Karşılıksızdır işlemi
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi · 2015/4012 E. 2015/10481 K. ·
BozulduKesinlik belirsiz
★ Emsal
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
karşılıksızdır işlemi↗ muhatap banka↗ gecikme cezası↗ karşılıksız çek↗ tahrifat↗ imza incelemesi↗ takas↗ cy/cy şerhi↗ hamil↗ keşideci↗ alacak davası↗ çek↗ ibraz↗
Gerekçe
Bu karar için yapılandırılmış özet üretilmedi; kararın gerekçe bölümü aşağıda (anonimleştirilmiş resmî metin).
Mahkemece, davaya konu çeklerin yasal süresi içerisinde davalı Banka şubesine sunulduğunda imza yönünden herhangi bir değerlendirme yapılmadığı, doğrudan karşılıksız işlemine tabi tutulduğu, 5941 sayılı Yasa'nın 3. maddesi gereğince davalı Banka'nın bu aşamada artık imza incelemesi yapmasına yasal imkan bulunmadığı, sorumluluk bedelini ödemekle yükümlü olduğu gerekçesi ile davanın kabulüne 3.135,00 TL' nin 11/06/2014 tarihiden itibaren her gün için %0,3 (binde üç) gecikme cezası ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.
Kararı davalı vekili temyiz etmiştir.
Dava, 5941 sayılı Yasa'nın 3. maddesi gereğince karşılıksız çek nedeniyle bankanın kanunen ödemekle yükümlü olduğu miktarın davalı Banka tarafından ödenmemesi nedeniyle açılan alacak davası olup, mahkemece yazılı gerekçe ile davanın kabulüne karar verilmiştir. Ancak davacıdan önceki yasal hamiller tarafından dava konusu çekler muhatap Bankaya değil takasa ibraz edilmiş olup, takas odasına ibraz edilen çeklerin bankanın ödemekle yükümlü olduğu miktardan mahsubundan sonra bakiye kısım için çekin karşılığının bulunmadığına ilişkin şerh düşülmüştür. Bilahare, çeklerin muhatap bankaya ibrazı üzerine davalı muhatap Banka tarafından yapılan inceleme sonucu çeklerdeki imzanın keşideciye ait olmadığı tespit edilerek, ödeme yapılmamıştır.
6102 sayılı TTK'nın 812. maddesi gereğince sahte veya tahrif edilmiş bir çeki ödemiş olmasından doğan zarar muhataba ait olur. Bu durum da muhatap banka çekteki imzanın keşideciye ait olup olmadığını incelemek durumundadır Somut olayda da davalı muhatap banka, çekin kendisine ibrazı üzerine bu incelemeyi yapmış ve imzanın keşideciye ait olmadığı gerekçesi ile ödeme yapmamıştır.
Bu nedenle davalı Banka'nın ödemeden imtina etmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı gözetilerek davanın reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı gerekçe ile davanın kabulü doğru görülmemiş, hükmün temyiz eden davalı Banka yararına bozulması gerekmiştir.
Benzer Kararlar
Aynı mesele otomatik eşleştirildi; ortak/fark incelediğiniz karara göre. Alıntılar yalnız gerekçe bölümünden. Hukuki görüş değildir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2013/8054 E. 2013/22442 K.
Ortak:takas · hamil · çek · ibraz
İncelediğiniz karardaAncak davacıdan önceki yasal «hamiller» tarafından dava konusu çekler muhatap Bankaya değil «takasa» «ibraz» edilmiş olup, takas odasına ibraz edilen çeklerin bankanın ödemekle yükümlü olduğu miktardan mahsubundan sonra bakiye kısım için çekin karşılığının bulunmadığına ilişkin «şerh» düşülmüştür.
Dava, 5941 sayılı Yasa'nın 3. maddesi gereğince «karşılıksız çek» nedeniyle bankanın kanunen ödemekle yükümlü olduğu miktarın davalı Banka tarafından ödenmemesi nedeniyle açılan «alacak davası» olup, mahkemece yazılı gerekçe ile davanın kabulüne karar verilmiştir.
Bilahare, çeklerin muhatap bankaya «ibrazı» üzerine davalı muhatap Banka tarafından yapılan inceleme sonucu çeklerdeki imzanın «keşideciye» ait olmadığı tespit edilerek, ödeme yapılmamıştır.
Benzer bu karardaDava, davalı bankanın Çek Yasası gereğince karşılıksız çıkan her bir «çek» yaprağı için sorumlu bulunulan bedelin ödenmesi istemine ilişkin olup, mahkemece çeklerin «takasa» «ibraz» edildiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Gerek dava tarihinde yürürlükte bulunan 5941 sayılı yasa, gerekse «çek» «defterlerinin» verildiği tarihte yürürlükte bulunan mülga 3167 sayılı Yasa'nın 6/«son» maddesinden de anlaşılacağı üzere, «takasa» sunularak karşılığının bulunmadığı saptanan çeklerin, takas işlemine konu edildiği andaki «hamili» konumunda bulunan bankalarca kısmen yahut tamamen karşılıksızlığı usulen saptandıktan ve asıl hamile iadesinden sonra, asıl «çek hamilinin» karşılıksız çıkan çeki muhatap bankaya «zamanaşımı» süresi içerisinde tevdi ederek, 3167 sayılı Yasa'nın 10. maddesinde belirtilen sorumluluk tutarının ödenmesini talep etmesinde yasaya bir aykırılık bulunmadığı gib …
Bu nedenle, mahkemece çeklerin «takasa» «ibraz» edildiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesi doğru olmamış, kararın davacı yararına bozulması gerekmiştir.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:çek hamili · zamanaşımı · e-defter · i̇i̇k 72/son
Benzer bu karardaGerek dava tarihinde yürürlükte bulunan 5941 sayılı yasa, gerekse «çek» «defterlerinin» verildiği tarihte yürürlükte bulunan mülga 3167 sayılı Yasa'nın 6/«son» maddesinden de anlaşılacağı üzere, «takasa» sunularak karşılığının bulunmadığı saptanan çeklerin, takas işlemine konu edildiği andaki «hamili» konumunda bulunan bankalarca kısmen yahut tamamen karşılıksızlığı usulen saptandıktan ve asıl hamile iadesinden sonra, asıl «çek hamilinin» karşılıksız çıkan çeki muhatap bankaya «zamanaşımı» süresi içerisinde tevdi ederek, 3167 sayılı Yasa'nın 10. maddesinde belirtilen sorumluluk tutarının ödenmesini talep etmesinde yasaya bir aykırılık bulunmadığı gib …
Mahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, 5941 sayılı yasanın geçici 1. maddesinin 3. fıkrasında bankaların müşterilerine verdikleri eski «çek» «defterleriyle» ilgili olarak, 3167 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanmasına devam olunacağının öngörüldüğü, dava konusu karşılıksız çeklerin 5941 sayılı Kanuna tabi olan çekler olmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2011/12054 E. 2012/18025 K.
Ortak:takas · çek · ibraz
İncelediğiniz karardaAncak davacıdan önceki yasal «hamiller» tarafından dava konusu çekler muhatap Bankaya değil «takasa» «ibraz» edilmiş olup, takas odasına ibraz edilen çeklerin bankanın ödemekle yükümlü olduğu miktardan mahsubundan sonra bakiye kısım için çekin karşılığının bulunmadığına ilişkin «şerh» düşülmüştür.
Dava, 5941 sayılı Yasa'nın 3. maddesi gereğince «karşılıksız çek» nedeniyle bankanın kanunen ödemekle yükümlü olduğu miktarın davalı Banka tarafından ödenmemesi nedeniyle açılan «alacak davası» olup, mahkemece yazılı gerekçe ile davanın kabulüne karar verilmiştir.
