Maddi ve Manevi Tazminat
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi · 2014/6547 E. 2014/9040 K. ·
BozulduKesinlik belirsiz
★ Emsal
Usul tespitleri
- Yetkili mahkeme
- yetki/yetkisizlik
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
genel işlem şartları↗ yetki şartı↗ yetki sözleşmesi↗ yetki itirazı↗ hizmet sözleşmesi↗ yetki↗ tacir↗ yetkisizlik kararı↗
Gerekçe
Bu karar için yapılandırılmış özet üretilmedi; kararın gerekçe bölümü aşağıda (anonimleştirilmiş resmî metin).
Mahkemece, iddia, savunma, uyulan bozma ilamı ve dosya kapsamına göre; davacı ile davalı işvereni arasında akdedilen hizmet sözleşmesinin 11. maddesinde tarafların yetki sözleşmesi yaparak iş sözleşmesi ile ilgili konularda doğacak uyuşmazlıkların ST Vincent Hukuk Mahkemelerinde çözülmesini kararlaştırdıkları, davalının yabancı uyruklu, davalının çalıştığı geminin de yabancı bayraklı olduğu, olayda yabancılık unsurunun bulunduğu 5718 sayılı MÖHÜK'ün 47. maddesi uyarınca taraflar arasında uluslararası yetki sözleşmesi bulunduğu hallerde Türk Mahkemelerinin ancak yabancı mahkemenin kendisini yetkisiz sayması veya Türk Mahkemelerinde yetki itirazında bulunulmaması halinde davaya bakabileceği gerekçesiyle mahkemeninin yetkisizliğine, yetkili mahkemenin St Vincent Cumhuriyeti Hukuk mahkemeleri olduğuna karar verilmiştir.
Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir
Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 17. maddesine göre Yetki Sözleşmesi, tacirler veya kamu tüzel kişileri arasında yapıldığı takdirde geçerlidir. Yalnız tacirler veya kamu tüzel kişileri, aralarında doğmuş veya doğabilecek uyuşmazlıklar hakkında bir veya birden fazla mahkemeyi yetkili kılabilir. Yetki sözleşmesi yapabilecek kişilere tahdit getirilmesindeki amaç, özellikle iktisaden büyük işletmelerin ve güçlü olan tarafın genel şartlar veya genel işlem şartları adı altında sözleşmenin iktisaden ve sosyal bakımdan güçsüz olan tarafına yetki sözleşmesini dayatmasını engellemektir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun zaman bakımından uygulanmasına ilişkin 448. maddesi hükmüne göre; "Bu Kanun hükümleri, tamamlanmış işlemleri etkilememek kaydıyla derhal uygulanır." Şu halde; 6100 Sayılı HMK'nın yürürlüğe girdiği tarihe kadar, 1086 sayılı HUMK'a göre yargılaması başlanmış ve tamamlanmış usuli işlemleri etkilememek kaydıyla, 6100 Sayılı HMK'nın yürürlüğe girdiği tarihten sonra yapılacak olan işlemler yeni kanuna tâbi olacaktır. Ayrıca HMK'nın yürürlüğe girdiği tarihten sonra açılacak davalara ise yeni kanun uygulanacaktır. Bu açıklamadan sonra somut olaya gelindiğinde, tacir veya kamu tüzel kişisi olmayanlar arasında yapılmış olan yetki sözleşmesine dayanılarak yetkili kılınmış mahkemede, 1 Ekim 2011 tarihinden sonra dava açılamayacaktır. Bu nedenle dava tarihi itibariyla, HMK'nın 17. maddesi uyarınca geçerliliği kalmayan yetki şartına göre yetkisizlik kararı verilmesi doğru görülmemiş, kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.
Benzer Kararlar
Aynı mesele otomatik eşleştirildi; ortak/fark incelediğiniz karara göre. Alıntılar yalnız gerekçe bölümünden. Hukuki görüş değildir.
-
İtirazın iptali | İnkar tazminatı
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2012/8430 E. 2012/11618 K.
Ortak:genel işlem şartları · yetki şartı · yetki sözleşmesi · yetki · tacir · yetkisizlik kararı · yetki/yetkisizlik
İncelediğiniz karardaMahkemece, iddia, savunma, uyulan bozma ilamı ve dosya kapsamına göre; davacı ile davalı işvereni arasında akdedilen «hizmet sözleşmesinin» 11. maddesinde tarafların «yetki sözleşmesi» yaparak iş sözleşmesi ile ilgili konularda doğacak uyuşmazlıkların ST Vincent Hukuk Mahkemelerinde çözülmesini kararlaştırdıkları, davalının yabancı uyruklu, davalının çalıştığı geminin de yabancı bayraklı olduğu, olayda yabancılık unsurunun bulunduğu 5718 sayılı MÖHÜK'ün 47. maddesi uyarınca taraflar arasında uluslararası yetki sözleşmesi bulunduğu hallerde Türk Mahkemelerinin ancak yabancı mahkemenin kendisini «yetkisiz» sayması veya Türk Mahkemelerinde «yetki itirazında» bulunulmaması halinde davaya bakabileceği gerekçesiyle mahkemeninin yetkisizliğine, yetkili mahkemenin St Vincent Cumhuriyeti Hukuk mahkemeleri olduğuna karar veri …
Yetki sözleşmesi yapabilecek kişilere tahdit getirilmesindeki amaç, özellikle iktisaden büyük işletmelerin ve güçlü olan tarafın genel şartlar veya «genel işlem şartları» adı altında sözleşmenin iktisaden ve sosyal bakımdan güçsüz olan tarafına «yetki sözleşmesini» dayatmasını engellemektir.
Bu açıklamadan sonra somut olaya gelindiğinde, «tacir» veya kamu tüzel kişisi olmayanlar arasında yapılmış olan «yetki sözleşmesine» dayanılarak yetkili kılınmış mahkemede, 1 Ekim 2011 tarihinden sonra dava açılamayacaktır.
Benzer bu karardaYetki sözleşmesi yapabilecek kişilere tahdit getirilmesindeki amaç, özellikle iktisaden büyük işletmelerin ve güçlü olan tarafın genel şartlar veya «genel işlem şartları» adı altında, sözleşmenin iktisaden ve sosyal bakımdan güçsüz olan tarafa «yetki sözleşmesini» dayatmasından korumaktır.
Bu açıklamadan sonra somut olaya gelindiğinde, «tacir» veya kamu tüzel kişisi olmayanlar arasında yapılmış olan «yetki sözleşmesine» dayanılarak yetkili kılınmış mahkemede, 1 Ekim 2011 tarihinden sonra dava açılamayacaktır.
Bu nedenle dava tarihi itibariyla, HMK'nın 17. md. uyarınca geçerliliği kalmayan «yetki şartına» göre «yetkisizlik» kararı verilmesi doğru görülmemiş, kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.
Sonuç: 🔶 iki emsal
-
İhtiyati haciz kararının kaldırılması
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2016/12976 E. 2016/9298 K.
Ortak:yetki şartı · yetki sözleşmesi · yetki itirazı · yetki · tacir · yetki/yetkisizlik
İncelediğiniz karardaMahkemece, iddia, savunma, uyulan bozma ilamı ve dosya kapsamına göre; davacı ile davalı işvereni arasında akdedilen «hizmet sözleşmesinin» 11. maddesinde tarafların «yetki sözleşmesi» yaparak iş sözleşmesi ile ilgili konularda doğacak uyuşmazlıkların ST Vincent Hukuk Mahkemelerinde çözülmesini kararlaştırdıkları, davalının yabancı uyruklu, davalının çalıştığı geminin de yabancı bayraklı olduğu, olayda yabancılık unsurunun bulunduğu 5718 sayılı MÖHÜK'ün 47. maddesi uyarınca taraflar arasında uluslararası yetki sözleşmesi bulunduğu hallerde Türk Mahkemelerinin ancak yabancı mahkemenin kendisini «yetkisiz» sayması veya Türk Mahkemelerinde «yetki itirazında» bulunulmaması halinde davaya bakabileceği gerekçesiyle mahkemeninin yetkisizliğine, yetkili mahkemenin St Vincent Cumhuriyeti Hukuk mahkemeleri olduğuna karar veri …
Bu açıklamadan sonra somut olaya gelindiğinde, «tacir» veya kamu tüzel kişisi olmayanlar arasında yapılmış olan «yetki sözleşmesine» dayanılarak yetkili kılınmış mahkemede, 1 Ekim 2011 tarihinden sonra dava açılamayacaktır.
Yetki sözleşmesi yapabilecek kişilere tahdit getirilmesindeki amaç, özellikle iktisaden büyük işletmelerin ve güçlü olan tarafın genel şartlar veya «genel işlem şartları» adı altında sözleşmenin iktisaden ve sosyal bakımdan güçsüz olan tarafına «yetki sözleşmesini» dayatmasını engellemektir.
Benzer bu karardaBu durumda, mahkemece, ihtiyati hacze konu «bononun» taraflarının «tacir» olmadığının açık olması karşısında, bonoda belirtilen «yetki sözleşmesinin» talep tarihi itibariyle «geçersiz» olduğu ve «yetki itirazının» yerinde olduğu gözetilerek ihtiyati haczin kaldırılmasına karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirmeye dayalı yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamış, kararın bozulması gerekmiştir.
Ancak 6100 sayılı HMK’nın 17. maddesi gereğince, «yetki sözleşmesinin», «tacirler» veya kamu tüzel kişileri arasında yapıldığı takdirde geçerli olacağı belirtilmiş olup, yalnız tacirler veya kamu tüzel kişileri aralarında doğmuş veya doğabilecek uyuşmazlıklar hakkında bir veya birden fazla mahkemeyi yetkili kılabilecektir.
Talep, «bonoya» dayalı verilen «ihtiyati haciz» kararının kaldırılması istemine ilişkin olup, «ihtiyati hacze itiraz» eden aynı zamanda «yetki itirazında» da bulunmuştur.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:ihtiyati hacze itiraz · ihtiyati haciz · bono · geçersizlik · haciz
Benzer bu karardaTalep, «bonoya» dayalı verilen «ihtiyati haciz» kararının kaldırılması istemine ilişkin olup, «ihtiyati hacze itiraz» eden aynı zamanda «yetki itirazında» da bulunmuştur.
… e yürürlükte bulunan HUMK 22. maddesi gereğince senet üzerinde belirtilen yetkili mahkemenin geçerli olduğu, 6100 sayılı HMK’nın 448. maddesi gereğince talep konusu «bononun» tanzim tarihi itibariyle tamamlanmış işlem niteliğinde olduğu ve HUMK 22. maddesinin uygulanması gerektiği gerekçesiyle «ihtiyati hacze itirazın» reddine karar verilmiştir.
Bu durumda, mahkemece, ihtiyati hacze konu «bononun» taraflarının «tacir» olmadığının açık olması karşısında, bonoda belirtilen «yetki sözleşmesinin» talep tarihi itibariyle «geçersiz» olduğu ve «yetki itirazının» yerinde olduğu gözetilerek ihtiyati haczin kaldırılmasına karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirmeye dayalı yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamış, kararın bozulması gerekmiştir.
Kararı, «ihtiyati hacze itiraz» eden (borçlu) vekili temyiz etmiştir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2015/14611 E. 2016/173 K.
Ortak:yetki şartı · yetki sözleşmesi · yetki · tacir · yetkisizlik kararı · yetki/yetkisizlik
İncelediğiniz karardaMahkemece, iddia, savunma, uyulan bozma ilamı ve dosya kapsamına göre; davacı ile davalı işvereni arasında akdedilen «hizmet sözleşmesinin» 11. maddesinde tarafların «yetki sözleşmesi» yaparak iş sözleşmesi ile ilgili konularda doğacak uyuşmazlıkların ST Vincent Hukuk Mahkemelerinde çözülmesini kararlaştırdıkları, davalının yabancı uyruklu, davalının çalıştığı geminin de yabancı bayraklı olduğu, olayda yabancılık unsurunun bulunduğu 5718 sayılı MÖHÜK'ün 47. maddesi uyarınca taraflar arasında uluslararası yetki sözleşmesi bulunduğu hallerde Türk Mahkemelerinin ancak yabancı mahkemenin kendisini «yetkisiz» sayması veya Türk Mahkemelerinde «yetki itirazında» bulunulmaması halinde davaya bakabileceği gerekçesiyle mahkemeninin yetkisizliğine, yetkili mahkemenin St Vincent Cumhuriyeti Hukuk mahkemeleri olduğuna karar veri …
Bu açıklamadan sonra somut olaya gelindiğinde, «tacir» veya kamu tüzel kişisi olmayanlar arasında yapılmış olan «yetki sözleşmesine» dayanılarak yetkili kılınmış mahkemede, 1 Ekim 2011 tarihinden sonra dava açılamayacaktır.
Bu nedenle dava tarihi itibariyla, HMK'nın 17. maddesi uyarınca geçerliliği kalmayan «yetki şartına» göre «yetkisizlik» kararı verilmesi doğru görülmemiş, kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.
Benzer bu karardaHukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 17. maddesine göre «yetki sözleşmesi» ile «tacirler» veya kamu tüzel kişileri, aralarında doğmuş veya doğabilecek uyuşmazlıklar hakkında bir veya birden fazla mahkemeyi yetkili kılabilirler.
Zira, HUMK 22. maddesi gereğince taraflarca kararlaştırılan «yetki şartı», «genel yetkili» mahkemenin «yetkisini» ortadan kaldırmamakta, dolayısıyla davacıya sözleşme ile yetkili kılınan mahkemede veya genel yetkili mahkemede dava açma konusunda «seçimlik hak» tanımakta idi.
Mahkemeleri yetkili mahkeme olarak belirlenmiş ise de, sözleşme tarihinde yürürlükte bulunan 1086 sayılı HUMK'nın 22. maddesine göre, sözleşme ile yetkili kılınan mahkemelerin yanında genel ve özel yetkili mahkemelerin de yetkili olmaya devam edeceği gerekçesi ile dava dilekçesinin «yetki» yönünden reddine karar verilmiştir.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:seçimlik hak · genel yetkili mahkeme · münhasırlık
Benzer bu karardaZira, HUMK 22. maddesi gereğince taraflarca kararlaştırılan «yetki şartı», «genel yetkili» mahkemenin «yetkisini» ortadan kaldırmamakta, dolayısıyla davacıya sözleşme ile yetkili kılınan mahkemede veya genel yetkili mahkemede dava açma konusunda «seçimlik hak» tanımakta idi.
Bu açıklamadan sonra somut olaya gelindiğinde, 03.04.2006 tarihli sözleşmede yetkili kılınmış olan Ankara Mahkemeleri, 1 Ekim 2011 tarihinden sonra açılan davada «münhasıran» yetkili mahkemedir.
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
11. Hukuk Dairesi 2014/6547 E. , 2014/9040 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ MERSİN 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 24/01/2014
NUMARASI 2013/202-2014/12
Taraflar arasında görülen davada Mersin 1. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 24/01/2014 tarih ve 2013/202-2014/12 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ..tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Davacı vekili, müvekkilinin davalı D.. Denizcilik San. Tic. Ltd. tarafından […]. Holding SA isimli şirketin donatanı olduğu .isimli gemide çalışmak üzere davalılar ile anlaştığını, 10.10.2010 tarihinde uzak yol chief officer unvanıyla çalışmaya başladığını, 04.04.2011 tarihinde gemide yükleme yapıldığı sırada meydana gelen kazada müvekkilinin yaralandığını, halen tedavisinin devam ettiğini, bu haliyle artık gemide görev yapmasının mümkün olmadığını, olay nedeniyle oluşan maddi manevi kayıplarının telafisi için davalının bir girişimde bulunmadığını, ileri sürerek fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak koşuluyla 1.000.00 TL maddi 15.000.00 TL manevi tazminatın işletilecek faizleriyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili, dava konusu olayın yabancı bir ülkede yabancı bayraklı bir gemide meydana geldiğini, bu itibarla olayın meydana geldiği yer bakımından İsrail Ashdod mahkemelirinin yetkili bulunduğunu, davacının iş sözleşmesi gereğince uyuşmazlıkların çözümü için St. Vincent mahkemelerinin yetkili kılındığını, davada zamanaşımı süresinin dolduğunu, olayın meydana geldiği geminin işleteni davalıya davada husumet yöneltilemeyeceğini, davalının davacı ile akdedilen sözleşmenin tarafı bulunmadığını, savunarak davanın reddini istemiştir.
Mahkemece, iddia, savunma, uyulan bozma ilamı ve dosya kapsamına göre; davacı ile davalı işvereni arasında akdedilen hizmet sözleşmesinin 11. maddesinde tarafların yetki sözleşmesi yaparak iş sözleşmesi ile ilgili konularda doğacak uyuşmazlıkların ST Vincent Hukuk Mahkemelerinde çözülmesini kararlaştırdıkları, davalının yabancı uyruklu, davalının çalıştığı geminin de yabancı bayraklı olduğu, olayda yabancılık unsurunun bulunduğu 5718 sayılı MÖHÜK'ün 47. maddesi uyarınca taraflar arasında uluslararası yetki sözleşmesi bulunduğu hallerde Türk Mahkemelerinin ancak yabancı mahkemenin kendisini yetkisiz sayması veya Türk Mahkemelerinde yetki itirazında bulunulmaması halinde davaya bakabileceği gerekçesiyle mahkemeninin yetkisizliğine, yetkili mahkemenin St Vincent Cumhuriyeti Hukuk mahkemeleri olduğuna karar verilmiştir.
Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir
Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 17. maddesine göre Yetki Sözleşmesi, tacirler veya kamu tüzel kişileri arasında yapıldığı takdirde geçerlidir. Yalnız tacirler veya kamu tüzel kişileri, aralarında doğmuş veya doğabilecek uyuşmazlıklar hakkında bir veya birden fazla mahkemeyi yetkili kılabilir. Yetki sözleşmesi yapabilecek kişilere tahdit getirilmesindeki amaç, özellikle iktisaden büyük işletmelerin ve güçlü olan tarafın genel şartlar veya genel işlem şartları adı altında sözleşmenin iktisaden ve sosyal bakımdan güçsüz olan tarafına yetki sözleşmesini dayatmasını engellemektir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun zaman bakımından uygulanmasına ilişkin 448. maddesi hükmüne göre; "Bu Kanun hükümleri, tamamlanmış işlemleri etkilememek kaydıyla derhal uygulanır." Şu halde;
6100 Sayılı HMK'nın yürürlüğe girdiği tarihe kadar, 1086 sayılı HUMK'a göre yargılaması başlanmış ve tamamlanmış usuli işlemleri etkilememek kaydıyla, 6100 Sayılı HMK'nın yürürlüğe girdiği tarihten sonra yapılacak olan işlemler yeni kanuna tâbi olacaktır. Ayrıca HMK'nın yürürlüğe girdiği tarihten sonra açılacak davalara ise yeni kanun uygulanacaktır. Bu açıklamadan sonra somut olaya gelindiğinde, tacir veya kamu tüzel kişisi olmayanlar arasında yapılmış olan yetki sözleşmesine dayanılarak yetkili kılınmış mahkemede, 1 Ekim 2011 tarihinden sonra dava açılamayacaktır. Bu nedenle dava tarihi itibariyla, HMK'nın 17. maddesi uyarınca geçerliliği kalmayan yetki şartına göre yetkisizlik kararı verilmesi doğru görülmemiş, kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.
SONUÇ
Yukarıda açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın davacı yararına BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz eden davacıya iadesine, 12/05/2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/101720100 · sınıflandırıcı zincir-tam · görünüm damgası: yargitay11_temyiz