Sözleşmenin İptali

11. Hukuk Dairesi         2023/3778 E.  ,  2024/597 K.

"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI 2013/79 Esas - 2022/711 Karar

DAVA TARİHİ

HÜKÜM

Ret

Taraflar arasındaki sözleşmenin iptali ve ipoteğin fekki davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılaması sonucunda Mahkemece davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; taraflar arasında 09.11.2006 tarihinde imzalanan Finansal Kiralama Sözleşmesi ile sat-geri kirala yöntemi ile akaryakıt istasyonuna ilişkin anlaşma yapıldığını, ancak bu yöntemin 3226 sayılı Finansal Kiralama Kanunu'nun (3226 sayılı Kanun) 4 ve 8 ... maddelerine aykırı olması nedeniyle sözleşmenin geçersiz olduğunu ileri sürerek sözleşmenin iptaline ve teminat olarak verilen taşınmazların devrinin ve satışının önlenmesi için ihtiyati tedbir kararı verilmesini istemiş, 10.05.2011 havale tarihli ıslah dilekçesi ile davayı, davalı şirket üzerindeki kayıtlı tapunun iptali ve tescilin hakiki hak sahipleri üzerine yapılması ve ipoteklerin iptali olarak ıslah ederek talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın konusu itibariyle taraflar arasında “kesin hüküm” bulunduğunu, davanın konusunun “sözleşmenin geçersizliğinin tespiti ve iptali” olduğunu, taraflar arasında evvelce görülüp karara bağlanan ve kesinleşen mahkeme kararlarının bulunduğunu, finansal kiralama sözleşmesinin feshedilmiş olması nedeniyle açılan “mal iadesi" davasında İstanbul Asliye 2. Ticaret Mahkemesi'nin 18/02/2009 tarih 2008/34 E. 2009/70 K. ilamıyla davanın kabulüne karar verildiğini, verilen kararın Yargıtay incelemesinden geçerek kesinleştiğini, finansal kiralama sözleşmesine konu kiralama borcunun ödenmemesi nedeniyle alınan ipoteklerin paraya çevrilmesi amacıyla açıları İstanbul 10.

İcra Müdürlüğünün 2008/560 E. ve 2008/561 E. sayılı dosyalarda vaki davacı itirazlarının iptali amacıyla açılan davaların İstanbul 12. Asliye Ticaret Mahkemesinin 01.06.2009 tarih 2008/260 E. ve 2008/259 E. sayılı ilamlarıyla kabul edildiğini, verilen kararların Yargıtay incelemesinden geçerek kesinleştiğini, bu davaların tamamında davacı tarafın finansal kiralama sözleşmesinin geçersizliğini ileri sürdüğünü,bu iddiaların kabul görmeyerek verilen hükümlerin kesinleştiğini, taşınmazın finansal kiralama sözleşmesinin tarafı olmayan üçüncü kişi ... kişiden satın alınmak suretiyle finansal kiralama sözleşmesine konu edildiğini, dolayısıyla dava ve iddialarının asla kabul anlamına gelmemek kaydıyla, finansal kiralama sözleşmesinin geçersizliği yönünde bir karar verilse dahi finansal kiralama sözleşmesine konu edilen ve üçüncü şahıstan satın alınan taşınmazın mülkiyetinin davacı ...ye ait olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen (İlk) Karar

Mahkemece 27.10.2011 tarih, 2010/551 E. ve 2011/403 K. sayılı kararı ile genel yetkili mahkemenin davalının yerleşim yeri mahkemesi olduğu, sözleşme ile kararlaştırılan yetkili mahkemelerin Konya ili mahkemeleri olmadığı gözetilerek yetki yönünden davanın reddi ile mahkemenin yetkisizliğine, İstanbul Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesinin yetkili olduğuna karar verilmiş, davacı vekilince temyiz edilmiştir.

B. Birinci Bozma Kararı

Yargıtay (Kapatılan) 19. Hukuk Dairesi'nin 09.07.2012 tarih, 2012/790 E. ve 2012/11396 K. sayılı kararıyla taşınmazın aynına ilişkin davalarda yetkili mahkeme taşınmazın bulunduğu yer mahkemesidir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 12 ... maddesine göre taşınmaz üzerindeki aynı haklara ilişkin veya aynı hak sahipliğinden değişikliğe yol açabilecek davalar taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinde görülmesi gerektiği, bu yetki kuralı kesin yetki olduğu, re'sen gözetilmesi gerektiği mahkemece anılan hüküm gözetilerek bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi isabetsiz olduğuna işaret edilerek bozulmuştur.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih, esas ve karar sayısı beliritlen kararı ile davacılar vekili 09.11.2006 tarihli Finansal Kiralama Sözleşmesinin geçersizliğinin tespiti ve sözleşmenin iptali, sözleşmesinin geçersizliğinin tespiti halinde tapu iptal ve tescil ile ipoteklerin kaldırılması talebinde bulunduğu, İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2008/34 E. 2009/70 K. sayılı dosyasında, dava konusu Finansal Kiralama Sözleşmesi ve aynı noterliğin 30.04.2007 tarihli düzenleme şeklinde Finansal Kiralama Tadil Sözleşmesinin davacı şirket tarafından haklı nedenle feshedildiğinin tespitine karar verilmiş, kararın Yargıtay (kapatılan) 19. Hukuk Dairesinin 11.05.2010 tarih, 2009/8499 E. ve 2010/5851 K.

sayılı kararı ile onandığı, taraflarca karar düzeltme yoluna gidilmediğinden karar 17.09.2010 tarihinde kesinleştiği, iş bu davanın ise 10.12.2010 tarihinde açıldığı, anılan mahkeme kararıyla dava konusu Finansal Kiralama Sözleşmesinin ...tarafından haklı nedenle feshedildiğinin tespitine karar verildiği ve karar kesinleşmiş olduğundan, dava tarihi itibariyle geçerli bir sözleşme bulunmadığından, davacıların sözleşmenin feshedildiğinin tespitini talep etmelerinde hukuki yararları olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, davacılar vekilince temyiz edilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; konusu ve tarafları aynı olmayan İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2008/34 E. 2009/70 K. ile sözleşmenin haklı nedenle feshedildiğinin kesinleştiği ve davanın açılmasında hukuki yararımız bulunmadığı kabulünün mümkün olmadığını, verilen kararın bu davada kesin hüküm teşkil etmediğini, kesinleşen mahkeme hükmünün kesin hüküm niteliği ile somut davada taleplerinin gerekçe olması şartları oluşmadığını, 3226 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesi kapsamında öncelikle kiralayan tarafından üçüncü kişiden satın alınan bir malın kiracıya bir kira bedeli karşılığında kiralanmış olması zorunlu olduğunu, satış işleminin tüm malikler tarafından değil, diğer tapu maliklerine vekaleten kendi adına asaleten ...

tarafından gerçekleştirildiğini, tadil sözleşmesine göre finansal kiralama sözleşmesinin tarafı olmayan satışa konu taşınmazın malikleri olan ..., ..., ... Mermer (Konuş), ... Mermer (...), ... Mermer (...), ... tarafından iki adet taşınmazın finansal kiralama bedeline esas olmak üzere ipotek olarak davalıya verildiğini, davalı tarafça finansal kiralama sözleşmesinin tarafı olan kiracının Ömür Trans A.Ş. ünvanlı tüzel kişi olduğu, finansal kiralamaya konu malın maliklerinin ise ... kişiler olduğu yönündeki iddiaları gerçekleri yansıtmadığını, Ömür Trans A.Ş. nin üçüncü kişi paydaşları bulunsa da bu haliyle daha çok bir aile şirketi statüsünde olduğunu, finansal kiralama sözleşmesi konusu taşınmazı satan tapu maliklerinin Ömür Trans A.Ş.

borcuna karşılık başkaca malik oldukları, bu satışa rağmen kendilerine ait 2 adet taşınmazı finansal kiralama sözleşmesinin tarafı şirket lehine ipotek kurmaları, satış bedelinin aile mallarını yöneten kişi konumunda olan ...'in tahsil ettiği, ...'in ayrıca finansal kiralama sözleşmesinin şahsi kefili olması göz önüne alındığında sözleşme konusu taşınmazın satılması işleminin bir satış amacını taşıyan işlem değil, bir anlamda Ömür Trans A.Ş. ye kredi sağlama amacıyla yapılmış bir işlem olduğundan kiracı Ömür Trans A.Ş. ile davalı arasında 3226 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesinde yer ... üçüncü bir kişiden satın veya başka bir yolla temin edilen malın kiracıya kiralanması şartına uyulmadığını, 3226 sayılı Kanun'un 8 ...

maddesi kapsamında taşınmaz mala dair sözleşmenin taşınmazın bulunduğu tapu kütüğünün beyanlar hanesine şerh edilmesi gerektiğini, bu kapsamda sözleşmenin ... itibaren meydana gelmediğini, mevcut ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla icra takibi ve görülen davalar sonucu davalı kiralayan şirketin ipotek verilen 2 adet taşınmazı paraya çevirmek suretiyle alacağına kavuştuğu, ... itibaren hükümsüz olan sözleşme gereğince tarafların sebepsiz zenginleşme hükümleri doğrultusunda birbirine verdiklerini alması gerektiğini, ıslah dilekçesi kapsamında mahkemece bir değerlendirme yapılmadığını, dosya kapsamında bilirkişi raporu alınması taleplerinin değerlendirilmediğini ileri sürerek eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, finansal kiralama sözleşmesinin geçersizliğinin tespiti ve sözleşmenin iptali, tapu iptal ve tescil ile ipoteklerin iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Kanun'un 114 üncü maddesi, 3226 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesi.

3. Değerlendirme

Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davacılar vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeple;

Davacılar vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderlerinin temyiz edenlere yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

24.01.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.