Hukuki yarar ve diğer dava şartları
Ön koşul / kapıyerleşik 61 karar
Dal: Kurucuların, yöneticilerin ve denetçilerin sorumluluğu → Dava kapısı ve usul (zamanaşımı, husumet, yetki)
Dayanak:
etiket → madde metni · ⚖ → bu dayanağın geçtiği kararlar
HMK 114/1-h⚖HMK 115⚖
Bir mesele, içtihadın tek bir hukuki soru etrafında toplanmış görünümüdür; aşağıdaki katmanlar Yargıtay 11. HD, İst. BAM 12. HD, İst. BAM 13. HD, İst. BAM 14. HD, İst. BAM 15. HD, İst. BAM 43. HD, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, Yargıtay 19. HD ile Yargıtay 12. HD'nin bu soruya nasıl yaklaştığını gösterir. Hiçbiri hukuki görüş değildir — kesin değerlendirme için kararların tam metnine bakın.
Bu sayfa nasıl okunur? — terimler ve önemli uyarı
- Esastan · emsal / Yan · kapı
- Esastan: mahkeme işin esasına girip kural koyar → emsal değeri taşır. Yan / kapı: dava esasa girilmeden usulden (görev, süre, hukuki yarar, dava şartı) sonuçlanır → esas emsali değildir.
- Yerleşik (kanonik) / aday
- Yerleşik: yeterli karar sayısı + editör onayından geçmiş, oturmuş mesele (üretici terimiyle “kanonik”). Aday: az karar ya da onay bekliyor — sayıları ihtiyatla okuyun.
- Eğilim (kabul / ret)
- İptal isteminin yıllara göre kabul (dava/istem kabul edildi) / ret (reddedildi) dağılımı. Dikkat: bu sayı davanın sonucunu sayar. Bir ret, işin esasından (iddia yerinde bulunmadı) gelebileceği gibi usulden de (ör. muhalefet şerhi eksikliği, süre aşımı, dava şartı) gelebilir. Sayı tek başına “kural şu yönde yerleşti” anlamına gelmez; yön için ilgili kararın gerekçesine bakın.
- Doktriner çelişki
- Dairenin aynı hukuki soruda birbiriyle bağdaşmayan ilkeler benimseyip benimsemediği — yani farklı davalarda farklı SONUÇ değil, KURALIN kendisinde tutarsızlık. “Yok — yerleşik görüş”, farklı sonuçların olgu koşullarından kaynaklandığını, kuralın tartışmasız olduğunu belirtir — farklı sonuç, tek başına çelişki değildir.
- İçtihat zinciri
- Meseleye bağlı kararlar; yön (iptal / ret) ve künyeyle. Her künye o kararın tam metnine gider.
Yapısal analiz
HMK 114/1-h uyarınca davacının dava açmakta HUKUKİ YARARININ bulunması dava şartıdır ve mahkemece re'sen gözetilir. Sorumluluk davasında güncel yarar tartışması özellikle şu hâllerde çıkar: şirketin aynı zarar için açtığı dava derdestken pay sahibinin ayrı dava açması, zararın henüz doğmamış olması (müstakbel zarar), tazminatın şirkete ödenmesi istenmediği için talebin sonuç doğurmaya elverişsiz olması. HMK 115/2 uyarınca giderilebilir dava şartı eksikliğinde önce SÜRE VERİLİR; doğrudan ret bozma sebebidir.
Ölçütler
- Davacının GÜNCEL ve korunmaya değer bir yararı var mı
- Aynı zarar için derdest dava veya kesin hüküm var mı
- Eksiklik giderilebilir nitelikte mi — süre verilmiş mi (HMK 115/2)
Kaynak: üretici kanonik graf (meseleler.json). Hukuki görüş değildir; kesin değerlendirme için kararların tam metnine bakın.
Tanım
HMK 114/1-h uyarınca davacının dava açmakta HUKUKİ YARARININ bulunması dava şartıdır ve mahkemece re'sen gözetilir. Sorumluluk davasında güncel yarar tartışması özellikle şu hâllerde çıkar: şirketin aynı zarar için açtığı dava derdestken pay sahibinin ayrı dava açması, zararın henüz doğmamış olması (müstakbel zarar), tazminatın şirkete ödenmesi istenmediği için talebin sonuç doğurmaya elverişsiz olması. HMK 115/2 uyarınca giderilebilir dava şartı eksikliğinde önce SÜRE VERİLİR; doğrudan ret bozma sebebidir.
Değerlendirme ölçütü
- Davacının GÜNCEL ve korunmaya değer bir yararı var mı
- Aynı zarar için derdest dava veya kesin hüküm var mı
- Eksiklik giderilebilir nitelikte mi — süre verilmiş mi (HMK 115/2)
Eğilim
4 kabul · 2 ret (kapi).
| Yıl | Kabul | Ret |
|---|---|---|
| 2018 | 0 | 1 |
| 2021 | 1 | 0 |
| 2022 | 0 | 1 |
| 2023 | 1 | 0 |
| 2025 | 1 | 0 |
| 2026 | 1 | 0 |
Temyiz katmanı — Yargıtay 11. HD (çok-korpus)
55 temyiz kararı · 20 onama (kesinleşme) · 26 sorumluluk kabul / kapıdan geçti · 25 sorumluluk ret / kapıda durdu · 3 kapi_kismen · 1 yön okunamadı. Aynı mesele, temyiz mercii görünümü: BAM zinciri esas (haklılık) denetimini, Yargıtay katmanı kesinleşmeyi + ülke-geneli eğilimi taşır. Kaynak: Yargitay11 (bağ dosyasında kaynak=Yargitay11).
Doktriner çelişki (SONUÇ için): yok — sonuç farkı olgu koşullarından; gerekçe öncüllerinde tartışma olabilir (bkz. tanım).
İçtihat zinciri
Kabul yönünde — 4 karar:
- E.2019/1291 K.2021/1741 (2021-11-25) — Tüzel kişilik perdesinin aralanması: ortağın şirket borcundan sorumluluğu
- E.2025/457 K.2026/310 (2026-02-19) · karar metni — Zarar tahsil edilemedikçe yönetici sorumluluğu davasında hukuki yarar vardır
- E.2022/1207 K.2025/1517 (2025-10-02) — Şirket alacaklısının yönetim kurulu üyelerine karşı doğrudan zarar davası
- E.2022/2382 K.2023/840 (2023-05-25) — Şirket yöneticisinin sorumluluğu davasında konusuz kalma ve iflas idaresi yetkisi
Ret yönünde — 2 karar:
- E.2020/159 K.2022/1421 (2022-10-13) — Kamu borcunu ödeyen ortağın diğer yöneticilere rücu davasında zamanaşımı
- E.2017/605 K.2018/207 (2018-03-08) ⟨istinaf-ret / esasta iptal⟩ — Derdest sorumluluk davası varken ibra edilmeme kararının iptalinde hukuki yarar yokluğu
MOTOR (mesele_motor.py) üretti; rol=MERITS (istinaf-sonucundan değil, gerekçeden). Yargıtay katmanı ham metinden CC triyajıyla etiketlendi (enum-kilitli, rol mesele TİPİNE göre: esas meselede sorumluluk kabul/ret, kapı meselesinde geçti/geçemedi); İst BAM katmanı aynı taksonomiyle etiketlendi.
Kaynak: https://6102ttk.com/mesele/sor_hukuki_yarar_dava_sarti · KMK mesele katmanı · eğilim yalnız esastan sonuçlarla; kapı/yan ayrı okunur.