Muvafakat

Bu durumda mimari projenin davalı tarafından çizimi ve davalıya «teslimi» sonucu zemine uygulanması ve böylece ilim ve edebiyat eseri niteliğinde olan proje ile ilgili mali hakların da davacıya geçtiği, bu haklar kapsamında esasen eserin işleme hakkının da mevcut olmasına karşın eser sahibinin devri kabil olmayan manevi hakları kapsamında 5846 sayılı Yasa'nın 16. maddesi uyarınca eser sahibinin, kayıtsız ve şartsız olarak yazılı izin vermiş olsa bile şeref ve itibarını zedeleyen veya eserin mahiyet ve hususiyetlerini bozan her türlü değiştirilmeleri menetme yetkisi bulunduğu gözönüne alınmak suretiyle, «uyuşmazlık konusu» tadilatın niteliği itibariyle eserin bütünlüğünü bozucu nitelikte olup olmadığı hususunda bilirkişilerden görüş alınmaksızın «eksik inceleme» ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, hükmün temyiz eden davalı yararına bozulması gerekmiştir.

Ancak, mülga 818 sayılı BK'nun 355 vd. maddeleri uyarınca bir eser siparişi sözleşmesi kapsamında davacı tarafından meydana getirilerek işverene «teslim» olunan ve zemine uygulanan nihai proje üzerindeki mali hakların karşı tarafa geçmesi halinde dahi; eser sahibinin 5846 sayılı ...

… unluluktan kaynaklanıp kaynaklanmadığı hususlarında bilirkişi heyetinden ek görüş alınarak davacının manevi tazminat talebi hakkında bir karar verilmesi gerekirken, «eksik inceleme» ve değerlendirme sonucu bu istemin de reddine karar verilmesi isabetli görülmediğinden kararın davacı yararına bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

1/B, (a) maddesinde yazılı eser «tanımına» uymadıkları, sıradan yapılar oldukları, davacının ...’e dayalı olarak tazminat talep edemeyeceği gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

Bu durumda mimari projenin davalı tarafından çizimi ve davalıya «teslimi» sonucu zemine uygulanması ve böylece ilim ve edebiyat eseri niteliğinde olan proje ile ilgili mali hakların da davacıya geçtiği, bu haklar kapsamında esasen eserin işleme hakkının da mevcut olmasına karşın eser sahibinin devri kabil olmayan manevi hakları kapsamında 5846 sayılı Yasa'nın 16. maddesi uyarınca eser sahibinin, kayıtsız ve şartsız olarak yazılı izin vermiş olsa bile şeref ve itibarını zedeleyen veya eserin mahiyet ve hususiyetlerini bozan her türlü değiştirilmeleri menetme yetkisi bulunduğu gözönüne alınmak suretiyle, «uyuşmazlık konusu» tadilatın niteliği itibariyle eserin bütünlüğünü bozucu nitelikte olup olmadığı hususunda bilirkişilerden görüş alınmaksızın «eksik inceleme» ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, hükmün temyiz eden davalı yararına bozulması gerekmiştir.

Ancak, mülga 818 sayılı BK'nun 355 vd. maddeleri uyarınca bir eser siparişi sözleşmesi kapsamında davacı tarafından meydana getirilerek işverene «teslim» olunan ve zemine uygulanan nihai proje üzerindeki mali hakların karşı tarafa geçmesi halinde dahi; eser sahibinin 5846 sayılı FSEK 14 vd. maddeleri uyarınca sahip olduğu ve devredilemez nitelikteki manevi hakları korunmaya devam etmektedir.

Bu nedenle, gerçekleştirilen tadilat projesinin 5846 Sayılı FSEK 16. maddesi anlamında davacıya ait orijinal mimari projenin bütünlüğünü ihlal edip etmediği hususunda bilirkişi heyetinden ek görüş alınarak davacının manevi tazminat talebi hakkında bir karar verilmesi gerekirken «eksik inceleme» ve değerlendirme sonucu bu istemin de reddine karar verilmesi isabetli görülmediğinden kararın bozulması gerekmiştir.