Bilahare, çeklerin muhatap bankaya «ibrazı» üzerine davalı muhatap Banka tarafından yapılan inceleme sonucu çeklerdeki imzanın «keşideciye» ait olmadığı tespit edilerek, ödeme yapılmamıştır.
Benzer bu karardaMahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, dava konusu çeklerin keşide ve «ibraz» edildiği tarihlerin 5941 sayılı yasanın yürürlük tarihinden sonraki tarihler olup, her bir çekin bedelinin 600,00 TL'nin üzerinde bulunduğu, 5941 sayılı yasa kapsamında «takas» odaları aracılığı ile ibraz edilmiş çekler nedeni ile muhatap bankanın sorumluluk tutarını ödemekle yükümlü olduğu, davalı «takas mahsup» talebinde bulunmuş ise de eldeki davada verilen kararın henüz kesinleşmediği, takas mahsup talebinin kararın kesinleşmesi üzerine ilamın icrası sırasında ileri sür …
Dava, 5941 sayılı Yasa kapsamında bankanın her bir «çek» yaprağı için yasal ödeme yükümlülüğüne dayalı alacak istemine ilişkin olup, davalı tarafça «takas mahsup» talebinde bulunulmuş, mahkemece yukarıda yazılı gerekçeler ile davalının talebi reddedilmiştir.
BK'nun 118. maddesinde «takas» ve şartları düzenlenmiş olup ''İki şahıs karşılıklı bir miktar meblağı veya yekdiğerine mümasil başka malları birbirine borçlu oldukları takdirde, her iki borç «muaccel» ise iki taraftan her biri borcunu alacağı ile takas edebilir.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:takas-mahsup · muacceliyet · mahsup
Benzer bu karardaBuna göre, «takas» için «muaccel» bir alacağın varlığı yeterli olup, davacının alacaklı olduğunun tespiti halinde davalının «takas mahsup» talebinin dikkat alınması gerekmektedir.
Mahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, dava konusu çeklerin keşide ve «ibraz» edildiği tarihlerin 5941 sayılı yasanın yürürlük tarihinden sonraki tarihler olup, her bir çekin bedelinin 600,00 TL'nin üzerinde bulunduğu, 5941 sayılı yasa kapsamında «takas» odaları aracılığı ile ibraz edilmiş çekler nedeni ile muhatap bankanın sorumluluk tutarını ödemekle yükümlü olduğu, davalı «takas mahsup» talebinde bulunmuş ise de eldeki davada verilen kararın henüz kesinleşmediği, takas mahsup talebinin kararın kesinleşmesi üzerine ilamın icrası sırasında ileri sür …
Dava, 5941 sayılı Yasa kapsamında bankanın her bir «çek» yaprağı için yasal ödeme yükümlülüğüne dayalı alacak istemine ilişkin olup, davalı tarafça «takas mahsup» talebinde bulunulmuş, mahkemece yukarıda yazılı gerekçeler ile davalının talebi reddedilmiştir.
Bu kapsamda, davalının savunmasında belirtilen icra takip dosyası getirtilerek, davalının «takas mahsup» talebinin değerlendirilmesi ve hasıl olacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile takas mahsup talebinin reddine karar verilmesi doğru olmamış kararın bu nedenle davalı yararına bozulmasına karar vermek gerekmiştir.
