Alacak

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2020/5477 E. 2022/2637 K.

Ortak:tek satıcılık sözleşmesi · portföy tazminatı · tekel hakkı · tek satıcılık · acentelik · hakkaniyet · fesih · istinaf yoluna başvurulabilirlik

İncelediğiniz kararda

Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile üzerinde düzenleme tarihi ve davalının imzası bulunmayan «bayilik sözleşmesinin» davalı tarafça dosyaya «ibraz» edildiği, tarafların dosyaya sunulan sözleşme maddelerine karşı çıkmadıkları, bayilik sözleşmesinin herhangi bir «şekil şartına» bağlı olmadığı, sözlü olarak da kurulabileceği, taraflar arasındaki bayilik sözleşmesinin dosyaya sunulan sözleşme şartları ile kurulduğunun kabul edildiği, davacının bu sözleşme hükümlerine göre davalının Samsun bölgesinde bayiliğini yaptığı, bu bölgede davalı şirketin ürettiği veya üretimini yaptırdığı mallarının «dağıtım» ve pazarlaması için davacıya dağıtım, depolama ve satış işinin verildiği, sözleşmenin 11 inci maddesinde şirketin bayiye tanıdığı bayilik bölgesi sınırları içerisinde bayinin yeterli dağıtım yapamadığının anlaşılması veya şirketin lüzum görmesi halinde bu sınırların değiştirilmesi veya aynı işle ilgili olarak başka bayilik veya bayilikler kurulmasının şirketin selahiyeti içinde olduğunun, bayinin buna hiçbir şekilde karşı çıkamayacağının ve bu nedenle şirketten hiçbir hak talep edemeyeceğinin düzenlendiği, taraflar arasındaki sözleşmenin 6102 sayılı Kanun'un 122 nci maddesindeki düzenlemeler çerçevesinde kaldığını diğer bir ifadeyle sözleşmenin «acentelik», «tek satıcılık» ile benzeri diğer «tekel hakkı» veren sürekli sözleşme niteliğinde olduğunu «ispat külfetinin» davacıda bulunduğu, «tek satıcılık sözleşmesinin» yapımcı ile tek satıcı arasında hukuki ilişkileri düzenleyen, yapımcının ürünlerinin tamamını veya bir kısmını belli bir coğrafi bölgede tekel hakkına sahip olarak tek satıcıya göndermeyi, tek satıcının da söz konusu malları kendi adına ve hesabına satarak bu malların sürümünü artırmak için faaliyette bulunma yükümlülüğü üstlendiği bir sözleşme olmasına göre, taraflar arasındaki bayilik sözleşmesinin tek satıcılık sözleşmesi olmadığı gibi davacıya tekel hakkı veren bir sözleşme de olmadığı, denkleştirme tazminatının ise («portföy tazminatı») 6102 sayılı Kanun'un 122 nci maddesinde «acentelik sözleşmelerinden» kaynaklan portföy oluşturma karşılığı olarak düzenlendiği, aynı maddenin beşinci fıkrasında hükmün «hakkaniyete» aykırı düşmedikçe, tek satıcılık ile benzeri diğer tekel hakkı veren sürekli sözleşme ilişkilerinin sona ermesi hâlinde de uygulanacağının düzenlendiği, ancak tara …

Temyiz Sebepleri Davacı vekili temyiz dilekçesinde; müvekkilinin davalının Samsun bölgesinde «tek satıcısı» olduğunu, davalının süreçte başka şirketle bir ilişkisi olmadığını, sırf sözleşme hükmünden hareketle müvekkilinin tek satıcı olmadığı sonucunun çıkarılamayacağını, fiili duruma bakılması gerektiğini, arada sözleşme dahi yokken müvekkilinin bir başka dosyada fiili duruma göre tek satıcı olarak kabul edildiğini ve bu kararın kesinleştiğini, 6102 sayılı Kanun'un 122 nci maddesinin dördüncü fıkrasında denkleştirme tazminatından önceden vazgeçilemeyeceğinin belirtildiğini, sözleşmenin 11 inci maddesinde bayinin yeterli «dağıtım» yapmaması halinin düzenlendiğini, bu yönde bir tespit olmamasına rağmen «sözleşmenin feshi» halinde fiili olarak tek satıcı olan müvekkilinin «portföy tazminatına» hak kazanmayacağına karar verilmesinin «hakkaniyete» de aykırı olduğunu, davalının sunduğu sözleşmenin tek taraflı müzakere edilmeden hazırlandığını ve Mahkemece «genel işlem şartlarının» değerlendirilmediğini, kaldı ki davalının süresinde cevap dilekçesi sunmadığından savunmanın dayanağı olarak sonradan sunduğu delillerin de kabul edilmemesi gerektiğini, buna «muvafakatları» olmadığını, davalının bu şekilde sözleşme sunmasına muvafakat etmedikleri gibi sözleşmeye dayalı kararın da bozulması gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını …

Madensuyu İşletmesi Sanayi Ticaret A.Ş.'nin 2015 Mart ayına kadar «acentesi» ve «tek satıcısı» olduklarını, davalı şirketin Beşiktaş 25.

Benzer bu kararda

Tek satıcılık sözleşmesinde, «tek satıcıya» o bölgede «tekel hakkı» tanınmakta olup, 6102 sayılı TTK.nın 122/5.maddesine göre «acentelikle» ilgili denkleştirme kuralları «hakkaniyete» aykırı düşmedikçe «tek satıcılık sözleşmelerine» de uygulanır.

Mahkemece, taraflar arasındaki sözleşme ilişkisinin «tek satıcılık sözleşmesi» niteliğinde olduğu, taraflar arasında uzunca bir zaman devam eden tek satıcılık sözleşme ilişkisinin mevcut olduğu, daha sonra davalı tarafça davacının aradaki anlaşma uyarınca gerekli mal alımını yapmadığı gerekçe gösterilerek tek taraflı olarak sözleşmenin feshedildiği, taraflar arasında yazılı bir sözleşme ilişkisi olmadığından davalının «fesih» gerekçesi olarak ileri sürdüğü hususun soyut nitelikte kaldığı, söz konusu feshin gerekçe gösterilerek yapılması nedeniyle «olağanüstü fesih» olarak değerlendirildiği, ancak yapılan bu feshin davalı tarafın açıklamalarının soyut nitelikte olup herhangi bir dayanağı olmaması sebebiyle haklı ve geçerli bir «sebebinin» bulunmadığı, bu nedenle feshin «haksız fesih» olarak değerlendirildiği ve davacının TTK.nın 122. maddesinde açıklanan denkleştirme tazminatı isteme koşullarının gerçekleştiği gerekçesiyle, davanın kısmen kabulü ile, 586.445,78.-TL tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmiş; bu karara karşı taraf vekillerince «istinaf yoluna başvurulmuştur».

Bir başka deyişle, «tek satıcılık sözleşmesinin» koşulları ve buna bağlı olarak «portföy tazminatının» koşulları bakımından somut bir değerlendirme yapılmaksızın sonuca varılmıştır.

Sonuç: İncelediğiniz kararda Kısmen bozma ↔ benzerinde Bozma🔶 iki emsal

Farklı:olağan fesih · müşteri çevresi · sözleşme serbestisi · haksız fesih · rekabet yasağı · tanıma · oy yasağı · dava sebebi

Benzer bu kararda

Mahkemece, taraflar arasındaki sözleşme ilişkisinin «tek satıcılık sözleşmesi» niteliğinde olduğu, taraflar arasında uzunca bir zaman devam eden tek satıcılık sözleşme ilişkisinin mevcut olduğu, daha sonra davalı tarafça davacının aradaki anlaşma uyarınca gerekli mal alımını yapmadığı gerekçe gösterilerek tek taraflı olarak sözleşmenin feshedildiği, taraflar arasında yazılı bir sözleşme ilişkisi olmadığından davalının «fesih» gerekçesi olarak ileri sürdüğü hususun soyut nitelikte kaldığı, söz konusu feshin gerekçe gösterilerek yapılması nedeniyle «olağanüstü fesih» olarak değerlendirildiği, ancak yapılan bu feshin davalı tarafın açıklamalarının soyut nitelikte olup herhangi bir dayanağı olmaması sebebiyle haklı ve geçerli bir «sebebinin» bulunmadığı, bu nedenle feshin «haksız fesih» olarak değerlendirildiği ve davacının TTK.nın 122. maddesinde açıklanan denkleştirme tazminatı isteme koşullarının gerçekleştiği gerekçesiyle, davanın kısmen kabulü ile, 586.445,78.-TL tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmiş; bu karara karşı taraf vekillerince «istinaf yoluna başvurulmuştur».

Tek satıcılık sözleşmelerinde tek satıcının asgari alım, sürümü arttırmak için faaliyette bulunma, bilgi verme, müşteri hizmetlerini yerine getirme,yapımcının menfaatlerini koruma, sır saklama, «rekabet yasağı» gibi yükümlülükleri bulunmaktadır (Tandoğan Haluk, Borçlar Hukuku,Özel Borç İlişkileri, c:1, Ankara, 1985, s:27-28, 42vd., İşgüzar Hasan, Tek Satcılık Sözleşmesi, Ankara, 1989, s:14, 61-69 vd.).

Uyuşmazlığın çözümü için öncelikle “«tek satıcılık sözleşmeleri»”nin «tanımı» ve hukuki nitelikleri üzerinde durulmasında yarar bulunmaktadır.

Tek satıcılık sözleşmesi, ticari hayatın gerekleri doğrultusunda, «sözleşme serbestisi» ilkesi çerçevesinde ortaya çıkmış sui generis bir sözleşmedir.

Tazminat

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2024/4540 E. 2025/4358 K.

Ortak:tek satıcılık sözleşmesi · portföy tazminatı · tekel hakkı · tek satıcılık · acentelik · hakkaniyet · ihtarname

İncelediğiniz kararda

Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile üzerinde düzenleme tarihi ve davalının imzası bulunmayan «bayilik sözleşmesinin» davalı tarafça dosyaya «ibraz» edildiği, tarafların dosyaya sunulan sözleşme maddelerine karşı çıkmadıkları, bayilik sözleşmesinin herhangi bir «şekil şartına» bağlı olmadığı, sözlü olarak da kurulabileceği, taraflar arasındaki bayilik sözleşmesinin dosyaya sunulan sözleşme şartları ile kurulduğunun kabul edildiği, davacının bu sözleşme hükümlerine göre davalının Samsun bölgesinde bayiliğini yaptığı, bu bölgede davalı şirketin ürettiği veya üretimini yaptırdığı mallarının «dağıtım» ve pazarlaması için davacıya dağıtım, depolama ve satış işinin verildiği, sözleşmenin 11 inci maddesinde şirketin bayiye tanıdığı bayilik bölgesi sınırları içerisinde bayinin yeterli dağıtım yapamadığının anlaşılması veya şirketin lüzum görmesi halinde bu sınırların değiştirilmesi veya aynı işle ilgili olarak başka bayilik veya bayilikler kurulmasının şirketin selahiyeti içinde olduğunun, bayinin buna hiçbir şekilde karşı çıkamayacağının ve bu nedenle şirketten hiçbir hak talep edemeyeceğinin düzenlendiği, taraflar arasındaki sözleşmenin 6102 sayılı Kanun'un 122 nci maddesindeki düzenlemeler çerçevesinde kaldığını diğer bir ifadeyle sözleşmenin «acentelik», «tek satıcılık» ile benzeri diğer «tekel hakkı» veren sürekli sözleşme niteliğinde olduğunu «ispat külfetinin» davacıda bulunduğu, «tek satıcılık sözleşmesinin» yapımcı ile tek satıcı arasında hukuki ilişkileri düzenleyen, yapımcının ürünlerinin tamamını veya bir kısmını belli bir coğrafi bölgede tekel hakkına sahip olarak tek satıcıya göndermeyi, tek satıcının da söz konusu malları kendi adına ve hesabına satarak bu malların sürümünü artırmak için faaliyette bulunma yükümlülüğü üstlendiği bir sözleşme olmasına göre, taraflar arasındaki bayilik sözleşmesinin tek satıcılık sözleşmesi olmadığı gibi davacıya tekel hakkı veren bir sözleşme de olmadığı, denkleştirme tazminatının ise («portföy tazminatı») 6102 sayılı Kanun'un 122 nci maddesinde «acentelik sözleşmelerinden» kaynaklan portföy oluşturma karşılığı olarak düzenlendiği, aynı maddenin beşinci fıkrasında hükmün «hakkaniyete» aykırı düşmedikçe, tek satıcılık ile benzeri diğer tekel hakkı veren sürekli sözleşme ilişkilerinin sona ermesi hâlinde de uygulanacağının düzenlendiği, ancak tara …

