Menfi tespit

11. Hukuk Dairesi         2023/284 E.  ,  2023/7058 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ Ticaret Mahkemesi

SAYISI 2022/72 Esas, 2022/927 Karar

HÜKÜM

Kısmen kabul

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen menfi tespit davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının alt yüklenicisi olduğu stadyum inşaatı için davalı şirket ile 02.05.2015 tarihli sözleşme imzalandığını, davalı taşeronun şantiye sahasına getireceği malzemelerin ödenmesini teminat altına almak üzere 1.365.000,00 TL değerinde teminat mektubu verildiğini, gelen malzeme karşılığı ödenen bedel kadar teminat mektubunun davalı tarafından ... bırakıldığını ancak ... malzemenin getirilmediğini belirterek, ... Bankası A.Ş. tarafından düzenlenen 63010000279 nolu 673.300,00 TL bedelli kesin teminat mektubunun davacıya ya da bankaya iadesine, 673.300,00 TL bedelli kesin teminat mektubundan dolayı borçlu olunmadığının tespitine ve teminat mektubunun hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacı ile imzalanan sözleşmenin Samsun’da 33.000 seyirci kapasiteli stadyumun ... çatısı ile bu inşaatla bağlantılı yürütülen AVM’nin ... çatı işlerinin yapılmasına ilişkin olduğunu, dava konusu teminat çekinin her iki sözleşmenin de teminatını oluşturduğunu, davalının teminat mektubunu iade yükümlülüğünün sadece 02.05.2015 tarihli sözleşme kapsamında tanzim olunan hakedişlerin ödenmesi ile doğmadığını, davalının muhtelif bakiye alacaklarını tahsil edemediğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 18.12.2019 tarihli ve 2019/315 E., 2019/1166 K. sayılı kararıyla; davacının davalı tarafa verdiği teminat mektubunun bir kısmıyla borçlu olmadığının tespitini talep ettiği, dava dilekçesinde arabuluculuğa başvurulduğuna dair beyan bulunmadığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun (6325 sayılı Kanun) 18/A maddesinin ikinci fıkrası doğrultusunda davacıya son tutanağın bir haftalık kesin sürede mahkemeye ibrazı için süre verilmesine gerek bulunmadığı, bu dava şartı eksikliğinin giderilmesinin mümkün olmadığı gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 19.03.2020 tarihli ve 2020/198 E., 2020/591 K. sayılı kararıyla; menfi tespit davalarının zorunlu arabuluculuk kapsamında olduğu, işbu davada davacının arabuluculuğa başvurmadan dava açtığının ... olduğu, yerel mahkemece verilen kararda isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 14.12.2021 tarih, 2020/5423 E., 2021/7114 K. sayılı kararıyla ticari nitelikteki menfi tespit davalarında dava açılmadan önce arabuluculuğa gidilmesinin zorunlu olmadığı ve arabulucuya gidilmiş olmasının bir dava şartı olmadığı hususu dikkate alınarak karar verilmesi gerekirken İlk Derece Mahkemesince bu hususlar gözetilmeden yazılı şekilde hüküm kurulmasının isabetsiz olduğu nazara alınmaksızın istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesinin doğru görülmediği gerekçesiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile toplanan deliller ve aldırılan bilirkişi raporuna göre, davacı ile davalı arasında 02.05.2015 tarihli Samsun 33000 seyirci kapasiteli stadyum inşaatı ... çatı yapılması işleri sözleşmesi imzalandığı, sözleşme kapsamında davalının şantiye mahallinde hazır etmesi gerekli malzeme bedellerinin ödenmesinin temini bakımından davacının davalıya ... Bankası Giresun Şubesine ait 15.12.2015 tarih 1.365.000,00 TL bedelli teminat mektubu verdiği, davalının bir kısım malzemeleri şantiye alanına getirmiş olması sebebiyle bu kısım karşılığı tutarın risk çıkışının yapıldığı, kalan 673.300,00 TL'lik kısım yönünden davalının inşaat sahasına malzeme getirmediği, sözleşme hükümlerine uymadığı, bu nedenle davacının teminat mektubunun bu kısmından dolayı borçlu olmadığının tespitini talep ettiği, 12.06.2022 tarihli bilirkişi raporuyla davalının incelenen defterlerinde davaya konu teminat mektubuyla ilgili herhangi bir kayıt bulunmadığı, davalı ile davacı arasında herhangi bir borç alacak ilişkisi kalmadığının tespit edildiği, 15.06.2022 tarihli bilirkişi raporuyla davacının incelenen defterlerinde dava konusu teminat mektubunun muhasebe kayıtlarına alınarak ...

hesaplarda takip edildiği 21.12.2015 tarihli yevmiye kaydıyla 691.700,00 TL'lik kısmının kaldırıldığına ilişkin kayıt bulunduğu, kalan 673.350,00 TL'lik kısmın hesaplarda devam ettiği, 31.12.2015 tarihi itibari ile davacının davalıdan 110.829,42 TL alacaklı olduğunun tespit edildiği, taraflar arasındaki 02.05.2015 tarihli "Samsun 33.000 seyirci kapasiteli stadyum inşaatı ... çatı yapılması işleri" başlıklı taşeron sözleşmesinin 23 üncü maddesinde ödemelerin düzenlendiği, maddenin "taşeron tarafından anahtar teslimi yapılacak işlerin ödenmesi" başlığı altında taşerona malzeme alımı için 1.365.000,00 TL tutarlı banka mektubu verileceğinin yazılı olduğu, taraflar arasındaki sözleşmenin geçerli olduğu dönemde davalı yüklenicinin getirdiği malzeme karşılığı teminat mektubunun 691.700,00 TL'lik kısmının yapılan ödeme sebebiyle teminat mektubundan mahsup edildiği geriye 673.300,00 TL kısmın kaldığı, her ne kadar dava dilekçesinde 679.300,00 TL talep edilmiş ise de bu hususun maddi hataya dayandığı, teminat mektubunun miktarı, ...

bırakılan kısım ve kalan kısım yönünden taraflar arasında uyuşmazlık bulunmadığı, taraflar arasındaki sözleşmenin feshedilmesi sonrası davalı ile dava dışı ... ... İnşaat Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. & Acarkent İnşaat Ticaret Ltd. Şti. iş ortaklığı arasında aynı işe yönelik hemen hemen aynı hükümler içeren 05.01.2016 tarihli sözleşmenin akdedildiği, bu sözleşmenin 23 üncü maddesinde taşerona malzeme alımı için 673.000,00 TL banka teminat mektubu verileceğinin hüküm altına alındığı, söz konusu teminat mektubunun davacı ile davalı arasında yapılan 02.05.2015 tarihli sözleşme kapsamında verilen 1.365.000,00 TL teminat mektubundan kalan kısım olduğu, ancak 05.01.2016 tarihinden sonra teminat mektubunun borçlusunun davacı değil dava dışı şirket olduğu, buna göre teminat mektubunun 673.000,00 TL'lik kısmıyla ilgili sorumluluğun dava dışı şirkete devredildiği, davacının bu hususta bir onayı, muvafakati bulunmadığından teminat mektubunun bu kısmıyla ilgili sorumluluğundan söz edilemeyeceği, davalının ticari defterlerindeki kayıtlara göre davalı yüklenici tarafından getirilen malzeme ve işçilik bedeline göre yapılan ödeme daha fazla olmakla dava konusu teminat mektubunun daha önce ...

bırakılan 691.700,00 TL'nin mahsubundan sonra kalan 673.300,00 TL'lik kısmın bedelsiz kaldığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, davacının ... Bankası A.Ş. Başakşehir Şubesine ait 63010000279 nolu 1.365.000,00 TL bedelli teminat mektubunun 673.300,00 TL'si ile borçlu olmadığının tespitine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; Mahkemece, dava dışı ... ... şirketi ile davalı şirket arasında görülmekte olan ticari alacak-borçların tahsili konulu Samsun Asliye Ticaret Mahkemesinin 2019/127 E. sayılı dosyada alınan 05.12.2019 tarihli bilirkişi raporuna dayanılarak davalı şirkete fazla ödeme yapıldığının tespit edilemeyeceğini, kesinleşmemiş, başka bir dosyadan alınan, taraflarca itiraz edilen bilirkişi raporunun gerekçeye dayanak yapılamayacağını, davacı tarafından işbu davada hükümsüzlüğünün tespiti istenilen ... Bankası tarafından davalı şirket lehine tanzim olunan 1.365.000,00 TL tutarlı teminat mektubunun, her iki sözleşmenin teminatını oluşturmak üzere verildiğini, yalnızca YMT İnşaat ile ilgili ticari defter dökümünü incelemenin yeterli olmadığını, Mahkemece ...

...- Acarkent Ortaklığı ile davalı arasındaki cari hesap ve kayıtların da incelenmesi gerektiğini, davacı ile davalı şirket arasında 02.05.2015 tarihli sözleşme sona erdirilip, dava dışı ... ... ile ... bir sözleşme imzalanırken, teminat mektubunun her hak edişe düşümü yapıldıktan sonra ... ... tarafından yenileneceği ve ... ...’ın bu ediminin davacı tarafından garanti altına alındığının taahhüt edildiğini, buna istinaden de davacı ile davalı arasındaki sözleşme sona ermesine rağmen işbu teminat mektubunun süresinin uzatıldığını, dava dışı banka tarafından davalı şirkete hitaben yazılmış bulunan 21.03.2016 ve 21.09.2016 tarihli vade uzatım mektuplarında, teminat mektubun süresinin önce 21.06.2016 tarihine kadar sonra 21.12.2016 tarihine kadar uzatıldığının bildirildiğini, daha önce de davaya konu teminat mektubunun iptali talebiyle Samsun Asliye Ticaret Mahkemesinin 2016/1009 E.

sayılı dosyasıyla dava dışı ... ... tarafından davalı aleyhine açılan davanın reddedilmesi üzerine kötüniyetli olarak davalının alacaklarının tahsil edilmesini engellemek için işbu davanın açıldığını, davacı ile davalı arasında 02.05.2015 tarihli sözleşme imzalandığı, daha sonra aynı iş için dava dışı ... ... ortaklığı ile davalı şirket arasında 05.01.2016 tarihinde ikinci bir sözleşme imzalandığı, davacı şirketin, davalı ile ... ... ortaklığı arasında imzalanan sözleşmede, işin başlangıcında verilen dava konusu teminat mektubu ile bağlı olduğu, 05.01.2016 tarihli sözleşmede davalı şirkete sözleşmede öngörülen 673.000,00 TL tutarında ... bir teminat mektubu verilmediğini, 15.06.2022 tarihli bilirkişi raporunda, davalıya ait 200.000,00 TL tutarlı teminat mektubunun davacı tarafından 23.12.2016 tarihinde bozdurularak alınan avansa kaydedildiğinin tespit edildiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, teminat mektubundan dolayı borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 ... maddeleri.

3. Değerlendirme

1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 ... maddesinde yer ... sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davalı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden ilgiliye yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

05.12.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.