Tazminat
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi · 2009/730 E. 2010/8472 K. ·
BozulduKesinlik belirsiz
★ Emsal
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
tahrifat↗ müterafik kusur↗ tahkikat↗ ciranta↗ ciro↗ hamil↗ keşideci↗ istirdat↗ haksız fiil↗ çek↗ tacir↗ kusur↗ ibraz↗
Gerekçe
Bu karar için yapılandırılmış özet üretilmedi; kararın gerekçe bölümü aşağıda (anonimleştirilmiş resmî metin).
Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre, tahrif edilmiş çekten dolayı davalı bankanın TTK'nun 724. maddesi, diğer davalıların ise BK'nun 41. maddesi gereğince sorumlu olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne, 37.016,05 YTL’nın 02.03.2005 tarihinden itibaren y...al faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.
Kararı, davalı banka vekili temyiz etmiştir.
1-Dava tazminat istemine ilişkin olup, yukarıda yapılan özetten de anlaşılacağı üzere davacı taraf, dava dışı keşideci tarafından kendisine keşide edilen emre yazılı çeki yine dava dışı ...… Ltd.Şti.’ne vermek üzere ciro ettiğini ve m...anın üzerinde bu şekilde duran çekin davalı ... tarafından alınarak üzerinde tahrifatla ciro edilen şirketin isminin ... Elektrik San. ve Tic.Ltd.Şti. olarak değiştirildiğini ve bu şekilde ele geçirilen çekin dava dışı şirketlere ciro edildikten sonra hamil İlker Ergün tarafından davalı bankanın bir başka şubesine ibraz edilerek tahsil edildiğini, çekin ödenmesinde davalı banka çalışanlarının da kusurlu olduğunu ileri sürmüş, mümeyyiz davalı ise incelemesinin TTK’nun 713. maddesi kapsamında olduğunu, durumu 1 yıl sonra bildiren davacının çek yaprağını saklamada ağır kusurlu bulunduğunu savunmuştur.
TTK’nun 695. maddesi uyarınca bankanın sorumluluğu es... itibariyle keşideciye karşı olup, aynı Y...a’nın 713. maddesi gereğince de muhatabın sadece muntazam bir teselsülün varlığını inceleme yükümlülüğü söz konusudur. Banka ciro imzalarının sıhhatini tahkike mecbur değildir. Dava konusu olayda çek birbirine bağlı cirolarla hamil eline geçmiş ve hamil de çeki ibraz ederek bedelini tahsil etmiştir. İleri sürülen tam ciro metnindeki yazıda tahrifat iddi...ı bakımından muhatabı cirantaya karşı sorumlu kılan bir y...al düzenleme de mevcut değildir. İmzanın sıhhatini inceleme mecburiyeti yüklenilmeyen bankadan ciro metnindeki yazıların sıhhatini incelemesinin istenmesi kendisini Çek Kanunu’nun 15. maddesinde yazılı müeyyidelere muhatap olma tehlikesiyle karşı karşıya bırakacaktır.
Daha önce ödeme y...ağı kararı bulunmam...ı nedeniyle çek ödenmiş olduğundan davacı çekin rız...ı hilafına elinden çıktığı iddi...ıyla, TTK’nun 704. maddesi uyarınca çek bedelinin istirdadı için çeki tahsil eden ve ileri sürdüğü iddia itibariyle yetkili olmadığı öne sürülen hamile müracaat etmek durumunda olup, ayrıca haksız fiil faili olduğunu ileri sürdüğü diğer davalılardan da uğradığını iddia ettiği zararını isteyebilir ki, mahkemece de diğer davalılar aleyhindeki dava kabul edilmiştir.
TTK’nun 724. maddesi muhatabın keşideciye karşı yükümlülükleri ile ilgili olup, dava konusu olayda uygulanm...ı mümkün değildir. Ayrıca, anılan maddede hesap sahibinin de müterafik kusuru ile ilgili düzenleme getirilmiş olup, muhatabın, cirantalara ve hamile karşı hesap sahibine karşı olan yükümlülüklerinden daha ağır bir yükümlülük altına sokulm...ı y...a koyucunun amacı ile de bağdaşmaz.
