Ödemeden men yasağı
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi · 2014/12782 E. 2014/17296 K. ·
BozulduKesinlik belirsiz
★ Emsal
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
ödemeden men yasağı↗ ödemeden men kararı↗ müterafik kusur↗ takas↗ ciranta↗ gerçek zarar↗ eş rızası↗ ciro↗ zayi↗ oy yasağı↗ hamil↗ keşideci↗ ihbar↗ çek↗ kusur↗ ibraz↗ teslim↗
Gerekçe
Bu karar için yapılandırılmış özet üretilmedi; kararın gerekçe bölümü aşağıda (anonimleştirilmiş resmî metin).
Mahkemece, iddia, savunma, benimsenen bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre, TTK'nın 711/3. maddesindeki "Keşideci çekin kendisinin veya üçüncü bir kimsinin elinden rızası olmaksızın çıkmış olduğu iddiasında ise muhatabı çeki ödemekten men edebilir."şeklindeki hükmün çek keşide tarihinden önce 28.02.2009 tarihinde yürürlüğe giren
5838 sayılı Yasa'nın 32/19. maddesi ile iptal edildiği, davalı T.. B.. A.Ş'nin takasa ibraz edilen çeki ödemeden men yasağı bulunmaksızın "zayi veya çalıntı" açıklaması ile iade isteme hakkı olmadığı, davalı Ziraat Bankası A.Ş. ... Şubesi'nin ise kendisine mahkemece verilmiş bir ödemeden men yasağı sunulmadan, diğer davalı bankanın talebi ile çek aslını davacıya iade etmemesinin doğru olmadığı, davalıların kusurlu eylemleri neticesinde davacının çek ile ilgili olarak yasal haklarını kullanamayarak zarara uğradığı, çekin takasa ibraz tarihinde keşideci hesabında karşılığının bulunmadığı gözetilerek davalı T.. B.. A.Ş 'nin %75, diğer davalı Ziraat Bankası'nın %25 oranında kusurlu olduğu gerekçesiyle, davanın kabulü ile 8.000,00 TL'nin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.
Kararı, davalılar vekilleri temyiz etmiştir.
1-Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalı ... Katılım Bank A.Ş. ve T.C. Ziraat Bankası A.Ş. vekillerinin aşağıdaki bent dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.
2-Dava, hamil tarafından ibraz edilen çeke çalıntı ihbarı nedeniyle ibraz edilen bankaca el konulmasından kaynaklanan tazminat istemine ilişkindir.
Davacı taraf, davalı ... Katılım Bank A.Ş.'ye ait çeki, cirantadan olan alacağına karşılık ciro yoluyla teslim aldığını, davalı T.C. Ziraat Bankası A.Ş. Şubesi'ne ibraz ettiğinde, muhatap bankanın talimatına istinaden, çalıntı iddiasıyla ibraz tarihi olan 18.06.2009 tarihinde çeke el konulduğunu, 06.07.2011 tarihinde de çekin aslı gibidir onaylı fotokopisinin verildiğini, çekten kaynaklanan haklarını kaybettiğini ileri sürerek her iki davalıdan tazminat isteminde bulunmuş, mahkemece, davalı ... Katılım Bank A.Ş'nin ödemeden men yasağı bulunmayan çekin iadesini "zayi veya çalıntı" açıklaması ile iade isteme hakkı bulunmadığından %75, diğer davalı bankanın da çeki hamile iade etmemekle %25 kusurlu olduğu gerekçesiyle, çek bedelinin her iki davalıdan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.
Bu dava ile çekten kaynaklanan hakların kaybedilmesi nedeniyle zarara uğrandığı ileri sürüldüğüne göre, öncelikle çekin teslim edilmemesi nedeniyle uğranılan gerçek bir zarar bulunup bulunmadığı tespit edilmelidir. Ancak mahkemece, keşidecinin ibraz tarihinde çekle ilgili hesap bakiyesinin sıfır olduğuna dair araştırma dışında, dava konusu çekin sahte olup olmadığı, çekin keşideci ve cirantalardan tahsil kabiliyeti bulunup bulunmadığı araştırılmamıştır. Yine davalının akidini seçerken özen göstermesi gerektiği, dolayısıyla davacının müterafık kusuru bulunup bulunmadığı da değerlendirilmemiştir. Bu durumda, çekin keşideci ile cirantalar yönünden tahsil kabiliyeti bulunup bulunmadığı ve davacının müterafik kusuru değerlendirilerek sonucuna göre bir karar vermek gerekirken, yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmamış, kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.
Benzer Kararlar
Aynı mesele otomatik eşleştirildi; ortak/fark incelediğiniz karara göre. Alıntılar yalnız gerekçe bölümünden. Hukuki görüş değildir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2014/459 E. 2014/14182 K.
Ortak:ödemeden men kararı · takas · hamil · keşideci · çek · ibraz
İncelediğiniz karardaŞubesi'nin ise kendisine mahkemece verilmiş bir «ödemeden men yasağı» sunulmadan, diğer davalı bankanın talebi ile «çek» aslını davacıya iade etmemesinin doğru olmadığı, davalıların kusurlu eylemleri neticesinde davacının çek ile ilgili olarak yasal haklarını kullanamayarak zarara uğradığı, çekin «takasa» «ibraz» tarihinde «keşideci» hesabında karşılığının bulunmadığı gözetilerek davalı T..
A.Ş'nin «takasa» «ibraz» edilen çeki «ödemeden men yasağı» bulunmaksızın "«zayi» veya çalıntı" açıklaması ile iade isteme hakkı olmadığı, davalı Ziraat Bankası A.Ş. ...
Katılım Bank A.Ş'nin «ödemeden men yasağı» bulunmayan çekin iadesini "«zayi» veya çalıntı" açıklaması ile iade isteme hakkı bulunmadığından %75, diğer davalı bankanın da çeki «hamile» iade etmemekle %25 kusurlu olduğu gerekçesiyle, «çek» bedelinin her iki davalıdan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.
Benzer bu karardaDava, «keşidecinin» «ödemeden men» talimatına rağmen davalı banka tarafından «çek hamiline» yapılan ödeme nedeniyle alacak istemine ilişkindir.
Bu itibarla, davalı bankanın çeklerin «ibraz» edildikleri tarih itibariyle yeni yasal düzenlemeyi uygulaması zorunluluk olup, aksi halde «çek hamiline» karşı sorumluluğu söz konusu olur.
… iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, davalı banka tarafından olay yürürlükte olan 6762 sayılı TTK' nın 711/3. maddesine göre davacının talebi ile dava konusu «çek» için 26.8.2008 tarihinde çalıntı kodu ile «şerh» düşüldüğü, davalı bankanın çalıntı kodunu çeki «takas» odasına ödediği 15.4.2009 günü kaldırdığı, 28.02.2009 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 5838 sayılı Kanun ile 6762 sayılı TTK'nın 711/3. fıkrasının yürürlükten ka …
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:çekin ibrazı · çek hamili · cy/cy şerhi · kazanılmış hak
Benzer bu karardaAyrıca kazanılmış haktan da söz edilemez, çünkü burada «kazanılmış hak» «çekin ibrazı» ile oluşur.
… iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, davalı banka tarafından olay yürürlükte olan 6762 sayılı TTK' nın 711/3. maddesine göre davacının talebi ile dava konusu «çek» için 26.8.2008 tarihinde çalıntı kodu ile «şerh» düşüldüğü, davalı bankanın çalıntı kodunu çeki «takas» odasına ödediği 15.4.2009 günü kaldırdığı, 28.02.2009 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 5838 sayılı Kanun ile 6762 sayılı TTK'nın 711/3. fıkrasının yürürlükten ka …
Dava, «keşidecinin» «ödemeden men» talimatına rağmen davalı banka tarafından «çek hamiline» yapılan ödeme nedeniyle alacak istemine ilişkindir.
Uyuşmazlık, davalı bankanın men talimatına rağmen «çek hamiline» ödeme yapmasından dolayı sorumlu olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2011/3222 E. 2013/4464 K.
Ortak:ödemeden men kararı · takas · çek · ibraz
İncelediğiniz karardaŞubesi'nin ise kendisine mahkemece verilmiş bir «ödemeden men yasağı» sunulmadan, diğer davalı bankanın talebi ile «çek» aslını davacıya iade etmemesinin doğru olmadığı, davalıların kusurlu eylemleri neticesinde davacının çek ile ilgili olarak yasal haklarını kullanamayarak zarara uğradığı, çekin «takasa» «ibraz» tarihinde «keşideci» hesabında karşılığının bulunmadığı gözetilerek davalı T..
A.Ş'nin «takasa» «ibraz» edilen çeki «ödemeden men yasağı» bulunmaksızın "«zayi» veya çalıntı" açıklaması ile iade isteme hakkı olmadığı, davalı Ziraat Bankası A.Ş. ...
Katılım Bank A.Ş'nin «ödemeden men yasağı» bulunmayan çekin iadesini "«zayi» veya çalıntı" açıklaması ile iade isteme hakkı bulunmadığından %75, diğer davalı bankanın da çeki «hamile» iade etmemekle %25 kusurlu olduğu gerekçesiyle, «çek» bedelinin her iki davalıdan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.
Benzer bu kararda… karar vermek gerekmiştir. ...- Davacı vekilinin temyiz itirazlarına gelince; birleşen dava, çalıntı olduğu davalı bankaya bildirildiği halde sahte olarak düzenlenip «takas» odasına «ibraz» edilen çeke karşılıksız «şerhi» verildiği ve «ödemeden men» talimatının nazara alınmadığı, «çek» koçanlarını iade etmesi için davacıya «ihtar» çekildiği, düzeltme hakkının kullanılmaması nedeniyle Merkez Bankasına durumun bildirildiği iddiasına dayalı manevi tazminat istemine ilişkindir.
Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davalı bankanın «takas sisteminde» karşılıksız «şerhinin» vurulmasına engel olması mevcut prosedürde mümkün olamasa bile mevcut kayıtlarına göre çekin çalıntı «çek» olduğu anlaşıldığından durumu incelemesi, değerlendirmesi gerekliliği ve bundan sonra «karşılıksız çek» bildirimini yapması gerekir iken somut olayın bu özel durumunu nazara almadan rutin işler şeklinde karşılıksız çek bildiriminde bulunulduğu anlaşıldığından, bankan …
A.Ş. «takas» merkezince bankaya «ibraz» edilmesi sonucu karşılıksız «şerhi» verilmesi yanında çekin durumu ile ilgili uyarı anlamında bir işlem yapmadığından kusurlu olup BK’nın 49. maddesi hükmü uyarınca manevi tazminat ile sorumlu olduğunun kabulü gerekir.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:takas sistemi · karşılıksız çek · cy/cy şerhi · ihtar
Benzer bu karardaMahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davalı bankanın «takas sisteminde» karşılıksız «şerhinin» vurulmasına engel olması mevcut prosedürde mümkün olamasa bile mevcut kayıtlarına göre çekin çalıntı «çek» olduğu anlaşıldığından durumu incelemesi, değerlendirmesi gerekliliği ve bundan sonra «karşılıksız çek» bildirimini yapması gerekir iken somut olayın bu özel durumunu nazara almadan rutin işler şeklinde karşılıksız çek bildiriminde bulunulduğu anlaşıldığından, bankan …
… karar vermek gerekmiştir. ...- Davacı vekilinin temyiz itirazlarına gelince; birleşen dava, çalıntı olduğu davalı bankaya bildirildiği halde sahte olarak düzenlenip «takas» odasına «ibraz» edilen çeke karşılıksız «şerhi» verildiği ve «ödemeden men» talimatının nazara alınmadığı, «çek» koçanlarını iade etmesi için davacıya «ihtar» çekildiği, düzeltme hakkının kullanılmaması nedeniyle Merkez Bankasına durumun bildirildiği iddiasına dayalı manevi tazminat istemine ilişkindir.
Merkez bankasına «karşılık çek» bildiriminin geri alınmasına ve davalı banka işleminin iptaline, birleşen dava yönünden ise manevi tazminat talebinin şartları oluşmadığından reddine karar verilmiştir.
A.Ş. «takas» merkezince bankaya «ibraz» edilmesi sonucu karşılıksız «şerhi» verilmesi yanında çekin durumu ile ilgili uyarı anlamında bir işlem yapmadığından kusurlu olup BK’nın 49. maddesi hükmü uyarınca manevi tazminat ile sorumlu olduğunun kabulü gerekir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2012/18656 E. 2013/1568 K.
Ortak:oy yasağı
İncelediğiniz karardaA.Ş'nin «takasa» «ibraz» edilen çeki «ödemeden men yasağı» bulunmaksızın "«zayi» veya çalıntı" açıklaması ile iade isteme hakkı olmadığı, davalı Ziraat Bankası A.Ş. ...
Şubesi'nin ise kendisine mahkemece verilmiş bir «ödemeden men yasağı» sunulmadan, diğer davalı bankanın talebi ile «çek» aslını davacıya iade etmemesinin doğru olmadığı, davalıların kusurlu eylemleri neticesinde davacının çek ile ilgili olarak yasal haklarını kullanamayarak zarara uğradığı, çekin «takasa» «ibraz» tarihinde «keşideci» hesabında karşılığının bulunmadığı gözetilerek davalı T..
Katılım Bank A.Ş'nin «ödemeden men yasağı» bulunmayan çekin iadesini "«zayi» veya çalıntı" açıklaması ile iade isteme hakkı bulunmadığından %75, diğer davalı bankanın da çeki «hamile» iade etmemekle %25 kusurlu olduğu gerekçesiyle, «çek» bedelinin her iki davalıdan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.
Benzer bu karardaAsliye Ticaret Mahkemesi’nin «ödeme yasağı» kararı nedeniyle ve çekin çalıntı olma ihtimaline binaen «ihtiyati haciz» talebinin reddine karar verilmiştir.
Asliye Ticaret Mahkemesi’nin «ödeme yasağı» kararı nedeniyle ve çekin çalıntı olma ihtimaline binaen «ihtiyati haciz» talebinin reddine karar verilmiştir.
Ancak, ihtiyati haczin icra takip işlemi olmadığı, çekte «ödeme yasağı» bulunmasının «ihtiyati haciz» istemine engel oluşturmayacağı dikkate alınmaksızın ihtiyati haciz talebinin kabulüne karar verilmesi gerekirken, reddine karar verilmesi doğru görülmemiş, hükmün ihtiyati haciz isteyen yararına bozulması gerekmiştir.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:ödeme yasağı · ihtiyati haciz · haciz
Benzer bu karardaAsliye Ticaret Mahkemesi’nin «ödeme yasağı» kararı nedeniyle ve çekin çalıntı olma ihtimaline binaen «ihtiyati haciz» talebinin reddine karar verilmiştir.
Asliye Ticaret Mahkemesi’nin «ödeme yasağı» kararı nedeniyle ve çekin çalıntı olma ihtimaline binaen «ihtiyati haciz» talebinin reddine karar verilmiştir.
Ancak, ihtiyati haczin icra takip işlemi olmadığı, çekte «ödeme yasağı» bulunmasının «ihtiyati haciz» istemine engel oluşturmayacağı dikkate alınmaksızın ihtiyati haciz talebinin kabulüne karar verilmesi gerekirken, reddine karar verilmesi doğru görülmemiş, hükmün ihtiyati haciz isteyen yararına bozulması gerekmiştir.
Kararı, «ihtiyati haciz» isteyen vekili temyiz etmiştir.
2 benzer karar daha
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2014/16083 E. 2014/19654 K.
Ortak:ciranta · hamil · keşideci · çek
İncelediğiniz karardaŞubesi'nin ise kendisine mahkemece verilmiş bir «ödemeden men yasağı» sunulmadan, diğer davalı bankanın talebi ile «çek» aslını davacıya iade etmemesinin doğru olmadığı, davalıların kusurlu eylemleri neticesinde davacının çek ile ilgili olarak yasal haklarını kullanamayarak zarara uğradığı, çekin «takasa» «ibraz» tarihinde «keşideci» hesabında karşılığının bulunmadığı gözetilerek davalı T..
Katılım Bank A.Ş'nin «ödemeden men yasağı» bulunmayan çekin iadesini "«zayi» veya çalıntı" açıklaması ile iade isteme hakkı bulunmadığından %75, diğer davalı bankanın da çeki «hamile» iade etmemekle %25 kusurlu olduğu gerekçesiyle, «çek» bedelinin her iki davalıdan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.
Ancak mahkemece, «keşidecinin» «ibraz» tarihinde çekle ilgili hesap bakiyesinin sıfır olduğuna dair araştırma dışında, dava konusu çekin sahte olup olmadığı, çekin keşideci ve «cirantalardan» tahsil kabiliyeti bulunup bulunmadığı araştırılmamıştır.
Benzer bu karardaAlacaklı vekili, müvekkilinin «hamili» olduğu çeke dayalı olarak «keşideci» ve «cirantalar» hakkında «ihtiyati haciz» talebinde bulunmuş, mahkemece açıklanan gerekçeyle istemin reddine karar verilmiştir.
İhtiyati hacze konu «çek» örneği incelendiğinde, mahkemece verilen tedbir kararına dayalı olarak «çek hamiline» ödeme yapılamadığına ilişkin «şerh» bulunduğu görülmekle birlikte tedbirin ne amaçla verildiği anlaşılamamaktadır.
Mahkemece, tüm dosya kapsamına göre, isteme konu edilen çekin karşılığı olmadığının tespit edilemediği, mahkeme kararına istinaden «çek» bedelinin ödenmediği gerekçesiyle, istemin reddine karar verilmiştir.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:çek hamili · cy/cy şerhi · ihtiyati tedbir · ihtiyati haciz · haciz · eksik inceleme
Benzer bu karardaKararı, «ihtiyati haciz» talep eden (alacaklı) banka vekili temyiz etmiştir.
Talep, «ihtiyati haciz» istemine ilişkindir.
Alacaklı vekili, müvekkilinin «hamili» olduğu çeke dayalı olarak «keşideci» ve «cirantalar» hakkında «ihtiyati haciz» talebinde bulunmuş, mahkemece açıklanan gerekçeyle istemin reddine karar verilmiştir.
İhtiyati hacze konu «çek» örneği incelendiğinde, mahkemece verilen tedbir kararına dayalı olarak «çek hamiline» ödeme yapılamadığına ilişkin «şerh» bulunduğu görülmekle birlikte tedbirin ne amaçla verildiği anlaşılamamaktadır.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2011/3426 E. 2012/2784 K.
Ortak:ödemeden men kararı · ciranta · eş rızası · ciro · keşideci · çek · ibraz
İncelediğiniz karardaŞubesi'nin ise kendisine mahkemece verilmiş bir «ödemeden men yasağı» sunulmadan, diğer davalı bankanın talebi ile «çek» aslını davacıya iade etmemesinin doğru olmadığı, davalıların kusurlu eylemleri neticesinde davacının çek ile ilgili olarak yasal haklarını kullanamayarak zarara uğradığı, çekin «takasa» «ibraz» tarihinde «keşideci» hesabında karşılığının bulunmadığı gözetilerek davalı T..
Ancak mahkemece, «keşidecinin» «ibraz» tarihinde çekle ilgili hesap bakiyesinin sıfır olduğuna dair araştırma dışında, dava konusu çekin sahte olup olmadığı, çekin keşideci ve «cirantalardan» tahsil kabiliyeti bulunup bulunmadığı araştırılmamıştır.
Mahkemece, iddia, savunma, benimsenen bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre, TTK'nın 711/3. maddesindeki "Keşideci çekin kendisinin veya üçüncü bir kimsinin elinden «rızası» olmaksızın çıkmış olduğu iddiasında ise muhatabı çeki ödemekten men edebilir."şeklindeki hükmün «çek» keşide tarihinden önce 28.02.2009 tarihinde yürürlüğe giren 5838 sayılı Yasa'nın 32/19. maddesi ile iptal edildiği, davalı T..
Benzer bu kararda2011/3426 2012/2784 S:2 Ziraat Bankası İpsala Şubesi aracılığıyla İş Bankası’ndan herhangi bir problem olup olmadığı konusunda bilgi aldığı halde «keşidecinin» «ödemeden men» talimatının kendisine bildirilmediği, davacının güvenerek borç ilişkisi içine girdiği ve «ciro» ederek çeki kabul ettiği, davalı bankanın kusurlu olduğu ve basiretli bir «tacir» gibi davranmayarak dikkat ve «özen yükümlülüğünü» yerine getirmediği, davalı «ciranta» ...’ın ise «ciro silsilesinde» yer alarak «çek» bedeli bakımından sorumluluğunun bulunduğu, davalı ...'in elinden çek «rızası» hilafına çkıtığı için TTK'nun 711/3. maddesi gereği ödemeden men talimatı verebileceği gerekçesiyle davalılar İş Bankası ve ... hakkındaki davanın kabulüne, 40.000 …
Mahkemece, «çek» hakkında «keşideci» tarafından çalıntı olduğundan bahisle «ödemeden men» talimatı verilmiş olup bankanın çek bedelini ödememesinin yerinde olduğu, ancak çekin bankaya «ibrazı» üzerine kurulan kanuni borç ilişkisi ile muhatap bilgi amaçlı olarak kendisine ibraz edilen çekle ilgili olarak karşılığının bulunup bulunmadığını, ödemeden men ta …
Davacının zararının gerçekleştiğinin kabulü için ise, davacının «çek» ilgililerine başvurarak temel ilişkiye ve «kıymetli evrak» hukuku ilkelerine göre çek bedelinin ödenmesini talep etmesi, alacağını bu kişilerden tahsil edememesi halinde kusurlu fiili bulunan davalı bankayı dava ederek, çe …
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:ciro silsilesi · özen yükümlülüğü · kıymetli evrak · reeskont faizi · temerrüt faizi · tacir · yasal faiz · eksik inceleme
Benzer bu kararda2011/3426 2012/2784 S:2 Ziraat Bankası İpsala Şubesi aracılığıyla İş Bankası’ndan herhangi bir problem olup olmadığı konusunda bilgi aldığı halde «keşidecinin» «ödemeden men» talimatının kendisine bildirilmediği, davacının güvenerek borç ilişkisi içine girdiği ve «ciro» ederek çeki kabul ettiği, davalı bankanın kusurlu olduğu ve basiretli bir «tacir» gibi davranmayarak dikkat ve «özen yükümlülüğünü» yerine getirmediği, davalı «ciranta» ...’ın ise «ciro silsilesinde» yer alarak «çek» bedeli bakımından sorumluluğunun bulunduğu, davalı ...'in elinden çek «rızası» hilafına çkıtığı için TTK'nun 711/3. maddesi gereği ödemeden men talimatı verebileceği gerekçesiyle davalılar İş Bankası ve ... hakkındaki davanın kabulüne, 40.000 …
Davacı vekili ticari iş niteliğindeki işbu davada TTK'nun 3, 4 ve 21. maddeleri uyarınca avans faiziyle tahsil isteminde bulunabileceği halde, avans faiziyle «yasal faiz» oranları arasındaki bir oranı ifade eden "«reeskont" faiz» oranı nispetinde «temerrüt faizi» isteminde bulunduğuna göre mahkemece, davacı vekilinin talebi doğrultusunda "reeskont" faiziyle tahsile karar verilmesi gerekirken, yasal faize hükmedilmesi doğru …
Davacının zararının gerçekleştiğinin kabulü için ise, davacının «çek» ilgililerine başvurarak temel ilişkiye ve «kıymetli evrak» hukuku ilkelerine göre çek bedelinin ödenmesini talep etmesi, alacağını bu kişilerden tahsil edememesi halinde kusurlu fiili bulunan davalı bankayı dava ederek, çe …
4-Kabule göre de, davacı tarafın ticari ilişkiye girdiği kimseleri seçmede gereken özeni göstermemesi nedeniyle müterafik kusurunun bulunup bulunmadığının ve varsa oranının tartışılıp değerlendirilmesi ve varılacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, «eksik incelemeye» dayalı yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
11. Hukuk Dairesi 2014/12782 E. , 2014/17296 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ KORGAN ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ
TARİHİ 26/09/2013
NUMARASI 2011/143-2013/148
Taraflar arasında görülen davada Korgan Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen 26/09/2013 tarih ve 2011/143-2013/148 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davalılar vekilleri tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Davacı vekili, müvekkilinin dava dışı cirantadan alacağı karşılığında almış olduğu, keşidecisi dava dışı şirket olan 18.06.2009 keşide tarihli davalı ...Katılım Bank A.Ş'ye ait çeki 18.06.2009 tarihinde ... Ziraat Bankası Şubesi'ne ibraz ettiğini, çekin çalıntı olduğundan bahisle davalı Ziraat Bankası tarafından çeke el konulduğunu, müvekkiline çek hakkında uzunca bir süre hiçbir bilgi verilmediğini, 06.07.2011 günü çekin akıbetini öğrenmek üzere davalı Ziraat Bankası ... Şubesi'ne gittiğinde önce çek aslının müvekkiline teslim edildiğini, ancak daha sonra müvekkili bankaya davet edilerek çek aslının kendisinden alındığını ve müvekkiline aslı gibidir kaşeli bir örneğinin verildiğini, çek aslı ve fotokopisine herhangi bir karşılıksız şerhi konulmadığını, diğer davalı banka tarafından mahkeme kararına dayanmayan kayıp/çalıntı ihbarı nedeniyle bu işlemlerin yapıldığını müvekkilinin sonradan öğrendiğini, davalı bankaların yapmış olduğu keyfi uygulamalar nedeniyle müvekkilinin çekle ilgili her türlü yasal haklarının zayii olduğunu ileri sürerek, 8.000,00TL'nin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
[…]C. Ziraat Bankası A.Ş. vekili, çek fotokopisine aslı gibidir kaydı düşüldüğünden davacının yasal takibe geçilmesinin mümkün olduğunu, kusurun tamamen davacıdan kaynaklandığını, takas işlemlerinde müvekkili bankanın sadece vekil sıfatıyla işlem yaptığını, işlemlerin tarafının T.. B.. A.Ş. olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.
.... Katılım Bank A.Ş vekili, davalı Ziraat Bankası'nın müvekkili bankanın bildirimi nedeniyle imza kontrolü yapması, imza tutmaması nedeniyle veya başka bir nedenle sebep belirterek tarih barındıran kaşesini çekin arkasına vurması ve çeki ibraz edene vermesi gerekirken çeke el koyması nedeniyle kusurlu olduğunu, müvekkilininin kusuru bulunmadığını, davacının da basiretli tacir gibi davaranması gerektiğini, davanın haksız ve kötü niyetli olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.
Mahkemece, iddia, savunma, benimsenen bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre, TTK'nın 711/3. maddesindeki "Keşideci çekin kendisinin veya üçüncü bir kimsinin elinden rızası olmaksızın çıkmış olduğu iddiasında ise muhatabı çeki ödemekten men edebilir."şeklindeki hükmün çek keşide tarihinden önce 28.02.2009 tarihinde yürürlüğe giren
5838 sayılı Yasa'nın 32/19. maddesi ile iptal edildiği, davalı T.. B.. A.Ş'nin takasa ibraz edilen çeki ödemeden men yasağı bulunmaksızın "zayi veya çalıntı" açıklaması ile iade isteme hakkı olmadığı, davalı Ziraat Bankası A.Ş. ... Şubesi'nin ise kendisine mahkemece verilmiş bir ödemeden men yasağı sunulmadan, diğer davalı bankanın talebi ile çek aslını davacıya iade etmemesinin doğru olmadığı, davalıların kusurlu eylemleri neticesinde davacının çek ile ilgili olarak yasal haklarını kullanamayarak zarara uğradığı, çekin takasa ibraz tarihinde keşideci hesabında karşılığının bulunmadığı gözetilerek davalı T.. B.. A.Ş 'nin %75, diğer davalı Ziraat Bankası'nın %25 oranında kusurlu olduğu gerekçesiyle, davanın kabulü ile 8.000,00 TL'nin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.
Kararı, davalılar vekilleri temyiz etmiştir.
1-Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalı ... Katılım Bank A.Ş. ve T.C. Ziraat Bankası A.Ş. vekillerinin aşağıdaki bent dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.
2-Dava, hamil tarafından ibraz edilen çeke çalıntı ihbarı nedeniyle ibraz edilen bankaca el konulmasından kaynaklanan tazminat istemine ilişkindir.
Davacı taraf, davalı ... Katılım Bank A.Ş.'ye ait çeki, cirantadan olan alacağına karşılık ciro yoluyla teslim aldığını, davalı T.C. Ziraat Bankası A.Ş. Şubesi'ne ibraz ettiğinde, muhatap bankanın talimatına istinaden, çalıntı iddiasıyla ibraz tarihi olan 18.06.2009 tarihinde çeke el konulduğunu, 06.07.2011 tarihinde de çekin aslı gibidir onaylı fotokopisinin verildiğini, çekten kaynaklanan haklarını kaybettiğini ileri sürerek her iki davalıdan tazminat isteminde bulunmuş, mahkemece, davalı ... Katılım Bank A.Ş'nin ödemeden men yasağı bulunmayan çekin iadesini "zayi veya çalıntı" açıklaması ile iade isteme hakkı bulunmadığından %75, diğer davalı bankanın da çeki hamile iade etmemekle %25 kusurlu olduğu gerekçesiyle, çek bedelinin her iki davalıdan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.
Bu dava ile çekten kaynaklanan hakların kaybedilmesi nedeniyle zarara uğrandığı ileri sürüldüğüne göre, öncelikle çekin teslim edilmemesi nedeniyle uğranılan gerçek bir zarar bulunup bulunmadığı tespit edilmelidir. Ancak mahkemece, keşidecinin ibraz tarihinde çekle ilgili hesap bakiyesinin sıfır olduğuna dair araştırma dışında, dava konusu çekin sahte olup olmadığı, çekin keşideci ve cirantalardan tahsil kabiliyeti bulunup bulunmadığı araştırılmamıştır. Yine davalının akidini seçerken özen göstermesi gerektiği, dolayısıyla davacının müterafık kusuru bulunup bulunmadığı da değerlendirilmemiştir. Bu durumda, çekin keşideci ile cirantalar yönünden tahsil kabiliyeti bulunup bulunmadığı ve davacının müterafik kusuru değerlendirilerek sonucuna göre bir karar vermek gerekirken, yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmamış, kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.
SONUÇ
Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalılar vekillerinin sair temyiz itirazlarının REDDİNE; (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalılar vekillerinin temyiz itirazının kabulü ile kararın davalılar yararına BOZULMASINA, ödedikleri temyiz peşin harcın istekleri halinde temyiz edenlere iadesine, 11/11/2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/102015000 · sınıflandırıcı zincir-tam · görünüm damgası: yargitay11_temyiz