Yabancı mahkeme kararının tanınması ve tenfizi

11. Hukuk Dairesi         2023/793 E.  ,  2023/3468 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi

SAYISI 2022/1340 Esas, 2022/1156 Karar

HÜKÜM

Ret

İLK DERECE MAHKEMESİ Konya 2. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI 2017/230 E., 2017/419 K.

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen yabancı mahkeme kararının tanınması ve tenfizi davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince verilen direnme kararı üzerine Yargıtay Hukuk Genel Kurulu tarafından direnme kararının bozulmasına karar verilmiş ve bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; Almanya Biefeld Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 11.11.2013 tarihli ve 07 0 40/06 sayılı kararının tanınması ve tenfizine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı şirket vekili cevap dilekçesinde; tenfiz şartlarının bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 18.07.2017 tarihli ve 2017/230 E., 2017/419 K. sayılı kararıyla davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 01.02.2018 tarihli ve 2017/972 E., 2018/106 K. sayılı kararıyla yabancı mahkeme kararının usulüne uygun olarak kesinleştiği gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Birinci Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı şirket vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 16.01.2019 tarihli ve 2018/1753 E., 2019/382 K. sayılı kararıyla davalı tarafın yabancı mahkeme kararına yaptığı itirazın süreden reddedildiği, bu durumda işin esasına girilerek itirazın reddedildiğine ve davalı tarafın savunma hakkının kısıtlanmadığına yönelik gerekçenin yerinde olmadığına işaret edilerek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Bölge Adliye Mahkemesinin 17.06.2019 tarihli ve 2019/556 E., 2019/769 Karar sayılı kararıyla İlk Derece Mahkemesinin davanın reddine dair verdiği kararın hukuka uygun olduğu, Dairemiz bozma ilamının da bu doğrultuda olduğu gerekçesiyle davacı tarafın istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı

Dairemizin 17.02.2020 tarihli ve 2019/3652 E., 2020/1561 K. sayılı kararıyla yargılama aşamasında yürürlüğe giren 7194 sayılı Dijital Hizmet Vergisi ile Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un (7194 sayılı Kanun) 41 inci maddesinin değerlendirilmesi gerektiğine işaret edilerek mahkeme kararı bozulmuştur.

D. Direnme Kararı

Bölge Adliye Mahkemesinin 12.10.2020 tarihli ve 2020/597 E., 2020/979 Karar sayılı kararıyla 7194 sayılı Kanun'un 41 inci maddesinin yabancı mahkeme kararının tenfizine engel olmadığı, İlk Derece Mahkemesince davacının savunma hakkı kısıtlandığı gerekçesiyle dava reddedilmiş olduğundan bu gerekçeyi yerinde bulan bozma ilamından sonra Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine dair karar verilmesinin usule uygun olduğu gerekçesiyle 17.06.2019 tarihli kararda direnilmesine karar verilmiştir.

E. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Bozma Kararı

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 22.06.2022 tarihli ve 2021/11-334 E., 2022/1021 K. sayılı kararıyla Bölge Adliye Mahkemesince İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak hüküm mahkemesi sıfatıyla yeniden esas hakkında hüküm kurulmakla İlk Derece Mahkemesi kararı hukukî varlığını kaybettiği, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından Özel Daire bozma kararına uyulmakla yapılan yargılamanın ilk derece mahkemesi kararının istinaf incelemesi mahiyetinde olmadığı, bu itibarla Özel Daire bozma ilamına uyan Bölge Adliye Mahkemesince uyulan bozma kararı doğrultusunda uyuşmazlığı sona erdirecek, infaza elverişli hüküm kurulması gerekirken, hayatiyetini kaybetmiş ilk derece mahkemesi kararı ile ilgili istinaf incelemesi yapılarak istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu gerekçesiyle direnme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

F. Bölge Adliye Mahkemesince Hukuk Genel Kurulu Bozma Kararına Uyularak Verilen Karar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla yabancı mahkeme kararının davalı tarafa usulüne uygun tebliğ edilmediği, karara yapılan itirazın süreden reddedilerek davalı tarafın savunma hakkının kısıtlandığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; yabancı mahkeme kararının usulüne uygun olarak kesinleştiğini, tenfiz şartlarının bulunduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, yabancı mahkeme kararının tanınması ve tenfizi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1.5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un 54 üncü ve devamı maddeleri.

2. 7194 sayılı Kanun'un 41 inci maddesi.

3. Değerlendirme

1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderlerinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

05.06.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.