Temyiz Sebepleri Davacı vekili temyiz dilekçesinde; müvekkilinin davalının Samsun bölgesinde «tek satıcısı» olduğunu, davalının süreçte başka şirketle bir ilişkisi olmadığını, sırf sözleşme hükmünden hareketle müvekkilinin tek satıcı olmadığı sonucunun çıkarılamayacağını, fiili duruma bakılması gerektiğini, arada sözleşme dahi yokken müvekkilinin bir başka dosyada fiili duruma göre tek satıcı olarak kabul edildiğini ve bu kararın kesinleştiğini, 6102 sayılı Kanun'un 122 nci maddesinin dördüncü fıkrasında denkleştirme tazminatından önceden vazgeçilemeyeceğinin belirtildiğini, sözleşmenin 11 inci maddesinde bayinin yeterli «dağıtım» yapmaması halinin düzenlendiğini, bu yönde bir tespit olmamasına rağmen «sözleşmenin feshi» halinde fiili olarak tek satıcı olan müvekkilinin «portföy tazminatına» hak kazanmayacağına karar verilmesinin «hakkaniyete» de aykırı olduğunu, davalının sunduğu sözleşmenin tek taraflı müzakere edilmeden hazırlandığını ve Mahkemece «genel işlem şartlarının» değerlendirilmediğini, kaldı ki davalının süresinde cevap dilekçesi sunmadığından savunmanın dayanağı olarak sonradan sunduğu delillerin de kabul edilmemesi gerektiğini, buna «muvafakatları» olmadığını, davalının bu şekilde sözleşme sunmasına muvafakat etmedikleri gibi sözleşmeye dayalı kararın da bozulması gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını …

Madensuyu İşletmesi Sanayi Ticaret A.Ş.'nin 2015 Mart ayına kadar «acentesi» ve «tek satıcısı» olduklarını, davalı şirketin Beşiktaş 25.

Benzer bu kararda

Dairemizin 31.03.2022 tarih ve 2020/5477 E., 2022/2637 K. sayılı bozma ilamında «tek satıcılık sözleşmesine» ilişkin açıklamalara yer verilerek, tek satıcılık sözleşmesinde, tek satıcıya belirlenen bölgede «tekel hakkı» tanındığı, TTK'nın 122/5. maddesine göre «acentelikle» ilgili denkleştirme kurallarının «hakkaniyete» aykırı düşmedikçe tek satıcılık sözleşmelerine de uygulanacağı, yine TTK'nın 122/1-a,b,c maddelerinde denkleştirme tazminatının talep edilebilmesinin koşullarının düzenlendiği belirtilmiş ve Mahkemece tek satıcılık sözleşmesinin koşulları ve buna bağlı olarak «portföy tazminatının» koşulları bakımından somut bir değerlendirme yapılmaksızın sonuca varılmasının doğru olmadığı vurgulanmış, devamla Mahkemece, tek satıcılık sözleşmesinin unsurlarının somut olay bakımından irdelenmesinin gerektiği, taraflar arasında tek satıcılık ilişkisi olduğunun somut gerekçelerle tespiti halinde ise bu kez TTK’nın 122. maddesi çerçevesinde denkleştirme tazminatının koşullarının oluşup oluşmadığının değerlendirilmesi ve tazminat koşullarının oluşması halinde Kanun’da belirtilen şekilde hesaplama yapılarak bir sonuca varılması gerektiği belirtilerek «eksik incelemeye» dayalı Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

… çesinde; müvekkilinin davalının distribütörü olduğunu, davalının müvekkili tarafından kendilerine verilen siparişleri karşılamamaya başladığını, bu yönde gönderilen «ihtarnamenin» de sonuçsuz kaldığını, davalının ürünlerin «tek satıcılık» hakkını başka bir firmaya vererek Türkiye'de pazarlamaya başladığını, oysa müvekkilinin 2005 yılından itibaren 10 yıllık süre ile davalının ürünlerini ciddi emek ve «masraf» harcayarak Türkiye pazarında satışını yaparak tanıttığını ileri sürerek ticari ilişkinin davalı tarafından tek taraflı olarak sonlandırılması nedeniyle 750.000,00 TL «maddi tazminatın» dava tarihinden itibaren «avans faizi» ile tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacı ile müvekkili arasında hiçbir zaman «tek satıcılık» ilişkisi olmadığını, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 122. maddesindeki denkleştirme şartlarının bu davada uygulanamayacağını, davacı tarafın satış oranlarının istenilenin altında kaldığını, müvekkilinin mallarını satın alan müşterilerin bazılarını kaybetmesi nedeniyle sözleşmeyi haklı olarak feshettiklerini, davacının tazminat talebinin «hakkaniyete» uygun olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

Sonuç: İncelediğiniz kararda Kısmen bozma ↔ benzerinde Bozma🔶 iki emsal

Farklı:dosya masrafı · maddi tazminat · dava sebebi · eksik inceleme · avans faizi

Benzer bu kararda

… çesinde; müvekkilinin davalının distribütörü olduğunu, davalının müvekkili tarafından kendilerine verilen siparişleri karşılamamaya başladığını, bu yönde gönderilen «ihtarnamenin» de sonuçsuz kaldığını, davalının ürünlerin «tek satıcılık» hakkını başka bir firmaya vererek Türkiye'de pazarlamaya başladığını, oysa müvekkilinin 2005 yılından itibaren 10 yıllık süre ile davalının ürünlerini ciddi emek ve «masraf» harcayarak Türkiye pazarında satışını yaparak tanıttığını ileri sürerek ticari ilişkinin davalı tarafından tek taraflı olarak sonlandırılması nedeniyle 750.000,00 TL «maddi tazminatın» dava tarihinden itibaren «avans faizi» ile tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesince bozma ilamına uyularak yapılan yargılama neticesinde taraflar arasında «tek satıcılık sözleşmesi» bulunduğu, bu durumda TTK'nın 122/5 maddesi uyarınca davacının denkleştirme tazminatı talep edebileceği gerekçesi ile davanın kabulüne 750.000,00 TL'nin dava tarihinden itibaren değişen oranlarda işleyecek «avans faizi» ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, davacının fazlaya ilişkin haklarının saklı tutulmasına karar verilmiş, hüküm, davalı vekilince temyiz edilmişt …

Dairemizin 31.03.2022 tarih ve 2020/5477 E., 2022/2637 K. sayılı bozma ilamında «tek satıcılık sözleşmesine» ilişkin açıklamalara yer verilerek, tek satıcılık sözleşmesinde, tek satıcıya belirlenen bölgede «tekel hakkı» tanındığı, TTK'nın 122/5. maddesine göre «acentelikle» ilgili denkleştirme kurallarının «hakkaniyete» aykırı düşmedikçe tek satıcılık sözleşmelerine de uygulanacağı, yine TTK'nın 122/1-a,b,c maddelerinde denkleştirme tazminatının talep edilebilmesinin koşullarının düzenlendiği belirtilmiş ve Mahkemece tek satıcılık sözleşmesinin koşulları ve buna bağlı olarak «portföy tazminatının» koşulları bakımından somut bir değerlendirme yapılmaksızın sonuca varılmasının doğru olmadığı vurgulanmış, devamla Mahkemece, tek satıcılık sözleşmesinin unsurlarının somut olay bakımından irdelenmesinin gerektiği, taraflar arasında tek satıcılık ilişkisi olduğunun somut gerekçelerle tespiti halinde ise bu kez TTK’nın 122. maddesi çerçevesinde denkleştirme tazminatının koşullarının oluşup oluşmadığının değerlendirilmesi ve tazminat koşullarının oluşması halinde Kanun’da belirtilen şekilde hesaplama yapılarak bir sonuca varılması gerektiği belirtilerek «eksik incelemeye» dayalı Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bu açıklamalara göre, Mahkemece denkleştirme tazminatının koşulları bakımından bir değerlendirme yapılması ve oluşacak sonuç çerçevesinde bir karar verilmesi gerekmekte olup «eksik inceleme» ile tesis edilen hükmün temyiz eden davalı yararına bozulması gerekmiştir.

Tazminat

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2021/6168 E. 2023/654 K.

Ortak:denkleştirme (portföy) tazminatı · müşteri portföyü · portföy tazminatı · tekel hakkı · tek satıcılık · sözleşmenin feshi · bayilik sözleşmesi · acentelik

