6102TTK Türk Ticaret Kanunu

Tescilsiz tasarım ve katalog kopyalanmasında haksız rekabet koşulları

İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2021/651 E. 2024/578 K. · · İlk derece: BAKIRKÖY 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

Tazminatistinaf başvurusunun esastan reddiKesinlik belirsiz

★ Emsal

Davacının nitelemesi: Cezai Şart (Birleşen Dava) mahkemenin nitelemesiyle örtüşüyor

Gerekçe özeti

Tescilsiz tasarımların kullanımı, tanınmışlıktan haksız yararlanma ve iltibas koşulları oluşmadıkça haksız rekabet teşkil etmez; failin iltibası önleyecek tedbirler (kendi markasını kullanma vb.) aldığı ve ürünün davacı firmayla özdeşleşmiş özgün bir ürün olduğu ispatlanamadığı hallerde haksız rekabet kabul edilmez. Buna karşılık, bir işletmenin web sitesi ve kataloğundaki görsel, teknik çizim ve ürün açıklamalarının bir başkası tarafından birebir kopyalanması TTK 55(1)-c uyarınca başkalarının iş ürünlerinden yetkisiz yararlanma niteliğinde haksız rekabet oluşturur; bu sorumluluk kopyalanan içerikten doğrudan yararlanan tarafa aittir, sırf bilgiye ulaşılmasına aracılık ettiği ispatlanamayan üçüncü kişiye yayılmaz. Eski bir çalışanın sır saklama yükümlülüğüne aykırılık iddiasının kabulü için, iddia edilen bilgilerin gerçekten ticari sır niteliğinde olup umuma arz edilmemiş olması ve müşteri kaymasının bu sır kullanımından kaynaklandığının somut olarak ispatlanması gerekir; bilgiler pek çok işletme tarafından bilinen/kullanılan nitelikte ise ve sözleşmede rekabet yasağı öngörülmemişse cezai şart talebi reddedilir.

Ele alınan sorunlar

Tescilsiz tasarımın kullanımının haksız rekabet oluşturup oluşturmadığı → ret

İddia: Davacı, davalı ...'ın ürettiği fanların davacının ürünleriyle birebir aynı olduğunu, tasarımlarının kopyalandığını, bu nedenle haksız rekabetin oluştuğunu ileri sürmüştür.

Gerekçe: Daha önceden yurt dışında piyasaya sunulan ve Türkiye'de herhangi bir kişi adına tescilli olmayan tescilsiz tasarımlar kural olarak herkesin serbestçe kullanımına açıktır; bu ürünlerden kaynaklanan uyuşmazlıklar genel hükümlere göre çözülür. İlk defa yurt dışında kamuya sunulmuş bir tasarımın Türkiye'de ilk kez kullanan kişi tarafından büyük emek ve para harcanarak tanıtılması ve bir başkasının bu tanınmışlıktan istifade amacıyla aynen kullanması halinde haksız rekabet oluşur; ancak bunun için failin iltibası önleyecek tedbirleri almamış olması gerekir. Somut olayda davalının kendi markasını kullanarak iltibası engelleyecek önlemler aldığı sabit olup, davacının ürününün tamamen özgün ve yaygın kullanım/tanıtım sonucu davacı firmayla özdeşleşmiş bir ürün olduğu ispatlanamadığından, tasarımın kullanılması yönünden haksız rekabetin oluştuğu kabul edilmemiştir.

Gerekçe kaynağı: özgün

Eski çalışanın sır saklama yükümlülüğüne aykırılık ve cezai şart talebi → ret

İddia: Davacı, davalı ...'ın iş sözleşmesinin 14. maddesindeki sır saklama yükümlülüğünü ihlal ederek ticari sırları yeni işverenine taşıdığını ve bu suretle haksız rekabete katkıda bulunduğunu ileri sürmüştür.

Gerekçe: Davacı tarafından tecavüz edildiği ileri sürülen teknik bilgilerin tamamının pek çok işletme tarafından kullanılan ve umuma arz edilen bilgiler olduğu, ürün bilgilerinin ticari sır kapsamında olmadığı tespit edilmiştir. Müşterek müşterilerin ayniyet arz etmediği, münferit müşteri kaymalarının ticari hayatta her zaman olabileceği ve davalı ...'in davacının tedarikçisi/fan üreticisi olduğu gözetildiğinde tanık beyanlarının haksız rekabetin varlığına delil oluşturmadığı kabul edilmiştir. Sözleşmede rekabet yasağı öngörülmediğinden, davalının başka bir işyerinde çalışmasına veya ortak olmasına hukuken engel bulunmamaktadır. Bu nedenle davalı ...'dan cezai şart talebinin yasal koşulları oluşmamıştır.

Gerekçe kaynağı: özgün

Katalog ve web sitesinin birebir kopyalanması suretiyle haksız rekabet (TTK 55(1)-c) → ret

İddia: Davacı, davalı ...'ın web sitesi ve kataloğundaki görsel, teknik çizim ve ürün açıklamalarının davacınınkiyle birebir aynı olduğunu, bunun haksız rekabet oluşturduğunu ileri sürmüştür. Davalı ... ise sadece tek bir görselin benzerliğinin yeterli olmadığını, kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

Gerekçe: Bilirkişi tespitine göre davalıya ait kataloğun e-katalog hali ile davacıya ait web sitesindeki görsel ve bilgiler karşılaştırıldığında, davalı görüntülerinin davacı görüntüleri ve ürün açıklamaları ile birebir aynı olduğu tespit edilmiştir. Dava dilekçesinde web sayfasındaki katalogların birebir kopya edildiği ileri sürüldüğünden bu eylem TTK'nun 55(1)-c maddesinde düzenlenen başkalarının iş ürünlerinden yetkisiz yararlanma kapsamında olup haksız rekabet teşkil etmektedir; bu yönden haksız rekabetin tespitine ilişkin kararda isabetsizlik bulunmamaktadır. Ancak kopyalanan kataloğa ulaşılabilmesi için davalı ...'nın katkısı gerekmediğinden, bu eylemden yalnızca yararlanan davalı ... sorumlu tutulmuş; hükmedilen maddi tazminatın miktar itibariyle kadri maruf ölçüde olduğu, yargılama sırasında web sitesi kapatıldığından men kararı verilmemesi ve koşulları oluşmadığından manevi tazminat talebinin reddi yerinde bulunmuştur.

Gerekçe kaynağı: özgün

Bilirkişi kök raporu ile ek rapor arasındaki çelişki iddiası → ret

İddia: Taraflar, kök rapor ile ek raporun birbiriyle çeliştiğini, bilirkişilerin görüşlerinden döndüğünü ileri sürmüştür.

Gerekçe: Kök raporda ürünlerin haksız rekabet teşkil edecek şekilde benzer olduğu belirtilmiş, itirazlar üzerine heyete dahil edilen Endüstri Mühendisinin katılımıyla hazırlanan ek raporda bilirkişilerin bu görüşten döndükleri anlaşılmakla birlikte, raporlar arasında mübayenet bulunduğuna ilişkin istinaf nedeni yerinde bulunmamıştır.

Gerekçe kaynağı: özgün

Emsal değeri

Tescilsiz tasarımların haksız rekabet kapsamında korunmasının koşulları (tanınmışlıktan yararlanma + iltibas + iltibası önleyici tedbirlerin alınmamış olması) ile web sitesi/katalog içeriğinin birebir kopyalanmasının TTK 55(1)-c kapsamında haksız rekabet oluşturduğu ve bu sorumluluğun doğrudan yararlanan tarafa ait olduğu yönündeki tespitler açısından bölgesel ve ikna edici emsal değer taşımaktadır.

Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
haksız rekabet tescilsiz tasarım iltibas sır saklama yükümlülüğü cezai şart başkalarının iş ürünlerinden yetkisiz yararlanma TTK 55(1)-c manevi tazminat maddi tazminat

Atıf yapılan mevzuat: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK) — TTK 54TTK 55/1-aTTK 55/1-cTTK 56TTK 57TTK 59 · 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) — HMK 353(1)b-1HMK 361/1

Karar metni

Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2021/651

KARAR NO 2024/578

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ BAKIRKÖY 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 30/09/2020

NUMARASI 2017/45 Esas - 2020/635 Karar

DAVA

Tazminat (Haksız Rekabetten Kaynaklanan)Birleşen Bakırköy 1. ATM'nin 2017/288 Esas Sayılı Dosyası ;

DAVA

TAZMİNAT (Haksız Rekabetten Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ 18/04/2024

Asıl davanın kısmen kabulüne, birleşen davanın reddine ilişkin verilen kararın asıl ve birleşen davada davacı ve asıl davada davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; davacı şirketin sanayi tipi fan üretimi yaptığını, davalı ... 'ın 2012-2015 tarihleri arasında muhasebede çalıştığını, ... 'ın...- ... ticari ünvanlı ve davacı firmanın eski tedarikçisi olduğunu, davalı ... 'ın ... 'ın gayrı resmi ortağı olduğunu,...'nın çalıştığı dönemde müşteri , ürün fiyat , üretim tekniği, know-howlarına ve ticari sırlara vakıf olduğunu, 7.12.2012 tarihli iş akdinin 14. maddesinde davacının her türlü ticari sırrını saklamayı ,üçüncü kişilerle paylaşmamayı ,ticari amaçlı olarak kullanmamayı taahhüt ettiğini, ihlal halinde cezai şart ödeyeceğini, ...'nın çalıştığı dönemde çıkartılan vekaletname ile resmi bir takım işleri de takip ettiğini,2015 yılında işten ayrıldığını, ancak mali müşavirden sigorta çıkışını gizlice yaptırdığının anlaşıldığını, ticari sır niteliğindeki tasarım görselleri, teknik çizimleri yanında götürdüğünü,işten ayrılmasından kısa süre sonra müşterilerin kendilerini arayarak davacının ürettiği tipte fanlar için davacıdan düşük fiyat teklifi verdiklerini bildirdiğini, bu şekilde müşterilerini ele geçirerek haksız rekabette bulunduklarını,davacının TPE nezdinde ..., ...,...

numaralar ile birlikte tescil ve koruma altında olan endüstriyel tasarımlarını izinsiz kendi kataloğuna koyup kullandıklarını, davacı tasarımlarını kataloğunda yer alan teknik çizim, tablo ve görselleri birebir kullanarak katalog ve internet sitesi hazırladıklarını, davacı ürünlerinin taklitlerini http: // www.....com internet sitesinde kendi ürünleri gibi teşhir edip pazarladıklarını, kataloglar kıyaslandığında tecavüzün tespit edileceğini, davalının http: // www...com/ mesut-urunlerimiz bölümünün tamamının davacı katalog ve http:// www....com /... internet alanında teşhir edilen görsellerle hazırladığını, ...'nın Kasım ayında ... da SGK kaydı yapılsa da,çalıştığı dönemde diğer davalı ile iş ortaklığı kurup, davacıdan elde edilen bilgilerle haksız rekabet içinde iş yapmayı kararlaştırdıklarını,http://www...com internet sitesinde http.//...com/ şirket profili sayfasında ...

yetkili hanesinde adının yazılı olduğu ... firmasının davacının tüm ticari sır, müşteri bilgileri, çizim ve teknik sırları ulaştırdıktan sonra kurulduğunu,Bakırköy 2. FSHHM nin 2016/167 D. İş tesbit dosyasında davalının idari bölümde çalıştığının tespit edildiğini, davacıya ait salyangoz fan tasarımının davacı markası olan ... yerine ... ibaresini yazarak ürünleri piyasaya sürdüklerini, haksız rekabetin sabit olduğunu , davacının TPE nezdinde ..., ...,... numaralar ile birlikte tescil ve koruma altına alınan endüstriyel tasarımlarını yenilenmemesi nedeniyle işlemden kaldırılmış ise de, davalıların davacı tasarım ve know-howları kullanarak ürünlerin taklitlerini tasarlayıp kendi fiyatları altında piyasaya sürdüklerini ileri sürerek, fazlaya dair hakları saklı tutularak her iki davalıdan maddi zarar nedeniyle 10.000- TL maddi, 50.000- TL manevi tazminatın davalılardan müteselsilen tahsiline, davalının http:// www...com internet alanından yapılan haksız rekabetinin durdurulmasına, davalının ürettiği taklit fanlar ile üretimde kullandığı, kalıp, makinelere el konulmasına, davalıların haksız rekabetinin menine , davalının ürettiği taklit fan ile kalıp makine ve teçhizatların imhasına, TTK nın 59.md uyarınca davanın kabulü halinde masrafı davalıdan alınarak kararın ilanına karar verilmesini istemiştir.

CEVAP

Davalılar vekili;...'nın ... yanında 7.10.2016 tarihinden beri SGK 'lı işçi olarak çalıştığını,ortaklığı olmadığı, ... firmasının http.//...com/ Sirket Profili sayfasında ... yetkilisi olarak ... adının olmasının şirket sahibi ya da ortağı değil, şirket sahibinin bir kısım işleri yapabilmesi için verdiği yetkiyi gösterdiğini, ...'nın davacı sırlarını ifşa ettiği, müşteri çevresini kullandığı iddiasının iftira olup davacı firmadan ayrıldıktan sonra işçi alacakları nedeniyle dava açması nedeniyle ileri sürüldüğünü, ... 'ın muhasebeci olup işin görevi ve doğası nedeniyle verilen yetkilendirme dışında yetki verilmediğini, işçilik alacaklarının usulüne uygun ödenmemesi ve ... tarafından şirket müdürünün yanında hakaret edilmesi nedeniyle işten ayrılacağını bildirdiğini,iş sözleşmesinin deliller tebliğ edilmediğinden görülemediğini ancak işe girerken sözleşmenin bir iki sayfa olarak konup ilk sayfayı doldurup son sayfaya imza attığını, cezai şart ile ilgili bir metin imzalamadığını,...

'ın tasarım görsellerine, tablo ve teknik çizimlere ulaşmasının mümkün olmadığını,şirket müdürü ... 'in bilgisayarında bulunduğunu, vakıf olmadığı sırları yeni çalıştığı firmaya vermesinin de mümkün olmadığını, davacının dayandığı tasarım tescillerinin düşmesi nedeniyle haksız rekabete konu olmayacağını ,piyasada üretilip satılan " salyangoz fanların hepsinin birebir aynı olduğunu, ayrıca davacıdan önce başka bir şirket adına tescilli olup, ......, ......, ... gibi Sektörde 30-40 yıllık geçmişi olan firmaların birebir aynı fanı üretip satmaları nedeniyle davacı tasarımının yenilik kriterine sahip olmadığını,davacının tarih taşımayan katoglarla ilgili iddialarını kabul etmediklerini, sektörde herkes tarafından kullanılan teknik çizim, görsel ve tabloları sadece kendisinin kullanabileceğini düşünmesinin hatalı olduğunu,faaliyet alanlarının esasen döküm olup, yıllık cironun % 99 undan fazlasının döküm ticaretinden kaynaklandığını,fan satışının yıllık cironun % 1 'i bile olmadığını, davacının müşterilerini ayartma olmadığını, serbest piyasa ekonomisi gereği şirketlerin benzer ürün verip birinin diğerinden düşük fiyat vermesinin normal olup, davacı sırlarına ihtiyaç olmadığını, davalı şirket cirosunun davacınınkinden on katından bile fazla olduğunu, zamanaşımının dolduğunu bildirerek davanın reddini istemiştir.

BİRLEŞEN DAVA

Davacı vekili; İş mahkemesinde 14.2.2017 tarihinde açtığı dava ile asıl davada ileri sürdüğü haksız rekabetle ilgili iddialarını tekrarla davalı ... yönünden haksız rekabetin men 'ine, internet sitesindeki haksız rekabetin durdurulmasına, davalının taklit fanlarını ve fan üretimi için kullanılan kalıp makine ve teçhizatlara el konulması, iş akdinin 14 maddesi uyarınca 10.000 Euro cezai şartın faiziyle tahsiline, davanın kabulü halinde masrafı davalıdan alınarak kararın ilanına karar verilmesini istemiştir.

BİRLEŞEN DAVA CEVAP

Davalı ... vekili, görev ve yetki itirazı ile aynı davanın 16.1.2017 tarihinde Bakırköy 7. ATM nin 2017/ 45 Esasta açıldığını, derdest dava olması nedeniyle dava şartı yokluğundan usulden reddinin gerektiğini, işçilik alacağı için dava açmış olması nedeniyle eldeki davanın açıldığını, sözleşmenin ilk ve son sayfalarının gösterildiğini, 14.maddesinin bulunduğu sayfanın kendisine gösterilip müzakere edilmediğini, bu sayfanın sonradan metne ilave edildiğini, cezai şartı kabul etmediklerini, iddiaların iftira niteliğinde olduğunu, ileri sürerek asıl davaya cevaptaki savunmalarını tekrarla davanın usulden ve esastan reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece davalı ...'ın, davacı işyerinde muhasebe elemanı olarak çalıştığı, 01/02/2016 tarihinde çıkış nedeninin "Belirsiz süreli iş sözleşmesinin işveren tarafından haklı sebep bildirilmeden feshi" olarak çıkışı yapıldığı, 01/09/2016 tarihinde muhasebeci olarak diğer davalı yanında işe başladığı, davacı tasarımı fan ile davalı üretimi olan fanın aynı tasarımda olduğu, ancak bu tasarımın davacının buluşu niteliğinde özel bir tasarım olmadığı,tasarım hakkına tecavüz bulunmadığı, bilirkişi raporlarında tespit edildiği üzere ...'ın daha eski tarih olan 2003 tarihinde benzer bir tasarımı bulunduğu, özgün bir durum olmadığı, tasarımın geçmişten beri kullanılagelen bir tasarım olduğu,katalog ve web tasarım yönünden piyasaya yeni girmiş olan davalı şirketin fazladan emek harcamadan davacıya ait ürün kataloğunu birebir kopyalamak suretiyle kendi sitesinde yayınlaması dürüstlük kuralına aykırı olarak kabul edilmiş ise de, bu eylemin davacının eski çalışanı ...'nın iş sözleşmesinin 14.maddesinde düzenlenen sır saklama yükümlülüğünün ihlali neticesi yapıldığının ispatlanamadığı, web siteleri, kataloglar piyasada gezen ve kullanımda olan ürünler gerçek ve sanal ortamda mevcut olup, günün şartlarında bu bilgiye ulaşmanın son derece kolay olup, tasarımın kopyalanma iddiası tek kişide biriken bir bilgi kümesinden kaynaklanmadığı, bu eylemden yalnızca işyeri sahibi olan davalı ...'ın sorumlu tutulduğu, ...'nın diğer davalı ile arasında ortaklık ve organik bağ olduğunun da ispatlanamadığı, ...

yönünden haksız rekabet teşkil eden bir eylem olmadığı, birleşen davada davalının sözleşmenin 14.maddesinde düzenlenen sır saklama yükümlülüğünü ihlal ettiğinin ispatlanamadığı, ... yönünden ise, davacı kataloglarındaki tasarım, resim ve çizimlerin davalıya ait web sayfasında umuma iletmesi, iktisadi rekabetin iyi niyetli olmayan davranışlarla kötüye kullanımı olduğundan, davalı ...'ın bu eyleminin haksız rekabet oluşturduğunun tespitine karar verilmiş, haksız rekabet nedeniyle talep edilen maddi tazminat yönünden ise tasarımın kopyalanması suretiyle gerçekleşen haksız rekabet eyleminin belli bir veriye dayanmayıp, somut zarar hesaplaması yapılamadığından tesbit edilen ortak müşteri oranı (%2 - %3 arasında) ve kataloğun hazırlanması için harcanacak emek göz önünde bulundurularak ve ortak müşterilerin tamamının sadece katalog aracılığıyla ürünü edinmedikleri gözetilerek 5.000- maddi tazminat taktiri ile manevi tazminat koşullarının da oluşmadığı kabul edilerek ;

asıl davanın kısmen kabulü ile davacının kataloglarındaki tasarım, resim ve çizimlerin davalıya ait web sayfasında umuma iletmeleri, iktisadi rekabetin iyi niyetli olmayan davranışlarla kötüye kullanımı niteliğinde olduğu anlaşıldığından, davalı ...'ın bu eyleminin haksız rekabet oluşturduğunun tespitine, davalıya ait web sitesindeki katalogların yayından kaldırıldığından haksız rekabetin meni yönünden karar verilmesine yer olmadığına, haksız rekabet nedeniyle takdiren hükmolunan 5.000-TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalı ...'dan alınarak davacıya verilmesine, fazla istemin reddine, davacının manevi tazminat talebinin reddine, davalı ... yönünden davanın reddine, Birleşen davanın reddine, karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; davalı ...'nın davacı şirkette, çalıştığı sürede müvekkilin her türlü ticari teknik sırrına,müşteri portföyüne, fiyat bilgilerine vakıf olduğunu, müşterilere gönderilen maillerin sunulduğunu, iş sözleşmesinin 14. maddesinde bu bilgileri kimseyle paylaşmamayı, kullanmamayı (..) taahhüt ettiğini, davacının ticari sırlarından yararlanarak davacı firma ile birebir aynı ürünleri ürettiğini, davacının müşteri portföyüne ulaşıp davacının vakıf olduğu fiyatlardan daha düşük fiyat teklifi vererek haksız rekabet yaptığını, davalıların gayrı resmi ortak olduklarını, tanığın bunu doğruladığını, ...'nın şirket kurmak için kendi mali müşavir çalışanına bilgi sorduğuna ilişkin mailler olduğunu,www.

..com adlı internet sitesinde SGK kaydı yapılmadan önce "http://.... com/..." bağlantısında firmanın yetkilisi olarak gösterildiğini, mahkeme aşamasında sildiklerinin tespit edildiğini, "gayri resmi ortaklığın muvazaalı bir işlem olup ifadelerle kanıtlandığını, müvekkilin tedarikçisi ile birlikte iş kurarak müvekkilin müşterilerine ulaşıp, fiyat teklifi sunduğunu,sattıkları ürünlerin birebir aynı olduğu gerek tesbit dosyası, gerekse yargılamada alınan raporlarda kanıtlandığını, işçinin işi icabı vakıf olduğu sırları saklama yükümü altında olduğunu,davacı müşterilerine daha düşük fiyat teklifi vererek "sır saklama yükümlülüğünü ihlal ettiğini,tescilsiz tasarımların haksız rekabet hükümleri ile ayrıca korunacağının TTK 57 ve 56.maddelerinde kabul edildiğini, davalı ...'ın ise, davacının üretiminde döküm yapan usta olduğunu, her fan firmasının kendine özgü tasarımlarından dolayı fan ölçüleri, delik ölçüleri gibi teknik özelliklerin farklı olduğunu,davacının müşterilerine bazen kendi markası bazende fason iş yaptığını, firma ölçülerindeki fanları yalnızca davacı firmadan aldıklarını, ...ın davaya konu salyangoz fanları üretmediğini,...'a ait tescilli fanların aynı görünümde ancak farklı işlevlerde olduğunu, davacı firma sahibi ...

Hanımın ... firmasında çalışan bir eleman iken "... " üretimi yapmak üzere davacı şirketi kurarak kendi müşteri portföyünü oluşturduğunu, ... tarafından ise ürünlerin kopyalanmasının haricinde bir de fotoşop kullanarak kataloglarındaki harf hatalarına kadar kopyalaması nedeniyle en düşük "maddi zarardan" sorumlu tuttuğunu, web sitesinde hala davacı ya ait görselleri paylaştığını, kök rapor ile ek raporun birbiri ile çeliştiğini, manevi tazminata karar verebilmek için haksız rekabet oluşturan fiilin aynı zamanda maddi zarara yol açmasına gerek olmadığını ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir. Davalı ... vekili; davacı iddiasının salyangoz fanların davacının patentli ürünü olduğu ve ihlal edildiğinin ileri sürüldüğü,...'nın davacının ticari sırlarını müvekkile taşıdığı ve davacı müşterilerinin ayartılmaya çalışıldığı olup, internet sitesindeki görselleri delil olarak ileri sürdüğünü, kök raporda resimlerin aynı olduğu yönünde tespitlere yer verildiğini, ek raporda bundan dönüldüğünü, davacının dayandığı vakıanın tasarım / patent hakkının ihlali ve ticari sırrın ifşası olup, davacının dayanmadığı bir vakıa gerekçesi ile haksız rekabetin tespitine ve tazminata hükmedilmesinin hatalı olduğunu, haksız rekabetin tetkikinin dava tarihi esas alınarak yapılması gerektiğini, dayanılan tespitin dava tarihinden sonra olduğunu , kök raporda, taraflarca getirilme ilkesi de ihlal edilerek, ...com isimli bir internet sitesinden temin edilen 16 Mayıs 2017 tarihli bir görsele yer verildiğini, bu site içeriğini kabul etmediklerini, tespit ve tazminat hesabının haksız rekabet başlangıcı ile dava tarihi arasındaki süreyi kapsaması gerektiğini,dava tarihi 16.01.2017 olup, tespit edilen tarihin ise 16.05.2017 olduğunu,davalının internet sitesinde çok sayıda görsel bulunmakta olup sadece 1 görselin benzer / aynı olmasının haksız rekabetin oluşması için yeterli olmadığını, gerekçeli kararda bütün katalog olarak aynı gibi hüküm kurulduğunu,davacının sitesindeki fotoğrafların photoshop isimli programla değiştirildiği ve vidanın aynı yerde olmasının isim baskılarının aynı şekilde aşınmasının imkansız olduğu bildirilmiş ise de;

vidanın bulunduğu döner diskin küçük bir kısmı görülmekte olup üzerinde çok sayıda vida bulunduğunu, ayrıca kalıp döküm ve isim baskısının bütün dünyada aynı şekilde yapıldığını,kararın kabul yönünden kısmen kaldırılarak davanın reddine karar verilmesi aksi halde dosyanın yeniden yargılama yapılmak üzere mahkemeye geri gönderilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Asıl dava haksız rekabetin men'i ile maddi ve manevi tazminat, birleşen dava ticari sırrın kullanıldığı ileri sürülerek iş akdinde yazılı cezai şart alacağının tahsili talebine ilişkindir. Daha önceden yurt dışında piyasaya sunulan ve Türkiye'de herhangi bir kişi adına tescilli tasarım niteliğinde olmayan tescilsiz tasarımlar kural olarak herkesin serbestçe kullanımına açıktır. Bu tasarımların uygulandığı ürünler nedeniyle ortaya çıkan uyuşmazlıklar ise genel hükümlere göre çözümlenecektir. O halde, somut uyuşmazlıkta da yukarıda belirtilen kural ve TTK'nun 54. ve 55/1-a,4 maddelerinin birlikte değerlendirilmesi gereklidir. İlk defa yurt dışında kamuya sunulmuş bir tasarımın belli bir süre sonra Türkiye'de kullanılması durumunda şayet, Türkiye'de bu tasarımı ilk defa kullanan kişi büyük emek ve para harcayarak bu tasarımın kullanıldığı ürünü tanıtmış ve bir başkası da sırf bu tanınmışlıktan istifadeye yönelik olarak bu tasarımı aynen kullanmaya kalkışır ise, bu davranışın haksız rekabet olduğunun kabulü gerekir.

Bu açıklamadan da anlaşılacağı üzere, haksız rekabetin varlığı için; ilk defa yurtdışında piyasaya sunulan ve Türkiye'de de herhangi bir tescilli sınai hak ile korunmayan tasarımın uygulandığı ürünün, Türkiye'de ilk kez piyasaya sunulup, büyük emek ve para harcanarak tanınmış olması yeterli olmayıp, bir başkasının bu emek ve tanınmışlıktan haksız surette yararlanması ve müşteriler nezdinde karışıklığa yol açması, iltibas oluşturması, diğer bir ifade ile failin iltibası önleyecek tedbirleri almaması gerekir. (Yarg.

11. HD. 18/10/2018 T. 2016/10703 E. 2018/6467 K.; 19/12/2014 T. 2014/11783 E. 2014/20103 K.; 21/03/2008 tarih 2008/1816 E. 2008/3687 K.; 30/05/2002 T. 2240/5406 E sayılı emsal kararları ) Somut olayda; davalı tarafça üretilen salyangoz fanlarının teknik ölçülerinin davacının ürünlerinin birebir aynı olduğu ve aynı amaç için kullanıldığı, alınan bilirkişi raporlarında belirtilmiştir.Buna karşılık davacı dava konusu ürünleri kendi ölçülerinde ürettiğini ileri sürmüş; davalı ise bahse konu fan üretiminin pek çok işletme tarafından üretildiğini savunmuştur.Ancak , davalının dava konusu ürünlerde kendi markasını kullanılarak iltibası engelleyecek önlemler aldığı da sabittir. Daha önce davacı tarafından satışa sunulan aynı görünümlü malların tamamen özgün ve yaygın kullanım ve tanıtım sonucu davacı firmayla özdeşleşmiş bir ürün olduğu da ispat edilemediğinden haksız rekabetin oluştuğunun kabulü mümkün olmamıştır.

Davalı ... 'ın muhasebecisi olduğu davacı işyerinden 1.2.2016 tarihinde ayrıldığı, davacı tarafça sunulan 7.12.2012 tarihli iş sözleşmesinin 14/1. maddesinde " İşçi , işverene ve işyerine ait her türlü iş sırlarını saklamayı, işverene zarar verecek davranışlarda bulunmamayı , işverenin yazılı izni olmadan tasarlanan ürünleri, çizimleri,...kullanmamayı ...amaçla elinde, bulundurmamayı taahhüt eder. İşçi, işverenin uğradığı/ uğrayacağı tüm zararlardan başka, 10.000- Euro cezai şartı ödemeyi peşinen kabul ve taahhüt eder hükmü bulunmaktadır.Davalı ... işten ayrıldıktan sonra, 7.9.2016 tarihinde davalı ... yanında muhasebeci olarak işe başlamıştır. İş sözleşmesinde rekabet yasağı öngörülmemiştir.Davalı ...

şahıs işletmesi olup, Ticaret sicinde " ... San. Tic. ..." ünvanlı işletme kaydı bulunmaktadır.Ticaret siciline tescili ise 9.3.2010 tarihidir.İşletmenin, faaliyet alanları " Yangın söndürücüler, püskürtme tabancaları, buhar veya kum püskürtme makinaları vb. Sıvı ve tozları atan ,dağıtan ya da püskürten mekanik cihaz imalatı bulunmaktadır. Davacıya ait salyangoz fan tasarımının yenilenmediği, dava dışı ... firmasına ait ... tescil nolu tasarımın, davacı tasarımından eski olduğu, davacı ile davalı firma ticari defterlerinden 2016 yılı için davalının 40 farklı müşteriden 13 tanesinin ortak olduğu, fan satışlarının hasılat içindeki payının% 2.24 olduğu, 2017 yılı için 98 farklı müşteriden 11 tanesinin ortak olduğu,satış hasılatı içindeki payın %3.10 olduğu, ...

'ın büyük oranda döküm parça imalatı, davacının Fan çeşitleri ve sair üretim ağırlıklı olarak çalıştığı, ortak müşterilerden gelen cironun çok düşük olduğu, davacının 2016 net satışlarının 4.218.834,94-Tl ,2017 net satışının 6.729.322-TL olduğu, satışlarda azalma görünmediği, ortak müşteriler üzerinden kar kaybının 2016-2017 için 20.000-TL olarak hesaplandığı, ancak salyangoz fan üretimi yapan çok sayıda işletme bulunduğu, 1898 ile 2004 arasında uluslararası fan patentlerinin şeklen ve fonksiyonel olarak davaya konu salyangoz fan benzeri olduğu, davacı tasarımı ile davalı üretimi olan fanın aynı tasarımda olduğu, ancak bu tasarımın davacı buluşu olmadığı, 2006 yılı tasarım tescili öncesinde de kullanımının bilinir olduğu, ürün ve tasarımların bu şekilde yayınlanarak üretilip yaygın şekilde 100 yılı aşkın süredir kullanılarak kamuya açık ve aleni hale geldiği , ...

'ın tüm bilgilerin sanal ortamda gezmesi nedeniyle davalı işletmeye bilgi ve birikim taşımasına ihtiyaç olmadığı,ek bilirkişi raporunda tesbit edilmiştir.Kök raporda ,ürünlerin haksız rekabet teşkil edecek şekilde benzer olduğu ve itirazlar üzerine heyete dahil edilen Endüstri Mühendisinin katılımıyla hazırlanan ek raporda bilirkişilerin görüşünden döndükleri anlaşılmakla raporlar arasında mübayenet bulunduğuna ilişkin istinaf nedeni yerinde bulunmamıştır. Davalı ... yönünden ticari sırrın kullanıldığı ileri sürülerek 7.12.2012 tarihli Belirsiz süreli iş sözleşmesinin 14.maddesi uyarıca sır saklama yükümlülüğüne aykırılık nedeniyle cezai şartın tahsili istenilmiş ise de , davacı tarafından tecavüz edildiği sır olduğu ileri sürülen teknik bilgilerin tamamının pek çok işletme tarafından kullanıldığı ,umuma arz edildiği ,ürün bilgilerinin ticari sır kapsamında olmadığı tesbit edildiği gibi ,müşterek müşterilerin ayniyet arz etmediği ,münferit müşteri kaymalarının ticari hayatta her zaman olabileceği,davalı ...'in davacının tedarikçisi,bir başka deyişle fan üreticisi olduğu gözetildiğinde ,tanık beyanlarının haksız rekabetin varlığına delil olmadığı gözetildiğinde , davalı ...'dan cezai şart talebinin yasal koşulları oluşmamıştır.Sözleşmede rekabet yasağı öngörülmediğinden davalı ...'nın davalı veya bir başkasının yanında çalışmasına ortak olmasına engel bulunmadığı gözetildiğinde davalı ...

hakkında verilen davanın reddi kararında isabetsizlik bulunmamıştır. Katalog ve Web tasarımı yönünden yapılan incelemede, davalıya ait www.....com/ isimli Web sitesinin bilirkişi rapor tarihi itibari ile yayında olmadığı, ancak konusunda uzman bilirkişi tarafından internette mevcut olmayan web sitelerinin arşivinin tutulduğu www,...org isimli siteye girilerek www.....com / adresinin 16.5.2017 tarihinde yayında olduğu, davalıya ait kataloğun yüklendiği drive bağlantısının tespit edilen adresinin davalıya ait olup matbada basılan ve dosyada fiziki olarak bulunan kataloğun aynısının e-katalog hali olduğu, davacıya ait adreste halen yayında olan web sitesindeki görsel ve bilgilerle karşılaştırıldığında davalı görüntülerinin davacı görüntüleri ve ürün açıklamaları ile birebir aynı olduğu, davalı web sitesi ve ürün kataloğunda kullandığı ürün resimleri ve ürün açıklamaları ile davacı tarafın ürün ve açıklamalarının birebir aynı oldukları tespit edilmiştir.Dava dilekçesinde dava konusu fana ilişkin olarak web sayfasındaki katalogların birebir kopya edildiği ileri sürüldüğünden TTK nın 55(1)-c) Başkalarının iş ürünlerinden yetkisiz yararlanma kapsamında olup haksız rekabet teşkil ettiğinden haksız rekabetin tesbitine ilişkin kararda isabetsizlik yoktur.Ancak kopyalanan kataloğa ulaşılabilmesi için ...'nın katkısı gerekmediğinden yararlanan davalı ...

bakımından haksız rekabet koşullarının oluştuğu, hükmedilen maddi tazminatın miktar itibari ile kadrimarufunda bulunduğu, yargılama sırasında kapatıldığından men kararı verilmemesi ,koşulları olmadığından manevi tazminat talebinin reddine karar verilmesi yerinde bulunmuştur. Açıklanan nedenlerden dolayı asıl ve birleşen davada davacı vekili ile asıl davada davalı ... vekillerinin istinaf taleplerinin reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Asıl ve birleşen davada davacı ve asıl davada davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Asıl ve birleşen davalar yönünden alınması gereken toplam 855,2‬0‬-TL istinaf karar harcından davacı tarafından peşin yatırılan 59,30-TL harcın mahsubu ile kalan 795,9‬0‬‬-TL harcın asıl ve birleşen davada davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, Alınması gereken 427,60-TL istinaf karar harcından asıl davada davalı ... tarafından peşin yatırılan 85‬-TL harcın mahsubu ile kalan 342,6‬0-TL harcın asıl davada davalı ...'dan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, Taraflar tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, Gerekçeli kararın bir örneğinin taraf vekillerine tebliğine, HMK'nun 361/1.

maddesi uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabileceğine, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oy birliğiyle karar verildi. 18/04/2024

Kaynak: https://6102ttk.com/karar/115346 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi

Bu sitedeki içerik bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş veya tavsiye değildir. Resmî metin için mevzuat.gov.tr esastır.