Dolaylı zarar nedeniyle pay sahibinin alacaklı sıfatı bulunmaz
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2021/1553 E. 2023/2004 K. · · İlk derece: İSTANBUL ANADOLU 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
Menfi tespit / İstirdatistinaf başvurusunun esastan reddiKesin
★ Emsal
Davacının nitelemesi: Ticari İlişkiden Kaynaklanan mahkemenin nitelemesiyle örtüşüyor
Gerekçe özeti
Şirket yöneticilerinin usulsüz işlemleri nedeniyle şirketin zarara uğratılması halinde, bu durumdan kaynaklanan zarar pay sahiplerine yansıyan dolaylı zarar niteliğindedir; TTK 555. madde uyarınca pay sahibi bu zararın kendisine değil, şirkete ödenmesini talep edebilir. Pay sahibinin bu dolaylı zarar iddiasıyla kendi adına ve kendisine ödenmek üzere icra takibi başlatması halinde, takip alacaklısının alacaklı sıfatı bulunmadığından, takip borçlusunun borçlu olmadığının tespiti talebinin kabulü gerekir.
Ele alınan sorunlar
Derdest sorumluluk davası sonucunun beklenmesi talebi → ret
İddia: Davalı vekili, Ankara 13. ATM'nin 2015/209 esas sayılı dosyasında görülen ve tüm yönetim kurulu üyelerinin sorumluluğuna ilişkin davanın derdest olduğunu, bu davanın sonucunun beklenmesi gerektiğini ileri sürmüştür.
Gerekçe: Davacıların istinafı üzerine Ankara BAM 21. Hukuk Dairesi'nin ilgili ilamı ile istinaf başvurusunun esastan reddine kesin olarak karar verildiği ve kararın kesinleştiği anlaşıldığından, davalı vekilinin derdest dava sonucunun beklenmesine ilişkin istinaf talebi yerinde görülmemiştir.
Gerekçe kaynağı: özgün
Pay sahibinin şirket yöneticilerinin usulsüz işlemlerinden doğan zararının doğrudan mı dolaylı mı olduğu ve alacaklı sıfatının bulunup bulunmadığı → ret
İddia: Davalı vekili, borsada işlem gören hisse senetlerinin işlem tahtasının kapatılması nedeniyle oluşan zararın pay sahipleri için doğrudan zarar olduğunu, bu nedenle doğrudan zarara uğrayan ortak, alacaklı ve üçüncü şahısların zararlarının tazminini yönetim kurulu üyelerinden bizzat talep edebileceklerini savunmuştur.
Gerekçe: TTK'nın 553-555. maddeleri gereğince şirket alacaklıları ve pay sahiplerinin şirket yöneticileri hakkında sorumluluk davası açma imkanı mevcuttur. Yöneticinin, ortaklığın mal varlığını azaltan veya kötüleştiren kanun ve ana sözleşme hükümlerine aykırı davranışları, ortaklar ve alacaklıların da dolaylı zarar görmesine yol açar; ortaklığın doğrudan zarar görmesi, ortakların ve alacaklıların dolaylı zararı olarak sonuç doğurur. TTK'nın 555. maddesi uyarınca ortak, dolaylı zarar nedeniyle açtığı davada hükmedilecek tazminatın kendisine değil, ortaklığa verilmesi yönünde talepte bulunabilir. Somut olayda dava dışı şirketin hisse senetlerini borsadan alan davalı, şirket yönetim kurulu üyelerinin şirketteki usulsüz işlemleri nedeniyle uğranılan zarar açıklamasıyla ve alacaklı sıfatıyla icra takibi başlatmıştır. Şirket yöneticisinin usulsüz işlemleri nedeniyle şirketin zarara uğratılması durumunda ortaya çıkan zarar, şirket ortaklarına yansıyan dolaylı zarardır. Bu nedenle davalının zararı TTK 555. madde uyarınca dolaylı zarar niteliğinde olup, takibe konu alacağın ancak şirkete ödenmesini talep hakkı bulunmaktadır. Takibi kendi adına yapması nedeniyle davalının alacaklı sıfatı bulunmadığından, davanın kabulüne karar verilmesinde isabetsizlik görülmemiştir.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
Şirket yöneticilerinin usulsüz işlemleri nedeniyle pay sahibinin uğradığı zararın dolaylı zarar olarak nitelendirilmesi ve bu nedenle pay sahibinin kendi adına icra takibi yaparak alacaklı sıfatıyla talepte bulunamayacağı yönündeki tespit, benzer nitelikteki menfi tespit/sorumluluk uyuşmazlıklarında yol gösterici niteliktedir.
