Faydalı Modelin Hükümsüzlüğü

11. Hukuk Dairesi         2022/1434 E.  ,  2023/6403 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi

SAYISI 2020/453 Esas, 2021/770 Karar

HÜKÜM

Asıl davanın kabulü, birleşen davanın reddi

İLK DERECE MAHKEMESİ İzmir Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi

SAYISI 2017/138 E., 2018/41 K.

Taraflar arasındaki faydalı modelin hükümsüzlüğü asıl, faydalı modele tecavüzün tespiti, men'i ve tazminat birleşen davalarından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl davanın kabulüne birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın asıl davada davalı-birleşen davada davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı asıl davada davalı-birleşen davada davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

I. DAVA

1.Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde; davalı adına kayıtlı 2014/10793 numaralı ... Grubu Taşıyıcıları İçin Kuvvetlendirilmiş Kaplama Materyali başlıklı faydalı modelin ana istemindeki tüm özelliklerin yine davalı adına kayıtlı 2013/06579 numaralı faydalı model belgesinde açıklandığını, ayrıca Amerikan patent örnekleri karşısında yeni olmadığını ileri sürerek davalının 2014/10793 numaralı faydalı model belgesinin hükümsüzlüğünü talep etmiştir.

2.Birleşen davada davacı vekili dava dilekçesinde; ... Grubu Taşıyıcıları İçin Kuvvetlendirilmiş Kaplama Materyali başlıklı 2014/10793 numaralı faydalı modele davalılar tarafından tecavüzde bulunulduğu, bu durumun tespit dosyasında alınan bilirkişi raporları ile belirlendiğini ileri sürerek davalı tarafından müvekkiline ait faydalı modele tecavüz ve haksız rekabette bulunulduğunun tespitini, men’ini, ref edilmesini, faydalı model hakkından doğan hakları ihlal edilen ürünlerin imalinin, satışının ve dağıtımının, ithalinin ve ihracının, yurt içinde ve yurt dışında satışa sunulmasının önlenmesini, tecavüz teşkil eden ürünler ile ürünlerin imal edildiği kalıplara el konulmasını, imha edilmesini ve fazla hakları saklı olmak üzere 1.000,00 TL maddi, 1.000,00 TL manevi tazminatın tespit tarihinden itibaren işleyen yasal faiziyle tahsilini, hükmün ilan edilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Asıl davada davalı vekili cevap dilekçesinde; açılan davanın haksız ve kötü niyetli olduğunu, müvekkili tarafından davacı aleyhine açılmış olan tespit dosyasının etkisini azaltmak, muhtemel tecavüz davasını önlemek ve süreci uzatmak amacıyla bu davanın açıldığını, mesnet gösterilen dökümanların dava konusu faydalı modelden farklı amaca hizmet ettiğini ve farklı olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

2.Birleşen davada davalı Polfisan Kent Mobilyaları İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; anılan bilirkişi raporunun eksik ve hatalı olduğunu, uyuşmazlık konusu faydalı modelin yeni olmadığını, buna ilişkin hükümsüzlük davası açıldığını savunarak davanın reddini isteniştir.

3. Birleşen davada davalı ... davaya cevap vermemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu faydalı modelin tescili için başvuru tarihi dikkate alındığında anılan buluşun 551 sayılı Patent Haklarının Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'ye (551 sayılı KHK) tabi olduğu, incelemesiz tescil yoluyla başvuruda bulunulduğu, yapılan bilirkişi incelemesi sonucunda faydalı modelin yenilik şartını taşımadığının anlaşıldığı, Avrupa Patent Ofisindeki tescil sürecinin anılan buluşun istemlerinde yapılan değişiklik nedeniyle beklenmesi gerekmediği, asıl davada hükümsüzlük isteminin kabulü ile birleşen davanın yasal dayanağı kalmayacağı gerekçesiyle asıl davanın kabulüne, birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl davada davalı-birleşen davada davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Asıl davada davalı-birleşen davada davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; bilirkişi raporu dayanak alınarak yapılan itirazlarının değerlendirilmediğini, müvekkili şirketin davaya konu faydalı modeli ile Amerikan patentinin kullanım amaçlarının farklı olup ilgili patentin çit inşaatında kullanılan bir yapılanmaya ilişkin olduğunu, bahsedilen patentte yatay ve dikey kirişlerin birbiri ile bağlantısını sağlayan herhangi bir kaplama elamanı olmayan bir çit yapılmasını ifade edildiğini, müvekkiline ait faydalı modelin bir çit yapılanması olmadığını belirterek kararın kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı, mahkemece benimsenen bilirkişi raporunun ayrıntılı, denetime elverişli, hüküm kurmaya yeterli ve dosya kapsamı ile uyumlu olduğu, hükümsüzlüğü istenen faydalı modelin dosyaya sunulan delillere göre ayrı ayrı incelemesinin yapılarak yenilik unsuru taşımadığının tespit edildiği gerekçesiyle asıl davada davalı-birleşen davada davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl davada davalı-birleşen davada davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Asıl davada davalı-birleşen davada davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; hükme esas alınan bilirkişi raporuna yapılan itirazların değerlendirilmediğini, müvekkiline ait faydalı modelin mukayese buluşlar karşısında yeniliğini koruduğunu, dosyaya sunulan uzman görüşünün değerlendirmeye alınmadığını, Avrupa Patent Ofisi'ne yapılan değişiklik istemleri buluşun kapsamını etkilemediğinden bu sürecin bekletici mesele yapılması gerektiğini, karşı tarafın faydalı modele tecavüz olgusunun da irdelenmediğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, asıl dava konusu faydalı modelin yeni olup olmadığı, yeni olması durumunda birleşen dava davalısının ürettiği ürünlerin asıl dava konusu faydalı model kapsamında olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 551 sayılı KHK'nın 10 uncu, 154 üncü ve 156 ncı maddeleri.

3. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun geçici 1 inci maddesi.

3. Değerlendirme

1. Asıl dava faydalı modelin hükümsüzlüğü, birleşen dava ise faydalı modele tecavüz ve haksız rekabetin tespiti, men'i ve ref'i ile maddi ve manevi tazminat davasıdır.

551 sayılı KHK'nın 154 üncü maddesinde belirtildiği üzere, bu KHK'nın 156 ncı maddesi hükmüne göre yeni olan ve 10 uncu madde anlamında sanayiye uygulanabilen buluşlar, faydalı model belgesi verilerek korunur.

KHK'nın 10 uncu maddesi "Buluş, tarım dahil sanayinin herhangi bir dalında üretilebilir veya kullanılabilir nitelikte ise, sanayiye uygulanabilir olduğu kabuledilir.", 156 ıncı maddesi ise "

Faydalımodel belgesi başvurusuna konu olan buluş başvuru tarihinden önce, Türkiye içinde veya dünyada herkesin ulaşabileceği şekilde yazılı olarak veya bir başka yolla açıklanmış veya yöresel veya ülke çapında kullanılmış ise, yeni değildir. Faydalı model belgesi başvurusu sahibi veya selefleri tarafından başvuru tarihinden veya var ise rüçhan hakkı tarihinden, onikiay önceki tarihten itibaren yayınlama veya bir başka yolla yapılan açıklama veya kullanma, başvuru konusu buluşun yeniliğini ortadan kaldırmaz. Faydalı model belgesi başvurusu tarihinden önce, Türkiye'de yapılmış olan patent veya faydalı model belgesi başvuruları, faydalı model belgesi başvurusu tarihinden sonra yayınlanmış olsalar dahi, başvuru konusu buluşun yeniliğini ortadan kaldırır.

" hükümlerini haizdir. Yenilik ve sanayiye uygulanabilirlik hususunda yukarıdaki mevzuat uyarınca uzman kişilerden denetime elverişli rapor alınıp varılacak sonuca göre hüküm kurulması gerekir. Hal böyle olmakla, İlk Derece Mahkemesince biri makine mühendisi biri marka patent vekili olmak üzere iki kişilik bilirkişi heyetinden alınan rapora istinaden hüküm kurulmuş ise de verilen kararda asıl dava davalısının rapora itirazlarının değerlendirilmediği gibi bilirkişi raporu da karar vermek için yeterli değildir; ayrıca dosyaya istinaf aşamasında sunulan uzman görüşündeki açıklamalar ile hükme esas alınan dosyada mevcut rapor çelişkilidir. Zira kıyasa konu buluşlardaki malzemelerin kullanım amaçları ve yapısal bileşenlerin birbirlerine denk düşüp düşmediği üzerinde durulmamıştır.

Bu durumda dosya kapsamındaki rapora yapılan itirazlar; dosya kapsamındaki uzman görüşleri, asıl davada davalı vekilince EPO nezdinde tescili alınan patent belgesi, bu belge üzerinde yapılan değişiklikler, asıl davalının EPO nezdindeki başvurusuna dava konusu faydalı model başvurusunun rüçhan hakkı olarak gösterilmesi hususları göz önünde bulundurularak makine mühendisi, kimya mühendisi, patent vekili ve sektör bilirkişisinden oluşturulacak yeni bir heyetten istem ve istemleri mülga 551 sayılı KHK m. 83 hükmü ile getirilen esaslar kapsamında yorumlayan kapsamda rapor alınıp tüm deliller birlikte değerlendirilerek varılacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ve değerlendirme ile karar verilmesi doğru olmamıştır.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

02.11.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.