Yeni kurulan asliye ticaret mahkemesine görevsizlik kararıyla gönderme yasağı
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2022/1902 E. 2022/1370 K. · · İlk derece: TEKİRDAĞ ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
Alacakistinaf başvurusunun esastan reddiKesin
★ EmsalGörev ve yetkiDava şartı (hukuki yarar / ehliyet / kesin hüküm)
Gerekçe özeti
Bir davanın açıldığı tarihte görevli olan mahkeme, dava sırasında o konuda görevli yeni bir özel mahkeme (örneğin asliye ticaret mahkemesi) kurulup faaliyete geçse bile, kanunda açık bir geçiş hükmü bulunmadıkça görevsizlik kararı vererek dosyayı yeni kurulan mahkemeye gönderemez; davanın açıldığı andaki görev durumu esas alınarak yargılamaya aynı mahkemece devam edilmesi gerekir. Yargı çevresi belirlemesine ilişkin idari nitelikteki kararlar (örn. HSK kararı), ancak yürürlüğe girdiği tarihten sonra açılacak davalar için uygulanabilir; geriye etkili biçimde derdest dosyaların devrine dayanak yapılamaz.
Ele alınan sorunlar
Derdest davanın yeni kurulan asliye ticaret mahkemesine görevsizlik/gönderme kararıyla devredilip devredilemeyeceği → ret
İddia: Davalı vekili, özel mahkemenin (asliye ticaret mahkemesi) yargılama sırasında kurulup faaliyete geçmesi halinde, davaya asliye hukuk mahkemesi sıfatıyla bakan mahkemenin gönderme kararı vererek dosyayı yeni kurulan mahkemeye devretmesi gerektiğini, bu nedenle dosyanın görevli Tekirdağ Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.
Gerekçe: HMK m.1/1 uyarınca mahkemelerin görevi ancak kanunla düzenlenir. Davanın açılması anında görevli ve yetkili mahkeme belirli hale gelir ve bu ilkeye göre sonradan ortaya çıkan değişiklikler görevi ve yetkiyi etkilemez; kanun değişikliklerinde dahi ayrı ve açık bir geçiş hükmü bulunmadıkça mahkemeler görevsizlik kararı vererek ellerinde derdest bulunan dosyaları yeni kurulan görevli mahkemeye gönderemez, bunlara bakıp sonuçlandırmak zorundadır. HSK'nın dayanak kararı 1.9.2021 tarihinden itibaren uygulanmak üzere verilmiş olup ancak bu tarihten sonra açılacak davalara ilişkin olarak uygulanabilir. Geçiş hükmü niteliğinde kanuni bir düzenleme olmaksızın, yargı çevresi belirlemeye ilişkin bir karar dayanak gösterilerek dava dosyasının asliye ticaret mahkemesine gönderilmesi doğru değildir. Bu nedenle Tekirdağ Asliye Ticaret Mahkemesi'nin görevsizlik kararı yerindedir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi ile 5. Hukuk Dairesi'nin içtihat aykırılığının giderilmesine ilişkin bağlayıcı kararlarında da, davanın açıldığı tarih itibariyle görevli olan asliye hukuk mahkemelerinin, derdest dava dosyalarını yeni kurulan veya yetki çevresi genişletilen ticaret mahkemelerine devir ya da görevsizlik kararı vererek göndermeden yargılamalarını sürdürmesi gerektiğine kesin olarak karar verilmiştir.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
Yeni kurulan veya yargı çevresi genişletilen asliye ticaret mahkemelerine, derdest davaların görevsizlik/gönderme kararıyla devredilemeyeceğine; davanın açıldığı tarihteki görevli mahkemenin yargılamaya devam etmesi gerektiğine ilişkin, Yargıtay içtihadı birleştirme kararlarına dayanan bir uygulamayı yansıtması nedeniyle bölgesel olarak ikna edici bir emsal niteliği taşımaktadır.
Usul tespitleri
- Görevli mahkeme
- Derdest bir davada, dava açıldığı tarihte görevli olan asliye hukuk/mevcut mahkeme, dava sırasında o konuda görevli yeni bir asliye ticaret mahkemesi kurulup faaliyete geçse bile, kanunda açık bir geçiş hükmü bulunmadıkça görevsizlik kararı vererek dosyayı yeni kurulan mahkemeye gönderemez; davanın açıldığı tarihteki görevli mahkeme yargılamaya devam etmelidir.
- Dava şartı
- görev
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
görev↗ dava şartı↗ görevsizlik kararı↗ geçiş hükmü↗ yargı çevresi belirlemesi↗ içtihadı birleştirme kararı↗ asliye ticaret mahkemesi↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2022/1902
KARAR NO 2022/1370
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ TEKİRDAĞ ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 04/07/2022
NUMARASI 2021/695 Esas - 2022/914 Karar
DAVA
Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan Semenin Tenzili)
İSTİNAF KARAR TARİHİ 07/10/2022
Görevsizliğe ilişkin kararın davalı vekili tarafından istinafı üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
Çorlu 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 28/09/2021 tarih, 2020/111 Esas, 2021/268 Karar sayılı kararı ile "Kapsamı itibariyle TTK m.4 uyarınca asliye ticaret mahkemelerinin görevi dahilinde bulunan işbu dava dosyasına ilişkin yargılama, dava tarihinde müstakil bir asliye ticaret mahkemesi bulunmaması sebebiyle asliye ticaret mahkemesi sıfatıyla yürütülmekte iken, HSK tarafından alınan 07/07/2021 tarih ve 608 numaralı karar ile Tekirdağ Asliye Ticaret Mahkemesi'nin yargı çevresi Tekirdağ ili mülki sınırları olarak belirlenmiş, akabinde Tekirdağ Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 01/09/2021 tarihinden itibaren faaliyete geçirilmesi kararlaştırıldığı, kökleşmiş Yargıtay içtihatları ile ; bu gibi hallerde yargılama devam ederken görevli özel mahkemenin kurularak faaliyete geçmesi hallerinde, asliye hukuk mahkemesince ilgili dava dosyaları hakkında gönderme kararı verilerek dosyaların yeni kurulan ilgili mahkemeye devri gerektiğini ,gönderme kararının nihai bir karar olduğunu , Yargıtay 11.
HD'nin 29/03/2017 tarih 2015/14317 esas 2017/1917 karar sayılı ilamında da vurgulandığı üzere kesin kararlardan olduğundan dava dosyasının Tekirdağ Asliye Ticaret Mahkemesine devrine kesin olarak karar verilmiştir. Tekirdağ Asliye Ticaret Mahkemesi ise ; Bölge Adliye Mahkemeleri arasında çıkan içtihat aykırılığı giderilmesi için uyuşmazlık konularının çözümü amacıyla dosyaların Yargıtay 5. Hukuk Dairesi ve Yargıtay 11. Hukuk Dairesine gönderildiği ,Yargıtay 5. HD ile Yargıtay 11 HD nin içtihadı birleştirme kararlarında , ilçe Asliye Hukuk Mahkemelerinde ticaret mahkemesi sıfatıyla görülen derdest dosyaların yeni kurulan veya yetki çevresi genişletilen asliye ticaret mahkemelerine gönderilmemesi gerektiğinin içtihad edildiğini ,yeni kurulan asliye ticaret mahkemesinin faaliyete geçmesinden önce açılan ve gönderme kararı ile gönderilen dosyaların açıldığı mahkemece çözümlenmesi gerektiği, anlaşılmakla , 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114/1-c ve 115/2 maddeleri gereğince görev dava şartı eksikliği nedeniyle davanın usulden reddine ,görevli mahkemenin Çorlu 2.
Asliye Hukuk Mahkemesi olduğuna karar kesinleştiğinde dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.
İSTİNAF NEDENLERİ
Davalı vekili; özel bir mahkemenin görev alanında kalmasına ragmen görüldügü yerde bu özel mahkemenin kurulmamıs olması sebebiyle asliye hukuk mahkemelerince yargılamaları yürütülen dava dosyalarında yargılama devam ederken görevli özel mahkemenin kurulmus ve faaliyete geçmis olması hallerinde, asliye hukuk mahkemesince ilgili dava dosyaları hakkında gönderme kararı verilerek dosyaların yeni kurulan ilgili mahkemeye devredilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını,dosyanın görevli bulunan Tekirdağ Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE
Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun yargı çevresi belirlemesine ilişkin 7.7.2021 gün ve 608 sayılı kararı ile bir kısım yargı alanlarında asliye ticaret mahkemeleri kurularak 1.9.2021 tarihinde faaliyete geçirilmesine karar verilmiş,çmahkemece 5.3.2020 tarihinde açılan eldeki dava dosyası ticari dava olduğundan bahisle görevsizlik kararı verilerek Tekirdağ Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir. HMK'nun 1(1)'inci maddesi" mahkemelerin görevi ancak kanun ile düzenlenir."hükmünü haizdir. Dava açılmasının maddi hukuk ve yargılama hukuku bakımından birtakım sonuçları vardır. Davanın açılmasının en önemli sonuçlarından biri davanın açılması anında görevli ve yetkili olan mahkemenin artık belirli hale gelmesidir.Bu ilkeye göre sonradan ortaya çıkan değişiklikler görevi ve yetkiyi etkilemez.
Ancak kanun değişikliklerinde dahi ayrı ve açık bir geçiş hükmü yoksa mahkemeler görevsizlik kararı vererek ellerinde derdest bulunan dosyaları yeni kurulan görevli mahkemeye gönderemezler; bunlara bakıp sonuçlandırmak zorundadırlar. Ancak HSK nun dayanak kararı 1.9.2021 tarihinden itibaren uygulanmak üzere verilmiş olup ,ancak 1.9.2021 tarihinden sonra açılacak davalara ilişkin olmak üzere uygulanacaktır. Geçiş hükmü niteliğinde kanuni bir düzenleme olmaksızın ,yargı çevresi belirlemeye ilişkin karar dayanak gösterilerek dava dosyasının asliye ticaret mahkemesine gönderilmesi kararı doğru olmadığından ,Tekirdağ Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından verilen karşı görevsizlik kararı yerindedir.
Yargıtay 11 HD nin 2022/509 esas 2410 karar sayılı ,25.3.2022 tarihli ,5 HD nin 2022/1073 esas -2686 karar sayılı 21.2.2022 tarihli içtihad aykırılığının giderilmesine ilişkin bağlayıcı kararları ile de " davanın açıldığı tarih itibariyle görevli olan asliye hukuk mahkemelerinin, derdest dava dosyalarını yeni kurulan veya yetki çevresi genişletilen ticaret mahkemelerine devir ya da görevsizlik kararı vererek göndermeden yargılamasını yapması gerektiğine, uyuşmazlığın bu şekilde giderilmesine" kesin olarak karar verildiğinden davalı vekilinin istinaf nedeni yerinde görülmediğinden istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. Açıklanan nedenlerle, mahkemece verilen kararda bir isabetsizlik bulunmadığından, davalı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Peşin harcın karar harcına mahsubuna başkaca harç alınmasına yer olmadığına, İstinaf yoluna başvuran davalı tarafından yapılan giderlerin kendi üzerinde bırakılmasına, davacı tarafından yapılan 49,05-TL istinaf yargı giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 353(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 07/10/2022
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/94288 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi