Maddi manevi tazminat

11. Hukuk Dairesi         2023/2156 E.  ,  2024/1769 K.

"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ

11.10.2022

SAYISI

2022/210 Esas, 2022/267 Karar

DAVACILAR

1....

2....

3.... vekilleri Avukat ...

DAVALILAR

İHBAR OLUNANLAR

1.Efe Tur Taşıma Petrol Oto. Yed. Parça Tur. San. Tic. Ltd. Şti vekili Avukat ...

2.Groupama Sigorta A.Ş. vekili Avukat ...

3. Öz-Ay Turz. Taşıma Tic. ve Taah. Ltd. Şti. vekili Avukat ...

4....

5.Denizli Seyahat Tur. Tic. San. Ltd. Şti

2.Sompo Sigorta AŞ vekili Avukat ...

HÜKÜM

Davanın kısmen kabulü

TEMYİZ EDEN

Davacılar vekili ile davalı Groupama Sigorta A.Ş. vekili

Taraflar arasındaki maddi ve manevi tazminat davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılaması sonucunda Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, davacılar vekili ile davalı Goupama Sigorta A.Ş. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; müteveffa ... ile müvekkili ...'un davalı Denizli Seyahat Ltd. Şti.'den 01.02.2010 tarihinde, saat 22:00'de sefer yapacak olan İzmir-Antalya otobüsünden bilet aldıklarını ve davalı Denizli Seyahat Ltd. Şti. için şehir içi taşımacılık yapan, davalı ...'nin yönetimindeki, davalı Öz-Ay Turizm Ltd. Şti.'ye ait, davalı Efe Tur Taşıma Ltd. Şti. tarafından işletilmekte olan servis aracına bindiklerini ancak, aracın davalı sürücünün aşırı hız ve dikkatsizliği nedeniyle kaza geçirdiğini, ...'un kazada vefat ettiğini ve müvekkili ...'un da yaralandığını, Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesi'nin raporu uyarınca kazanın meydana gelmesinde davalı sürücünün asli ve tam kusurlu olduğunu, kazaya karışan aracın davalı ...

tarafından da sigortalandığını, meydana gelen kaza nedeniyle müvekkillerinin müteveffanın desteğinden yoksun kaldıklarını, maddi ve manevi zarara uğradıklarını ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, müvekkillerinden her biri için 1.000,00 TL maddi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle davalılardan, müvekkili ... için 60.000,00 TL, ... için 70.000,00 TL ve ... için 50.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı ... hariç olmak üzere diğer davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiş, ıslah dilekçesi ile maddi tazminat istemlerini müvekkili ... için 7.915,00 TL, ... için 12.145,44 TL olarak arttırdıklarını, ...

için de defin giderlerine ilişkin olarak 955,00 TL istemiştir.

II. CEVAP

1.Davalı Öz-Ay Turizm Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; meydana gelen kazada müvekkilinin kusurunun bulunmadığını, ceza dosyasının da henüz kesinleşmediğini savunarak davanın reddini istemiştir.

2.Davalı Efe Tur Taşıma Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin olayda hiçbir sorumluluğu bulunmayan üçüncü kişi konumunda olduğunu, işleten sıfatının bulunmadığını, yalnızca servis hizmeti konusunda araç maliki olan diğer davalı Öz-Ay Turizm Ltd. Şti.'den hizmet alan konumunda olup, işleten sıfatının da bu şirkete ait olduğunu bu nedenle müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini, müvekkilinin ne bilet satan, ne hizmet ifa eden ne de servis işleten olup, yalnızca servis hizmeti aldığından servis aracı üzerinde ismi bulunduğundan herhangi bir sorumluluğunun söz konusu olamayacağını savunarak davanın reddini istemiştir.

3.Davalı Groupama Sigorta A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; kazaya karışan aracın müvekkili şirkete trafik poliçesi ile sigortalı olduğunu, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından ödenmiş bir bedel var ise bunun mahsubunun gerektiğini savunarak davanın reddini savunmuştur.

4. Diğer davalılar cevap dilekçesi sunmamıştır.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen İlk Karar

Mahkemenin 30.03.2017 tarih, 2016/114 E., 2017/216 K. sayılı kararı ile dava konusu kazada servis şoförü davalı ...’nin asli kusurlu olduğu, davalı Öz-Ay Ltd. Şti. Denizli Turizm Ltd. Şti’nin de sorumlu oldukları, Efe Tur Ltd. Şti.’nin ise kazaya karışan araç üzerinde ambleminin olması dışında bir bağının bulunmadığı gerekçesiyle davanın Efe Tur Ltd. Şti. yönünden reddine, maddi tazminata ilişkin talebin kabulü ile 21.015,94 TL maddi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile taşıma, zorunlu ve kasko sigorta poliçeleri ile sınırlı olmak üzere davalı Groupama A.Ş., Denizli Turizm Ltd. Şti., Öz-Ay Ltd. Şti. ve ...’den, manevi tazminata ilişkin talebin kısmen kabulü ile davacı ...

için takdiren 45.000,00 TL, davacı Rahime Bozkurt için takdiren 40.000,00 TL, davacı ... için takdiren 47.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... Groupama Sigorta A.Ş. dışındaki davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılara verilmesine karar verilmiş, hüküm davacılar vekili, davalı Gorupama Sigorta A.Ş. vekili ile davalı Öz-Ay Ltd. Şti. vekili tarafından temyiz edilmiştir.

B. Bozma Kararı

Dairemizin 22.01.2019 tarih, 2017/2915 E.,2019/587 K. sayılı kararı ile ''..1- Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davacılar ve davalı Öz-Ay Ltd. Şti. vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde değildir.

2- Davalı Groupama Sigorta A.Ş. vekilinin temyiz istemlerinin incelemesine gelince, uyulan bozma kararında, 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanununun 19/son hükmü gereği, sıralı sorumluluk öngörülmüş; ancak mahkemece “Toplam 21.015,94 TL tazminatın davalılar Öz-Ay Turizm Şti, ..., Denizli Seyahat Şti. ve Groupama Sigorta Şti (taşıma, zorunlu ve kasko sigorta poliçeleri ile sınırlı olmak üzere)'nden kaza tarihi olan 01.02.2010 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte bu davalılardan tahsili ile davacılara verilmesine” karar verilmiştir. Sıralı sorumluluk uygulamasına göre, sıraya uygun olarak, limit itibariyle karşılanabilecek tutar değerlendirilerek, davalı sigortanın sırasına gelindiğinde ödenmesi gereken tutar kalıp kalmadığı gözönünde bulundurulmak suretiyle karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması ve kasko sorumluluğunun da sıraya dahil edilmesi doğru olmadığı ....'' gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiş, davacılar vekili karar düzeltme isteminde bulunmuştur.

C. Karar Düzeltme Kararı

Dairemizin 04.02.2021 tarih, 2019/2250 E., 2021/861 K. sayılı kararı ile Yargıtay ilamında belirtilen gerektirici sebeplere göre, 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 440'ıncı maddesinde sayılan hallerden hiçbirisine uymayan davacılar vekilinin karar düzeltme isteminin reddine karar verilmiştir.

D. Mahkemenin Direnme Kararı

Mahkemenin 06.07.2021 tarih, 2021/116 E., ve 2021/200 K. sayılı kararı ile davalı Groupama Sigorta A.Ş. dışındaki davalılar Efe Tur ... Ltd. Şti., Öz-Ay Turizm ... Ltd. Şti., ..., Denizli Seyahat ... Ltd. Şti. hakkında Mahkemece tesis edilen 30.03.2017 tarihli kararın Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 22.01.2019 tarihli 2017/2915 E., 2019/587 K. sayılı ilamıyla temyiz nedenleri yerinde görülmediğinden ve bozma nedeni yapılmadığından bu davalılar hakkında verilen kararın kesinleşmesi nedeniyle yeniden karar verilmesine yer olmadığına, davalı Groupama Sigorta A.Ş. ile ilgili Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 22.01.2019 tarihli 2017/2915 E., 2019/587 K. sayılı ilamı ile davalı Groupama Sigorta A.Ş'nin kasko sorumluluğunun da sıraya dahil edilmesi gerekçesiyle Mahkeme kararı bozulmuş ise de, dosyada mevcut poliçeden davalı Groupama Sigorta A.Ş.'nin sorumluluğunun kasko sigortası olmayıp ZMMS olduğu açıkça belli olduğundan 4925 Karayolları Trafik Kanunu'nun (4925 sayılı Kanun) 19/son hükmü gereğince Mahkemece verilen 30.03.2017 tarihli karar yerinde olduğundan davalı Groupama Sigorta A.Ş ile ilgili verilen önceki kararda direnilmesine karar verilmiştir.

E Hukuk Genel Kurulu Kararı

Hukuk Genel Kurulunun 22.02.2022 tarih, 2022/11-68 E., 2022/162 K. sayılı kararı ile ''... Direnme kararına esas gerekçeli kararın hüküm kısmı ile direnmeye esas kısa kararda yukarıda açıklanan mevzuata uygun hüküm fıkrası oluşturulmamış, gerekçeli kararda ve kısa kararda önceki karara atıf yapılarak sadece; "Önceki kararda direnilmesine" denilmekle yetinilmiş, dosya kapsamına göre gerekçeli ve kısa kararda taraflara yüklenen borç ve tanınan hakkın sıra numarası altında belirtildiği açık, infazda şüphe ve tereddüt uyandırmayacak biçimde, usulün aradığı niteliklere haiz hüküm kurulmamıştır.

Bu durumda, yukarıda açıklanan ilkeler çerçevesinde usulün öngördüğü anlamda oluşturulmuş bir hüküm bulunmadığı gibi direnme kararlarını denetleyen Hukuk Genel Kurulu tarafından incelenebilecek nitelikte teknik anlamda bir direnme hükmü de bulunmadığı her türlü duraksamadan uzaktır.

O hâlde mahkemece yapılacak iş; dosya kapsamı dikkate alınarak taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların sıra numarası altında belirtildiği, açık, infazda şüphe ve tereddüt uyandırmayacak biçimde, usulün aradığı niteliklere haiz kısa karar ve buna uygun gerekçeli karar oluşturulmasıdır.

Mahkemenin, yukarıda ayrıntılarıyla açıklanan biçimde usulün öngördüğü niteliklere haiz bulunmayan gerekçeli karar ile kısa karar usule uygun kararlar değildir.

Direnme kararının bu nedenle bozulması gerektiği..'' gerekçesiyle direnme kararının usulden bozulmasına karar verilmiştir.

F. Mahkemece Verilen Son Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, davalı Groupama Sigorta A.Ş. dışındaki davalılar Efe Tur ... Ltd. Şti., Öz-Ay Turizm ... Ltd. Şti., ..., Denizli Seyahat ... Ltd. Şti. hakkında Mahkemece tesis edilen 30.03.2017 tarihli kararın Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 22.01.2019 tarihli 2017/2915 E., 2019/587 K. sayılı bozmayla kesinleştiğinden karar verilmesine yer olmadığına kararı verilmesi gerektiği, 35AH2600 plakalı aracın 08.12.2009-2010 tarihleri arasında Zorunlu Mali Mesuliyet Sigorta poliçesi ile Öz-Ay Turizm Taşıma Tic. ve Taahhüt Ltd. Şti. adına kaza tarihi itibariyle ölüm halinde şahıs başına 150.000,00 TL'sine kadar azami sorumluluk halleri ile sigortalı olduğu, sigorta şirketinin sorumluluğunun kusur oranında ve poliçe limiti ile sınırlı sorumlu olduğu, davalı Grupoma sigorta şirketi kazaya neden olan aracın trafik zorunlu mali mesuliyet sigortacısı olup, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun (2918 sayılı Kanun) 85 ve 91 inci maddesi uyarınca işletenin sorumluluğunu üzerine almış bulunmasına göre, sigortalının aracın işletilmesi nedeni ile zarar görenlere ödemekle yükümlü olduğu tazminatı ödemesi gerektiği gerekçesiyle davalı Groupama Sigorta A.Ş.

dışındaki davalılar Efe Tur ... Ltd. Şti., Öz-Ay Turizm ... Ltd. Şti., ..., Denizli Seyahat ... Ltd. Şti hakkında Mahkemece tesis edilen 30.03.2017 tarihli kararın Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 22.01.2019 tarihli 2017/2915 E., 2019/587 K. sayılı ilamıyla temyiz nedenleri yerinde görülmediğinden ve bozma nedeni yapılmadığından bu davalılar hakkında verilen kararın kesinleşmesi nedeniyle yeniden karar verilmesine yer olmadığına, bozmadan önce verilen karar ile tahsilde tekerrür olmamak kaydı için infazda dikkate alınması ile; toplam 21.015,94 TL tazminatın davalı Groupama Sigorta Şti.'nden (taşıma, zorunlu ve kasko sigorta poliçeleri ile sınırlı olmak üzere) kaza tarihi olan 01.02.2010 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte bu davalıdan tahsili ile davacılara verilmesine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ile davalı Groupama Sigorta A.Ş. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; sıralı sorumluluk ilkesi gereğince kazalı araç şehir içi servis aracı olup, taşımacılık sigortası yaptırması zorunlu araçlardan olmadığını, karayolu taşımacılık sigortası şehirlerarası ve uluslararası yolcu taşımacılığı yapan araçlar bakımından zorunlu olduğunu, Yerel Mahkeme her ne kadar sıralı sorumluluk gereği ilk sırayı davalı Groupama'ya vermişse de gerekçesinin eksik kaldığını, kazalı aracın taşıma sigortası olmadığı için, 4925 sayılı Kanun'un 19 uncu maddesinin üçüncü fıkrası gereğince sıralı sorumluluk ilkesi uygulandığında, (kendisinden önceki sırada herhangi bir taşıma sigortası bulunmadığı için) hükmedilen maddi tazminat bedelini limiti dahilinde davalılardan Groupama Sigorta A.Ş.

ödemekle yükümlü olduğunu, zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası teminat bedelinin destekten yoksun kalma tazminatı ile uzaktan bir ilgisinin bulunmadığını, davacı müvekkiller lehine ve davalılardan Öz-Ay Turizm Ltd. Şti., ..., Denizli Seyahat Ltd. Şti. aleyhine açmış oldukları manevi tazminat davasını Yerel Mahkemenin, "kısmen kabul etmek" suretiyle karar tesisinin hatalı olduğunu, zira davacı müvekkiller ile davalılardan Öz-Ay Turizm Ltd. Şti arasında akdedilen 19.06.2014 tarihli protokol gereğince, temyizden kaynaklanan haklar saklı tutulmak suretiyle, davalı yanın 48.000,00 TL tutarındaki manevi tazminat bedelini ve ilam vekalet ücretini ödemeyi kabul ettiğini, ödemelerini protokol gereğince taksitler halinde yaparak söz konusu borcu sona erdirdiğini, işbu protokolün dava dosyasına sunulduğunu, tarafların karşılıklı anlaşarak borcun ödenmesi sebebiyle bu miktar manevi tazminat alacağı konusuz kaldığından Yerel Mahkemenin 29.03.2017 tarihli dilekçede belirttikleri üzere, borcun ödenmiş olması sebebiyle davanın toplamda 48.000,00 TL tutarındaki manevi tazminat alacağı açısından konusuz kaldığına ve karar verilmesine yer olmadığına karar vermesi gerekirken, davanın bu miktar için reddedilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

2.Davalı Groupama Sigorta A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde özetle; sınırlı sorumluluk gereği müvekkili şirketin trafik poliçesi kapsamında sorumluluğunun bulunmadığını, taşımacılık sigortasının hiç yapılmamış olması veya yapılmış fakat geçersiz olması, sürenin bitmiş olması durumunda da bu sıralı sorumluluğun bozulmayacağını, yerel mahkemece taşıma sigortacısının dava konusu olayda bulunmadığı gerekçesi ile trafik sigortacısı müvekkil şirketin tazminattan sorumlu olduğu gerekçesi ile hatalı bir direnme kararı verdiğini, müvekkil şirket aleyhine kaza tarihi olan 01.02.2010 tarihinden itibaren işleyecek yasal faize hükmedilmesinin hatalı olduğunu, sigortacının, zarar görenin tazminat ödemeyi gerektiren belgeleri tam ve eksiksiz bir şekilde kendisine teslim etmesinden itibaren 8 iş günü içinde ödemeyi yapmadığı takdirde temerrüde düşeceğini, müvekkil şirkete ihbar tarihinin 24.05.2013 olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, taşıma nedeniyle uğranılan maddi ve manevi zararın giderilmesi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu'nun (4925 sayılı Kanun) 18 inci maddesi ile 19 uncu maddesinin üçüncü fıkrası, 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun (818 sayılı Kanun) 47 nci maddesi, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun (2918 sayılı Kanun) 85 inci maddesi, 99 uncu maddesinin birinci fıkrası.

3.Değerlendirme

Dava, trafik kazasından kaynaklanan cismani zarar nedeni ile maddi ve manevi zararın giderilmesi istemine ilişkin olup, Hukuk Genel Kurulunun 22.02.2022 tarih, 2022/11-68 E., 2022/162 K. sayılı kararında belirtildiği üzere usulün öngördüğü anlamda oluşturulmuş bir hüküm bulunmadığı gibi direnme kararlarını denetleyen Hukuk Genel Kurulu tarafından incelenebilecek nitelikte teknik anlamda bir direnme hükmü de bulunmadığı gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesinin 06.07.2021 tarih, 2021/116 E., 2021/200 K. sayılı direnme kararının usulen bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece, Hukuk Genel Kurulu kararında açıkladığı üzere dosya kapsamına göre gerekçeli ve kısa kararda taraflara yüklenen borç ve tanınan hakkın sıra numarası altında belirtildiği açık, infazda şüphe ve tereddüt uyandırmayacak biçimde, usulün aradığı nitelikleri haiz direnme kararı verilmesi gerekirken yukarıda yazılı olduğu şekilde hüküm kurulması doğru olmamış, kararın bu nedenle usulen bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Mahkeme kararının usulen BOZULMASINA,

Bozma sebebine göre davacılar vekili ile davalı Groupama Sigorta A.Ş. vekilininn tüm temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgililere iadesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

05.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.