Keşidecinin zayi çek yaprakları için ödeme yasağı talep edememesi
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2021/1872 E. 2021/1999 K. ·
Diğer / sınıflanamadıistinaf başvurusunun esastan reddiKesin
★ Emsal
Davacının nitelemesi: İhtiyati Tedbir (Ödeme Yasağı) mahkemenin nitelemesiyle örtüşüyor
Gerekçe özeti
Çek hesabı sahibi/keşideci, henüz keşide edilmemiş (kambiyo vasfını haiz olmayan) boş çek yapraklarının zayi olması nedeniyle iptal davası açmış olsa bile, bu davada çeklere ödeme yasağı konulmasını isteyemez; çünkü kanun keşideciye zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı tanımadığı gibi hesap sahibine ödemeden men yetkisi de tanımamıştır. Bu koruma, çek yaprağının sonradan doldurulup hak iddia eden bir hamil ortaya çıkması halinde, o hamile karşı açılacak menfi tespit davası yoluyla sağlanabilir.
Ele alınan sorunlar
Zayi nedeniyle çek iptali davasında keşidecinin ödeme yasağı (ihtiyati tedbir) talep edip edemeyeceği → ret
İddia: Davacı vekili, davanın çek iptali davası değil menfi tespit davası olarak değerlendirilmesi gerektiğini, bahse konu belgenin çek vasfı bulunmadığından müvekkilinin keşideci olarak addedilemeyeceğini ve mağduriyetin önlenmesi için ivedi olarak ihtiyati tedbir kararı verilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.
Gerekçe: TTK'nın 757-764. maddelerindeki düzenlemelere göre çek keşidecisinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmadığı gibi, çek hesabı sahibine ödemeden men yetkisi de tanınmamıştır. Somut olayda davacı, çeklerin hamili değil, çeklerin bağlı olduğu hesabın sahibidir; ayrıca çekler henüz keşide edilmemiş, yani kambiyo vasfını haiz olmayan boş çek yaprakları niteliğindedir. İstinaf aşamasında davanın menfi tespit davası olduğu ileri sürülmüş ise de, dava çek yapraklarına dayalı hak talep eden hamil hasım gösterilerek açılmamıştır. Çek yapraklarının bir kısmına savcılık tarafından el koyma kararı verildiği, bir kısmının da banka sistemlerinde aktive edilmediği anlaşılmıştır; çek yaprağının sonradan doldurulması halinde çeklere dayalı hak iddia edenlere karşı menfi tespit davası açılarak hukuki koruma sağlanması mümkündür. Bu nedenlerle zayi nedeniyle iptal davasında çeklere ödeme yasağı konulmasına yönelik ihtiyati tedbir talebinin reddinde isabetsizlik bulunmamaktadır.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
Zayi olan çek yaprakları henüz keşide edilmemişse kambiyo vasfını haiz olmadığından, çek hesabı sahibinin/keşidecinin bu yapraklara ödeme yasağı konulmasını talep edemeyeceği ve korumanın ancak sonradan hak iddia edecek hamile karşı menfi tespit davası yoluyla sağlanabileceği yönünde bölgesel ikna edici bir çözüm sunmaktadır.
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
çek iptali (zayi)↗ ihtiyati tedbir↗ ödeme yasağı↗ menfi tespit davası↗ kambiyo vasfı↗ keşideci↗ çek hesabı sahibi↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA N 2021/1872
KARAR NO 2021/1999
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
TALEP İhtiyati Tedbir
İSTİNAF KARAR TARİHİ 31/12/2021
İhtiyati tedbir talebinin reddine ilişkin ara kararın davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü.
TALEP
Davacı vekili; keşidecsinin Müvekkilinin Çerkezköy'de faaliyet göstermekte olan merkezi Nişantaşı'nda bulunan bir şirket olup çek alışverişi yoğun olan bir firma olduğunu, ...Katılım Bankası tarafından keşidecisi müvekkili şirket olan başlangıç seri numarası C1 358771, bitiş numarası C1 358780 olan, 10 yapraklı 1 adet çek defterinin, çek basım firması tarafından basıldıktan sonra Şubeye gönderilmek üzere teslim edildiği kargo firmasında kaybolduğunu, müvekkili şirketin tanımadıkları 3.şahıslar tarafından çekler nedeniyle sık sık arandığını, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2021/63072 soruşturma nolu dosyasında 258771, 258772, 258774, 258778, 258780 seri nolu çeklere el koymaya yönelik tedbir kararı verildiği, fakat 258773, 258775, 258776, 258777, 258779 nolu çeklerden 258779 nolu çekin ciro yolu ile devredildiğini belirterek bahse konu belgelerin kıymetli evrak vasfına sahip olmadığının tespitine, zayi olan çek defterinin iptaline, bahse konu belgelerle ilgili ödeme yasağı konulmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Mahkemece; keşideci tarafından iptal davası açılamayacağından davacı vekilinin ödeme yasağı talebinin reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
Davacı vekili istinaf dilekçesinde; Her ne kadar mahkemece dava çek iptali davası olarak değerlendirilmiş ise de davanın menfi tespit davası olduğunu, mahkemece verilen kararın maddi hataya dayalı olduğunu, bahse konu belgenin çek vasfı bulunmadığından müvekkilinin keşideci olarak addedilemeyeceğini, bahse konu ödeme yasağı taleplerinin olası bir takibe karşı ihtiyati tedbir talebi niteliğinde olduğunu, müvekkilinin daha fazla mağdur olmaması açısından ivedi olarak ihtiyati tedbir kararı verilmesi gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
GEREKÇE
Davacı vekili, müvekkili adına düzenlenen çek defterinin matbaadan ilgili bankaya gönderilmesi aşamasında kaybolması nedeniyle bahse konu çek defterinde yer alan çek yapraklarının kıymetli evrak niteliğinde olmadığının tespitini ve bu çek yapraklarının iptalini talep etmiş olup, bahse konu çek yapraklarına ödeme yasağı konulması talebinde bulunmuştur.
TTK.'nın 757-764. maddelerinde yer alan yasal düzenlemelere göre, çek keşidecisinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmadığı gibi çek hesabı sahibine ödemeden men yetkisi de tanınmamıştır. Somut olayda davacı, çeklerin hamili değil, çeklerin bağlı olduğu hesabın sahibi olduğu gibi, çekler henüz keşide dahi edilmemiş, yani kambiyo vasfını haiz olmayan boş çek yaprakları olduğu açıklanmıştır. İstinaf aşamasında davanın menfi tespit davası olduğundan bahsedilmiş ise de dava çek yapraklarına dayalı olarak hak talep eden hamil hasım gösterilerek açılmamıştır. Bahse konu çek yapraklarının bir kısmı ile ilgili savcılık tarafından el koyma kararı verildiği,bir kısmının da banka sistemlerinde aktive edilmediği anlaşılmakla çek yaprağının sonradan sonradan doldurulması halinde çeklere dayalı hak iddia edenlere karşı menfi tespit davası açılarak hukuki koruma sağlanması mümkündür.
Açıklanan nedenlerle; açılan zayii nedeniyle iptal davasında mahkemece çeklere ödeme yasağı konulmasına yönelik ihtiyati tedbir talebinin reddinde karar verilmesinde isabetsizlik bulunmadığından davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmelidir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle:
Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,
Peşin harcın karar harcına mahsubuna başkaca harç alınmasına yer olmadığına,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-f maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.31/12/2021
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/130191 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi