Aynı çeklere ilişkin önceki derdest dava ve kesin hüküm nedeniyle çek iptali davasının usulden reddi
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2018/1315 E. 2018/1692 K. · · İlk derece: İSTANBUL 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
Diğer / sınıflanamadıkaldırma ve esas hakkında yeniden hükümKesin
★ EmsalDava şartı (hukuki yarar / ehliyet / kesin hüküm)
Gerekçe özeti
Çek iptali davasında dava konusu çeklerin aynı davacı tarafça daha önce açılan bir başka davaya da konu edilmiş olması ve o davanın feragat nedeniyle reddedilip kesinleşmiş olması halinde, ilgili çekler yönünden davanın konusuz kalması nedeniyle reddi yerine, davanın açıldığı tarihte derdestlik, karar tarihinde ise kesin hüküm dava şartının bulunduğu gözetilerek HMK 114/1-i uyarınca usulden reddine karar verilmesi gerekir; dava şartları mahkemece re'sen gözetilmelidir.
Ele alınan sorunlar
Konusuz kalma nedeniyle ret kararı verilen çekler yönünden dava şartı (derdestlik/kesin hüküm) incelemesi → kabul
İddia: Davacı vekili, gerekçeli kararın (B) bendinde belirtilen 4 adet çek yönünden davanın konusuz kaldığından bahisle verilen ret kararının kabul edilemeyeceğini, feri müdahale talebi reddedilen kişinin sunduğu çekler hakkında bu şekilde karar verilmesinin doğru olmadığını ileri sürerek kararın kaldırılmasını istemiştir.
Gerekçe: Çek iptali istemlerinde, yargılama sırasında çek hamilinin ortaya çıkması durumunda talep edene mevcut hamile karşı istirdat davası açması için süre verilmeli; istirdat davası açılırsa çek iptali davası konusuz kalmış sayılarak esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına, açılmazsa davanın reddine hükmedilmelidir. Somut olayda dava konusu 4 çek için üçüncü şahıslar çek asıllarının kendilerinde veya icra takip dosyalarında olduğunu bildirmiş, davacı da bu çeklere ilişkin istirdat davası açmıştır; bu haliyle davanın konusuz kaldığı kabul edilebilir görünse de, dosya incelendiğinde davacının dava konusu tüm çekleri daha önce 08/04/2017 tarihinde açtığı başka bir dava ile (İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesi 2017/343 E.) dava konusu ettiği, iş bu davanın ise 27/04/2017 tarihinde açıldığı, iş bu davada 03/05/2017 tarihinde tedbir kararı verilmesinin akabinde diğer dosyaya 04/05/2017 tarihinde feragat dilekçesi sunulduğu ve o davanın feragat nedeniyle reddine karar verilip 24/05/2017 tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır. Dava şartları davanın her aşamasında re'sen gözetilir. Bu durumda, iş bu davanın açıldığı tarihte aynı çeklere ilişkin derdest başka bir dava bulunduğu, karar tarihinde ise dava konusu hakkında kesin hüküm oluştuğu anlaşıldığından, ilk derece mahkemesince bu çekler yönünden davanın konusuz kalma gerekçesiyle değil, dava şartı yokluğundan (kesin hüküm/derdestlik) HMK 114/1-i maddesi uyarınca usulden reddine karar verilmesi gerekirdi.
Gerekçe kaynağı: düzeltme
Emsal değeri
Çek iptali davalarında, çek hamilinin ortaya çıkması nedeniyle konusuz kalma değerlendirmesi yapılmadan önce, aynı çeklere ilişkin başka bir davanın derdest olup olmadığının ve o davanın sonucunun (feragat/kesin hüküm) re'sen araştırılması gerektiğine ilişkin bir uygulama örneği sunmaktadır.
Usul tespitleri
- Dava şartı
- derdestlik, kesin hüküm
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
zayi nedeniyle çek iptali↗ istirdat davası↗ konusuz kalma↗ dava şartı↗ derdestlik↗ kesin hüküm↗ feragat↗ re'sen gözetme↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2018/1315
KARAR NO 2018/1692
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ İSTANBUL 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 12/04/2018
NUMARASI 2017/391 Esas 2018/420 Karar
DAVA
Zayi Nedeniyle Çek İptali
İSTİNAF KARAR TARİHİ 25/12/2018
Davanın kısmen kabulüne ilişkin hükmün reddine ilişkin kısmın davacı vekilince istinafı üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü.
