Çek iptali
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi · 2009/11610 E. 2011/4136 K. ·
BozulduKesinlik belirsiz
★ Emsal
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
istihkak davası↗ istihkak↗ çek iptali davası↗ zayi nedeniyle iptal↗ hasımsız dava↗ delillerin toplanmaması↗ yetkili hamil↗ çek iptali↗ eş rızası↗ zayi↗ hamil↗ iptal davası↗ bono↗ vade↗ çek↗ eksik inceleme↗
Gerekçe
Bu karar için yapılandırılmış özet üretilmedi; kararın gerekçe bölümü aşağıda (anonimleştirilmiş resmî metin).
Mahkemece, iddia ve tüm dosya kapsamına göre, kambiyo senetlerinin kaybolması halinde uygulanacak hükümlerin yırtılmış hali ile davacının elinde bulunan çeke uygulanamayacağını, bu durumda borçluya karşı istihkak davası açılması, hakkın mevcudiyetin ispatı ve yırtılan senedin iptali ile vadesi gelmemiş ise yenisinin tanzim ettirilmesi gerektiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.
Dava, yetkili hamili olduğu çeklerin rızası dışında kullanılamaz hale gelerek zayi olması nedeniyle TTK’nun 669. maddesine dayalı iptal istemine ilişkin olup, mahkemece, Dairemizin 24.12.1979 tarih ve 1979/5832-5872 E-K. sayılı ilamı gerekçe gösterilerek davanın reddine karar verilmiştir. Dairemizin sözü edilen ilamı, yırtılmış halde yetkili hamilin elinde bulunan bono nedeniyle yetkili hamilce hasımlı şekilde açılan zayi nedeniyle iptal davasına ilişkin olup, somut uyuşmazlıkla bir benzerliği bulunamamaktadır. İlama konu olayda, hasımsız açılması gereken çek iptali davası hasımlı açılmış, yırtılmış halde de olsa, davacının elinde bono bulunmakta ve davalı yan, bononun ödeme nedeniyle yırtıldığını ileri sürmektedir. Somut olayda ise, yetkili hamil, çeklerin yıkanma nedeniyle tamamen kullanılamaz hale geldiğini ileri sürmüştür. Bu durumda, mahkemece, davacının delilleri toplanarak, uyuşmazlığın, çek hakkında da uygulama yeri bulunan TTK nun 669. maddesi kapsamında değerlendirilerek, oluşacak sonuca göre bir karar verilmek gerekirken, eksik incelemeye dayalı yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.
Benzer Kararlar
Aynı mesele otomatik eşleştirildi; ortak/fark incelediğiniz karara göre. Alıntılar yalnız gerekçe bölümünden. Hukuki görüş değildir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2010/13099 E. 2012/3817 K.
Ortak:zayi nedeniyle iptal · hasımsız dava · zayi · iptal davası · bono · vade
İncelediğiniz karardaDairemizin sözü edilen ilamı, yırtılmış halde «yetkili hamilin» elinde bulunan «bono» nedeniyle yetkili hamilce hasımlı şekilde açılan «zayi nedeniyle iptal» davasına ilişkin olup, somut uyuşmazlıkla bir benzerliği bulunamamaktadır.
İlama konu olayda, «hasımsız» açılması gereken «çek iptali davası» hasımlı açılmış, yırtılmış halde de olsa, davacının elinde «bono» bulunmakta ve davalı yan, bononun ödeme nedeniyle yırtıldığını ileri sürmektedir.
Mahkemece, iddia ve tüm dosya kapsamına göre, kambiyo senetlerinin kaybolması halinde uygulanacak hükümlerin yırtılmış hali ile davacının elinde bulunan çeke uygulanamayacağını, bu durumda borçluya karşı «istihkak davası» açılması, hakkın mevcudiyetin ispatı ve yırtılan senedin iptali ile «vadesi» gelmemiş ise yenisinin tanzim ettirilmesi gerektiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Benzer bu karardaMahkemece, iddia, savunma ve toplanan delillere göre, davanın «zayi» nedeniyle senet «iptali davası» olduğu, davalının bu nedenle «yargılama giderlerinden sorumlu» olamayacağı, «ilan» süresinde bir talebin bulunmadığı gerekçeleri ile 20.04.2008 tanzim, 20.03.2009 «vade» tarihli, «lehtarı» ..., borçlusu ... olan 50.000 TL bedeli senedin «zayi nedeniyle iptaline», senedin bedelinin ödenmesi kabul edildiğinden davacıya ait banka hesabının «ödeme yeri» olarak belirlenmesine karar verilmiştir.
Maddeleri uyarınca «bononun» kaybedilmesi halinde bono alacaklısının öncelikle «hasımsız» olarak «zayi» «iptal davası» açmış olması ve alacağı bu belge ile senet borçlusuna başvurması gerekir.
TTK'nun 688.maddesi yollaması ile «bonolarda» da uygulanması gereken aynı Yasa'nın 669 vd.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:ödeme yeri · yargılama giderlerinden sorumluluk · lehtar · yargılama giderleri · ilan
Benzer bu karardaMahkemece, iddia, savunma ve toplanan delillere göre, davanın «zayi» nedeniyle senet «iptali davası» olduğu, davalının bu nedenle «yargılama giderlerinden sorumlu» olamayacağı, «ilan» süresinde bir talebin bulunmadığı gerekçeleri ile 20.04.2008 tanzim, 20.03.2009 «vade» tarihli, «lehtarı» ..., borçlusu ... olan 50.000 TL bedeli senedin «zayi nedeniyle iptaline», senedin bedelinin ödenmesi kabul edildiğinden davacıya ait banka hesabının «ödeme yeri» olarak belirlenmesine karar verilmiştir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2015/1043 E. 2015/5862 K.
Ortak:istihkak davası · istihkak · hasımsız dava · çek iptali · zayi · çek
İncelediğiniz karardaİlama konu olayda, «hasımsız» açılması gereken «çek iptali davası» hasımlı açılmış, yırtılmış halde de olsa, davacının elinde «bono» bulunmakta ve davalı yan, bononun ödeme nedeniyle yırtıldığını ileri sürmektedir.
Mahkemece, iddia ve tüm dosya kapsamına göre, kambiyo senetlerinin kaybolması halinde uygulanacak hükümlerin yırtılmış hali ile davacının elinde bulunan çeke uygulanamayacağını, bu durumda borçluya karşı «istihkak davası» açılması, hakkın mevcudiyetin ispatı ve yırtılan senedin iptali ile «vadesi» gelmemiş ise yenisinin tanzim ettirilmesi gerektiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Dava, «yetkili hamili» olduğu çeklerin «rızası» dışında kullanılamaz hale gelerek «zayi» olması nedeniyle TTK’nun 669. maddesine dayalı iptal istemine ilişkin olup, mahkemece, Dairemizin 24.12.1979 tarih ve 1979/5832-5872 E-K. sayılı ilamı gerekçe gösterilerek davanın reddine karar verilmiştir.
Benzer bu karardaMahkemece, TTK'nın kambiyo senetlerinin kaybolması halinde uygulanacak hükümlerinin yırtılmış veya tahrip olmuş kambiyo senetlerine uygulanamayacağı, kullanılamaz bir duruma gelen kambiyo senetleri bakımından genel hükümlere göre borçluya karşı «istihkak davası» açılmasının mümkün olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Kaldı ki, dava sırasında yapılacak olan «ilanlar» sonucunda, hak sahipleri varsa ortaya çıkabilecek ve kendilerine karşı «istirdat davası» açılabilecek ya da hak sahipleri tarafından hasımlı olarak açılacak bir dava ile, «çek iptali» kararının iptali talep edilebilecektir.
Dava, «zayi» nedeniyle «kıymetli evrakın iptali» istemine ilişkin olup, mahkemece yukarıda açıklanan gerekçeyle davanın reddine karar verilmiştir.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:kıymetli evrak iptali · istirdat davası · kıymetli evrak · istirdat · ilan · kesin hüküm
Benzer bu karardaKaldı ki, dava sırasında yapılacak olan «ilanlar» sonucunda, hak sahipleri varsa ortaya çıkabilecek ve kendilerine karşı «istirdat davası» açılabilecek ya da hak sahipleri tarafından hasımlı olarak açılacak bir dava ile, «çek iptali» kararının iptali talep edilebilecektir.
Dava, «zayi» nedeniyle «kıymetli evrakın iptali» istemine ilişkin olup, mahkemece yukarıda açıklanan gerekçeyle davanın reddine karar verilmiştir.
Zayi nedeniyle «kıymetli evrakın iptalini» isteyebilmek için gerekli olan şartlardan birisi de senette mündemiç olan hakkın varlığını sürdürmesidir.
Aksinin kabulü ile davacının daha fazlasını ispata zorlanması, «zayi» nedeniyle «kıymetli evrak iptali» hükümlerinin uygulanmasını imkânsız hale getirecektir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2012/10451 E. 2012/13060 K.
Ortak:çek iptali davası · hasımsız dava · çek iptali · zayi · hamil · iptal davası · çek
İncelediğiniz karardaİlama konu olayda, «hasımsız» açılması gereken «çek iptali davası» hasımlı açılmış, yırtılmış halde de olsa, davacının elinde «bono» bulunmakta ve davalı yan, bononun ödeme nedeniyle yırtıldığını ileri sürmektedir.
Dava, «yetkili hamili» olduğu çeklerin «rızası» dışında kullanılamaz hale gelerek «zayi» olması nedeniyle TTK’nun 669. maddesine dayalı iptal istemine ilişkin olup, mahkemece, Dairemizin 24.12.1979 tarih ve 1979/5832-5872 E-K. sayılı ilamı gerekçe gösterilerek davanın reddine karar verilmiştir.
Dairemizin sözü edilen ilamı, yırtılmış halde «yetkili hamilin» elinde bulunan «bono» nedeniyle yetkili hamilce hasımlı şekilde açılan «zayi nedeniyle iptal» davasına ilişkin olup, somut uyuşmazlıkla bir benzerliği bulunamamaktadır.
Benzer bu karardaDavacı, dava dilekçesi ile «keşidecisi» bulunduğu çekin tanzim tarihi ve bedelinin «tahrif» edildiğini belirterek «çek iptali» isteminde bulunmuş ve mahkemece yukarıda açıklanan gerekçe ile davanın reddine karar verilmiş ise de, hasımlı olarak açılan işbu davada, çek keşide edilen «lehtarın» davalı olarak gösterilmesi ve iddia edilen maddi vakıalar karşısında, «hasımsız» olarak açılan bir «zayi nedeniyle çek iptali» davasının söz konusu olmadığı anlaşılmıştır.
Bu kapsamda, mahkemece davanın «sahtelik» nedeniyle «menfi tespit» ve bu nedenle «çek iptali davası» olarak görülerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, TTK m.669 vd. maddelerine göre değerlendirme yapılarak davanın reddine karar verilmesi doğru olmamış, kararın bu nedenle davacı yararına bozulmasına karar vermek gerekmiştir.
Mahkemece yapılan yargılama sonunda iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, çekin iptalinin «çek hamili» tarafından istenebileceği, yasa gereği «keşideciye» bu hakkın tanınmadığı, davanın «çek iptali» ve «menfi tespit» olarak değerlendirilemeyeceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:zayi nedeniyle çek iptali · çek hamili · tahrifat · sahtelik · lehtar · keşideci · menfi tespit
Benzer bu karardaDavacı, dava dilekçesi ile «keşidecisi» bulunduğu çekin tanzim tarihi ve bedelinin «tahrif» edildiğini belirterek «çek iptali» isteminde bulunmuş ve mahkemece yukarıda açıklanan gerekçe ile davanın reddine karar verilmiş ise de, hasımlı olarak açılan işbu davada, çek keşide edilen «lehtarın» davalı olarak gösterilmesi ve iddia edilen maddi vakıalar karşısında, «hasımsız» olarak açılan bir «zayi nedeniyle çek iptali» davasının söz konusu olmadığı anlaşılmıştır.
Mahkemece yapılan yargılama sonunda iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, çekin iptalinin «çek hamili» tarafından istenebileceği, yasa gereği «keşideciye» bu hakkın tanınmadığı, davanın «çek iptali» ve «menfi tespit» olarak değerlendirilemeyeceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bu kapsamda, mahkemece davanın «sahtelik» nedeniyle «menfi tespit» ve bu nedenle «çek iptali davası» olarak görülerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, TTK m.669 vd. maddelerine göre değerlendirme yapılarak davanın reddine karar verilmesi doğru olmamış, kararın bu nedenle davacı yararına bozulmasına karar vermek gerekmiştir.
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
11. Hukuk Dairesi 2009/11610 E. , 2011/4136 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ Sulh Hukuk Mahkemesi
Hasımsız olarak görülen davada Geyve Sulh Hukuk Mahkemesi’nce verilen 20.04.2009 tarih ve 2009/141-2009/193 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Davacı vekili, müvekkilinin yetkili hamili olduğu üç adet çekin, şirket çalışanın cebinde elbisesi ile birlikte yıkanarak zayi olduğunu ileri sürerek, çeklerin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Mahkemece, iddia ve tüm dosya kapsamına göre, kambiyo senetlerinin kaybolması halinde uygulanacak hükümlerin yırtılmış hali ile davacının elinde bulunan çeke uygulanamayacağını, bu durumda borçluya karşı istihkak davası açılması, hakkın mevcudiyetin ispatı ve yırtılan senedin iptali ile vadesi gelmemiş ise yenisinin tanzim ettirilmesi gerektiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.
Dava, yetkili hamili olduğu çeklerin rızası dışında kullanılamaz hale gelerek zayi olması nedeniyle TTK’nun 669. maddesine dayalı iptal istemine ilişkin olup, mahkemece, Dairemizin 24.12.1979 tarih ve 1979/5832-5872 E-K. sayılı ilamı gerekçe gösterilerek davanın reddine karar verilmiştir. Dairemizin sözü edilen ilamı, yırtılmış halde yetkili hamilin elinde bulunan bono nedeniyle yetkili hamilce hasımlı şekilde açılan zayi nedeniyle iptal davasına ilişkin olup, somut uyuşmazlıkla bir benzerliği bulunamamaktadır. İlama konu olayda, hasımsız açılması gereken çek iptali davası hasımlı açılmış, yırtılmış halde de olsa, davacının elinde bono bulunmakta ve davalı yan, bononun ödeme nedeniyle yırtıldığını ileri sürmektedir.
Somut olayda ise, yetkili hamil, çeklerin yıkanma nedeniyle tamamen kullanılamaz hale geldiğini ileri sürmüştür. Bu durumda, mahkemece, davacının delilleri toplanarak, uyuşmazlığın, çek hakkında da uygulama yeri bulunan TTK nun 669. maddesi kapsamında değerlendirilerek, oluşacak sonuca göre bir karar verilmek gerekirken, eksik incelemeye dayalı yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.
SONUÇ
Yukarıda açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün davacı yararına BOZULMASINA, aşağıda yazılı bakiye 02,80 TL temyiz ilam harcının temyiz edenden alınmasına, 11.04.2011 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/1019213500 · sınıflandırıcı zincir-tam · görünüm damgası: yargitay11_temyiz