiyle «ihtiyati haciz» kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.

Mahkemece Dairemiz bozma ilamına uyularak, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre; davaya konu «ihtiyati haciz» kararın 28.05.2012 tarihinde verildiği, itirazın yapılmasıyla 01.07.2012 tarihinden sonra ihtiyati haczin devam ettiği, bu halde 6103 Sayılı Kanun'un 38. maddesinde deniz hukukunda icra ile ilgili yeni hükümlerin tamamlanmamış işler için uygulanacağı belirtilmekle somu olayda İcra ve Usül Hukuk açısından 6102 Sayılı TTK hükümlerinin uygulanması gerektiği, 6102 Sayılı TTK'nın 1355. maddesinde “Türkiye’de yabancı bayraklı gemiler hakkındaki ihtiyati haciz kararlarının geminin demir attığı, şamandıra veya tonoza bağlandığı ….. yer mahkemesi tarafından verileceği” belirtilmiş olup; bu «yetkinin» «münhasır yetki» kuralı olduğu, ihtiyati haciz isteyenin ihtiyati haczi ilk olarak Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesi'nden talep ettiğini, bu tarihten sonra ihtiyati haciz isteyen …

2’de yer alan «yetki» kuralının geçerli olacağı, dolayısıyla alacak talebinde bulunanın gemi üzerinde «gemi alacaklısı hakkı» ve akdi gemi rehni iddiasının incelenmesinin gerektiği, somut olayda «yabancılık unsuru» bulunduğu için gemi üzerinde «gemi alacağına» bağlı olarak doğduğu iddia edilen ve gizli bir “«kanuni rehin hakkı» olan” gemi alacaklısı hakkı açısından yine MÖHUK hükümlerindeki «kanunlar ihtilafı» kurallarına bakmak gerekeceği, MÖHUK m.

2’de yer alan “...«malvarlığı» haklarına ilişkin dava, «uyuşmazlık konusu malvarlığı» unsurunun bulunduğu yerde de açılabilir”. hükmü gereğince geminin burada yer alan uyuşmazlık konusu malvarlığı değerini oluşturuyorsa, dava anında gemi Türkiye’de bulunduğu takdirde Türk mahkemelerinin somut olaydaki milletlerarası «yetkisinin» kabul edileceği, aksi halde ise, yukarıda sayılan «yetki» kuralları somut olayda uygulama alanı bulamadığı için Türk mahkemelerinin yetkisinin bulunmadığı sonucuna ulaşılacağı, bu sorun hakkındaki değerlendirmede ise, talep edilen alacağın «para alacağını» mı, yoksa gemi üzerindeki («teslime» bağlı olmayan) bir akdi veya «kanuni rehin hakkına» mı dayandığının önem taşıdığı, zira para alacağının yanında gemi üzerinde söz konusu rehin hakları bulunuyor ve talep edilen alacak esas itibariyle bu rehin haklar …

TTK açısından da mehaz teşkil eden 1993 Cenevre Sözleşmesi’nde «gemi alacaklısı hakkı» bahşeden alacakların çok sınırlı bir biçimde beş bent halinde düzenlendiği, buna göre «gemi adamı» alacakları, geminin işletilmesinden doğan zararlardan (her türlü bedensel zarar ve «navlun sözleşmesinin» konusunu oluşturan eşya ve yolcu bagajları dışında kalan maddi zararlar) kaynaklanan alacaklar, kurtarma ücreti, seyrüsefer resimleri hak sahibine gemi üzerinde gemi alacaklısı hakkı tanıdığı, dolayısıyla somut olaydaki alacak hakkının 1993 Sözleşmesi’nde yer alan «gemi alacağı» listesine dâhil olmadığı, diğer yandan taraflar arasında akdedilen sözleşmenin tercümesinde gemi rehninden söz edilmekle birlikte, “c.m” ifadesinin gemi rehnini değil, «deniz alacağı» (ing.: maritime claim) terimini karşıladığı, dolayısıyla gemi üzerinde akdi bir «rehin hakkı» kurulmadığı, sözleşmede yer alan deniz alacağı ifadesinin gemi üzerinde sahibi lehine rehin hakkı yaratmadığı, gerekçesiyle, davacının davasının Mahkememizin milletlerarası «yetkisine» girmediğinden HMK m.114/1-a bendi gereğince dava «şartı yokluğundan» İzmir 4.

2’de yer alan «yetki» kuralının geçerli olacağı, dolayısıyla alacak talebinde bulunanın gemi üzerinde «gemi alacaklısı hakkı» ve akdi gemi rehni iddiasının incelenmesinin gerektiği, somut olayda «yabancılık unsuru» bulunduğu için gemi üzerinde «gemi alacağına» bağlı olarak doğduğu iddia edilen ve gizli bir “«kanuni rehin hakkı» olan” gemi alacaklısı hakkı açısından yine MÖHUK hükümlerindeki «kanunlar ihtilafı» kurallarına bakmak gerekeceği, MÖHUK m.

Mahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, somut olayda Türk mahkemelerinin milletlerarası «yetkisini» kabul eden bir «yetki anlaşması» bulunmadığı için «yabancılık unsuru» «taşıyan» söz konusu «ihtiyati haciz» talebinde mahkemenin yetkisinin MÖHUK m.

TTK açısından da mehaz teşkil eden 1993 Cenevre Sözleşmesi’nde «gemi alacaklısı hakkı» bahşeden alacakların çok sınırlı bir biçimde beş bent halinde düzenlendiği, buna göre «gemi adamı» alacakları, geminin işletilmesinden doğan zararlardan (her türlü bedensel zarar ve «navlun sözleşmesinin» konusunu oluşturan eşya ve yolcu bagajları dışında kalan maddi zararlar) kaynaklanan alacaklar, kurtarma ücreti, seyrüsefer resimleri hak sahibine gemi üzerinde gemi alacaklısı hakkı tanıdığı, dolayısıyla somut olaydaki alacak hakkının 1993 Sözleşmesi’nde yer alan «gemi alacağı» listesine dâhil olmadığı, diğer yandan taraflar arasında akdedilen sözleşmenin tercümesinde gemi rehninden söz edilmekle birlikte, “c.m” ifadesinin gemi rehnini değil, «deniz alacağı» (ing.: maritime claim) terimini karşıladığı, dolayısıyla gemi üzerinde akdi bir «rehin hakkı» kurulmadığı, sözleşmede yer alan deniz alacağı ifadesinin gemi üzerinde sahibi lehine rehin hakkı yaratmadığı, gerekçesiyle, davacının davasının Mahkememizin milletlerarası «yetkisine» girmediğinden HMK m.114/1-a bendi gereğince dava «şartı yokluğundan» İzmir 4.

6), talep edenin Türkiye’de «mutad meskeninin» bulunması (HMK m.

Talep, «ihtiyati haciz» kararına itiraza ilişkin olup, «ihtiyati hacze itiraz» eden vekili «yetki itirazının» yanında ihtiyati haciz kararının esas yönünden de yerinde olmadığını ileri sürmüştür.

Mahkemece Dairemiz bozma ilamına uyularak, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre; davaya konu «ihtiyati haciz» kararın 28.05.2012 tarihinde verildiği, itirazın yapılmasıyla 01.07.2012 tarihinden sonra ihtiyati haczin devam ettiği, bu halde 6103 Sayılı Kanun'un 38. maddesinde deniz hukukunda icra ile ilgili yeni hükümlerin tamamlanmamış işler için uygulanacağı belirtilmekle somu olayda İcra ve Usül Hukuk açısından 6102 Sayılı TTK hükümlerinin uygulanması gerektiği, 6102 Sayılı TTK'nın 1355. maddesinde “Türkiye’de yabancı bayraklı gemiler hakkındaki ihtiyati haciz kararlarının geminin demir attığı, şamandıra veya tonoza bağlandığı ….. yer mahkemesi tarafından verileceği” belirtilmiş olup; bu «yetkinin» «münhasır yetki» kuralı olduğu, ihtiyati haciz isteyenin ihtiyati haczi ilk olarak Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesi'nden talep ettiğini, bu tarihten sonra ihtiyati haciz isteyen …

Maddesi gereğince; «gemi alacağı» olmadığı, «deniz alacağı» olduğu, bu alacakların gemi üzerinde sözleşmeye dayalı bir «ipotek» sağlamadığı, gemi üzerinde «rehin hakkı» doğurabilmesi için «gemi siciline» tescilin şart olduğu, ancak böyle bir tescilin bulunmadığı gerekçesiyle «ihtiyati haciz» kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.