DAVA
Davacı vekili,... Bankası A.Ş. Beyazıt Şubesi’ne ait, keşidecisi ... Tic. Ltd. Şti olan 17 adet toplam 443.000-TL bedelli keşide tarihleri 05/05/2017-30/08/2017 arasında değişen çekin müvekkiline alacağına karşılık verildiğini, ancak müvekkili uhdesine geçmeden katbolduğunu, çeklerin kötüniyetli kişilerin eline geçmesi halinde müvekkilinin mağdur olacağını ileri sürerek çeklerin zayii nedeniyle iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, TTK 760. ve 762. maddesi uyarınca ticaret sicil gazetesinde 3 defa ilân yaptırıldığı, TTK 761. maddesi uyarınca üç aylık süre içinde ... nolu çeklerin elinde bulunduran 3. kişiler tarafından dosyaya ibraz edildiği, davacı tarafa bu çekler yönünden istirdat davası açmak üzere süre verildiği, davacı tarafça ... ve ... nolu çekler yönünden dava açıldığı,... nolu çek yönünden ise dava açılmadığı, öte yandan dava konusu diğer 12 adet çekin ise 3 aylık süre içinde üçüncü şahıslarca dosyaya ibraz edilmemiş olması nedeni ile bu çekler yönünden iptal koşullarının oluştuğu gerekçesiyle ... . , . ,. nolu çeklerin iptaline, .nolu çekler yönünden açılan davanın konusu kalmadığından reddine,..
nolu çek yönünden açılan davanın reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, gerekçeli kararın B bendinde belirtilen 4 adet çek yönünden davanın konusuz kaldığından bahisle red kararı verilmiş olmasının kabul edilemeyeceğini, nitekim 12/09/2017 tarihli duruşma 5 nolu bendi ile Servet Işık’ın feri müdahale talebinin reddine karar verildiğini, dolayısıyla bu şahsın sunmuş olduğu çekler hakkında bu şekilde karar verilmiş olmasının kabul edilemeyeceğini belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.
GEREKÇE
Dava, TTK nun 818/s, 757-765. madde hükümlerine göre zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir.Yargıtay 11.Hukuk Dairesi’nin yerleşik içtihatları uyarınca çek iptali istemlerinde, yargılama sırasında çek hamilinin ortaya çıkması durumunda, mahkemece çek iptali isteminde bulunan talep edene, mevcut çek hamiline karşı çek istirdadı davası açması için süre verilmeli ve istirdat davasının açılması halinde, çek iptali davasının konusuz kaldığı düşünülerek esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına; açılmaması halinde ise, çek iptali davasının reddi yönünde hüküm kurulması gerekir.
Somut olayda, istinaf istemine konu edilen ... çekler yönünden 3.şahıslar dosyaya dilekçeler sunarak çek asıllarının kendilerinde veya takibe konu edilmeleri nedeniyle icra takip dosyalarında olduğunu beyan etmiş olup, davacı tarafça bu çeklere ilişkin istirdat davası açıldığı bildirilmiştir. Bu durumda bu çekler yönünden davanın konusuz kaldığı kabul edilebilir.
Öte yandan dosya kapsamında mevcut belgelerden davacının daha önce dava konusu çeklere ilişkin açmış olduğu bir başka davanın feragat nedeniyle reddedildiğinden söz edildiği görülmekle, Dairemizce bu dosyanın incelenmesi için UYAP’tan inceleme izni talep edilmiş, incelendiğinde iş bu davaya konu edilen tüm çeklerin, davacı tarafça daha önce 08/04/2017 tarihinde açılan dava ile İstanbul 5.Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2017/343 Esas sayılı dosyasına konu edildiği, 27/04/2017 tarihinde ise iş bu davaya konu edildiği, iş bu davada 03/05/2017 tarihinde tedbir kararı verilmesinin akabinde diğer dosyaya 04/05/2017 tarihinde davadan feragat dilekçesi sunulduğu, İstanbul 5.Asliye Ticaret Mahkemesi‘nin 04/05/2017 tarihli 2017/343 E.2017/327 K.
sayılı kararı ile davanın feragat nedeniyle reddine karar verildiği, kararın 24/05/2017 tarihinde kesinleştiği görülmüştür.
Dava şartları davanın her aşamasında re’sen gözetilmelidir.
Bu durumda iş bu davanın açıldığı tarihte, derdest başka bir davanın bulunduğu, iş bu davada karar verildiği tarihte ise dava konusu hakkında kesin hüküm bulunduğu anlaşılmakla, ilk derece mahkemesince istinaf istemine konu edilen çekler yönünden davanın dava şartı yokluğundan HMK 114/1-i maddesi uyarınca reddi gerekirken, eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, ancak bu eksiklik yeniden yargılamayı gerektirmediğinden, HMK 353(1)b-2 maddesi uyarınca söz konusu çeklere ilişkin hükmün kaldırılarak bu çeklere ilişkin davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle:
Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜNE; İstanbul 3.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 12/04/2018 Tarih 2017/391 Esas 2018/420 Karar sayılı hükmün konusuz kalması nedeniyle reddine karar verilen (B) bendine konu 4 adet çeke ilişkin kısmının HMK 353(1)b-2 gereği KALDIRILMASINA;
"B)Dava konusu;
...çek numaralı, 10/05/2017 keşide tarihli 10.000-USD bedelli,
... çek numaralı, 15/05/2017 keşide tarihli 10.000-USD bedelli,
... çek numaralı, 10/05/2017 keşide tarihli, 30.000-TL bedelli,
... çek numaralı, 15/05/2017 keşide tarihli, 30.000-TL bedelli çekler hakkındaki davanın kesin hüküm nedeniyle REDDİNE"
İlk Derece Yargılamasına ilişkin olarak ;
"Harç alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,"
İstinaf yoluna başvuran davacı tarafından yatırılan 35,90-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde kendisine iadesine,
İstinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362.ç maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 25/12/2018
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/275264 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi