İflas hâlinde alacaklının dava hakkı ve iflas idaresinin önceliği (TTK 556)
Ön koşul / kapıyerleşik 26 karar
Dal: Kurucuların, yöneticilerin ve denetçilerin sorumluluğu → Zarar ve dava hakkı — şirket, pay sahibi, alacaklı
Dayanak:
etiket → madde metni · ⚖ → bu dayanağın geçtiği kararlar
TTK 556/1⚖TTK 556/2⚖TTK 556/3⚖İİK 245⚖e.6762 m.309⚖
Bir mesele, içtihadın tek bir hukuki soru etrafında toplanmış görünümüdür; aşağıdaki katmanlar Yargıtay 11. HD, İst. BAM 12. HD, İst. BAM 13. HD, İst. BAM 14. HD, İst. BAM 15. HD, İst. BAM 43. HD, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, Yargıtay 19. HD ile Yargıtay 12. HD'nin bu soruya nasıl yaklaştığını gösterir. Hiçbiri hukuki görüş değildir — kesin değerlendirme için kararların tam metnine bakın.
Bu sayfa nasıl okunur? — terimler ve önemli uyarı
- Esastan · emsal / Yan · kapı
- Esastan: mahkeme işin esasına girip kural koyar → emsal değeri taşır. Yan / kapı: dava esasa girilmeden usulden (görev, süre, hukuki yarar, dava şartı) sonuçlanır → esas emsali değildir.
- Yerleşik (kanonik) / aday
- Yerleşik: yeterli karar sayısı + editör onayından geçmiş, oturmuş mesele (üretici terimiyle “kanonik”). Aday: az karar ya da onay bekliyor — sayıları ihtiyatla okuyun.
- Eğilim (kabul / ret)
- İptal isteminin yıllara göre kabul (dava/istem kabul edildi) / ret (reddedildi) dağılımı. Dikkat: bu sayı davanın sonucunu sayar. Bir ret, işin esasından (iddia yerinde bulunmadı) gelebileceği gibi usulden de (ör. muhalefet şerhi eksikliği, süre aşımı, dava şartı) gelebilir. Sayı tek başına “kural şu yönde yerleşti” anlamına gelmez; yön için ilgili kararın gerekçesine bakın.
- Doktriner çelişki
- Dairenin aynı hukuki soruda birbiriyle bağdaşmayan ilkeler benimseyip benimsemediği — yani farklı davalarda farklı SONUÇ değil, KURALIN kendisinde tutarsızlık. “Yok — yerleşik görüş”, farklı sonuçların olgu koşullarından kaynaklandığını, kuralın tartışmasız olduğunu belirtir — farklı sonuç, tek başına çelişki değildir.
- İçtihat zinciri
- Meseleye bağlı kararlar; yön (iptal / ret) ve künyeyle. Her künye o kararın tam metnine gider.
Yapısal analiz
TTK 556/1: zarara uğrayan şirketin İFLASI hâlinde, tazminatın şirkete ödenmesini isteme hakkını ŞİRKET ALACAKLILARI da haizdir; ancak pay sahiplerinin ve alacaklıların istemleri ÖNCE İFLAS İDARESİNCE ileri sürülür. TTK 556/2: iflas idaresi davayı açmazsa her pay sahibi veya alacaklı davayı ikame edebilir; elde edilen hasıla İİK hükümlerine göre önce dava açan alacaklılara, bakiyesi sermaye payları oranında davacı pay sahiplerine, artanı iflas masasına ödenir. İflas idaresinin önceliği bir SIRA kuralıdır: idarenin davayı açmadığının ortaya konması dava hakkının şartıdır.
Ölçütler
- Şirket iflas etmiş mi ve iflas idaresi teşekkül etmiş mi
- İflas idaresi davayı açmış mı / açmayacağını bildirmiş mi (sıra kuralı)
- Hasılanın tahsis sırası hükümde doğru kurulmuş mu
Kaynak: üretici kanonik graf (meseleler.json). Hukuki görüş değildir; kesin değerlendirme için kararların tam metnine bakın.
Tanım
/1: zarara uğrayan şirketin İFLASI hâlinde, tazminatın şirkete ödenmesini isteme hakkını ŞİRKET ALACAKLILARI da haizdir; ancak pay sahiplerinin ve alacaklıların istemleri ÖNCE İFLAS İDARESİNCE ileri sürülür. /2: iflas idaresi davayı açmazsa her pay sahibi veya alacaklı davayı ikame edebilir; elde edilen hasıla İİK hükümlerine göre önce dava açan alacaklılara, bakiyesi sermaye payları oranında davacı pay sahiplerine, artanı iflas masasına ödenir. İflas idaresinin önceliği bir SIRA kuralıdır: idarenin davayı açmadığının ortaya konması dava hakkının şartıdır.
Değerlendirme ölçütü
- Şirket iflas etmiş mi ve iflas idaresi teşekkül etmiş mi
- İflas idaresi davayı açmış mı / açmayacağını bildirmiş mi (sıra kuralı)
- Hasılanın tahsis sırası hükümde doğru kurulmuş mu
Eğilim
1 kabul · 1 ret (kapi).
| Yıl | Kabul | Ret |
|---|---|---|
| 2023 | 0 | 1 |
| 2024 | 1 | 0 |
Temyiz katmanı — Yargıtay 11. HD (çok-korpus)
24 temyiz kararı · 13 onama (kesinleşme) · 7 sorumluluk kabul / kapıdan geçti · 14 sorumluluk ret / kapıda durdu · 2 yön okunamadı · 1 araştırma istendi. Aynı mesele, temyiz mercii görünümü: BAM zinciri esas (haklılık) denetimini, Yargıtay katmanı kesinleşmeyi + ülke-geneli eğilimi taşır. Kaynak: Yargitay11 (bağ dosyasında kaynak=Yargitay11).
Doktriner çelişki (SONUÇ için): yok — sonuç farkı olgu koşullarından; gerekçe öncüllerinde tartışma olabilir (bkz. tanım).
İçtihat zinciri
Kabul yönünde — 1 karar:
- E.2021/2247 K.2024/1023 (2024-07-02) ⟨istinaf-ret / esasta iptal⟩ — Organik bağ ve tüzel kişilik perdesinin aralanması ile navlun alacağı davası
Ret yönünde — 1 karar:
- E.2021/654 K.2023/1546 (2023-10-12) — Tüzel kişilik perdesinin aralanması talebinin ispatlanamaması nedeniyle reddi
MOTOR (mesele_motor.py) üretti; rol=MERITS (istinaf-sonucundan değil, gerekçeden). Yargıtay katmanı ham metinden CC triyajıyla etiketlendi (enum-kilitli, rol mesele TİPİNE göre: esas meselede sorumluluk kabul/ret, kapı meselesinde geçti/geçemedi); İst BAM katmanı aynı taksonomiyle etiketlendi.
Kaynak: https://6102ttk.com/mesele/sor_alacakli_iflas_556 · KMK mesele katmanı · eğilim yalnız esastan sonuçlarla; kapı/yan ayrı okunur.