Rücû tazminatı

11. Hukuk Dairesi         2022/4565 E.  ,  2024/721 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi

SAYISI 2021/1967 Esas, 2022/321 Karar

DAVALILAR 1.... vekili Avukat ...

2.Blue Anchor ...'ye izafeten Kuehne+ Nagel Nak. Ltd. Şti. vekili Avukat ...

3.... Loj. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili Avukat ...

İHBAR OLUNAN ... Loj. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili Avukat ...

DAVA TARİHİ

HÜKÜM

Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ Bergama 2. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI 2020/196 E., 2021/120 K.

Taraflar arasındaki rücuan tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın usulden reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; sigortalısı dava dışı ... Export şirketi tarafından Almanya’da yerleşik Caterpillar Flobal Mınıng Europe ... firmasından, 09.02.2015 tarih ve R619144-T120 no.lu fatura ile olarak satın alınan emtianın müvekkil şirketçe nakliyat sigorta poliçesi ile sigortalandığını, sigortalı emtianın Çin’den İzmir’e gemi yolu ile ve İzmir’den Soma’ya karayolu ile taşınmak üzere ... ve ... yolu ile kombine nakliyesi ve teslimatı için taşıma işini 09.02.2015 tarihli ve 4812-1582-502-125 sayılı konişmento tahtında davalı Blue Anchor firmasına izafeten Kuehne+Nagel Nak. Ltd. Şti.nin yüklendiğini, sigortalı emtianın İzmir Alsancak Limanına varışını müteakip 31.03.2015 tarihinde ithalat işlemleri tamamlanıp 01.04.2015 tarihinde Soma-Manisa’ya teslim edilmek üzere diğer davalı ...

Lojistik Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.’ne ait araca yüklendiğini, aynı gün aracın yola çıktığını ve saat 03.25 sularında Bergama çıkışında devrilerek taşınan sigortalı emtiada hasar meydana gelmesi üzerine sigorta eksperince 67.418,93 USD hasar tazminatının müvekkili şirketçe sigortalısına ödendiğini, müvekkili şirketin 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı Kanun) 1472 nci ve 1481 ... maddeleri gereği sigortalısının haklarına halef olduğunu, davalı Blue Anchor şirketine izafeten Kuehne+Nagel Nak. Ltd. Şti.ne 6102 sayılı Kanun'un 105 ve devamı gereği taşıyıcı firmanın acentesi sıfatıyla husumet yöneltildiğini, taşıyıcının 6102 sayılı Kanun'un 1178 ... maddesi uyarınca sorumlu olduğunu, diğer davalı ...

Lojistik Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin aynı Kanun'un 875 ... maddesi ve haksız fiil sorumluluğundan dolayı diğer davalı ile birlikte müştereken ve mütesesilen sorumlu olduğunu, ... ve ... taşıması olarak kombine yapılan taşımalarda, hasar karada meydana gelmişse davalıların sorumluluğunun ... taşıması hükümlerine göre belirlenmesi gerektiğini ileri sürerek 67.418,93 USD tazminatın T.C Merkez Bankasınca belirlenen fiili ödeme tarihindeki kurdan Türk Lirası karşılığı tutarın müvekkili tarafından sigortalısına yapılan ödeme tarihinden itibaren işleyecek T.C. ...'nca kısa vadeli kredilere uygulanan avans faizi oranında faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilel tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Blue Anchor Line'a izafeten Kühne+Nagel Nak. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde, davanın uluslararası eşya taşıma sözleşmesinden kaynaklandığını, 6102 sayılı Kanun'un 890 ıncı madesi uyarınca mahkemenin yetkisiz olduğunu, ... yasalarına göre tahkime gidilmesi gerektiğini, dava konusu hasarın ... taşıması sırasında değil, İzmir limanında eşyanın teslim yeri olan Soma'ya yapılan karayolu taşıması sırasında meydana geldiğini, karayolu taşıyıcısı ile Blue Anchor Line Gemi Acentesinin hiç bir ilgisi olmadığını, davacının tahsil ve faiz talebinin hukuka aykırı olduğunu, ayrıca dava konusu eşyanın karayolu nakliyesi işinin dava dışı ... Lojistik İnşt. San ve Tic Ltd. Şti.ne verildiğini, kazanın karayolu taşıması sırasında meydana geldiği için müvekkilinin bu dava sonunda herhangi bir yükümlülüğü doğduğu takdirde bu şirketi rücu hakkının olduğunu, davanın ...

Lojistiğe ihbarının gerektiğini belirterek davanın usul ve esastan reddini istemiştir.

Diğer davalılar vekilleri cevap dilekçelerinde davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ... Eksport A.Ş'nin Caterpiller ... Minning arasında imzalanan taşıma sözleşmesinin 9. maddesinde sözleşme ve uygulanmasıyla bağlantılı tüm anlaşmazlıkların görüşme yoluyla tarafların anlaşmasıyla çözüleceği, çözüme ulaşılmaması halinde ise ... yasasına göre tahkime gidileceği hususunda anlaşıldığı, taraflar arasında akdedilen sözleşmede tahkim kelimesinin kullanıldığı, davacı sigorta şirketinin sigortalısı ... Export A.Ş'nin sözleşme ile bağlı olacağı, nitekim 4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu'nun 4 üncü maddesinde tahkimin tanımının yapıldığı ve tahkim anlaşmasının asıl sözleşmeye konan tahkim şartı veya ayrı bir sözleşme ile yapılabileceğinin düzenlendiği, yine aynı maddede;