… iddia, savunma ve benimsenen bilirkişi raporuna göre, söz konusu mimari yapının, FSEK’te öngörülen hususiyet koşulunu taşımadığı, FSEK 1/B, (a) maddede yazılı eser «tanımına» uymadığı, sıradan ve özgün olmayan bir yapı olduğu, dolayısıyla, davacının, mimari yapı bakımından eser korumasından yararlanması mümkün bulunmadığı için FSEK 68 v …

Bu durumda mimari projenin davalı tarafından çizimi ve davalıya «teslimi» sonucu zemine uygulanması ve böylece ilim ve edebiyat eseri niteliğinde olan proje ile ilgili mali hakların da davacıya geçtiği, bu haklar kapsamında esasen eserin işleme hakkının da mevcut olmasına karşın eser sahibinin devri kabil olmayan manevi hakları kapsamında 5846 sayılı Yasa'nın 16. maddesi uyarınca eser sahibinin, kayıtsız ve şartsız olarak yazılı izin vermiş olsa bile şeref ve itibarını zedeleyen veya eserin mahiyet ve hususiyetlerini bozan her türlü değiştirilmeleri menetme yetkisi bulunduğu gözönüne alınmak suretiyle, «uyuşmazlık konusu» tadilatın niteliği itibariyle eserin bütünlüğünü bozucu nitelikte olup olmadığı hususunda bilirkişilerden görüş alınmaksızın «eksik inceleme» ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, hükmün temyiz eden davalı yararına bozulması gerekmiştir.

Mahkemece, iddia, savunma ve benimsenen bilirkişi raporu uyarınca söz konusu mimari yapının eser «tanımına» uymadığını, davacının, mimari yapı bakımından eser korumasından yararlanmasının mümkün olmadığını, öte yandan projenin 5486 sayılı FSEK 2/3. maddesi uyarınca değerlendirilmesinde davacının bu projeyi hazırlayıp, sipariş edene «teslim» etmiş ve o sırada projeden doğan mali hakkını elde etmiş olmakla, projenin özgülendiği sanayi sitesi bakımından tekelci hak ileri sürmesinin kabul edilemeyeceği ge …

Ancak, mülga 818 sayılı BK'nun 355 vd. maddeleri uyarınca bir eser siparişi sözleşmesi kapsamında davacı tarafından meydana getirilerek işverene «teslim» olunan ve zemine uygulanan nihai proje üzerindeki mali hakların karşı tarafa geçmesi halinde dahi; eser sahibinin 5846 sayılı FSEK 14 vd. maddeleri uyarınca sahip olduğu ve devredilemez nitelikteki manevi hakları korunmaya devam etmektedir.

Bu nedenle, 1985 yılında gerçekleştirilen tadilat projesinin 5846 Sayılı FSEK 16. maddesi anlamında davacıya ait orijinal mimari projenin bütünlüğünü ihlal edip etmediği hususunda bilirkişi heyetinden ek görüş alınarak davacının manevi tazminat talebi hakkında bir karar verilmesi gerekirken «eksik inceleme» ve değerlendirme sonucu bu istemin de reddine karar verilmesi isabetli görülmediğinden kararın bozulması gerekmiştir.

Mahkemece, iddia, savunma ve benimsenen bilirkişi raporu uyarınca söz konusu mimari yapının eser «tanımına» uymadığını, davacının, mimari yapı bakımından eser korumasından yararlanmasının mümkün olmadığını, öte yandan projenin 5486 sayılı FSEK 2/3. maddesi uyarınca değerlendirilmesinde davacının bu projeyi hazırlayıp, sipariş edene «teslim» etmiş ve o sırada projeden doğan mali hakkını elde etmiş olmakla, projenin özgülendiği sanayi sitesi bakımından tekelci hak ileri sürmesinin kabul edilemeyeceği ge …

… hkemece, projenin telif hakkı gerektiren bir eser niteliğinde bulunmadığı, bir ilim eseri mahiyetinde olduğu, bu kapsamda malikin mülkiyet hakkı kapsamında tasarruf «yetkisinde» olan zorunlu değişiklikler yönünden projenin ilk müellifinden onay alınması gerekmediği gerekçesi ile davanın kabulüne, yapıda davacı tarafca yapılmak istenen zorunlu değişiklikler ve tadilat hususunda davalı tarafın «muvafakatının» alınmasına gerek olmadığının ve bu yönden davalıya ödenmesi gereken herhangi bir telif ücretinin bulunmadığının tespitine karar verilmiştir.

Noterliği’nin 14.05.2009/13833 tarih/sayılı «ihtarnamesi» ile proje tadilatını hazırlayıp Belediye'ye sunması için davalı şirkete onbeş günlük süre verdiği, ihtarnamede anılan süre içerisinde istem konusu yerine getirilmediğinde başka bir «ihtara» gerek kalmadan sözleşmenin feshedileceğinin de yazılı bulunduğu, verilen süre sonunda davalının tadilat projesini hazırlayıp Belediye'ye vermediğinden 30.09.2006 günlü proje «hizmetleri sözleşmesinin» davacı tarafından feshedildiği, tüm dosya kapsamından, mimari projenin uygulanması aşamasında yapılan değişikliklerden davalı mimar ve şirketin haberdar olduklarının anlaşıldığı, esasen davalı şirketin yetkili ortağı olan davalı ...'in dava dışı Adalet Teşkilatını Güçlendirme Vakfı'ndan anılan hatalı uygulamalara uygun proje değişiklikleri yapılabilmesi için «muvafakat» istemesinin, hem değişikliklerden haberdar olduğuna ve hem de değişikliklere eser sahibi olarak kendisinin de muvafakat veya «icazetinin» bulunduğunu gösterdiği, davalı şirket ile eser sahibi davalı mimarın, 30.09.2006 günlü proje hizmetleri sözleşmesi uyarınca, anılan mimarî yapı için iskan alımına hazır hâle gelinceye kadar ki tüm proje hizmetlerini yerine getirme sorumluluğunun bulunduğu, bunun varsa tadilat projesi hazırlanmasını da içerdiği, davalı şirket ve mimarın, değişik sebeplerle bu yükümlülüklerinin gereği olmasına karşın, mimarî projenin uygulanması sırasında gerçekleşen değişikliklere uygun bir tadilat projesini hazırlamadıkları, davacının 30.09.2006 günlü «sözleşmeyi feshinin», davalıların ifayı yerine getirmeyeceğinin açık biçimde anlaşılması karşısında haklı olduğu, davalı mimarın, icap eden değişiklerle ilgili tadilat projesini hazırlayıp Belediye'ye sunduğu yönündeki savunmasının, davalı ...'nın resmî yazıları kapsamına göre kabul edilemeyeceği, esasen gerçekleştiği hususu tarafların da kabulünde olan değişikliklerin mimarî proje sahibinin şeref ve itibarını zedelemeyen, ona kötü bir şöhret sağlamayan, kullanım amacı bakımından zorunlu, haklı nedenle gerçekleştirilen ve eserin bütünlüğünü bozmayacak mahiyette oldukları, uyuşmazlığın mimari projenin çoğaltılması mahiyetinde olan uygulanması sırasında gerçekleşen değişikliklere ilişkin olması sebebiyle, anılan mimari projeye uygun olarak inşa edilen mimari yapıda meydana getirilmiş değişiklikler olarak kabulünün mümkün bulunmadığı, bu sebeple anılan mimarî projenin uygulanması suretiyle inşa edilen mimarî yapının estetik niteliği haiz güzel sanat eseri vasfında olup olmadığının araştırılmasına da gerek bulunmadığı, sözleşmenin haklı nedenle feshedilmesi sebebiyle artık mimar davalı ...'den böyle bir tadilat projesi hazırlanmasının beklenmesinin mümkün bulunmadığı, davalı ...'nin de uygulanan mimarî proje ile ilgili tadilat projesi yaptırmak üzere, davacının sözleşme imzalayacağı mimarın hazırlaması muhtemel tadilat projelerini ilk mimarî proje sahibinin izni olmadığı gerekçesiyle reddetmesinin mümkün olmadığı, oysa ki aksi yönde uygulama gerçekleştirdiği gibi, yargılama sırasında da bu yönde savunmada bulunduğu, bu nedenle davada kendisine «husumet» yöneltilmesinin zorunlu olduğu, davacı ile davalı ... arasında daha önce görülüp sonuçlanan idari yargıdaki davanın, davacının gerçekleştirdiği uygulama değişikliklerinin eser sahibinin eserle ilgili manevî haklarına tecavüz oluşturmadığına yönelik adlî yargıda herhangi bir karar alınmadan doğrudan «idari işleminin» iptaline yönelik bulunması sebebiyle bu davaya «olumsuz» bir etkisinin bulunmadığı, mimarın manevî haklarına tecavüz oluşturmayacağı yargısal karara bağlanan bir istemle ilgili davalı Belediyenin telif haklarına aykırılı …