İncelediğiniz kararda

Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile üzerinde düzenleme tarihi ve davalının imzası bulunmayan «bayilik sözleşmesinin» davalı tarafça dosyaya «ibraz» edildiği, tarafların dosyaya sunulan sözleşme maddelerine karşı çıkmadıkları, bayilik sözleşmesinin herhangi bir «şekil şartına» bağlı olmadığı, sözlü olarak da kurulabileceği, taraflar arasındaki bayilik sözleşmesinin dosyaya sunulan sözleşme şartları ile kurulduğunun kabul edildiği, davacının bu sözleşme hükümlerine göre davalının Samsun bölgesinde bayiliğini yaptığı, bu bölgede davalı şirketin ürettiği veya üretimini yaptırdığı mallarının «dağıtım» ve pazarlaması için davacıya dağıtım, depolama ve satış işinin verildiği, sözleşmenin 11 inci maddesinde şirketin bayiye tanıdığı bayilik bölgesi sınırları içerisinde bayinin yeterli dağıtım yapamadığının anlaşılması veya şirketin lüzum görmesi halinde bu sınırların değiştirilmesi veya aynı işle ilgili olarak başka bayilik veya bayilikler kurulmasının şirketin selahiyeti içinde olduğunun, bayinin buna hiçbir şekilde karşı çıkamayacağının ve bu nedenle şirketten hiçbir hak talep edemeyeceğinin düzenlendiği, taraflar arasındaki sözleşmenin 6102 sayılı Kanun'un 122 nci maddesindeki düzenlemeler çerçevesinde kaldığını diğer bir ifadeyle sözleşmenin «acentelik», «tek satıcılık» ile benzeri diğer «tekel hakkı» veren sürekli sözleşme niteliğinde olduğunu «ispat külfetinin» davacıda bulunduğu, «tek satıcılık sözleşmesinin» yapımcı ile tek satıcı arasında hukuki ilişkileri düzenleyen, yapımcının ürünlerinin tamamını veya bir kısmını belli bir coğrafi bölgede tekel hakkına sahip olarak tek satıcıya göndermeyi, tek satıcının da söz konusu malları kendi adına ve hesabına satarak bu malların sürümünü artırmak için faaliyette bulunma yükümlülüğü üstlendiği bir sözleşme olmasına göre, taraflar arasındaki bayilik sözleşmesinin tek satıcılık sözleşmesi olmadığı gibi davacıya tekel hakkı veren bir sözleşme de olmadığı, denkleştirme tazminatının ise («portföy tazminatı») 6102 sayılı Kanun'un 122 nci maddesinde «acentelik sözleşmelerinden» kaynaklan portföy oluşturma karşılığı olarak düzenlendiği, aynı maddenin beşinci fıkrasında hükmün «hakkaniyete» aykırı düşmedikçe, tek satıcılık ile benzeri diğer tekel hakkı veren sürekli sözleşme ilişkilerinin sona ermesi hâlinde de uygulanacağının düzenlendiği, ancak tara …

… tinaf dilekçesinde özetle; davacının süresinde delillerini sunmadığını, müvekkilinin cevap dilekçesi vermemekle davayı tümden inkar ettiğini, müvekkilinin inkarıyla «ispat yükünün» yer değiştirdiğini, davacının dava dilekçesinde dayandığı tüm vakıaları ispat etmesi gerektiğini, müvekkili şirketin hali hazırda çalıştığı bayisinin kestiği faturalar ve davacının bayilik döneminde kestiği faturalar ile davacının ve dava dışı mevcut bayinin «müşteri portföy» listesinin 6102 sayılı Kanun'un 122 nci maddesi kapsamında değerlendirmelerin yapılabilmesi için önem arz etmekte olduğunu, davacının talebini 6102 sayılı Kanun'un 122 nci maddesine dayandırdığını, bilirkişi raporunun eksik ve hükme elverişsiz olduğunu, davacı şirket ile müvekkili şirket arasındaki sözleşmede müvekkilinin «bayilik sözleşmesini» tek taraflı sonlandırma yetkisi bulunduğunu, müşteri portföyünü davacının iddia ettiği gibi bayilerin değil müvekkili şirketin bölge müdürlükleri bünyesinde çalışan satış «temsilciliklerinin» sağladığını, müvekkili şirketin çalışma sitemine göre ülke çapındaki zincir mağazalarla olan anlaşmaları merkeze bağlı satış müdürlüğünün yaptığını, bölgesel nitelikteki zincir mağaza ve şirketlerle bölge müdürlükleri bünyesindeki satış temsilcilerinin anlaştığını ve müşteri portföyünü belirlediğini, müvekkili şirketin anlaşmış olduğu bayiilerin ise satış temsilciliklerinin anlaşmış olduğu yerlere sadece «dağıtım» yaptığını, «sözleşmenin feshi» düzenleyen 16 ncı maddesinde müvekkilinin hiçbir «ihtara» hacet kalmaksızın işbu sözleşmeyi feshetmeye yetkili olduğu, her ne sebeple olursa olsun sözleşmenin feshi halinde bayinin şirketten hiçbir ad altında herhangi bir talepte bulunamayacağının düzenlendiğini, aynı sözleşmenin 11 inci maddesinde de bayinin bölge sınırları içinde yeterli dağıtımı yapamadığının anlaşılması halinde veya şirketin lüzum görmesi halinde, aynı işle ilgili olarak başka bayilikler kurulabileceğinin bayii buna hiçbir şekilde karşı çıkmadığının ve bu nedenle şirketten hak talep edemeyeceğinin belirtildiğini, İlk Derece Mahkemesi tarafından yaptırılan «bilirkişi incelemelerinde» de tazminat hesabından önce davacı tarafın denkleştirme ve diğer adlar altında herhangi bir tazminata hak kazanıp kazanmadığının sorgulanması gerektiğini ileri sür …

Temyiz Sebepleri Davacı vekili temyiz dilekçesinde; müvekkilinin davalının Samsun bölgesinde «tek satıcısı» olduğunu, davalının süreçte başka şirketle bir ilişkisi olmadığını, sırf sözleşme hükmünden hareketle müvekkilinin tek satıcı olmadığı sonucunun çıkarılamayacağını, fiili duruma bakılması gerektiğini, arada sözleşme dahi yokken müvekkilinin bir başka dosyada fiili duruma göre tek satıcı olarak kabul edildiğini ve bu kararın kesinleştiğini, 6102 sayılı Kanun'un 122 nci maddesinin dördüncü fıkrasında denkleştirme tazminatından önceden vazgeçilemeyeceğinin belirtildiğini, sözleşmenin 11 inci maddesinde bayinin yeterli «dağıtım» yapmaması halinin düzenlendiğini, bu yönde bir tespit olmamasına rağmen «sözleşmenin feshi» halinde fiili olarak tek satıcı olan müvekkilinin «portföy tazminatına» hak kazanmayacağına karar verilmesinin «hakkaniyete» de aykırı olduğunu, davalının sunduğu sözleşmenin tek taraflı müzakere edilmeden hazırlandığını ve Mahkemece «genel işlem şartlarının» değerlendirilmediğini, kaldı ki davalının süresinde cevap dilekçesi sunmadığından savunmanın dayanağı olarak sonradan sunduğu delillerin de kabul edilmemesi gerektiğini, buna «muvafakatları» olmadığını, davalının bu şekilde sözleşme sunmasına muvafakat etmedikleri gibi sözleşmeye dayalı kararın da bozulması gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını …

Benzer bu kararda

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taraflar arasında ilk olarak 03.04.1999 tarihinde «bayilik sözleşmesi» imzalandığı, taraflar arasındaki en «son» bayilik sözleşmesinin 2014 yılında akdedildiği ve süreli olduğu, sözleşmede davacının faaliyet alanının Marmara ve Batı Karadeniz Bölgeleri ile sınırlandırıldığı, davacıya belirlenen bölgede bayi sıfatıyla «münhasır» olmayan satış yetkisi verildiği, davalı tarafından davacıya gönderilen 30.09.2015 tarihli bilgilendirme yazısı ile tüm bayileri için sözleşmelerde geçen bölge kavramının kaldırılacağı, 01.01.2016 tarihinden itibaren bölgenin tüm Türkiye'yi kapsayacağının bildirildiği, davalının birden fazla bayisi olduğu, taraflar arasındaki sözleşmelerde davalı şirketin satış yapmasını engelleyici bir hüküm bulunmadığı, taraflar arasındaki ilişki ister «acentelik» isterse bayilik olarak kabul edilsin, 6102 sayılı Kanun'un 122 nci maddesi uyarınca «denkleştirme (portföy) tazminatı» talep edebilmek için davacıya sözleşmede «tekel hakkı» verilmiş olmasının şart olduğu, oysa taraflar arasındaki sözleşmede davacıya tekel hakkı verilmediği, her ne kadar davacı oluşturmuş olduğu zengin «müşteri portföyü» sebebiyle tazminat talebinde bulunmakta ise de, davacı şirketin münhasır olmayan bayi olarak tayin edildiği, dava dilekçesi ekinde bulunan 26.09.2003 tarihli «yetki belgesi» başlıklı yazı ile davacının ürünlerin distrübütörü, ithalatçısı, stokçusu olduğunun yazdığı, ancak bu belgenin dava dışı Ferraz Shawmut adlı şirket tarafından düzenlendiği, davalının imza ve kaşesi bulunmayan bu belgeyle bağlı kabul edilemeyeceği, davacı şirketin müşteri potansiyelinin fazla olmasının onu tek satıcı hâline getirmeyeceği, taraflar arasında böyle bir irade uyuşmasının bulunmadığı, davacının davalı şirketin bayilerinden birisi olduğu, tek satıcı olmadığının sabit olduğu, denkleştirme tazminatının bayilik sözleşmelerinde uygulanma imkanının bulunmadığı, davacı şirketin davalı şirketle olan ticari ilişkisinin «tek satıcılık» veya acentelik olarak nitelendirilmesi mümkün olmadığından denkleştirme tazminatı adı altında talepte bulunamayacağı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir …

İstinaf Sebepleri Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Mahkemece davanın hukuki nitelendirmesinin yanlış yapıldığını, davanın «distribütörlük sözleşmesinin» haklı sebeple feshedildiği olgusu üzerine konumlandırılması gerektiğini, davalının «kabul beyanı» kapsamında artık distribütörlük ilişkisinin varlığının tartışma konusu yapılmayacağını, 6102 sayılı Kanun'un 122 nci maddesinin beşinci fıkrasının «bayilik sözleşmesinin feshi» hâlinde de uygulanması gerektiğini, bu noktada müvekkili ile davalı arasındaki ilişkinin distribütörlük veya bayilik olarak nitelendirilmesinin sonuca bir etkisi bulunmadığını, müvekkilinin «portföy tazminatına» hak kazandığını, Mahkemenin aksi yöndeki gerekçesinde isabet bulunmadığını belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, taraflar arasında, davacı lehine «portföy tazminatına» hükmedilmesini gerektirecek şekilde «tekel hakkı» veren sürekli bir sözleşme ilişkisi bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.

Sonuç: 🔶 iki emsal

Farklı:distribütörlük sözleşmesi · yetki belgesi · kabul beyanı · münhasırlık · yetki · i̇i̇k 72/son

Benzer bu kararda

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taraflar arasında ilk olarak 03.04.1999 tarihinde «bayilik sözleşmesi» imzalandığı, taraflar arasındaki en «son» bayilik sözleşmesinin 2014 yılında akdedildiği ve süreli olduğu, sözleşmede davacının faaliyet alanının Marmara ve Batı Karadeniz Bölgeleri ile sınırlandırıldığı, davacıya belirlenen bölgede bayi sıfatıyla «münhasır» olmayan satış yetkisi verildiği, davalı tarafından davacıya gönderilen 30.09.2015 tarihli bilgilendirme yazısı ile tüm bayileri için sözleşmelerde geçen bölge kavramının kaldırılacağı, 01.01.2016 tarihinden itibaren bölgenin tüm Türkiye'yi kapsayacağının bildirildiği, davalının birden fazla bayisi olduğu, taraflar arasındaki sözleşmelerde davalı şirketin satış yapmasını engelleyici bir hüküm bulunmadığı, taraflar arasındaki ilişki ister «acentelik» isterse bayilik olarak kabul edilsin, 6102 sayılı Kanun'un 122 nci maddesi uyarınca «denkleştirme (portföy) tazminatı» talep edebilmek için davacıya sözleşmede «tekel hakkı» verilmiş olmasının şart olduğu, oysa taraflar arasındaki sözleşmede davacıya tekel hakkı verilmediği, her ne kadar davacı oluşturmuş olduğu zengin «müşteri portföyü» sebebiyle tazminat talebinde bulunmakta ise de, davacı şirketin münhasır olmayan bayi olarak tayin edildiği, dava dilekçesi ekinde bulunan 26.09.2003 tarihli «yetki belgesi» başlıklı yazı ile davacının ürünlerin distrübütörü, ithalatçısı, stokçusu olduğunun yazdığı, ancak bu belgenin dava dışı Ferraz Shawmut adlı şirket tarafından düzenlendiği, davalının imza ve kaşesi bulunmayan bu belgeyle bağlı kabul edilemeyeceği, davacı şirketin müşteri potansiyelinin fazla olmasının onu tek satıcı hâline getirmeyeceği, taraflar arasında böyle bir irade uyuşmasının bulunmadığı, davacının davalı şirketin bayilerinden birisi olduğu, tek satıcı olmadığının sabit olduğu, denkleştirme tazminatının bayilik sözleşmelerinde uygulanma imkanının bulunmadığı, davacı şirketin davalı şirketle olan ticari ilişkisinin «tek satıcılık» veya acentelik olarak nitelendirilmesi mümkün olmadığından denkleştirme tazminatı adı altında talepte bulunamayacağı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir …

İstinaf Sebepleri Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Mahkemece davanın hukuki nitelendirmesinin yanlış yapıldığını, davanın «distribütörlük sözleşmesinin» haklı sebeple feshedildiği olgusu üzerine konumlandırılması gerektiğini, davalının «kabul beyanı» kapsamında artık distribütörlük ilişkisinin varlığının tartışma konusu yapılmayacağını, 6102 sayılı Kanun'un 122 nci maddesinin beşinci fıkrasının «bayilik sözleşmesinin feshi» hâlinde de uygulanması gerektiğini, bu noktada müvekkili ile davalı arasındaki ilişkinin distribütörlük veya bayilik olarak nitelendirilmesinin sonuca bir etkisi bulunmadığını, müvekkilinin «portföy tazminatına» hak kazandığını, Mahkemenin aksi yöndeki gerekçesinde isabet bulunmadığını belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

Gerekçe

Benzer Kararlar

Karar metni

HÜKÜM

I. DAVA

II. CEVAP

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

IV. İSTİNAF

V. TEMYİZ

VI. KARAR