Bayilik sözleşmesi gereğince | İstirdat

11. Hukuk Dairesi         2023/3936 E.  ,  2024/1592 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ Ticaret Mahkemesi

SAYISI 2020/85 Esas, 2023/344 Karar

(Eski Unvan: Aytemiz Gaz Ticaret ve San. A.Ş.) vekili Avukat ...

İHBAR OLUNAN Nova Reklamcılık A.Ş. vekili Avukat ...

DAVA TARİHİ

HÜKÜM

Davanın reddi

Taraflar arasındaki istirdat davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda Mahkemece davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacı şirketin davalı ile 05.09.2005 tarihli bayilik sözleşmesi imzaladığını, sözleşme kapsamında Urla'da faaliyet gösterecek benzin istasyonu için gerekli tüm demirbaş malzemelerinin müvekkili tarafından sağlandığını, sözleşmedeki süre henüz dolmamasına rağmen davalının gönderdiği ihtarname ile Rekabet Kurumu tarafından dikey anlaşmalarda grup muafiyetine ilişkin yayınlanan 2002/2 ve 2003/3 sayılı tebliğler uyarınca 18.09.2010 tarihi itibariyle sözleşmenin geçersiz hale geldiğini müvekkiline bildirdiğini, müvekkilinin de cevabi ihtarında davalıya ariyet olarak teslim edilen demirbaşların on gün içinde iadesini istediğini, ancak davalının sözleşmenin sona ermesinden sonra bu demirbaş ve teçhizatın kendisine ait olacağından bahisle iade etmediğini ileri sürerek, menkul niteliğindeki demirbaşların davalıdan istirdadına, iadesinin mümkün olmaması halinde 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 24 üncü maddesinin uygulanmasına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde;

05. 09.2005 tarihinde imzalanan bayilik sözleşmesinin 05.09.2010 tarihinde sona ermesi nedeniyle sözleşmenin de yenilenmemesi iradesine bağlı olarak sözleşmenin bağlayıcılık hükmünün ortadan kalktığını, bir kısım demirbaşların iade edildiğini, ayrıca ek protokolün ikinci maddesine göre sözleşme sonunda demirbaş malzemelerinin iade edilmeyeceğinin belirtildiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A.Mahkemece Verilen Karar

Mahkemenin 08.12.2016 tarih, 2014/971 E. ve 2016/825 K. sayılı kararı ile toplanan deliller ve benimsenen bilirkişi raporuna göre, taraflar arasında akdedilen 05.09.2005 tarihli bayilik sözleşmesi kapsamında davacı tarafın intifa süresi boyunca bu bayilik ilişkisinden faydalanacağı düşüncesi ile hareket ettiği, sözleşmede yer ... ve "Aytemiz tarafından haklı nedenlerle ... taraflı fesih gerçekleşmediği takdirde Aytemiz demirbaş malzemelerin iadesini talep etmeyecektir." ifadelerinin bu amaca yönelik olduğu, sözleşmenin davacı tarafça feshedilmediği, bu sebeplerle davacı tarafın 08.07.2014 tarihli dilekçesi kapsamı da dikkate alınarak anılan dilekçede dökümü yapılan davaya konu demirbaşlara yönelik talep hakkının yerinde olduğu gerekçesiyle, davanın kabulü ile;

demirbaşların davalıdan alınıp davacıya iadesine karar verilmiş, hüküm davalı vekilince temyiz edilmiştir.

B. Bozma Kararı

Yargıtay (Kapatılan) 19. Hukuk Dairesinin 25.09.2019 tarih, 2018/1360 E. ve 2019/4517 K. sayılı kararıyla;

"Dava, taraflar arasındaki bayilik sözleşmesi gereğince davacı şirket tarafından davalı bayiye ariyet olarak verilen menkul malların istirdadı davasıdır. Davalı cevabında istirdata konu malların bir kısmının iade edildiğini, bir kısmının da sözleşmenin eki protokolün ikinci maddesi gereğince sözleşmenin süresi tamamlandığı için talep edilemeyeceğini belirtmiştir. Mahkemece yapılan tahkikatta mali müşavir bilirkişiye inceleme yaptırılmış ise de bu inceleme taraflar arasındaki ihtilaflı konuya ilişkin değildir. Bilirkişi raporuna davalı tarafından bu yönde yapılan itiraz Mahkemece karşılanmamıştır. Mahkemece yapılacak iş taraflar arasındaki sözleşme gereğince davacı tarafından davalıya teslim edilen ariyetlerin teslimine ilişkin tutanak ile bir kısım ariyetlerin davalı tarafından davacıya iadesine ilişkin tutanağın, taraflara atfen atılan imza yönünden sıhhati saptandıktan sonra, bilirkişiye bir mukayese yaptırılarak ariyetlerden iade edilmeyenlerin hangileri olduğunun saptanması, daha sonra ariyetlerin niteliğine göre sözleşmenin eki olan protokolün ikinci maddesi gereğince iadesi gerekip gerekmediği üzerinde durulup iadesi gerekenler varsa bunlar yönünden davanın kabulüne karar vermekten ibarettir.

Mahkemenin tahkikatı tamamlamadan karar vermesi muhakeme hukukuna aykırı olmuştur.

Ayrıca Mahkemece tahkikatın tamamlandığı kabul edildikten sonra, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 144 üncü maddesi gereğince sözlü yargılamanın yapılması ve hükmün tefhimi için tarafların davet edilmesi gerekirken bu yapılmadan ve Mahkemece tahkikatın bittiğinin bildirildiği celse davalı vekili hazır olduğu halde sözlü yargılama için ayrı bir gün verilmesi hakkından vazgeçip vazgeçmeyeceği sorulmadan hüküm verilmesi, davalının hukuki dinlenilme hakkının ihlal edilmesidir." gerekçesiyle karar bozulmuştur.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu menkullerin; kurumsal kimlik

(pompa üstü ... panoları, giriş çıkış levhaları, fiyat panosu, 3 adet kanopi alnı ... logolar, kanopi alın kaplaması, market alın kaplaması), 1 adet dev totem, 1 adet 50 KVA Teksan marka jeneratör, 1 adet Mepsan marka kompresör, 1 adet Tekser marka ... - su saati, 5 adet red jacket marka dalgıç pompa, 3 adet altılı akaryakıt pompası, Kanopi alt kaplaması, bina ve kanopi arası uygun mimariye sahip 18 metre boyunda tonoz olduğu, dava konusu menkullerin davalıya teslimine dair dava dilekçesi ekinde sunulan ve davalı yana ait imzayı içeren tutanağa davalı tarafından yapılan bir itiraz bulunmadığı, davalının cevap dilekçesi ile bir kısım (kurumsal kimlik, işaret ve logolar) menkullerin davacıya iade edildiğinin bir kısmının ise aralarında imzalanan ek protokolün 2 nci maddesi gereği iadesinin gerekmediğinin savunulduğu, bu hali ile dava konusu menkullerin davacı tarafından davalı yana teslim edildiğinin kabul edildiği, 28.09.2010 tarihli "CANTÜRK PETROL TİCARET SÖKÜM TUTANAĞI " başlıklı tutanak incelendiğinde, 1 adet dev totemin, kaplamaları hariç 1 adet fiyat panosunun davalıya bırakıldığı, 1 takım kanopi kaplamasının, 4 takım mono ...

kaplamasının, 1 takım market cephe kaplamasının, 1 takım oto yıkama panosusun, 1 adet ... su panosunun, 3 adet giriş çıkış panosunun, 1 adet tanker boşaltma talimat panosunun, 1 adet wc yönlendirme panosunun, 4 adet çöp kovasının, 4 adet ada bariyerinin (koruma çemberi)'nin davacıya teslim edildiği, tutanağı teslim ... olarak davacı adına ihbar olunan Nova Reklam A.Ş. temsilcisi ... Duymuş'un imzaladığı, davacının 25.05.2011 tarihli cevaba cevap dilekçesi ile kurumsal kimliğin taraflarınca teslim alındığını kabul ettiği, 08.07.2014 havale tarihli dilekçe ile de kurumsal kimlik ekipmanlarından dev totemin sökülemediğinin, fiyat panosunun sadece kaplamalarının söküldüğünün, dev totem ile kaplamalar hariç fiyat panosunun davalıda bırakıldığının, bunlar haricindeki kurumsal kimlik ekipmanlarının dosya içerisinde bulunan söküm tutanağı ile teslim alındığının, dosya içerisinde bulunan söküm tutanağı belgesinin davalıdan teslim alınan kurumsal kimlik ile ilgili malzemelerin teslim alındığına ilişkin olduğunun, diğer demirbaşların davalı tarafça teslim edilmediğinin, 16.11.2020 tarihli dilekçe ile de kurumsal kimliğin sadece kaplamalarının iade edildiğinin, söküm tutanağındaki imzanın davacı yana ait olmadığının ayrıca bu tutanakla iade edildiği iddia edilen menkullerin dava konusu olmadığının beyan edilmiş olduğu, 28.09.2010 tarihli tutanak incelendiğinde tutanağın davacının kurumsal kimlik açıklaması ile talep ettiği demirbaşlar ile dev toteme ait olduğunun anlaşıldığı ve davacı yanın iade edilen menkulleri açıkça kabul ettiği dilekçeleri dikkate alınarak, iade edilmeyen menkullerin dev totem, kaplamaları hariç fiyat panosu, 1 adet 50 KVA Teksan marka jeneratör, 1 adet Mepsan marka kompresör, 1 adet Tekser marka ...

- su saati, 5 adet red jacket marka dalgıç pompası, 3 adet altılı akaryakıt pompası, kanopi alt kaplaması ile bina ve kanopi arası uygun mimariye sahip 18 metre boyunda tonoz olduğunun anlaşıldığı, menkullerin davalı tarafından teslim edilmesinin gerekip gerekmediğine gelince; taraflar arasında imzalanan ek protokolün 2 nci maddesinde "... Ayrıca Aytemiz tarafından haklı nedenlerle ... taraflı fesih gerçeklemediği takdirde Aytemiz demirbaş malzemelerin iadesini talep etmeyecektir..." hükmüne yer verildiği, ek protokol dikkate alındığında davacının sadece ... taraflı haklı nedenle fesih halinde demirbaşların iadesini talep edebileceği, sözleşmenin ise davalı tarafından gönderilen Urla Noterliği'nin 06.09.2010 tarihli 8645 numaralı ihtarnamesi ile Rekabet Kurumu'nun kararı gereği 5 yıllık süre sonunda yenilenmeyeceği belirtilmesi nedeni ile sona erdiği, bu hali ile ek protokolün 2 nci maddesi gereği demirbaşların iadesi için aranan ...

taraflı haklı fesih şartının davacı yararına gerçekleşmediği ve davacının dava konusu ariyetlerin iadesini talep edemeyeceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; alınan bilirkişi raporuyla hangi demirbaşların hala davalı uhdesinde olduğunun net bir şekilde tespit edildiğini, sözleşmenin süresinden önce davalı tarafından haksız şekilde feshedildiğini, taraflar arasındaki ek protokolün hatalı yorumlandığını, hükmün amacının müvekkili tarafından keyfi fesih yapılmasının engellenmesi olduğunu, demirbaşların ancak müvekkilinin haklı olmadığı fesih halinde iade edilmeyebileceğini, davalının feshini Rekabet Kurulu'nun bayilik sözleşmesi süresinin 5 yılı aşamayacağına dayandırdığını, bunun demirbaşların iade edilmemesi sonucunu doğurmayacağını, davalının daha sonra başka bir şirketle bayilik sözleşmesi imzalayarak müvekkiline ait demirbaşları kullanmaya devam ettiğini ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, taraflar arasındaki bayilik sözleşmesinin süresinden önce feshedilmesi nedeniyle demirbaşların iadesinin gerekip gerekmediği noktasındadır.

2. İlgili Hukuk

818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 19 uncu maddesi.

3. Değerlendirme

Dosyadaki yazılara, Mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davacı vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeple;

Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

28.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.