Noterliği’nin 14.05.2009/13833 tarih/sayılı «ihtarnamesi» ile proje tadilatını hazırlayıp Belediye'ye sunması için davalı şirkete onbeş günlük süre verdiği, ihtarnamede anılan süre içerisinde istem konusu yerine getirilmediğinde başka bir «ihtara» gerek kalmadan sözleşmenin feshedileceğinin de yazılı bulunduğu, verilen süre sonunda davalının tadilat projesini hazırlayıp Belediye'ye vermediğinden 30.09.2006 günlü proje «hizmetleri sözleşmesinin» davacı tarafından feshedildiği, tüm dosya kapsamından, mimari projenin uygulanması aşamasında yapılan değişikliklerden davalı mimar ve şirketin haberdar olduklarının anlaşıldığı, esasen davalı şirketin yetkili ortağı olan davalı ...'in dava dışı Adalet Teşkilatını Güçlendirme Vakfı'ndan anılan hatalı uygulamalara uygun proje değişiklikleri yapılabilmesi için «muvafakat» istemesinin, hem değişikliklerden haberdar olduğuna ve hem de değişikliklere eser sahibi olarak kendisinin de muvafakat veya «icazetinin» bulunduğunu gösterdiği, davalı şirket ile eser sahibi davalı mimarın, 30.09.2006 günlü proje hizmetleri sözleşmesi uyarınca, anılan mimarî yapı için iskan alımına hazır hâle gelinceye kadar ki tüm proje hizmetlerini yerine getirme sorumluluğunun bulunduğu, bunun varsa tadilat projesi hazırlanmasını da içerdiği, davalı şirket ve mimarın, değişik sebeplerle bu yükümlülüklerinin gereği olmasına karşın, mimarî projenin uygulanması sırasında gerçekleşen değişikliklere uygun bir tadilat projesini hazırlamadıkları, davacının 30.09.2006 günlü «sözleşmeyi feshinin», davalıların ifayı yerine getirmeyeceğinin açık biçimde anlaşılması karşısında haklı olduğu, davalı mimarın, icap eden değişiklerle ilgili tadilat projesini hazırlayıp Belediye'ye sunduğu yönündeki savunmasının, davalı ...'nın resmî yazıları kapsamına göre kabul edilemeyeceği, esasen gerçekleştiği hususu tarafların da kabulünde olan değişikliklerin mimarî proje sahibinin şeref ve itibarını zedelemeyen, ona kötü bir şöhret sağlamayan, kullanım amacı bakımından zorunlu, haklı nedenle gerçekleştirilen ve eserin bütünlüğünü bozmayacak mahiyette oldukları, uyuşmazlığın mimari projenin çoğaltılması mahiyetinde olan uygulanması sırasında gerçekleşen değişikliklere ilişkin olması sebebiyle, anılan mimari projeye uygun olarak inşa edilen mimari yapıda meydana getirilmiş değişiklikler olarak kabulünün mümkün bulunmadığı, bu sebeple anılan mimarî projenin uygulanması suretiyle inşa edilen mimarî yapının estetik niteliği haiz güzel sanat eseri vasfında olup olmadığının araştırılmasına da gerek bulunmadığı, sözleşmenin haklı nedenle feshedilmesi sebebiyle artık mimar davalı ...'den böyle bir tadilat projesi hazırlanmasının beklenmesinin mümkün bulunmadığı, davalı ...'nin de uygulanan mimarî proje ile ilgili tadilat projesi yaptırmak üzere, davacının sözleşme imzalayacağı mimarın hazırlaması muhtemel tadilat projelerini ilk mimarî proje sahibinin izni olmadığı gerekçesiyle reddetmesinin mümkün olmadığı, oysa ki aksi yönde uygulama gerçekleştirdiği gibi, yargılama sırasında da bu yönde savunmada bulunduğu, bu nedenle davada kendisine «husumet» yöneltilmesinin zorunlu olduğu, davacı ile davalı ... arasında daha önce görülüp sonuçlanan idari yargıdaki davanın, davacının gerçekleştirdiği uygulama değişikliklerinin eser sahibinin eserle ilgili manevî haklarına tecavüz oluşturmadığına yönelik adlî yargıda herhangi bir karar alınmadan doğrudan «idari işleminin» iptaline yönelik bulunması sebebiyle bu davaya «olumsuz» bir etkisinin bulunmadığı, mimarın manevî haklarına tecavüz oluşturmayacağı yargısal karara bağlanan bir istemle ilgili davalı Belediyenin telif haklarına aykırılı …

