Haksız Rekabetin Tespiti ve Tazminat

11. Hukuk Dairesi         2022/2165 E.  ,  2023/6582 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi

SAYISI 2010/803 Esas, 2022/66 Karar.

HÜKÜM

Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ Bakırköy 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi

SAYISI 2015/17 E., 2018/306 K.

Taraflar arasındaki tecavüzün ref'i, men'i ve maddi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalıya ait "www.onedio.com" alan adlı internet sitesinde, müvekkiline ait ve telif hakları ile 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (5846 sayılı Kanun) kapsamında koruma altında olan köşe yazıları ve eser niteliğindeki benzer içeriklerin izinsiz olarak umuma iletildiğini, eser niteliğinde olmasa bile, yeniden yayımlarının izne tabi olan haber içeriklerinin de herhangi bir izin veya onay alınmadan yeniden yayınlanmakta olduğunu, davalının izin şartını yerine getirmediğini ve bu durumun müvekkilinin haklarına tecavüz teşkil ettiğini ileri sürerek, müvekkiline ait 57 adet eser ve yayının www.onedio.com adresinde izinsiz olarak yeniden yayınlanma yoluyla umuma iletilmesinin yol açtığı tecavüzün ref'i ile men'ini, 5846 sayılı Kanun'un 70 nci maddesinin ikinci fıkrası ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 107 nci maddesi uyarınca, müvekkilinin eserler üzerindeki mali haklarına verilen zarar nedeniyle, gerçek zarar miktarı tespit edildiğinde arttırmak üzere şimdilik her bir eser için 1.000,00 TL olmak üzere toplam 57.000,00 TL maddi tazminatın, yayınların yapıldığı tarihlerden itibaren işleyecek, yayınlanma tarihi tespit edilemeyenler için ise davanın açıldığı tarihten itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun (5651 sayılı Kanun) kapsamında yer sağlayıcı hizmeti verdiğini ve yer sağladığı içerikleri kontrol etmek veya hukuka aykırı bir faaliyetinin söz konusu olup olmadığını araştırmakla yükümlü olmadığını, müvekkiline ait internet sitesinin, üyelerine haber paylaşımı, e-günlük (blog), yorum ve tartışma yapabilecekleri ortam sağlayan bir sosyal network (ağ) servisi olduğunu, internet sitesindeki üyelik formunu doldurup, kullanıcı sözleşmesini onaylayan herkesin siteye üye olabildiğini, üyelerin siteye yüklediği içeriklerden müvekkilinin sorumlu olmadığını ve davacının beyanlarının aksine müvekkilinin içerik sağlayıcı değil, yer sağlayıcı olduğunu ve davacının taleplerin yersiz olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 5846 sayılı Kanun'un kamunun haber ve bilgi alma ihtiyacının karşılanması amacıyla yapılmış olan güncel haberler için özel düzenlemeler dikkate alındığında davaya konu güncel haberler olarak değerlendirilen 13 adet içeriğin eser özelliği taşımadığı, davalının, davalı şirkete bağlı editörler aracılığıyla içerik üretmesi ya da içerikleri değiştirmesi sebebiyle içerik ve aynı zamanda yer sağlayıcı olduğu, davalının yapmış olduğu yayınların 5846 sayılı Kanun kapsamında hak ihlali teşkil ettiği, bu kapsamda hukuki sorumluluğunun bulunduğu, sorumluluğun sebebi bakımından 5846 sayılı Kanun'un 36 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca basın tarafından umuma yayılmış bulunan haberler serbestçe iktibas olunabileceği, bunun tek koşulunun ise aynı maddenin son fıkrasında yer aldığı üzere alınan kaynağın belirtilmesi olduğu, davaya konu somut olayda ise 3 adet haber içeriğin “onedio.com” internet sitesinde yayınlanmaları, yayıncıya ait haber linkinin olmaması ve haber kaynağına dair yeterli bilgi içermemeleri sebebiyle 5846 sayılı Kanun'un 36 ncı maddesi gereğince yayıncı lehine hak ihlali olduğu, her 3 adet ihlal için 1000,00’er TL tazminat miktarının uygun olduğu, diğer yayınlanan 10 adet haberi yönünden ise haber içeriğinin 5846 sayılı Kanun'un 36 ncı maddesinin istisnası kapsamında kaldığı, davaya konu köşe yazıları yönünden ise köşe yazısının sahibinin hususiyetini taşıdığı ve bu nedenle 5846 sayılı Kanun'un 2 nci maddesinin birinci fıkrası anlamında fikir ürünü olduğundan eser olduğu, talebe konu 44 adet köşe yazısından 2 adetinin (20 ve 23 numaralı) yayından kaldırıldığı, bu sebeple inceleme yapılamadığı, 15 adet köşe yazısının (24-36 numaralı 2 adet, 37 numaralı 4 adet, 38 numaralı 4 adet, 39 numaralı 2 adet, 40 numaralı 2 adet) basın özeti sınırları içinde kaldığı ve tazminat gerektirmediği, ayrıca dosyada yer alan manevi ve mali hakları çalışanda bıraktığına ilişkin düzenlemeleri içeren iş sözleşmeleri gözetildiğinde 5846 sayılı Kanun'un 18 inci maddesi kapsamında değerlendirildiğinde, toplamda 5 adet köşe yazısından hak talep edemeyeceği dikkate alınarak bu köşe yazıları yönünden talep yerinde görülmediği, geriye kalan 14 adet köşe yazısının (21-30-32 numaralı 2 adet, 33 numaralı 4 adet, 34 numaralı 4 adet, 35 numaralı 2 adet, basın özeti sınırını aştığı, bu sebeple işbu 14 adet ihlal için tazminat hesabı yapıldığı, eser niteliğindeki basın özeti sınırını aşarak paylaşılan 14 adet köşe yazısı için 750,00 TL, tamamına yakını yayınlanan 13 adet köşe yazısı için ise 1.000,00 TL ederin uygun olacağı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, 5846 sayılı Kanun kapsamında davacıya ait 57 adet yayın ve eserden 13 adet haber içeriğinden sadece 3 adet haber içeriği yönünden 5846 sayılı Kanun'un 36 ncı maddesi gereğince davalı tarafından izinsiz yayınlanma yolu ile umuma iletilmesine yol açtığı tecavüzün ref'i ile men'ine, 44 adet köşe yazısından 14 adet köşe yazısının basın özetini sınırını aşması nedeniyle, 13 adetinin ise tamamına yakınının yayınlanması sebebiyle 5846 sayılı Kanun'un 36 ncı maddesi gereğince davalı tarafından izinsiz yayınlanma yolu ile umuma iletilmesine yol açtığı tecavüzün ref'i ile men'ine, davacının talebi ile bağlı kalınarak, ihlal edilen haber içerikleri ve köşe yazılarından dolayı toplam 57.000,00 TL maddi tazminatın, dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; İlk Derece Mahkemesince müvekkilinin itirazları dikkate alınmaksızın, müvekkilinin hem yer sağlayıcı, hem de içerik sağlayıcı olduğu yönünde hukuka aykırı şekilde hüküm kurulduğunu, müvekkilinin sadece yer sağlayıcı olduğunun Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu'nun (BTK) resmi kayıtlarıyla sabit olduğunu, müvekkiline ait "onedio.com" alan adlı internet sitesinin, üyelerine haber paylaşımı, e-günlük, yorum ve tartışma yapabilecekleri ortam sağlayan bir sosyal "network" (ağ) servisi olduğunu, söz konusu internet adresindeki üyelik formunu doldurup, kullanıcı sözleşmesini onaylayan herkesin siteye üye olup içerik üretebildiğini, dolayısıyla müvekkilinin yer sağlayıcı olarak üretilen içerikleri kontrol etmek ve hukuka aykırı bir faaliyetin söz konusu olup olmadığını araştırmak gibi bir yükümlülüğünün bulunmadığını, bu durumun 5651 sayılı Kanun'un 5 inci maddesinde de düzenlendiğini, hükme esas alınan bilirkişi raporlarının yetersiz olduğunu, müvekkilinin raporlarda tespit olunanın aksine, üyelerin oluşturdukları içeriklere hiçbir müdahalede bulunmadığını, içerikleri oluşturuldukları haliyle, düzenlemeksizin internet sitesinde yayınladığını, hatta üyelerin içerikleri siteye yüklerken kaynak belirtmemesi durumunda sistemin kendiliğinden “Bu içerik Onedio üyesi kullanıcı tarafından üretilmiş, Onedio editör ekibi tarafından müdahale edilmemiştir.

Siz de Onedio'da dilediğiniz gibi içerik üretebilirsiniz.” şeklindeki ifadeyi içeriğin altına eklediğini, Onedio kullanıcı sözleşmesinde de, üyelerin üreteceği veya ekleyeceği içeriklere ilişkin sorumluluğun üyelere ait olacağının belirtildiğini, bilirkişi raporuyla içeriklerin üyeler tarafından yayınlandığının tespit edildiğini, müvekkilinin sorumlu tutulmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, dava konusu içeriklerin gazete haberleri ve makalelerden oluştuğundan, müvekkilinin internet sitesinde yer almalarının davacının 5846 sayılı Kanun'un 25 inci maddesi kapsamında haklarının ihlali olmayıp, 5846 sayılı Kanun'un 36 ncı maddesi kapsamında iktibas serbestisi olduğunu, bilirkişiler tarafından 3 adet içeriğin hak ihlaline neden olduğu yönündeki tespitlerin hukuka aykırı olduğunu, gazete haberlerinin 5846 sayılı Kanun kapsamında eser niteliğinin bulunmadığını, 5846 sayılı Kanun'un 36 ncı maddesi kamunun haber ve bilgi alma ihtiyacının karşılanması için yapılmış özel düzenlemelere tabi olduğunu, bilirkişilerce hak ihlali olduğu belirtilen 2-3-4 numaralı içeriklerde yapılan tespitlerin aksine iktibas serbestisi olduğunu ve davacının içerikler üzerinde hiçbir hakkının bulunmadığını, bilirkişilerce dava konusu makalelerden basın özeti kapsamını aşan ve incelenen 14 köşe yazısı (makale) den 13 adedinin basın özeti kapsamını aştığını, yazının tamamı sayılacak ölçüde yayınlandığı tespiti yapmışlarsa da;

30 numaralı içerikte Eyüp Can tarafından oluşturulmuş köşe yazısının sadece bir bölümünün alındığını, yazının tamamı için kaynak gösterildiğini, link verildiğini ve iktibas kurallarına uygun olarak alıntı yapıldığını, 5846 sayılı Kanun'un 36 ncı maddesinin ikinci fıkrası gereğince, gazetelerde çıkan makalelere ilişkin iktibas hakkı açıkça saklı tutulmamışsa makalenin aynen veya işlenmiş şekilde yayılmasının serbest olduğunu, söz konusu makalelerin yer aldığı sayfalarda iktibas hakkının saklı tutulduğuna dair hiçbir açıklama yer almadığını, kaldı ki davaya konu içeriklerde köşe yazılarının (makalelerin) sadece belli bir kısmının yer aldığını, tamamının kullanılmadığını, haberin devamı için makalenin bulunduğu linkin yer aldığını, müvekkilinin içerik sağlayıcı olmamasına rağmen, müvekkiline içeriklerin kaldırılmasına yönelik uyarı yapılıp yapılmadığının araştırılmadığını, müvekkilinin uyarılmadığını, davacının mali haklarının ihlal edilmediğini, hükmolunan tecavüzün refi, meni ve tazminat kararlarının hukuka aykırı olduğunu, içeriklerin davalı sitede yer almasının hukuka uygun olduğunu belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 5651 sayılı Kanun'da içerik sağlayıcının, internet ortamı üzerinden kullanıcılara sunulan her türlü bilgi veya veriyi üreten, değiştiren ve sağlayan gerçek veya tüzel kişiler olarak belirlendiği, bir başka ifadeyle içerik sağlayıcının yer ve servis sağlayıcıdan temin ettiği sayısal ortama, içeriği yükleyen (uploding) kişiler olduğu 5651 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca içerik sağlayıcı, internet ortamında kullanıma sunduğu her türlü içerikten sorumlu olduğu, bu içerikte başkasına ait eserin yasal olmayan şekilde kullanılması, bir başka ifade ile eser ve bağlantılı hak sahiplerinin mali ve manevi haklarına tecavüz gerçekleştirilmesi halinde, bu tür eylemlerden içerik sağlayıcı sorumlu olacağı ve fail sıfatını alacağı, hükme esas alınan bilirkişi raporunda, davalının kendisine bağlı editörler aracılığıyla içerik ürettiğinin anlaşıldığı, rapor içeriğinde Onedio editörleri tarafından üretilen ve geçmiş tarihlerde davalı internet sitesinde yayınlanan içeriklerin arşiv kayıtlarına yer verildiği, yine aynı davalı editörleri ve üyeleri tarafından yayınlanan ve internet sitesinde halen görüntülenen farklı kayıtlara yer verildiği, içeriklerin Onedio editörleri tarafından üretilmesi nedeniyle, davalının hem yer sağlayıcı, hem de içerik sağlayıcı olduğu tespitinin yerinde olduğu, davalı vekilinin üyelik sözleşmesi nedeniyle sitede yayınlanan içerikten üyenin sorumlu olduğuna dair savunmasının, davalı şirket ile üyeleri arasındaki iç ilişkiyi ilgilendirdiği, davacının davasını davalıya yöneltmesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı, İlk Derece Mahkemesince hükme esas alınan bilirkişi raporu ile, davalı internet sitesinde yayınlanan içeriklerinde yer alan haberlerde, haberlerin editörler tarafından verilmesi, link eksiklikleri ve haber kaynağının yeterli belirtilmemesi nedeniyle hak ihlalinin olduğu tespit edildiği, yapılan tespitler ve rapor içeriğinde haberin yayınlanış tarzı göz önüne alındığında 5846 sayılı Kanun'un 36 ncı maddesinin ikinci ve üçüncü fıkraları gereğince hukuka uygun kullanım bulunmadığı, 5846 sayılı Kanun'un 36 ncı maddesinin ikinci fıkrası bir başkasının makalesinin tamamı yahut tamamına yakın kısmı kullanılarak haber oluşturmasına cevaz vermeyeceği, 5846 sayılı Kanun'un 37 nci maddesi eserden anormal düzeyde yararlanma sonucunu doğuracak ve hak sahibinin menfaatine zarar verecek şekilde kullanımı yasakladığı, davacının hak sahibi olduğu köşe yazılarının tamamının veya tamamına yakınının davalı internet sitesinde yayınlanmasının, davacı gazetesinde, bu köşe yazısına ilgiyi azaltacağı, kullanımın haber özeti şeklinde ve haber verme hakkı kapsamında bulunmadığı gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürülen gerekçeler ve re’sen dikkate alınacak nedenlerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması istenmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, davacıya ait köşe yazıları ve eser niteliğindeki benzer içeriklerin, davalı tarafından izinsiz olarak internet sitesinde umuma iletilmesi ve yeniden yayınlanması sebebiyle oluşan tecavüzün ref'i, men'i ve maddi tazminatın istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Kanun’un 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 5846 sayılı Kanun'un 36 ncı maddesi

3. Değerlendirme

1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

08.11.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.