Taşıma sözleşmesinden kaynaklanan rücuen tazminat
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi · 2014/6840 E. 2014/13537 K. ·
BozulduKesinlik belirsiz
★ Emsal
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
cmr madde 30↗ işleten sıfatı↗ zıya↗ değer kaybı↗ sınırlı sorumluluk↗ tahsilde tekerrür↗ gerçek zarar↗ cmr↗ ziya↗ rücuen tazminat↗ taşıma sözleşmesi↗ kâr kaybı↗ sigorta poliçesi↗ dava sebebi↗ hasar↗ eksik inceleme↗
Gerekçe
Bu karar için yapılandırılmış özet üretilmedi; kararın gerekçe bölümü aşağıda (anonimleştirilmiş resmî metin).
Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; davalının işleten sıfatı ile sorumluluğunun sözkonusu olduğu, taşıma esnasındaki kusurdan da sorumlu olduğu, hasarın davalı şirketin çalışanlarının kusurlu davranışları ile meydana geldiği, davaya konu alacağın dayanağını teşkil eden olayın gerek tarih olarak gerekse kaza sebebi de nazara alındığında sigorta poliçesi kapsamında olduğu, hasar bedelinin davacı sigorta şirketince 18/04/2012 tarihinde ödendiği, davacının halef sıfatı ile ödemiş olduğu miktarı ödeme tarihinden itibaren isteyebileceği ve T.C. Merkez Bankası'nın kısa vadeli oranlara uyguladığı değişken oranlardaki faiz miktarını talep edebileceği gerekçesiyle, davanın kabulü ile tahsilde tekerrüre sebebiyet vermeyecek şekilde (28/09/2012 tarihinde davalı tarafça 49.647,80 TL ödenmiş olmakla) 96.508,00 TL'nin 18/04/2012 tarihinden itibaren T.C. Merkez Bankası'nın kısa vaadeli avanslara uyguladığı değişken oranlardaki faiz oranlarıyla davalıdan tahsiline karar verilmiştir. Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.
1- Dava, taşıma sözleşmesine dayalı rücuen tazminat istemine ilişkindir. Davaya konu zararın meydana geldiği taşıma Türkiye Almanya arasında olup CMR’ye tabidir. Bu nedenle değerlendirmenin bu Konvansiyon hükümlerine göre yapılması zorunludur. Yükün hasara uğraması halinde tazminatın nasıl hesaplanacağı CMR 25. madde hükmünde düzenlenmiştir. Anılan madde ile eşyanın ziyaı durumunda tazminatın hesaplanmasını düzenleyen anlaşmanın 23. maddesine atıf yapılmıştır. Buna göre ilk olarak yine eşyanın değeri yükün taşınmak üzere kabul edildiği yer ve zamandaki borsa fiyatı, borsa fiyatı yoksa piyasa değeri, eşyanın bir piyasa değeri de bulunmuyorsa herkes için ifade ettiği objektif değere göre hesaplanır (11. HD, 30.03.2012 gün ve 2010/13835- 5010 E.K. sayılı ilamı). Değer tespiti bakımından, yalnızca hasara uğramış olan kısım değil, eşyanın tamamının değeri dikkate alınarak tespit edilen tutar ile bu eşyanın hasarlı haldeki değeri arasındaki fark bulunur. Bu değer kaybına, CMR'nin 23/4 maddesi gereğince taşımayla ilgili ödentiler eklenir (11. HD, 19.03.2001 gün ve 2001/4- 2074 E.K. sayılı ilamı). Eklenecek bu ödenti miktarı, eşyanın hasarsız haldeki değeri, hasarlı haldeki değerine oranlanarak bulunur. Sonuçta tazmin olunabilir hasar miktarına ulaşılır. Taşımacının eşyanın bütünündeki hasar dolayısıyla ödeyeceği tazminat eşyanın tamamı ziyaa uğramış olsa idi CMR'nin madde 23/1,2 ve 4. bentleri gereğince ödeyeceği tazminat miktarını aşamaz (11. HD, 22.02.2007 gün ve 2005/14441- 3246 E. K. sayılı ilamı). Yani hasar, yükün bir kısmında vukua gelmiş ve eşya değerinde herhangi bir değişme olmaksızın parçalara bölünebilir ise, bu takdirde tazminat, sadece hasardan etkilenen kısım ziyaa (kısmı zıya) maruz kalmış olsa idi ödenecek tazminat miktarından fazla olamaz. Aksi takdirde, hasar eşyanın tamamının değeri göz önünde bulundurularak hesaplanması gerekir.
Bu durumda mahkemece, CMR hükümleri uyarınca taşıma sırasında meydana gelen hasar nedeniyle tazmin edilecek tutarın, yukarıda açıklanan ilkeler esas alınarak uzman bilirkişi aracılığıyla ve CMR’nin 23. maddesine uygun şekilde gerçek zarar araştırması yapılarak ve sınırlı sorumluluk halinin uygulanıp uygulanmayacağı değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde eksik incelemeyle hüküm tesisi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.
2- Bozma sebep ve şekline göre davalı vekilinin sair temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir.
Benzer Kararlar
Aynı mesele otomatik eşleştirildi; ortak/fark incelediğiniz karara göre. Alıntılar yalnız gerekçe bölümünden. Hukuki görüş değildir.
-
Taşıma sözleşmesinden kaynaklanan rücuen tazminat
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2012/2733 E. 2013/3768 K.
Ortak:zıya · değer kaybı · sınırlı sorumluluk · gerçek zarar · ziya · rücuen tazminat · taşıma sözleşmesi · kâr kaybı · Taşıma sözleşmesinden kaynaklanan rücuen tazminat
İncelediğiniz kararda1- Dava, «taşıma sözleşmesine» dayalı «rücuen tazminat» istemine ilişkindir.
Bu «değer kaybına», CMR'nin 23/4 maddesi gereğince taşımayla ilgili ödentiler eklenir (11.
Yani «hasar», yükün bir kısmında vukua gelmiş ve eşya değerinde herhangi bir değişme olmaksızın parçalara bölünebilir ise, bu takdirde tazminat, sadece hasardan etkilenen kısım «ziyaa» (kısmı «zıya») maruz kalmış olsa idi ödenecek tazminat miktarından fazla olamaz.
Benzer bu karardaDava, «taşıma sözleşmesine» dayalı «rücuen tazminat» istemine ilişkindir.
Bu «değer kaybına», CMR'nin 23/4 maddesi gereğince taşımayla ilgili ödentiler eklenir (11.
Hasar, yükün bir kısmında vukua gelmiş ise, bu takdirde tazminat, sadece hasardan etkilenen kısım «ziyaa» (kısmı «zıya») maruz kalmış olsa idi, ödenecek tazminat miktarından fazla olmaz.
Sonuç: 🔶 iki emsal
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2012/9855 E. 2013/9727 K.
Ortak:zıya · değer kaybı · ziya · kâr kaybı · hasar
İncelediğiniz karardaYani «hasar», yükün bir kısmında vukua gelmiş ve eşya değerinde herhangi bir değişme olmaksızın parçalara bölünebilir ise, bu takdirde tazminat, sadece hasardan etkilenen kısım «ziyaa» (kısmı «zıya») maruz kalmış olsa idi ödenecek tazminat miktarından fazla olamaz.
Bu «değer kaybına», CMR'nin 23/4 maddesi gereğince taşımayla ilgili ödentiler eklenir (11.
Taşımacının eşyanın bütünündeki «hasar» dolayısıyla ödeyeceği tazminat eşyanın tamamı «ziyaa» uğramış olsa idi CMR'nin madde 23/1,2 ve 4. bentleri gereğince ödeyeceği tazminat miktarını aşamaz (11.
Benzer bu karardaDeğer tespiti bakımından, «zıya» halinden farklı olarak, yalnızca «hasara» uğramış olan kısım değil, eşyanın tamamının değeri dikkate alınır.
Bu «değer kaybına», CMR'nin 23/4 maddesi gereğince taşımayla ilgili ödentiler eklenir (11.
Taşımacının eşyanın bütünündeki «hasar» dolayısıyla ödeyeceği tazminat eşyanın «ziyaa» uğramış olsa idi CMR'nin 23/3., 6. ve 9. maddeleri gereğince ödeyeceği tazminat miktarını aşamaz (11.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:konşimento · navlun · feri müdahil · harç · dosya masrafı · avans faizi
Benzer bu karardaSomut uyuşmazlıkta, «hasarın», taşımaya konu süs bitkisi emtiasının tamamında değil sadece bir kısmında meydana geldiği anlaşılmakta olup yukarıda açıklanan ilkeler esas alınarak mahkemece sadece bilirkişilerce hesaplanan ve emtianın hasara uğradığı tespit edilen kısmına ilişkin hasar bedeline hükmedilmesi gerekirken hasara uğrayan emtiaya karşılık gelen «navlun», vergi, «harç» ve diğer «masrafların» da davalıdan tazminine karar verilmesi doğru görülmeyip bozmayı gerektirmiştir.
… thal etmiş olduğu ürünlerin davalı şirket tarafından taşındığı, taşınan ürünlerin bulunduğu Yalova Gümrük Müdürlüğü'nün belirlediği alanda yapılan kontrolde envalde «hasar» bulunduğunun tespit edildiği, hasarın taşıma sırasında meydana geldiği, her ne kadar davalı taraf taşınan emtianın niteliği gereği özel koşullarda taşınması gereken bir emtia olduğunu belirterek CMR Konvansiyonu 14. maddesi gereğince kendi sorumluluğunun bulunmadığını iddia etmiş ise de «konşimento» belgesinin üzerinde emtianın +5 derece ısıda taşınması hususunun yer aldığı ve davalının bu durumu kabul ederek her türlü ısı değişikliğine ve rutubete karşı koruyucu özel donanımlı araçlar ile taşımayı kabul ettiği, bu sebeple bu iddiasının kendisini sorumluluktan kurtarmayacağı, meydana gelen zararın davalının taşıma kusurundan kaynaklandığı, CMR Konvansiyonu 23/3 maddesi gereğince belirlenen limitlere göre zarar miktarının 9.629 TL olduğunun anlaşıldığı gerekçesiyle, davanın kabulü ile 9.629 TL'nin 04/07/2007 tarihinden itibaren işleyecek değişen oranlarda «avans faizi» ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.
1- Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalı vekili ile «feri müdahil» vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazları yerinde değildir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2010/13835 E. 2012/5010 K.
Ortak:zıya · değer kaybı · sınırlı sorumluluk · gerçek zarar · ziya · rücuen tazminat · kâr kaybı · sigorta poliçesi
İncelediğiniz karardaBu «değer kaybına», CMR'nin 23/4 maddesi gereğince taşımayla ilgili ödentiler eklenir (11.
Yani «hasar», yükün bir kısmında vukua gelmiş ve eşya değerinde herhangi bir değişme olmaksızın parçalara bölünebilir ise, bu takdirde tazminat, sadece hasardan etkilenen kısım «ziyaa» (kısmı «zıya») maruz kalmış olsa idi ödenecek tazminat miktarından fazla olamaz.
Bu durumda mahkemece, CMR hükümleri uyarınca taşıma sırasında meydana gelen «hasar» nedeniyle tazmin edilecek tutarın, yukarıda açıklanan ilkeler esas alınarak uzman bilirkişi aracılığıyla ve CMR’nin 23. maddesine uygun şekilde «gerçek zarar» araştırması yapılarak ve «sınırlı sorumluluk» halinin uygulanıp uygulanmayacağı değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde «eksik incelemeyle» hüküm tesisi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.
Benzer bu kararda2-Dava, CMR «sigorta poliçesine» dayalı «rücuen tazminat» istemine ilişkindir.
Bu «değer kaybına», CMR m.23/4 gereğince taşımayla ilgili ödentiler eklenir (11.HD., 19.03.2001 E.2001/4, K.
Eşyadaki «hasar», eşyayı oluşturan şeylerin bir kısmında vukua gelmiş ise, bu takdirde tazminat, sadece hasardan etkilenen kısım «ziyaa» (kısmı «zıya») maruz kalmış olsa idi, ödenecek tazminat miktarından fazla olmaz.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:nezaret yükümlülüğü · halefiyet · işlemiş faiz · asıl alacak · kusur
Benzer bu karardaMahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre, emtiadaki «hasarın» yükleme hatasından kaynaklandığı, taşımanın yapıldığı davalı aracı üzerine emtianın tam olarak sabitlenmemiş olması nedeniyle yüke «nezaret yükümlülüğünü» yerine getirmeyen davalının hasardan % 50 oranında sorumlu bulunduğu ve davacı tarafından ödenmek zorunda kalınan paranın bu oranda davalıdan tahsilinin gerektiği gerekçesiyle, davanın kısmen kabulüyle icra takibinin 13.499,50 TL «asıl alacak» ve 1.979.41 TL «işlemiş faiz» üzerinden devamına, fazlaya ilişkin istemlerin reddine karar verilmiştir.
Zira, raporda tazmini gereken gerçek «hasar» tutarına ilişkin hiçbir tespitte bulunulmamış olup, davacı ... şirketinin dava dışı sigortalısına ödediği tazminat tutarının «kusuru» oranında davalıdan tahsili gerektiği yönünde görüş bildirmekle yetinilmiştir.
Oysa «halefiyete» dayalı tazminat isteyen davacının, ancak «gerçek zarar» miktarını talep etme hakkı bulunduğuna ve davalı taraf da bedele itiraz etmiş olduğuna göre mahkemece; tarafların iddia ve savunmaları da nazara alınarak uzman bilirkişilerden oluşturulacak kurul vasıtasıyla yukarıdaki ilkeler doğrultusunda CMR’nin 23. maddesine uygun şekilde «sınırlı sorumluluk» ve gerçek zarar araştırması yapılarak tazmini gereken miktarının usulünce tespiti gerekirken, yazılı şekilde «eksik incelemeyle» hüküm tesisi doğru görülmemiştir.
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
11. Hukuk Dairesi 2014/6840 E. , 2014/13537 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ İZMİR(KAPATILAN) 14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 20/12/2013
NUMARASI 2012/501-2013/403
Taraflar arasında görülen davada İzmir(Kapatılan) 14. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 20/12/2013 tarih ve 2012/501-2013/403 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Davacı vekili; müvekkili sigorta şirketinin dava dışı sigortalıya ait otomobil jantlarını nakliyat abonman sigorta poliçesi kapsamında sigortaladığını, söz konusu malların davalı tarafından CMR kapsamında taşınırken kaza sonucunda hasarlandığını, hasar bedeli olan 96.508,00 TL'nin sigortalıya 18/04/2012 tarihinde ödendiğini, işbu alacağın ödeme gününden itibaren işleyecek kısa vadeli avanslara uygulanan faiz oranıyla davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili; uyuşmazlığın CMR hükümlerine tabi olduğunu, emtianın tamamın ziyaı iddiasının doğru olmadığını, 66 adedinin zarar gördüğünü, zarar miktarının fahiş olduğunu, hasarın da CMR hükümlerine göre hesaplanması gerektiğini, istenebilecek yıllık faiz oranının %5 olduğunu, faiz başlangıç tarihinin dava tarihi olabileceğini, 21.221,00 EURO hasar bedelini 28/09/2012 tarihinde ödediklerini savunarak davanın reddini istemiştir.
Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; davalının işleten sıfatı ile sorumluluğunun sözkonusu olduğu, taşıma esnasındaki kusurdan da sorumlu olduğu, hasarın davalı şirketin çalışanlarının kusurlu davranışları ile meydana geldiği, davaya konu alacağın dayanağını teşkil eden olayın gerek tarih olarak gerekse kaza sebebi de nazara alındığında sigorta poliçesi kapsamında olduğu, hasar bedelinin davacı sigorta şirketince 18/04/2012 tarihinde ödendiği, davacının halef sıfatı ile ödemiş olduğu miktarı ödeme tarihinden itibaren isteyebileceği ve T.C. Merkez Bankası'nın kısa vadeli oranlara uyguladığı değişken oranlardaki faiz miktarını talep edebileceği gerekçesiyle, davanın kabulü ile tahsilde tekerrüre sebebiyet vermeyecek şekilde (28/09/2012 tarihinde davalı tarafça 49.647,80 TL ödenmiş olmakla) 96.508,00 TL'nin 18/04/2012 tarihinden itibaren T.C.
Merkez Bankası'nın kısa vaadeli avanslara uyguladığı değişken oranlardaki faiz oranlarıyla davalıdan tahsiline karar verilmiştir. Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.
1- Dava, taşıma sözleşmesine dayalı rücuen tazminat istemine ilişkindir. Davaya konu zararın meydana geldiği taşıma Türkiye Almanya arasında olup CMR’ye tabidir. Bu nedenle değerlendirmenin bu Konvansiyon hükümlerine göre yapılması zorunludur. Yükün hasara uğraması halinde tazminatın nasıl hesaplanacağı CMR 25. madde hükmünde düzenlenmiştir. Anılan madde ile eşyanın ziyaı durumunda tazminatın hesaplanmasını düzenleyen anlaşmanın 23. maddesine atıf yapılmıştır. Buna göre ilk olarak yine eşyanın değeri yükün taşınmak üzere kabul edildiği yer ve zamandaki borsa fiyatı, borsa fiyatı yoksa piyasa değeri, eşyanın bir piyasa değeri de bulunmuyorsa herkes için ifade ettiği objektif değere göre hesaplanır (11.
HD, 30.03.2012 gün ve 2010/13835- 5010 E.K. sayılı ilamı). Değer tespiti bakımından, yalnızca hasara uğramış olan kısım değil, eşyanın tamamının değeri dikkate alınarak tespit edilen tutar ile bu eşyanın hasarlı haldeki değeri arasındaki fark bulunur. Bu değer kaybına, CMR'nin 23/4 maddesi gereğince taşımayla ilgili ödentiler eklenir (11. HD, 19.03.2001 gün ve 2001/4- 2074 E.K. sayılı ilamı). Eklenecek bu ödenti miktarı, eşyanın hasarsız haldeki değeri, hasarlı haldeki değerine oranlanarak bulunur. Sonuçta tazmin olunabilir hasar miktarına ulaşılır. Taşımacının eşyanın bütünündeki hasar dolayısıyla ödeyeceği tazminat eşyanın tamamı ziyaa uğramış olsa idi CMR'nin madde 23/1,2 ve 4. bentleri gereğince ödeyeceği tazminat miktarını aşamaz (11.
HD, 22.02.2007 gün ve 2005/14441- 3246 E. K. sayılı ilamı). Yani hasar, yükün bir kısmında vukua gelmiş ve eşya değerinde herhangi bir değişme olmaksızın parçalara bölünebilir ise, bu takdirde tazminat, sadece hasardan etkilenen kısım ziyaa (kısmı zıya) maruz kalmış olsa idi ödenecek tazminat miktarından fazla olamaz. Aksi takdirde, hasar eşyanın tamamının değeri göz önünde bulundurularak hesaplanması gerekir.
Bu durumda mahkemece, CMR hükümleri uyarınca taşıma sırasında meydana gelen hasar nedeniyle tazmin edilecek tutarın, yukarıda açıklanan ilkeler esas alınarak uzman bilirkişi aracılığıyla ve CMR’nin 23. maddesine uygun şekilde gerçek zarar araştırması yapılarak ve sınırlı sorumluluk halinin uygulanıp uygulanmayacağı değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde eksik incelemeyle hüküm tesisi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.
2- Bozma sebep ve şekline göre davalı vekilinin sair temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir.
SONUÇ
Yukarıda (1) nolu bentte açıklanan nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın davalı yararına BOZULMASINA, (2) nolu bentte açıklanan nedenlerle davalı vekilinin sair temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 10.09.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/101964300 · sınıflandırıcı zincir-tam · görünüm damgası: yargitay11_temyiz