Rücuen tazminat

11. Hukuk Dairesi         2023/3818 E.  ,  2024/6422 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi

SAYISI 2020/751 Esas, 2022/1229 Karar

HÜKÜM

Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ Mersin 1. Asliye Ticaret Mahkemesi

SAYISI 2018/92 E., 2020/119 K.

Taraflar arasındaki rücuen tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, Yargıtayca duruşma istemli olarak davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 03.09.2024 günü hazır bulunan davacı vekili Avukat Seçil ... ile davalı Turkon Konteyner Taşımacılık ve Denizcilik A.Ş. vekili Avukat Umay ... Ayan, davalı Mersin Uluslararası Liman İşletmeciliği A.Ş. vekili Avukat ... Tuna Ayna dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; dava dışı Dervişoğlu Tarım Ürünleri firmasının Mısır Savunma Bakanlığı'nın ihtiyacı için Mısır'da yerleşik İnternational […]A.L. unvanlı firmaya CFR bazda sattığı ve 104 adet 20 feetlik kapalı tip konteynerlere 25 kg'lık çuvallar içerisine yerleştirilmiş olan kırmızı mercimeğin müvekkili tarafından nakliyat emtia sigorta poliçesi ile sigortalandığını, davaya konu eşyaların SGS Supervise Gözetme Etüd Kontrol Serv. A.Ş. gözetiminde 19.12.2016 tarihinden itibaren sigortalı işyerinde konteynerlere istiflenmeye başlandığını, 26-27-28 Aralık 2016 günlerinde liman sahasına nakledilip istiflendiğini, bir süre bu limanda bekletilen konteynerlerin 29.12.2016 günü meydana gelen yağışın oluşturduğu ...

sularına maruz kalmasına müteakip 02.01.2017 günü konteyner gemisine yüklendiğini ve Alexandria Limanına taşınan bu konteynerlerin bu limanda tahliye ile liman sahasına yerleştirildiğini, Mısır/Alexandria Liman İdaresi tarafından yapılan kontroller sırasında bazı konteynerlerden sarı sıvı aktığının ve bu konteynerlerden kötü kokuların geldiğinin tespit edilmesi üzerine alıcı firma tarafından satıcı firmaya bu haldeki yükün Mısır hükümeti tarafından kesinlilkle kabul edilemeyeceği ve bu konteynerlerin mahrece iade edilmesi gerekeceğinin ihbar edildiğini, bu ihbara müteakip ekspertiz raporu düzenlendiğini, tespitler sonrası 27 konteyner içerisindeki hasarlı emtiada meydana gelen zararın alıcının sigortacısı tarafından alıcıya tazmin edildiğini, müvekkilinin ise 27 adet konteyner ve içerisindeki hasarlı/bozulmuş eşyaların Türkiye'ye geri getirilmesi ve bu suretle oluşan gümrük, depo, nakliye, gözetim, ekspertiz vs.