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
dolaylı zarar↗ doğrudan zarar↗ menfi tespit↗ sorumluluk davası↗ alacaklı sıfatı↗ aktif husumet ehliyeti↗ TTK 555↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2021/1553
KARAR NO 2023/2004
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ İSTANBUL ANADOLU 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 26/05/2021
NUMARASI 2020/585 Esas - 2021/422 Karar
DAVA
Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan)
Davanın kabulüne ilişkin verilen kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA
Davacı vekili, davalı tarafından ''şirkette yapılan usulsüzlük nedeniyle uğranılan zarar'' açıklaması ile davacı aleyhine Ankara ... İcra Müdürlüğünde ... Esasta 201.487,60 TL zararı için icra takibi yapıldığını, ödeme emrinin tebliğ edilmediğini, zararın ..A.Ş.'nin ticari teamüllere aykırı borsa işlemlerinde bulunmasından kaynaklandığı iddiası olduğunu, ancak davalının zararını ve bu zararı doğuranın davacı olduğunu ispatlaması gerektiğini, davacının şirkette icracı olmayan Bağımsız YK üyesi olduğunu, zarara sebep olan kararlarda imzası olmadığını,16/06/2014-16/12/2014 tarihleri arasında görev yaptığını, zarara sebebiyet veren kararların davacı üyeliğinin başladığı tarihten önce olduğunu, TTK nın 553.
madde kapsamında yönetimi devreden yönetim kurulunun , yönetimi devralan kişinin seçiminde gerekli özeni göstermek kaydıyla, yönetici seçilen kişilerin fiillerinden sorumlu olmayacağını,yönetim kurulunun geçerli bir devir ile yönetimi bir başkasına devrettiğini,borçlu görünen diğer yönetim kurulu üyelerinin takibe itiraz ettiğini, davacıya tebligat gelmediğinden haberi olmadığını, itiraz edenler yönünden Ankara 13. ATM nin 2015/209 Esas sayılı dosyasında açılan itirazın iptali davasının reddedildiğini,ileri sürerek takip nedeniyle borçlu olmadığının tespiti ile kötüniyet tazminatına hükmedilmesini istemiştir.
CEVAP
Davalı vekili, davacının ...AŞnin YK üyesi olduğunu, şirketin hisselerini İMKBndan satın aldığını, davacının YK üyesi olduğu dönemde şirketin tüm aktif varlıkları yönetim kurulu başkanı ve onun gösterdiği kişilerin uhdesine geçirilmek sureti ile şirketin içinin boşaltılıp şirketin bir masa ve sandalyeden ibaret göstermelik bir şirket haline geldiğini, borsada işlem gören şirket hisselerin değerinin sıfırlanması nedeniyle işlem tahtasının kapatıldığını,davacının YK üyesi olduğu dönemde Ayrıca SPKna ve mevzuata aykırı işlemler yapıldığını,davacının da dahil olduğu YK üyeleri hakkında nitelikli dolandırıcılıktan Ankara 7. Ağır Ceza Mahkemesinin 2016/336 E. Sayılı dosyası ile ve ayrıca SPK mevzuatına aykırılıktan da muhtelif Asliye Ceza Mahkemelerinde davalar açıldığını, hisse senetleri nedeni ile zararına neden olan ...
A.Ş yöneticileri hakkında önce icra takibi başlattığını, itiraz üzerine de Ankara 13. ATMnin 2015/209 E sayılı dosyasında sorumluluk davası açtığını, kararın istinaf aşamasında olup henüz kesinleşmediğini,davacının takibe itiraz etmediğini bildirerek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEME KARARI
Mahkemece davalı tarafça Ankara ... İcra Dairesinin ...( yenileme ile ...) sayılı dosyasında yapılan icra takibinde 3. Şahıs ...A.Ş'nin eylemleri ile zarara uğratıldığı iddiasıyla bağımsız Yönetim kurulu üyesi olan davacı ve diğer YK üyeleri hakkında yapılan takipte davalı hisse senedi sahibinin icra takibini bizzat alacaklı sıfatıyla kendi adına yaptığı, zarar eden şirkete ödenmesi yönünde talebi bulunmadığı, YK üyelerinin sorumluluk davalarında tazminatın şirketin zarar ettiğine dayanılarak açılması sebebiyle şirkete ödenmesinin talep edilmesi gerektiği, davalının aktif husumet ehliyetinin bulunmadığı kabul edilerek davacının icra takip dosyasından ötürü davalı alacaklıya borçlu olmadığının tespitine, ayrıca davanın husumet nedeniyle reddedilmesi nedeniyle koşulları oluşmadığından kötüniyet tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