2-Öte yandan, bir an için mümeyyiz davalının sorumlu olduğu düşünüldüğünde de mahkemece davacının iddi...ına göre ciro edilmiş çeki kolayca üçüncü kişilerin eline geçecek şekilde b...iretli bir tacir davranışı ile bağdaşm...ı mümkün olmayan bir şekilde m...a üzerinde bırakm...ı ve 1 yıllık bir sürede muhatabı uyarmam...ı eylemlerinin kusurlu bir davranış olduğu olgusunun göz ardı edilmiş olm...ı da kabul şekli bakımından doğru olmamış, kararın bu nedenle de mümeyyiz davalı yararına bozulm...ına karar vermek gerekmiştir.
Benzer Kararlar
Aynı mesele otomatik eşleştirildi; ortak/fark incelediğiniz karara göre. Alıntılar yalnız gerekçe bölümünden. Hukuki görüş değildir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2012/2571 E. 2013/2219 K.
Ortak:tahrifat · ciranta · hamil · keşideci · çek · kusur · ibraz
İncelediğiniz karardaElektrik San. ve Tic.Ltd.Şti. olarak değiştirildiğini ve bu şekilde ele geçirilen çekin dava dışı şirketlere «ciro» edildikten sonra «hamil» İlker Ergün tarafından davalı bankanın bir başka şubesine «ibraz» edilerek tahsil edildiğini, çekin ödenmesinde davalı banka çalışanlarının da kusurlu olduğunu ileri sürmüş, mümeyyiz davalı ise incelemesinin TTK’nun 713. maddesi kapsamında olduğunu, durumu 1 yıl sonra bildiren davacının «çek» yaprağını saklamada ağır kusurlu bulunduğunu savunmuştur.
Dava konusu olayda «çek» birbirine bağlı cirolarla «hamil» eline geçmiş ve hamil de çeki «ibraz» ederek bedelini tahsil etmiştir.
Ayrıca, anılan maddede hesap sahibinin de «müterafik kusuru» ile ilgili düzenleme getirilmiş olup, muhatabın, «cirantalara» ve «hamile» karşı hesap sahibine karşı olan yükümlülüklerinden daha ağır bir yükümlülük altına sokulm...ı y...a koyucunun amacı ile de bağdaşmaz.
Benzer bu karardaDava, «tahrif» edilen çekin davalı banka tarafından ödenmemesi nedeniyle «çek» bedelinin «keşideci» , «cirantalar» ve muhatap bankadan tahsiline ilişkin olup mahkemece, dava konusu çekin «hamili» olan Tat Metal Ltd.
Sulh Hukuk Mahkemesindeki ... ve banka aleyhine açılan dava dosyası birleştirilerek, «keşideci» tarafından karşılığı ödenen çeki özenli bir şekilde korumayan ve yeniden tedavüle çıkmasına neden olan bankanın objektif özen borcunun gereği olarak hafif kusurlarından dolayı sorumlu olduğu, diğer davalıların «kusuru» olmadığı gerekçesiyle davalı banka yönünden davanın kabulü ile, 5.000,00 TL alacağın, 281-TL «ihtar» «masrafının» 18/.../2008 keşide tarihinden itibaren ticari «reeskont faizi» ve %... «çek tazminatı» ile birlikte tahsiline, diğer davalılara ilişkin davanın reddine karar verilmiştir.
Ancak davalı banka, «çek» bedelini ödendiği savunması yanında çekin «keşide tarihinin» «tahrif» edilmiş olduğunu ve bu nedenle de çeki ödemediğini savunmuştur.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:çek tazminatı · keşide tarihi · reeskont faizi · ihtar · bilirkişi incelemesi · dosya masrafı
Benzer bu karardaSulh Hukuk Mahkemesindeki ... ve banka aleyhine açılan dava dosyası birleştirilerek, «keşideci» tarafından karşılığı ödenen çeki özenli bir şekilde korumayan ve yeniden tedavüle çıkmasına neden olan bankanın objektif özen borcunun gereği olarak hafif kusurlarından dolayı sorumlu olduğu, diğer davalıların «kusuru» olmadığı gerekçesiyle davalı banka yönünden davanın kabulü ile, 5.000,00 TL alacağın, 281-TL «ihtar» «masrafının» 18/.../2008 keşide tarihinden itibaren ticari «reeskont faizi» ve %... «çek tazminatı» ile birlikte tahsiline, diğer davalılara ilişkin davanın reddine karar verilmiştir.
Mahkemece yaptırılan «bilirkişi incelemesi» sonucunda, dava konusu çekin «keşide tarihinin» «tahrif» edildiği anlaşılmıştır.
Ancak davalı banka, «çek» bedelini ödendiği savunması yanında çekin «keşide tarihinin» «tahrif» edilmiş olduğunu ve bu nedenle de çeki ödemediğini savunmuştur.
Davalı banka, «keşide tarihi» «tahrif» edilen çeki ...
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2008/11538 E. 2010/2236 K.
Ortak:ciranta · ciro · hamil · çek · ibraz
İncelediğiniz karardaElektrik San. ve Tic.Ltd.Şti. olarak değiştirildiğini ve bu şekilde ele geçirilen çekin dava dışı şirketlere «ciro» edildikten sonra «hamil» İlker Ergün tarafından davalı bankanın bir başka şubesine «ibraz» edilerek tahsil edildiğini, çekin ödenmesinde davalı banka çalışanlarının da kusurlu olduğunu ileri sürmüş, mümeyyiz davalı ise incelemesinin TTK’nun 713. maddesi kapsamında olduğunu, durumu 1 yıl sonra bildiren davacının «çek» yaprağını saklamada ağır kusurlu bulunduğunu savunmuştur.
Dava konusu olayda «çek» birbirine bağlı cirolarla «hamil» eline geçmiş ve hamil de çeki «ibraz» ederek bedelini tahsil etmiştir.
İleri sürülen tam «ciro» metnindeki yazıda «tahrifat» iddi...ı bakımından muhatabı «cirantaya» karşı sorumlu kılan bir y...al düzenleme de mevcut değildir.
Benzer bu karardaMahkemece, toplanan kanıtlar doğrultususunda, dava konusu "«çek»"in ilk «hamilin» davacı şirket olduğu, TTK.nun 713 ncü maddesi hükmünce, çeki ödeyecek muhatap bankanın, çekteki «ciro silsilesini» incelemeye mecbur olmasına rağmen, çekteki imzaların sıhhatini kontrol ile yükümlü bulunmadığı,çekte ciro silsilesinin kopuk olmadığı, ciro silsilesinde bir kopukluk bulunmayan «çekin ibraz» edildiği davalı banka tarafından «meşru hamil» olan davalı ... ya ödeme yapılmasında bir usulsüzlük görülmediği gerekçesiyle davanın davalılardan Banka yönünden reddine, diğer davalılar aleyhine açılan davanın ise HUMK’nun 409/5 ncu maddesi uyarınca «açılmamış sayılmasına» karar verimiştir.
Mahkemece de, isabetle belirlendiği üzere, TTK.nun 713 ncü maddesi hükmünce, bir çeki «ciro» yolu ile devralmış olan «hamile», hüviyetini de incelemek sureti ile ödeme yapmış olan «muhatap banka», muntazam olan «ciro silsilesindeki» «ciranta» imzalarının sıhhatini incelemeye mecbur değil ise de davaya dayanak yapılan çekin davacının emrine düzenlenmiş olması sebebiyle çekte ilk cironun «lehdar» tarafından yapılması gerektiği kuşkusuzdur.Bu bağlamda, dava konusu çekte ilk ciro lehdar tarafından yapılmadığı gibi Mevlut Korkmaz tarafından yapılan cironun leh …
Dava, «ciro silsilesi» bozuk olduğu iddia edilen «çekin ibraz» edene davalı Banka tarafından ödeme yapılmasından kaynaklanan tazminatın tahsili istemine ilişkin olup, uyuşmazlık, davaya dayanak yapılan çekin ciro silsilesinde bir kopukluk bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:muhatap banka · çekin ibrazı · meşru hamil · ciro silsilesi · lehdar · açılmamış sayılma
Benzer bu karardaMahkemece, toplanan kanıtlar doğrultususunda, dava konusu "«çek»"in ilk «hamilin» davacı şirket olduğu, TTK.nun 713 ncü maddesi hükmünce, çeki ödeyecek muhatap bankanın, çekteki «ciro silsilesini» incelemeye mecbur olmasına rağmen, çekteki imzaların sıhhatini kontrol ile yükümlü bulunmadığı,çekte ciro silsilesinin kopuk olmadığı, ciro silsilesinde bir kopukluk bulunmayan «çekin ibraz» edildiği davalı banka tarafından «meşru hamil» olan davalı ... ya ödeme yapılmasında bir usulsüzlük görülmediği gerekçesiyle davanın davalılardan Banka yönünden reddine, diğer davalılar aleyhine açılan davanın ise HUMK’nun 409/5 ncu maddesi uyarınca «açılmamış sayılmasına» karar verimiştir.
Mahkemece de, isabetle belirlendiği üzere, TTK.nun 713 ncü maddesi hükmünce, bir çeki «ciro» yolu ile devralmış olan «hamile», hüviyetini de incelemek sureti ile ödeme yapmış olan «muhatap banka», muntazam olan «ciro silsilesindeki» «ciranta» imzalarının sıhhatini incelemeye mecbur değil ise de davaya dayanak yapılan çekin davacının emrine düzenlenmiş olması sebebiyle çekte ilk cironun «lehdar» tarafından yapılması gerektiği kuşkusuzdur.Bu bağlamda, dava konusu çekte ilk ciro lehdar tarafından yapılmadığı gibi Mevlut Korkmaz tarafından yapılan cironun leh …
Dava, «ciro silsilesi» bozuk olduğu iddia edilen «çekin ibraz» edene davalı Banka tarafından ödeme yapılmasından kaynaklanan tazminatın tahsili istemine ilişkin olup, uyuşmazlık, davaya dayanak yapılan çekin ciro silsilesinde bir kopukluk bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.
Bu durumda, mahkemece, yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda, uyuşmazlığa konu çekin emre yazılı olarak düzenlenmiş ve ilk «cironun» da davacı «lehdar» tarafından yapılmamış olması karşısında dava konu çekin «ciro silsilesinde» kopukluk bulunduğunun kabulü ile sonucuna göre bir karar verilmek gerekirken yanılgılı değerlendirmlerle davanın davalı Banka yönünden reddi doğru görülmemiştir.
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
11. Hukuk Dairesi 2009/730 E. , 2010/8472 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ Ticaret Mahkemesi
Taraflar ar...ında görülen davada İstanbul 3....liye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 03.11.2008 tarih ve 2006/264 - 2008/620 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davalı banka vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosy...ı için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Davacı vekili, müvekkilinin davalı "... Elek.San.ve Tic.Ltd.Şti."ne sadece 1.500 YTL borcu olduğunu, davalı şirket müdürü ...’un personelin dalgınlığından faydalanarak keşidecisi "... Ecza Deposu A.Ş.", lehdarı davacı olan, "... Ltd.Şti."ne ciro edelip teslim için m...a üzerinde bekletilen 02.03.2005 tarihli, 37.016.049.827.-TL bedelli çeki aldığını, "... Ltd." cirosunu "... Elk" dışı kişi tarafından olarak tahrif edip, üçüncü kişilere ciro ettiğini, çek bedelinin davalı bankadan dava edildiğini ileri sürerek 37.016,04 YTL’nın 02.03.2005 tarihinden itibaren ticari faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep ve dava etmiştir.
Davalı banka vekili,dava konusu çekin alınm...ında davacının ağır kusurunun olduğunu ve bankanın sorumluluğunun bulunmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.
Diğer davalılar, davaya cevap vermemiştir.
Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre, tahrif edilmiş çekten dolayı davalı bankanın TTK'nun 724. maddesi, diğer davalıların ise BK'nun 41. maddesi gereğince sorumlu olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne, 37.016,05 YTL’nın 02.03.2005 tarihinden itibaren y...al faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.
Kararı, davalı banka vekili temyiz etmiştir.
1-Dava tazminat istemine ilişkin olup, yukarıda yapılan özetten de anlaşılacağı üzere davacı taraf, dava dışı keşideci tarafından kendisine keşide edilen emre yazılı çeki yine dava dışı ...… Ltd.Şti.’ne vermek üzere ciro ettiğini ve m...anın üzerinde bu şekilde duran çekin davalı ... tarafından alınarak üzerinde tahrifatla ciro edilen şirketin isminin ... Elektrik San. ve Tic.Ltd.Şti. olarak değiştirildiğini ve bu şekilde ele geçirilen çekin dava dışı şirketlere ciro edildikten sonra hamil İlker Ergün tarafından davalı bankanın bir başka şubesine ibraz edilerek tahsil edildiğini, çekin ödenmesinde davalı banka çalışanlarının da kusurlu olduğunu ileri sürmüş, mümeyyiz davalı ise incelemesinin TTK’nun 713.
maddesi kapsamında olduğunu, durumu 1 yıl sonra bildiren davacının çek yaprağını saklamada ağır kusurlu bulunduğunu savunmuştur.
TTK’nun 695. maddesi uyarınca bankanın sorumluluğu es... itibariyle keşideciye karşı olup, aynı Y...a’nın 713. maddesi gereğince de muhatabın sadece muntazam bir teselsülün varlığını inceleme yükümlülüğü söz konusudur. Banka ciro imzalarının sıhhatini tahkike mecbur değildir. Dava konusu olayda çek birbirine bağlı cirolarla hamil eline geçmiş ve hamil de çeki ibraz ederek bedelini tahsil etmiştir. İleri sürülen tam ciro metnindeki yazıda tahrifat iddi...ı bakımından muhatabı cirantaya karşı sorumlu kılan bir y...al düzenleme de mevcut değildir. İmzanın sıhhatini inceleme mecburiyeti yüklenilmeyen bankadan ciro metnindeki yazıların sıhhatini incelemesinin istenmesi kendisini Çek Kanunu’nun 15.
maddesinde yazılı müeyyidelere muhatap olma tehlikesiyle karşı karşıya bırakacaktır.
Daha önce ödeme y...ağı kararı bulunmam...ı nedeniyle çek ödenmiş olduğundan davacı çekin rız...ı hilafına elinden çıktığı iddi...ıyla, TTK’nun 704. maddesi uyarınca çek bedelinin istirdadı için çeki tahsil eden ve ileri sürdüğü iddia itibariyle yetkili olmadığı öne sürülen hamile müracaat etmek durumunda olup, ayrıca haksız fiil faili olduğunu ileri sürdüğü diğer davalılardan da uğradığını iddia ettiği zararını isteyebilir ki, mahkemece de diğer davalılar aleyhindeki dava kabul edilmiştir.
TTK’nun 724. maddesi muhatabın keşideciye karşı yükümlülükleri ile ilgili olup, dava konusu olayda uygulanm...ı mümkün değildir. Ayrıca, anılan maddede hesap sahibinin de müterafik kusuru ile ilgili düzenleme getirilmiş olup, muhatabın, cirantalara ve hamile karşı hesap sahibine karşı olan yükümlülüklerinden daha ağır bir yükümlülük altına sokulm...ı y...a koyucunun amacı ile de bağdaşmaz.
2-Öte yandan, bir an için mümeyyiz davalının sorumlu olduğu düşünüldüğünde de mahkemece davacının iddi...ına göre ciro edilmiş çeki kolayca üçüncü kişilerin eline geçecek şekilde b...iretli bir tacir davranışı ile bağdaşm...ı mümkün olmayan bir şekilde m...a üzerinde bırakm...ı ve 1 yıllık bir sürede muhatabı uyarmam...ı eylemlerinin kusurlu bir davranış olduğu olgusunun göz ardı edilmiş olm...ı da kabul şekli bakımından doğru olmamış, kararın bu nedenle de mümeyyiz davalı yararına bozulm...ına karar vermek gerekmiştir.
SONUÇ
Yukarıda (1) ve (2) nolu bentlerde açıklanan nedenlerle mümeyyiz davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulüyle kararın davalı yararına BOZULM...INA, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 16.07.2010 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/1027044300 · sınıflandırıcı zincir-tam · görünüm damgası: yargitay11_temyiz