Mahkemece, «ihtiyati hacze itiraz» dilekçesi, karşı taraf vekilinin savunmaları, «ihtiyati haciz» dilekçesi ve eki belgeler ile tüm dosya kapsamı uyarınca ihtiyati hacze konu yakıtın, Kumsu Shipping&Trading S.A. şirketi tarafından talep edildiği ve dava konusu M/RORO KIBRIS YILDIZI isimli gemi kaptanı tarafından söz konusu yakıtın «teslim» alındığı, 27/11/2012 tarihli «kira sözleşmesi» kapsamında, dava konusu alacağın doğduğu, 24/01/2013 tarihinde gemiyi kiralayan Kumsu Shipping&Trading S.A. şirketinin TTK'nın 1061/1-2 maddeleri uyarınca geminin «donatanı» olduğu, TTK'nın 1352/L maddesi uyarınca alacağın bir «deniz alacağı» olduğu gerekçesiyle ihtiyati hacze vaki itirazın reddine karar verilmiştir.

1353. madde uyarınca «deniz alacağının» «teminat» altına alınması için «ihtiyati haciz» kararı verilebilecek olup, yabancı bayraklı olduğu dosya içeriğinden anlaşılan gemi için ihtiyati haciz kararı ancak anılan Yasa'nın 1355. maddesi uyarınca sadece, geminin demir attığı, şamandıraya veya tonoza bağlandığı, yanaştığı ya da kızağa alındığı yer mahkemesi tarafından verilebilir.

2-Mahkemece, «deniz alacağı» nedeniyle gemi üzerine «ihtiyati haciz» konularak seferden men edilmesine de karar verilmiştir.

Mahkemece, «ihtiyati hacze itiraz» dilekçesi, karşı taraf vekilinin savunmaları, «ihtiyati haciz» dilekçesi ve eki belgeler ile tüm dosya kapsamı uyarınca ihtiyati hacze konu yakıtın, Kumsu Shipping&Trading S.A. şirketi tarafından talep edildiği ve dava konusu M/RORO KIBRIS YILDIZI isimli gemi kaptanı tarafından söz konusu yakıtın «teslim» alındığı, 27/11/2012 tarihli «kira sözleşmesi» kapsamında, dava konusu alacağın doğduğu, 24/01/2013 tarihinde gemiyi kiralayan Kumsu Shipping&Trading S.A. şirketinin TTK'nın 1061/1-2 maddeleri uyarınca geminin «donatanı» olduğu, TTK'nın 1352/L maddesi uyarınca alacağın bir «deniz alacağı» olduğu gerekçesiyle ihtiyati hacze vaki itirazın reddine karar verilmiştir.

Bu «yetki» «kesin yetki» olup, mahkemece re’sen göz önünde bulundurulması gerekir.

1353. madde uyarınca «deniz alacağının» «teminat» altına alınması için «ihtiyati haciz» kararı verilebilecek olup, yabancı bayraklı olduğu dosya içeriğinden anlaşılan gemi için ihtiyati haciz kararı ancak anılan Yasa'nın 1355. maddesi uyarınca sadece, geminin demir attığı, şamandıraya veya tonoza bağlandığı, yanaştığı ya da kızağa alındığı yer mahkemesi tarafından verilebilir.

6102 sayılı TTK'nın 1353/1. maddesinin 2. cümlesi gereğince gemi üzerine «ihtiyati tedbir» konulması veya başka suretle geminin seferden men edilmesi istenemez.