Davalı vekili; Ankara 13. ATMnin 2015/209 esas sayılı dosyasında tüm YK üyelerinin sorumluluğu nedeni ile zararın tazmini için açılan davanın halen derdest olduğunu, sonucunun beklenmesinin gerektiğini, YK üyelerinin sorumluluğunu gerektirecek eylem ve işlemler nedeniyle doğrudan zarara uğrayan ortak, alacaklı ve üçüncü şahısların zararlarının giderilmesini ve tazminini, zarara uğratan yönetim kurulu üyelerinden talep edebileceğini, Ankara 13 ATMnde açılan davada davalı zararının doğrudan zarar olmayıp, dolaylı zarar olarak kabul edildiğini, borsadan alınan hisse senetlerinin, borsada işlem görme olanağı kaldırılarak şirketin tahtasının kapatılması halinde oluşan zararın doğrudan zarar mı dolaylı zarar mı olduğunun tespit edileceğini, YK üyelerinin hisse senetlerinin borsada işlem görmeyen adi bir hisse senedi haline dönüşerek tedavül kabiliyetinin yok olmasına neden olduklarını, zararın hisse senetleri sahipleri için doğrudan zarar olduğunu ve doğrudan zarara uğrayan ortak, alacaklılar ve üçüncü şahısların bu zararlarının tazminini yönetim kurulu üyelerinden talep edebileceklerini savunarak kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE
Dava, halka açık şirketten borsada hisse alan davalının borsada işlem tahtası kapatılan şirketin uğradığı zararı için pay sahibi tarafından yapılan icra takibi nedeniyle borçlu olmadığının tespiti talebine ilişkindir.TTK'nın 553-555 maddeleri gereğince, şirket alacaklıları ve pay sahiplerinin şirket yöneticileri hakkında sorumluluk davası açmaları imkanı mevcuttur. Yöneticinin, ortaklığın mal varlığını azaltan veya kötüleştiren kanun ve ana sözleşme hükümlerine aykırı davranışları, ortaklar ve alacaklıların da dolaylı zarar görmesine yol açar. Başka bir anlatımla, ortaklığın doğrudan doğruya zarar görmesi, ortakların ve alacaklıların dolaylı zararı olarak sonuç doğurur. TTK'nın 555. maddesi uyarınca ortak, dolaylı zarar nedeniyle açtığı davada hükmedilecek tazminatın kendisine değil, ortaklığa verilmesi yönünde talepte bulunabilir.
Ankara .... İcra Dairesinin ... (yenileme ile ...) sayılı dosyasında davalı ... tarafından ...AŞ şirketinin YK üyeleri aleyhine şirkette yapılan usulsüzlük nedeniyle uğranılan zarar olduğu açıklanarak 201.487,60 -TL için ilamsız icra takibi yapıldığı,diğer borçluların itirazı üzerine davalı tarafça Ankara 13. ATM nin 2015/209 esas sayılı dosyasında davacı ... de dahil olmak üzere tüm borçlular için itirazın iptali davası açıldığı, başka hisse senedi sahipleri tarafından aynı mahiyette açılan davaların birleştirildiği, mahkemece davacı bakımından takibe itiraz edilmediğinden hukuki yarar yokluğundan, iki borçlu yönünden ödeme emri tebliğ ve itiraz dilekçesi olmaması nedeniyle dava şartı yokluğundan, diğerleri yönünden pay sahibince talep edilen zararın dolaylı zarar niteliğinde olduğu ve TTK 555.
Maddesi uyarınca pay sahibinin ancak şirkete ödenmesini talep edebileceği, davacının kendisine ödenmesi için takip yaptığı gerekçesi ile davanın reddine karar verildiği, davacıların istinafı üzerine Ankara BAM 21. HD nin 2020/208 esas-2023/603- karar sayılı ilamı ile istinaf başvurusunun esastan reddine kesin olarak karar verildiği anlaşılmıştır. Kararın kesinleşmiş olduğu görüldüğünden davalı vekilinin derdest dava sonucunun beklenmesine ilişkin istinaf talebi yerinde görülmemiştir. Somut uyuşmazlıkta davacı ..., anılan icra dosyasından borçlu olmadığının tespitini istemiş; İMKB den dava dışı şirketin hisse senetlerini alan davalı , şirket yönetim kurulu üyelerinin şirketteki usulsüz işlemleri nedeniyle uğranılan zarar açıklaması ve alacaklı sıfatı ile dava konusu icra takibini başlatmıştır.
Şirket yöneticisinin usulsüz işlemleri nedeniyle şirketin zarara uğratılması durumunda ortaya çıkan zarar şirket ortaklarına yansıyacak dolaylı zarardır.Bu nedenle davalının zararı TTK 555. Maddesi uyarınca dolaylı zarar niteliğinde olup; takibe konu alacağın ancak şirkete ödenmesini talep hakkı bulunmaktadır. Hal böyle olunca takibi kendi adına yapması nedeniyle ,davalının alacaklı sıfatı olmadığından davanın kabulüne karar verilmesinde isabetsizlik görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle ; davalı vekilinin istinaf nedenleri yerinde olmadığından başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Alınması gereken 269,85-TL istinaf karar harcından davalı tarafından peşin yatırılan 59,30-TL harcın mahsubu ile kalan 210,55-TL harcın davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, Davacı tarafından yapılan 58,50-TL istinaf yargı giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davalı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 21/12/2023
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/117662 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi