İstirdat

11. Hukuk Dairesi         2023/6398 E.  ,  2023/7480 K.

"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI 2021/117 Esas., 2021/375 Karar

vekili Avukat ...

DAVA TARİHİ

HÜKÜM

Direnme (kısmen kabul)

Taraflar arasındaki istirdat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararının davacı vekilince temyiz edilmesi üzerine, Dairemizin 11.11.2020 tarihli ve 2020/511 Esas, 2020/4955 Karar sayılı kararı ile bozulmuş, bozma üzerine Mahkemesince bozma ilâmına direnilmiş ve bu kararın da davacı vekili tarafından temyizi üzerine Dairemizce bozma kararı yerinde bulunarak direnme kararı incelenmek üzere dosya Hukuk Genel Kuruluna gönderilmiştir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 03.05.2023 tarihli ve 2021/11-931 Esas 2023/398 Karar sayılı ilâmı ile direnme kararının yerinde olduğuna karar verilerek bozma nedenine göre davanın esasına yönelik ve diğer temyiz itirazları incelenmediğinden davacı vekilinin temyiz itirazlarına ilişkin inceleme yapılmak üzere dosya Dairemize gönderilmiştir.

Hukuk Genel Kurulu tarafından dosya Dairemize gönderilmiş olmakla Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; 2001-2002 eğitim-öğretim yılında Diyarbakır merkez ilçeleri taşımalı ilköğretim kapsamına alınan merkeze bağlı 210 köyden toplam 4738 öğrencinin 13 merkez ilköğretim okuluna taşınması işinin davalı şirkete ihale edildiğini, ihale şartnamesine göre 4738 öğrencinin 329 araçla taşınacağını, ayrıca 22 yerleşim birimindeki 479 öğrencinin de taşınması konusunda ek sözleşme yapıldığını, 479 öğrencinin daha 14 öğrenci kapasiteli araçlarla taşınması hâlinde 34 araç daha olacağını, ancak Milli Eğitim Bakanlığı müfettişlerince yapılan soruşturma kapsamında hak edişlerin fazla hesaplandığının tespit edildiğini, incelenen puantaj cetvellerine göre toplam 5217 öğrencinin taşımasının 363 araçla yapılması gerekirken 189 araçla yapıldığını, bu durumun ihale idari şartnamesine aykırı olduğunu, davalı şirketin 956.120.829.721 eski TL (956.120,83 TL) sebepsiz zenginleştiğini, fazla tahakkuka neden olan ...

kişilerin de zarardan sorumlu olduklarını ileri sürerek fazladan ödenen 956.120.829.721 eski TL'nin (956.120,83 TL) faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı şirket vekili; sözleşme ile merkeze bağlı 210 köyden 4738 öğrencinin 13 merkez okuluna 182 iş günü taşınmasının hüküm altına alındığını, sözleşmenin hiç bir yerinde 4738 öğrencinin kaç araç ile taşınacağı konusunda bir hükmün bulunmadığını, davacı ile müvekkili arasında imzalanan ek sözleşme ile 22 yerleşim birimindeki 479 öğrencinin de 5 merkez okuluna taşınması işinin de müvekkili şirkete yüklendiğini, yani birinci sözleşmede 1.466.368.947.000 eski TL (1.466.368,95 TL), ikinci sözleşmede 160.545.951.000 eski TL (160.545,95 TL) bedelle taşıma işinin yüklenildiğini, ancak davacının öğrenci sayısına göre hesap yapması gerekirken araç sayısına göre hesap yaptığını, bunun da sözleşmeye uygun düşmediğini, herhangi bir usulsüzlüğün bulunmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A.Mahkemece Verilen ilk Karar

Diyarbakır 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 03.05.2011 tarihli ve 2004/673 E., 2011/575 K. sayılı kararı ile; taraflar arasındaki sözleşme ve ek sözleşme hükümlerine göre toplam 5217 öğrencinin 363 araçla taşınması gerekirken en çok 189 araçla taşındığı, davalı şirkete yapılan dokuz hak edişin idari şartnamede belirlenen araç sayıları dikkate alınmadan tahakkuk ve tediyesinin yapıldığı, KDV dâhil toplam 942.571.852.000 eski TL (942.571,85 TL) fazla ödeme yapıldığı, bu tutarın sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre davalı şirketten tahsilinin gerektiği, davalı ... kişiler hakkında Diyarbakır 3. Ağır Ceza Mahkemesince beraat kararı verilmiş olması nedeniyle sorumluluklarının bulunmadığı gerekçesiyle davalı ...-...

Taşımacılık Gıda Tem. Taah. Tic. Ltd. Şti.ye yönelik davanın kısmen kabulü ile 942.571,85 TL'nin faizi ile birlikte davalı şirketten tahsiline, davalı ... kişiler hakkındaki davanın ise reddine karar verilmiş, karar taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

B. Bozma Kararı

Dairemizin 13.09.2013 tarih 2011/15845 E., 2013/15597 K. sayılı ilamı ile davalı ... kişilerin görevleri ve unvanları da göz önünde bulundurularak davalı şirkete fazla ödeme yapılmasında kusurları bulunup bulunmadığı konusunda bilirkişi raporu alınıp sonucuna göre bir karar verilmek gerekirken, yazılı gerekçe ile ... kişiler hakkındaki davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın bozulmasına karar verilmiştir. Davalı vekilinin karar düzeltme talebi ile Dairemizin 24.10.2014 tarih 2014/7606 E., 2014/16411 K. sayılı ilamı ile tarafların imzalanan sözleşme ve eki ihale şartnamesi ile bağlı oldukları, bu kapsamda taşımanın sözleşmede belirlenen şartlar dışında gerçekleştirilmiş olmasından kaynaklı davalı taşıyıcının tasarruf ettiği tüm işletme giderlerinin (eksilen araç sayısına göre tespit edilecek amortisman, akaryakıt, şoför maaşı ve sair giderler) bilirkişi raporuyla belirlenerek bu tutar kadar davacının istirdada hakkı olduğu, salt eksik araç sayısı esas alınarak verilen kararın bozulması gereğine işaret edilerek davalı karar düzeltme taleplerinin kabulü ile karar düzeltme ilamının bozma ilamı eki sayılmasına karar verilmiştir.

C. Mahkemece Verilen İkinci Kararı

Diyarbakır 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 15.10.2019 tarihli ve 2015/53 E., 2019/453 K. sayılı kararı ile bozma kararına uyularak; davacı ile davalı arasında yapılan sözleşmenin ihale mevzuatına uygun olduğu, davacı idarenin bütün hak edişleri ödediği ve ihtirazı kayıtta bulunmadığı, işin eksik yapıldığına dair herhangi bir şikâyetin ve idari tespitin olmaması nedeniyle taşıma işinin ifa edildiğinin kabulü gerektiği, alınan bilirkişi raporlarında 4738 öğrencinin 329 araç yerine kapasitesi daha büyük otobüs veya minibüslerle ya da araçların birkaç ... fazla yapmak suretiyle daha az araçla taşınabileceğine ilişkin tespitler yapıldığı, en son alınan 27.06.2019 tarihli bilirkişi ek raporunda davacının tasarruf edilebileceği miktarın 37.381,97 TL olarak tespit edildiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile 37.381,97 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı şirketten tahsiline karar verilmiş, karar davacı vekilince temyiz edilmiştir.

D.İkinci Bozma Kararı

Dairemizin 11.11.2020 tarih 2020/511 E., 2020/4955 K. sayılı ilamı ile ilk bozma kararına uyularak davacı lehine usuli kazanılmış hakkın gözetilmediği ve uyulan bozma gereklerinin mahkemece yerine getirilmediği gerekçesiyle bozulmuştur.

E.Mahkemece Verilen Direnme Kararı

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozma kararında tespit edilen hususlarla alakalı olarak tüm inceleme ve araştırmanın yapıldığı, bozma kararında belirlenen kalemler yönünden bilirkişi raporunda detaylı değerlendirmelerin yapıldığı, dosya arasına alınan bilirkişi raporlarında 4738 öğrencinin 329 araç yerine kapasitesi daha büyük otobüs veya minibüslerle ya da araçların birkaç ... fazla yapmak suretiyle daha az araçla taşınabileceğine dair tespitler yapıldığı, 27.06.2019 havale tarihli ve hüküm kurmaya elverişli bilirkişi ek raporunda (amortisman, akaryakıt, şoför maaşı ve sair giderler dahil) davacı tarafından tasarruf edilebilecek miktarın 37.381,97 TL olarak tespit edildiği, davanın taraflarının usulü kazanılmış hakkının olmadığı gerekçesiyle direnme kararı verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen direnme kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; önceki bozma ilamları ile oluşan kazanılmış hakkına riayet edilmediğini, bilirkişi raporunun hatalı ve eksik olduğunu, tespiti istenen hususları tam olarak açıklığa kavuşturamadığını ve bu nedenle hükme esas alınmasının usul ve yasaya uygun olmadığını ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Dairemizin İnceleme Kararı

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 373 üncü maddesinin beşinci fıkrası gereğince Dairemizce yapılan incelemede, Daire kararının yerinde olduğu belirtilerek temyiz incelemesi yapılmak üzere dosyanın Hukuk Genel Kuruluna gönderilmesine karar verilmiştir.

D. Hukuk Genel Kurulu Kararı

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 03.05.2023 tarihli ve 2021/11-931 E., 2023/398 K. sayılı ilâmı ile mahkemece, denetime elverişli, taraflar arasındaki uyuşmazlık ile uyulan bozma kararında işaret edilen hususlarda detaylı incelemeler içeren bilirkişi raporu hükme esas alınarak yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde uyulan bozma kararının gereklerinin yerine getirildiğini, ilk bozma kararına uyulması neticesinde, bozma kararının kapsam ve niteliği nazara alınarak davacı yararına bir usuli kazanılmış hak oluşmadığı, mahkemece verilen ikinci kararda yapılan inceleme ve değerlendirme, uyulan bozma kararına uygun ve hüküm tesisine elverişli olduğu gerekçesi ile davacı vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyanın Dairemize gönderilmesine karar verilmiştir.

E. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, taşıma sözleşmesinden kaynaklanan alacağın istirdatı istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

818 sayılı Borçlar Kanunu 61 ve devamı maddeleri (6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu 77 ve devamı maddeleri)

3. Değerlendirme

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeple

Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Davacı harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

19.12.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.