YİDK kararının iptali | Marka hükümsüzlüğü

… a tescile engelinin bulunmadığı, karşı davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle, davacı-karşı davalı vekilinin asıl davaya yönelik «istinaf başvurusunun reddine», karşı davaya yönelik istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile, ilk derece mahkeme kararının kaldırılmasına, davacı markasının 43. sınıfta lokantacılık hizmet sınıfında hükümsüzlüğüne karar verilmekle, markaya tecavüz ve «haksız rekabete» ilişkin asıl davanın reddine, karşı davanın kısmen kabul ve kısmen reddine karar verilmiştir.

Asıl dava; «marka hakkına tecavüzün» tespiti, önlenmesi, durdurulması, maddi ve manevi tazminat; karşı dava ise; markanın hükümsüzlüğü istemlerine ilişkindir.

Bununla birlikte bir markanın tanımlayıcı niteliği olup olmadığı da marka başvurusuna konu hizmetler yönünden «ortalama tüketici» kitlesinin genel özellikleri ve bakış açısı dikkate alınarak belirlenmelidir.

… arar verilmiş ise de Mahkemece öncelikle ek bilirkişi raporu almak suretiyle, markanın köken olarak dayandığı coğrafi bölgeden bağımsız olarak, ülkemiz içerisindeki «ortalama tüketici» kitlesinin genelinin Türkçe'de bilinen bir anlamı olmayan ve yabancı kökenli bir sözcük olduğu anlaşılan “HADRAMOUT” ibaresini bir restoran veya kafe tarzı hizmet …

… irket vekili cevap dilekçesinde; 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun (6769 sayılı Kanun) 4 üncü maddesi uyarınca coğrafi kaynak belirten işaret ve adlandırmaların «ayırt ediciliğinin» bulunmadığını, "Yemen Kahvesi" şeklindeki ibarenin de bu kapsamda bulunduğunu, davacı markasının asıl unsurunun “Tahsin Ağa”, müvekkilinin markasının asıl unsurunu …

… rt edici vasfı bulunmayan "YEMEN KAHVESİ" ibaresi olduğunu, Yemen'in başta "mocha" türü olmak üzere kahveyle meşhur bir yer olduğunu, kaldı ki "kahve" ibaresinin de «uyuşmazlık konusu» emtia bakımından «ayırt ediciliğinin» olmadığını, bu nedenle tarafların markaları arasında benzerlik bulunmadığını ileri sürerek, yerel mahkemenin kararının «istinaf incelemesi» yapılarak kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

… tarihinde tescil edildiği, 556 sayılı Markaların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 40. maddesi gereğince 03/09/2015 tarihinden itibaren on yıl müddetle «yenilendiği», Tescili 29/11/2016 tarihinde sicile kayıt edilen markanın, 30/01/2017 tarih ve 445 sayılı Resmi Marka Gazetesinde yayınlandığı, Marka hukuku açısından tecavüzün söz konusu olabilmesi için; tescilli marka ile «üçüncü kişi» tarafından kullanılan işaret arasında ve tescilli markanın kapsamında yer alan mallar ve hizmetlerle işaretinin üzerinde kullanıldığı mallar ve hizmetler arasında aynılık, ayırt edilemeyecek derece benzerlik veya ilişkilendirme ihtimali de «dahil» olmak üzere karıştırma ihtimali yaratacak derecede benzerliğin bulunmasının gerektiği, taraflara ait markalar dikkate alındığında, mal hizmet aynılığı benzerliğinin bulunduğu, bununla birlikte davacının tescilli markasının sadece "HARPUT DİBEK KAHVESİ" "HARPUT DİBEK" kelimelerinden oluştuğu, davalının markasının ise şekille birlikte "HARPUT KÜRSÜBAŞI", "HARPUT KÜRSÜBAŞI ÇEDENE KAHVESİ", "KÜRSÜBAŞI" ibarelerinden oluştuğu, kelime unsurlarının harf karakteri ve yazılış biçimi, figür unsuru dikkate alındığında markalar arasında ayniyet/benzerlik ya da karıştırılma ihtimalinin doğmayacağı, davacının markasının "HARPUT, DİBEK" kelimelerinden oluştuğu, HARPUT'un bir coğrafi yer adı olduğu, 6769 sayılı Kanun'un 5/1-ç maddesi gereğince "ticaret alanında cins, çeşit, vasıf, kalite, miktar, amaç, değer, coğrafi kaynak belirten veya malların üretildiği, hizmetlerin sunulduğu zamanı gösteren veya malların ya da hizmetlerin diğer özelliklerini belirten işaret veya adlandırmaları «münhasıran» yada esas unsur olarak içeren işaretlerin marka olarak tescil edilemeyeceği" hükmünün yer aldığı, Harput ibaresinin Elazığ'ın eski adı olarak bilindiği ve halen Elazığ'a bağlı bir mahalle olduğu, çok eski bir «yerleşim yeri» olduğu, bu haliyle söz konusu ibarenin «ayırt edicilik» unsurunu taşımadığı, ayrıca böyle bir ibarenin bir kişinin tekeline bırakılamayacağı, DİBEK ibaresinin de; yine tanımlayıcı bir ifade olup, ayırt edilecek bir nitelik olmadığı, kahvenin bir yapılış şekli olduğu, tanımlayıcı bir mahiyette bulunduğu, asli unsur veya yan unsur olarak değerlendirilemeyeceği, tanımlayıcı nitelikteki böyle bir ibarenin de marka olarak tekele konu edilemeyeceği, taraflardan davacının markasının otuzuncu sınıfta kayıtlı " Harput Dibek Kahvesi", davalının markasının ise otuzuncu sınıfta kayıtlı "Harput Kürsübaşı Çedene Kahvesi ve Harput Kürsübaşı Dibek Kahvesi" olarak kayıtlı olduğu, Harput ve Dibek kelimelerinin yerleşim yeri ve ürünün yapılış şeklini gösteren ibareler oldukları, marka olarak değerlendirilemeyecekleri ve bir kişinin kullanımına tahsis edilmeyecekleri, bu hususlar dikkate alındığında «marka hakkına tecavüzden» söz edilemeyeceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Karara karşı, davacı vekili tarafından «istinaf yoluna başvurulmuştur».

Bölge Adliye Mahkemesince mahkemenin hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı, "Harput" ve "Dibek" ibarelerinin dava konusu tescilli markada yer almasının davacının kullanım tekeline verilmesi olarak değerlendirilemeyeceği, ayrıca söz konusu ibarelerin davacının kullanımı ile «ayırt edicilik» kazanmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

… tarihinde tescil edildiği, 556 sayılı Markaların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 40. maddesi gereğince 03/09/2015 tarihinden itibaren on yıl müddetle «yenilendiği», Tescili 29/11/2016 tarihinde sicile kayıt edilen markanın, 30/01/2017 tarih ve 445 sayılı Resmi Marka Gazetesinde yayınlandığı, Marka hukuku açısından tecavüzün söz konusu olabilmesi için; tescilli marka ile «üçüncü kişi» tarafından kullanılan işaret arasında ve tescilli markanın kapsamında yer alan mallar ve hizmetlerle işaretinin üzerinde kullanıldığı mallar ve hizmetler arasında aynılık, ayırt edilemeyecek derece benzerlik veya ilişkilendirme ihtimali de «dahil» olmak üzere karıştırma ihtimali yaratacak derecede benzerliğin bulunmasının gerektiği, taraflara ait markalar dikkate alındığında, mal hizmet aynılığı benzerliğinin bulunduğu, bununla birlikte davacının tescilli markasının sadece "HARPUT DİBEK KAHVESİ" "HARPUT DİBEK" kelimelerinden oluştuğu, davalının markasının ise şekille birlikte "HARPUT KÜRSÜBAŞI", "HARPUT KÜRSÜBAŞI ÇEDENE KAHVESİ", "KÜRSÜBAŞI" ibarelerinden oluştuğu, kelime unsurlarının harf karakteri ve yazılış biçimi, figür unsuru dikkate alındığında markalar arasında ayniyet/benzerlik ya da karıştırılma ihtimalinin doğmayacağı, davacının markasının "HARPUT, DİBEK" kelimelerinden oluştuğu, HARPUT'un bir coğrafi yer adı olduğu, 6769 sayılı Kanun'un 5/1-ç maddesi gereğince "ticaret alanında cins, çeşit, vasıf, kalite, miktar, amaç, değer, coğrafi kaynak belirten veya malların üretildiği, hizmetlerin sunulduğu zamanı gösteren veya malların ya da hizmetlerin diğer özelliklerini belirten işaret veya adlandırmaları «münhasıran» yada esas unsur olarak içeren işaretlerin marka olarak tescil edilemeyeceği" hükmünün yer aldığı, Harput ibaresinin Elazığ'ın eski adı olarak bilindiği ve halen Elazığ'a bağlı bir mahalle olduğu, çok eski bir «yerleşim yeri» olduğu, bu haliyle söz konusu ibarenin «ayırt edicilik» unsurunu taşımadığı, ayrıca böyle bir ibarenin bir kişinin tekeline bırakılamayacağı, DİBEK ibaresinin de; yine tanımlayıcı bir ifade olup, ayırt edilecek bir nitelik olmadığı, kahvenin bir yapılış şekli olduğu, tanımlayıcı bir mahiyette bulunduğu, asli unsur veya yan unsur olarak değerlendirilemeyeceği, tanımlayıcı nitelikteki böyle bir ibarenin de marka olarak tekele konu edilemeyeceği, taraflardan davacının markasının otuzuncu sınıfta kayıtlı " Harput Dibek Kahvesi", davalının markasının ise otuzuncu sınıfta kayıtlı "Harput Kürsübaşı Çedene Kahvesi ve Harput Kürsübaşı Dibek Kahvesi" olarak kayıtlı olduğu, Harput ve Dibek kelimelerinin yerleşim yeri ve ürünün yapılış şeklini gösteren ibareler oldukları, marka olarak değerlendirilemeyecekleri ve bir kişinin kullanımına tahsis edilmeyecekleri, bu hususlar dikkate alındığında «marka hakkına tecavüzden» söz edilemeyeceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Dava, «marka hakkına tecavüzün» tespiti, meni; maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkin olup, mahkemece yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmiş, Bölge Adliye Mahkesince de davacı istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Dosya içerisinde bulunan tespit raporu sadece somut olayın tespitine ilişkin olup, soruşturma dosyasında ise davacı vekilinin davalının kullanımına ilişkin olduğunu belirtip dilekçe ekinde «ibraz» ettiği görseller bulunmaktadır.

… larına tecavüz oluşturup oluşturmadığının belirlenmesi hususunda alanında uzman bilirkişi kurulu oluşturularak rapor alınıp sonucuna göre karar verilmesi gerekirken «eksik inceleme» ve uygun olmayan gerekçeyle karar verilmesi doğru olmamış bozmayı gerektirmiştir.

… isinin, taşıma senedinde emrine düzenlendiği belirtilen Yemen Bankası'nın haber verilecek olarak belirtilen alıcı firmadan mal bedelini tahsil edip, belgeyi alıcıya «ciro» etmesi veya «teslim» emri, «ordino» veya serbest bırakma yazısı vermesi sonrasında, davalının bu belgeleri görüp, malı teslim etmesi gerekirken, «ihbar» tarafı olan firmaya malı bu belgeleri aramadan teslim etmekle kusurlu olduğu, Yemen Ofisine davalının bu yönde yazılı uyarıda da bulunduğu, davacının mülkiyeti kaybettiği, mal bedelini tahsil edemediği ve zarara uğradığı, zararın kesinleştiği, eşyanın gerçekte teslim almaya yetkili olan banka yerine, ihbar firmasına teslim ile Varşova Konvansiyonu'nun 26/1 koşullarının davalı aleyhine oluştuğu, «sınırlı sorumluluk» kuralının kusurlu teslimde uygulanamayacağı, diğer davalının taşıma senedinde «acente» sıfatıyla imzası bulunduğu ve kusurlu teslimle bir ilgisinin de bulunmadığı, «kur farkının» istenemeyeceği, mal bedelinin likit olduğu gerekçesiyle, davanın davalılardan THY bakımından kısmen kabulüne («icra inkar tazminatı» yönünden oyçokluğu ile) ile karar verilmiştir.

4 sayılı Montreal Protokolü ile değiştirilen Varşova Antlaşmasının 24/2 nci maddesinde yük taşımasında hukuki dayanağı ne olursa olsun tazminat davasında «taşıyıcının» bu konvansiyonun şartlarına ve «sorumluluk sınırlamasına» tabi olduğu açıkça düzenlendiğinden, aynı konvansiyonun 22/6 maddesinde yük taşıması ile ilgili yazılı sorumluluk sınırlamasının somut olaya uygulanması, karar tarihine en yakın SDR kuruna göre «sorumluluk sınırın» belirlenmesi, emtianın değerinden daha düşük olarak talep edilen meblağın takip tarihindeki TL karşılığına göre belirlenmesi gereken gerek zarar ile bunun karşılaştırılması, «gerçek zarar» sorumluluk sınırının altında ise ona, şayet üzerinde ise sorumluluk sınırına hükmedilmesi gerekirken, kusurlu «teslimde» «sınırlı sorumluluk» kuralının uygulanamayacağı, bu hali konvansiyonun düzenlenmediği gerekçesiyle yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmamıştır.

Diğer yandan, dava tazminat istemine ilişkin olup, «gerçek zararın» belirlenmesi ve «sınırlı sorumluluk» miktarından aşağıda kalırsa ona hükmedilmesi gerekeceğinden, dava konusu tazminat alacağının önceden belirlenebilirlik, hesap edilebilirlik ve bilinebilirlik niteliğinin bulunmadığı gözetilerek, mahkemece «icra inkar tazminatı» isteminin reddi gerekirken, mal bedelinin likit olduğu gerekçesiyle icra inkar tazminatına hükmedilmesi de hatalı olmuştur.