Ada, ...Parselde inşa ettiği, ...«blok» hâlindeki mimarî yapıların mimarî projesine aykırı biçimde gerçekleştirilen yargılama konusu inşa uygulamaları için, imar mevzuat hükümlerini de nazara alınarak, ya mevcut hâli ile yahut imar mevzuatına göre gerekli değişiklikleri içerecek şekilde başka bir mimara tadilat projesi yaptırma yetkisi verilmesine, yargılama konusu projeye aykırı biçimde gerçekleşen inşa ve uygulamanın ilk projeyi yapan davalı mimar ve diğer davalı şirketin eserden doğan haklarını ihlâl etmediğinin tespiti ile bu hususta çıkarılan «muarazanın giderilmesine» karar verilmiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, benimsenen bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davalı şirketin ve onun ortağı ile yetkilisi olan ...'in «sözleşmeden doğan» borçlarına karşılık anılan mimarî yapının inşaasına esas mimari projeyi hazırladığı, mimarî projenin FSEK'nin 2. maddesi uyarınca eser mahiyetinde bulunduğu, hazırlanan bu mimarî projenin sahibinin davalı ... olduğu, ancak üzerindeki malî hakların ilk anda davalı ... ile birlikte davalı şirket uhdesinde doğduğu, bu nedenle her iki adı geçenin davaya katılımının zorunlu olduğu, kaldı ki davacı ile yapılan sözleşmenin tarafının davalı şirket olduğu, davacı ve adı geçen davalı şirket arasında yapılan sözleşmenin mimarı da bağlayacağı; çünkü, mimarın zaten adı geçen şirketin ortağı ve «temsilcisi» olduğu, şirketin de mimarî projeyi anılan mimara hazırlattığı; mimar ile ortağı olduğu davalı şirket arasındaki hukuki ilişkinin mahiyetinin işbu dava bakımından e …

… anan projenin davalı ... tarafından esas proje müellifi mimarın onayının bulunmaması nedeniyle reddedildiğini ileri sürmüş olup, belediye tarafından yapılan işlemin «idari işlem» mahiyetinde olduğu ve davalı belediyenin davaya konu tadilat projesine onay vermemesi sebebiyle açılan davanın adli yargıda görülmesinin mümkün olmadığı değerlendi …