masraflar olarak sigortalısına 342.105,47 TL tazminatı 03.10.2017 tarihinde ödediğini ve sigortalıdan ayrıca temlikname aldığını, böylece davacı sigortalının haklarına halef olduğunu, hasarın meydana gelmesine davalı Turkon Konteyner tarafından tahsis edilen konteynerlerin elverişsizliği ve gemiye yüklenmeden önce konteynerlerin tevdi ve istiflenip saklandığı liman ardiye sahasında gerekli koruyucu önlemlerin alınmamış olması ve direnajların yetersizliğinin sebep olduğunu, davalıların zararlardan sorumlu olduğunu ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 342.105,47 TL'nin 03.10.2017 sigorta tazminat ödeme tarihinden itibaren ticari avans faizi ile birlikte davalılardan müteselsilen talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı Turkon Konteyner Taşımacılık ve Denizcilik A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; hak düşürücü süre itirazının olduğunu, yükün 03.01.2017 tarihinde boşaltma limanına ulaştığını ve teslim edildiğini, davanın ise 12.02.2018 tarihinde açıldığını, müvekkilinin davacıya herhangi bir borcu olmadığını, davacının konteynerlere dair iddialarının haksız ve gerçeğe aykırı olduğunu, müvekkilinin sorumluluğunun konteynerlerin geminin küpeştesini geçtiği andan itibaren başladığını, bundan öncesinin sadece yükletenin veya diğer davalının sorumluluğunda olduğunu, bir an için konteynerde ilgili yükün yüklenmesine elverişsiz bir durum söz konusu olması halinde dahi yüklemenin satıcı tarafından üstlenilmiş olması karşısında bu durumun yükleten tarafından derhal müvekkiline ihbarı ile giderilmesinin talep edilmesinin gerektiğni, ne yükleme öncesinde satıcı ne de sonrasında alıcı tarafça yapılmış usulüne uygun bir ihbar olmadığını, müvekkilinin taşıyan olarak edimini gerektiği gibi ifa ettiğini ve yükleri teslim aldığı haliyle teslim ettiğini, konteynerlerin dava dışı ihracatçı Dervişoğlu firmasına kiralanmadığını, müvekkilinin, yük ilgilisi satıcının yüklemeyi üstlenmiş olmasına binaen, taşıtacağı yüklerin yerleştirilebilmesi için kendisine konteyner tedarik ettiğini, fakat konteyner tedarikinin bir kira sözleşmesi tahtında sağlanmadığını, müvekkilinin ise konteynerlerin yük ilgilisi tarafından kullanılması için kendisinden kira bedeli almadığını, yüklemenin yükleten tarafından gerçekleştirildiğini, buna karşılık konteynerde iddia edilen eksikliklerin yükletence tespit edilmesi ve derhal taşıyana bildirimde bulunulmasının gerektiğini, üstelik yük sele maruz kaldığı halde yükleten tarafından yüklemeye devam edildiğini ve taşınmak üzere gemiye de yüklendiğini, olayda mücbir sebep olduğunu ve üstelik taşıma esnasında meydana gelmiş bir hasarın olmadığını, davacının ileri sürdüğü sigorta poliçesinin ise nakliyat poliçesi olduğunu ve henüz sigorta koruması başlamadığını, olayda yapıldığı belirtilen ödemenin açıkça sigorta poliçesine aykırı olduğun savunarak davanın reddini istemiştir.

2. Davalı Mersin Uluslararası Liman İşletmeciliği A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; davacının emtianın taşımaya elverişli olmayan kap ile yapıldığını ikrar ettiğini ve davasını da bu hususa dayandırdığını, müvekkili şirketin, konteyneri kap olarak teslim aldığını ve konteyner istif sahasına bunları konteyner olarak istiflediğini, yani konteynerin açılması ve içindekilerin istifinin söz konusu olmadığını, 29.12.2016 tarihinde Mersin ilinde sel meydana geldiğini, poliçenin düzenlendiği tarihten önce meydana gelen hasarları değil sonra meydana gelmesi muhtemel hasarları kapsadığını, hasarın nerede ve nasıl meydana geldiğinin tam olarak tespit edilmediğini, varsayıma dayalı olarak rapor hazırlandığını, müvekkili Şirket yetkilisi yahut personeli olmaksızın yapılan tespiti kabul etmediklerini, bununla beraber konteyner açılarak yapılan hasar tespitinin 4 ay sonra yapıldığını, zaman aşımı defi'nde bulunduklarını, ayrıca müvekkili şirket tarafından önlenemeyen, faaliyeti dışında meydana gelen öngörülmesi ve karşı konulması mümkün olmayan doğal afet nedeniyle taraflarına her hangi bir sorumluluk yüklenemeyeceğini savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre; Mersin'de vuku buluan sel felaketinin mücbir sebep niteliğinde olduğu, zararın emtia antrepoda iken sel baskınlarına yol açacak şekilde aşırı yağış meydana gelmesiyle oluştuğu, sözleşmenin ifasını olanaksız kılan mücbir sebebin davalı antrepo işleticisi tarafından kanıtlandığı ve olay sırasında yağan yağışın umulmadık hal ve mücbir sebep olarak kabulü gerektiğinden bu davalının sorumlu olmadığı, ayrıca zararın diğer davalı/taşıyan Turkon Konteyner Taşımacılık ve Denizcilik A.Ş.'nin taşıması sırasında meydana gelmediği anlaşıldığından, diğer davalı taşıyıcı Turkon Konteyner Taşımacılık ve Denizcilik A.Ş.'nin de bir kusurunun olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekilince istinaf edilmiştir.

IV. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Bölge Adliye Mahkemesince, Mersin ili ve ilçelerinde hava muhalefeti nedeniyle meydana gelen afetin mücbir sebep olarak nitelendirildiği, yağış sonrası oluşan selin yol açtığı hasarın mücbir sebep olarak değerlendirilmesinin yerinde olduğu, zararın mücbir sebepten kaynaklandığı, davalı Mersin Uluslararası Liman İşletmeciliği A.Ş.'nin meydana gelen zarardan sorumlu tutulamayacağı, diğer davalı Turkon Konteyner Taşımacılık ve Denizcilik A.Ş.'nin taşıyıcı olduğu, zararın konteynerlerin limanda beklediği 29.12.2016 tarihinde meydana geldiği, davalı taşıyıcının zarardan sorumluluğunun olmadığı, ayrıca davalı Turkon Konteyner Taşımacılık ve Denizcilik A.Ş. taşıyıcı olup, ancak taşıyıcının sorumluluğu kapsamında bu davalıdan talepte bulunulabileceği, davacı vekilinin davalı Turkon Konteyner Taşımacılık ve Denizcilik A.Ş.'nin konteynerleri kiralayan olarak sorumlu olduğu yönündeki iddialarının yerinde olmadığı, ilk derece mahkemesince hükme esas alınan bilirkişi raporunun dosya kapsamına uygun ve yeterli olduğu, hükme esas alınan bilirkişi raporunun ekspertiz raporu ile de çelişki oluşturmadığı, ilk derece mahkemesince verilen kararın usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş, karar davacı vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ İNCELEMESİ

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, Nakliyat Emtia Abonman Sigorta Poliçene dayalı rücuen tazminat istemine ilişkin olup, uyuşmazlık, mücbir sebebin varlığı, zararın meydana gelmesinde davalıların kusurunun bulunup bulunmadığı ve konteynerleri temin eden davalı taşıyanın konteynerlarin taşımaya elverişsiz olması nedeniyle sorumluluğunun doğup doğmadığına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 1472 nci maddesi, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 183 üncü maddesi, 299 uncu maddesi ve devamı hükümleri ile 571 inci maddesi ve devamı hükümleri.

3. Değerlendirme

1.Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı Kanun'un 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (1) numaralı alt bendi uyarınca davalı Mersin Uluslararası Liman İşletmeciliği A.Ş. yönünden Bölge Adliye Mahkemesince esastan redde ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.

2. Sigorta poliçesine ve temliknameye dayalı olarak açılan davada, davacı sigorta şirketinin, zarar gördüğü tespit edilen emtianın 27 adet konteyner ile Mısır'dan Türkiye'ye geri getirilmesi ve bu suretle oluşan gümrük, depo, nakliye, gözetim, ekspertiz vs. masrafların tahsilini talep ettiği, davalı Turkon Konteyner Taşımacılık ve Denizcilik A.Ş. tarafından taşımada kullanılacak konteynerlerin temin edildiği, yüklemenin davadışı SGS Supervise Gözetme Etüd Kontrol Serv. A.Ş. gözetiminde yapıldığı, satıcının işyerinde konteynerlere yüklenen emtianın Mersin Limanına getirildiği ve gemiye yüklenene kadar liman sahasında muhafaza edildiği, 29.12.2016 tarihinde Mersin ili genelinde ortalama değerleri aşacak ölçüde aşırı yağış görüldüğü, 02.01.2017 tarihinde konyetnırların gemiye yüklendiği ve Alexandria Limanı sahasına indirildiği anlaşılmıştır.

07. 02.2017 tarihinde varma yerinde yapılan ilk incelemede, 27 adet konteynerdeki emtianın hasarlı olduğu, ıslak, sararmış ve kötü koktuğunun tespit edilmesi üzerine 27 konteynerin iadesine karar verildiği ve 27.03.2017 tarihinde ülkeye geri getirilen emtianın sigorta ekspertiz sörveyörü tarafından incelenmesi üzerine düzenlenen 13.04.2017 tarihli Nakliyat Hasarı Ön Ekspertiz Raporunda ve 22.08.2017 tarihli Ekspertiz Raporunda; Mersin ilinde meydana gelen aşırı yağış nedeniyle meydana gelen selin Mersin Valiliği tarafından "afet" olarak nitelendirildiği, hasarın limanda bekleyen konteynerlerin sel sularına maruz kalması nedeniyle oluştuğu, konteynerlerin dış görüntüsünde herhangi bir hasar olmadığı, yükün konteynerlerden boşaltıldığını, konteyner taban ve yan duvarlarının kraft kağıt ile kaplı olduğu, kapaklar açıldığında konteyner kapılarının hemen önünde yoğun toprak ve çamur birikintilerinin olduğu, konteynerlerin bir kısmında kapak lastiklerinde eskime, yıpranma, kesik ve deformasyonlar olduğu, bazı konteyner kapak lastiklerinde yer yer 10-30 cm arası kopmalar olduğu, konteynerlerin içlerine sızan sudan emtia çuvallarının etkilendiği, nem ve ıslaklığın zeminden 20-30 cm civarında yükselmiş olduğu yönünde tespitlere yer verilmiştir.

3.Dosya kapsamında bulunan Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nün ve Mersin Valiliği'nin yazısı, bilirkişi raporu, davalı Liman İşletmesi vekili tarafından sunulan aynı dava konusuna ilişkin ama farklı bir dosya için hazırlanan 20.09.2017 tarihli hukuki mütalaa, yine aynı dava konusuna ilişkin açılmış başkaca dava dosyalarında alınan bilirkişi raporları ve mahkeme kararları da incelendiğinde, Mersin ilinde yaşanan aşırı yağış ve sel olayının mücbir sebep olarak kabul edildiği, işbu dava dosyasında da mahkemenin kabulünün bu yönde olduğu, mücbir sebep nedeniyle davalı Liman İşletmesinin hasar ve zarardan sorumlu tutulamayacağına dair karar yerinde görülmekle birlikte; cevap dilekçesi, sunulan mail yazışmaları ve fiyat teklifleri ile tanık beyanlarından da anlaşıldığı üzere, taşımanın gerçekleştirildiği konteynerlerin davalı Turkon Konteyner Taşımacılık ve Denizcilik A.Ş.

tarafından temin edildiği, 104 adet konteynerden 27 adet konteynerdeki emtianın zarar gördüğü, ekspertiz raporundaki tespit ve fotoğraflara göre konteynerlerin bir kısmında kapak lastiklerinde eskime, yıpranma, kesik ve deformasyonlar olduğu, bazı konteyner kapak lastiklerinde yer yer 10-30 cm arası kopmalar olduğu anlaşılmakla beraber bilirkişi raporunda bu konuda bir değerlendirme yapılmadığı gibi mahkemece kararın gerekçesinde bu yönde bir değerlendirme yapılmamış ve dosya kapsamıyla bağdaşmayan gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

4. Bu durumda, Mahkemece, 13.04.2017 tarihli Nakliyat Hasarı Ön Ekspertiz Raporunda ve 22.08.2017 tarihli Ekspertiz Raporunda tespit edilen konteynerlerdeki deformasyonun sabit olduğunun kabulü ile bu haliyle konteynerlerin aşırı yağış ve sel halinde yük taşımaya elverişli olup olmadığı, hasarın gerçekleşmesinde konteynerleri temin eden davalı Turkon Konteyner Taşımacılık ve Denizcilik A.Ş.'ye kusur yüklenip yüklenemeyeceği tartışılarak gerekirse işin uzmanı bilirkişilerden oluşan yeni bir heyetten rapor alınarak sonuca varılması gerekirken, eksik inceleme ve dosya kapsamıyla bağdaşmayan gerekçelerle karar verilmesi doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.

VI. SONUÇ

Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin davalı Mersin Liman İşletmeciği A.Ş.'ye yönelik temyiz isteminin reddi ile Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca mümeyyiz davalı yönünden ONANMASINA, (2) numaralı bent ve devamında açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin davalı Turkon Konteyner Taşımacılık ve Denizcilik A.Ş.'ye yönelik temyiz itirazlarının kabulü ile İlk Derece Mahkemesince verilen karara yönelik istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULARAK KALDIRILMASINA, 6100 sayılı Kanun'un 373 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, takdir olunan 17.100,00 TL duruşma vekalet ücretinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine, aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden davalı Mersin Uluslararası Liman İşletmeciliği A.Ş.'ye yönelik davacıya yükletilmesine, 16.09.2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.