"Tahkim anlaşması yazılı şekilde yapılır. Yazılı şekil şartının yerine getirilmiş sayılması için, tahkim anlaşmasının taraflarca imzalanmış yazılı bir belgeye veya taraflar arasında teati edilen mektup, telgraf, teleks, faks gibi bir iletişim aracına veya elektronik ortama geçirilmiş olması ya da dava dilekçesinde yazılı bir tahkim anlaşmasının varlığının iddia edilmesine davalının verdiği cevap dilekçesinde itiraz edilmemiş olması gerekir. Asıl sözleşmenin bir parçası hâline getirilmek amacıyla tahkim şartı içeren bir belgeye yollama yapılması hâlinde de geçerli bir tahkim anlaşması yapılmış sayılır. Tahkim anlaşması, tarafların tahkim anlaşmasına uygulanmak üzere seçtiği hukuka veya böyle bir hukuk seçimi yoksa Türk hukukuna uygun olduğu takdirde geçerlidir" düzenlemesinin yer aldığı, somut olayda taşıma sözleşmesinde yazılı tahkim şartının bulunduğu, aynı Kanun'un 5 ...

maddesi uyarıınca tahkim itirazının kabulü halinde davanın usulden reddi gerektiği, Kanun'un 7 nci maddesinin (H) bendinde yer ... düzenleme gereği tahkim sözleşmesinin geçerli olup olmadığı hususunun hakem veya hem heyeti tarafından değerlendirilmesi gerektiği, tahkim şartını içeren sözleşme ve ilgili yasa hükümleri dikkate alındığında ayrıca bir yetki sözleşmesine gerek olmaksızın yabancı mahkemenin yetkili olduğu gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; nakliye sözleşmesinin 9. maddesinde sadece tahkim şartına yer verildiğini, ... Mahkemelerinin yetkisi konusunda bir belirleme yapılmadığını, kombine taşımanın varlığına rağmen navlun sözleşmesi hükümlerinin mevcut uyuşmazlıkta uygulamasının hatalı olduğunu, taşıma uluslararası bir nitelik taşıdığından ve davaya konu hasar karayolu ile taşıma esnasında meydana geldiğinden, davalıların sorumluluklarının belirlenmesinde uygulanacak yasal mevzuatın CMR hükümleri olduğunu, Bergama Mahkelemerinin haksız fiilin vuku bulduğu yer olması nedeniyle işbu davaya bakmakla görevli ve yetkili olduğunu, sadece bir davalının tahkim itirazında bulunulmuş olmasına karşın, tüm davalılar yönünden tahkim şartı nedeniyle davanın usulden reddinin doğru olmadığını belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı sigorta şirketinin halefi olduğu alıcı dava dışı ... Eksport A.Ş. ile dava dışı Caterpiller ... Minning şirketi arasında imzalanan sözleşmenin 9. maddesinde, "İşbu sözleşme veya uygulanmasıyla bağlantılı tüm anlaşmazlıklar görüşme yoluyla tarafların anlaşmasıyla çözülecektir. Çözüme ulaşılamazsa, ... yasalarına göre tahkime gidilecektir.'' düzenlemesine yer verildiği, sözleşmede tahkim şartı bulunduğu, davalı Blue Anchor Line'a izafeten Kühne+Nagel Nakliyat Limited Şirketi vekili tarafından tahkim ilk itirazının cevap süresi içinde sunulduğu, uyuşmazlıkta uluslararası ... ve ... yolu kombine taşıması olmasından dolayı davalıların sorumluluğunun müştereken ve müteselsilen olması nedeniyle uyuşmazlığın birlikte çözülmesi gerektiği, İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf aşamasındaki itirazlarını yineleyerek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, uluslararası ... ve ... yolu ile taşınan sigortalı emtianın hasarından kaynaklanan tazminatın rücuen tahsili talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 ... maddeleri.

2. 6102 sayılı Kanun'un 105, 1178, 1472, 1481 ... maddeleri.

3. 4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu'nun 4, 5 ve 7 nci maddeleri.

4.Karayolu ile Uluslararası Eşya Taşıma Sözleşmelerine İlişkin Konvansiyon (CMR)

3. Değerlendirme

1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.İlk Derece Mahkemesince davanın tüm davalılar yönünden kabulü üzerine verilen istinaf dilekçesindeki itirazı karşılamak üzere Bölge Adliye Mahkemesi kararında, davalı Kühne+Nagel Nak. Ltd. Şti. tarafından tahkim ilk itirazının süresinde yapıldığı, uyuşmazlıkta kombine taşıma olduğundan davalıların sorumluluğunun müşterek müteselsil olması nedeniyle uyuşmazlığın birlikte çözülmesi gerektiği gerekçesine yer verilmişse de, davalı Kühne+Nagel şirketi dışında diğer davalıların tahkim ilk itirazlarının bulunmadığı, bu davalıların kendi sözleşmelerinde herhangi bir tahkim şartı bulunmadığı dikkate alındığında zararın meydana geldiği yer olan Bergama'da açılan davada, davalılar ... ve ... Loj. İnş.

San. ve Tic. Ltd. Şti. açısından işin esasına girilerek CMR hükümleri değerledirilerek karar verilmesi gerekirken, davalı Kühne+Nagel şirketinin taşıma sözleşmesindeki tahkim ilk itirazına dayanılarak tüm davalılar yönünden davanın usulden reddine karar verilmesi doğru olmamıştır.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Davacı vekilin bozma kapsamı dışındaki temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

05.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.