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
11. Hukuk Dairesi 2015/4012 E. , 2015/10481 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ KONYA 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 30/12/2014
NUMARASI 2014/693-2014/509
Taraflar arasında görülen davada Konya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 30/12/2014 tarih ve 2014/693-2014/509 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Davacı vekili, müvekkilinin dava dışı şirketin keşide ettiği muhatabı davalı Banka olan üç adet çeki alacağına karşılık aldığını ve ciro ederek 3. kişilere devrettiğini, çeklerin gününde takas aracılığı ile bankaya ibraz edildiğini ancak çeklerin karşılığı olmadığı için banka sorumluluk bedeli düşüldükten sonraki kalan kısım kadar karşılıksız şerhi dercedildiğini, müvekkili şirketin çek bedellerini ödeyerek çekleri devraldığını, çekleri devralan ve lehtar durumunda olan müvekkilinin davalı Banka'ya müracaat ederek 5941 sayılı Kanun'un 3. maddesi uyarınca çeklerde bankanın ödemek ile yükümlü olduğu tutarları talep ettiğini, ancak bu taleplerinin çeklerdeki imzaların keşideciye ait olmadığı gerekçesiyle reddedildiğini, davalı Banka'nın imzanın keşideciye ait olmadığı yönünde bir inceleme yapamayacağını ileri sürerek, 3.135,00 TL'nin bankaya müracaat tarihinden itibaren her gün için %03 gecikme zammı ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir.
Davalı vekili, basiretli bir tacir gibi hareket etme zorunluluğu bulunan bankanın sahte imzalı olduğunu tespit ettiği bir çeki ödememesinin görevi olduğunu savunarak, davanın reddini talep etmiştir.
Mahkemece, davaya konu çeklerin yasal süresi içerisinde davalı Banka şubesine sunulduğunda imza yönünden herhangi bir değerlendirme yapılmadığı, doğrudan karşılıksız işlemine tabi tutulduğu, 5941 sayılı Yasa'nın 3. maddesi gereğince davalı Banka'nın bu aşamada artık imza incelemesi yapmasına yasal imkan bulunmadığı, sorumluluk bedelini ödemekle yükümlü olduğu gerekçesi ile davanın kabulüne 3.135,00 TL' nin 11/06/2014 tarihiden itibaren her gün için %0,3 (binde üç) gecikme cezası ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.
Kararı davalı vekili temyiz etmiştir.
Dava, 5941 sayılı Yasa'nın 3. maddesi gereğince karşılıksız çek nedeniyle bankanın kanunen ödemekle yükümlü olduğu miktarın davalı Banka tarafından ödenmemesi nedeniyle açılan alacak davası olup, mahkemece yazılı gerekçe ile davanın kabulüne karar verilmiştir. Ancak davacıdan önceki yasal hamiller tarafından dava konusu çekler muhatap Bankaya değil takasa ibraz edilmiş olup, takas odasına ibraz edilen çeklerin bankanın ödemekle yükümlü olduğu miktardan mahsubundan sonra bakiye kısım için çekin karşılığının bulunmadığına ilişkin şerh düşülmüştür. Bilahare, çeklerin muhatap bankaya ibrazı üzerine davalı muhatap Banka tarafından yapılan inceleme sonucu çeklerdeki imzanın keşideciye ait olmadığı tespit edilerek, ödeme yapılmamıştır.
6102 sayılı TTK'nın 812. maddesi gereğince sahte veya tahrif edilmiş bir çeki ödemiş olmasından doğan zarar muhataba ait olur. Bu durum da muhatap banka çekteki imzanın keşideciye ait olup olmadığını incelemek durumundadır Somut olayda da davalı muhatap banka, çekin kendisine ibrazı üzerine bu incelemeyi yapmış ve imzanın keşideciye ait olmadığı gerekçesi ile ödeme yapmamıştır.
Bu nedenle davalı Banka'nın ödemeden imtina etmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı gözetilerek davanın reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı gerekçe ile davanın kabulü doğru görülmemiş, hükmün temyiz eden davalı Banka yararına bozulması gerekmiştir.
SONUÇ
Yukarıda açıklanan nedenle davalı Banka'nın temyiz itirazının kabulü ile hükmün temyiz eden davalı Banka yararına BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 14/10/2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/127266700 · sınıflandırıcı zincir-tam · görünüm damgası: yargitay11_temyiz