Alt navlun sözleşmesi

11. Hukuk Dairesi         2022/1782 E.  ,  2023/4338 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ Ticaret Mahkemesi

SAYISI 2021/1025 Esas, 2021/1029 Karar

HÜKÜM

Saklanmasına

SAYISI 2021/İHK-44073

Taraflar arasındaki sigorta tahkim yargılaması sonunda, Sigorta Tahkim Komisyonu İtiraz Hakem Heyetince itirazın reddine karar verilmiştir.

İtiraz Hakem Heyeti kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikler yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkil firmanın 14.09.2020 tarihinde Petkim firması Aliağa tesislerinden Romanya'daki tesislere taşınmak ve ihraç edilmek üzere Petkim Petrokimya Holding A.Ş.'ye ait Mono Eliten Glikollerin ... plakalı tankere 23.960 kg, ...plakalı tankere de 23.940 kg olmak üzere yüklendiğini, çekiciye bağlı her iki tankerin 18.09.2020 tarihinde teslimat adreslerine ulaştığını, 21.09.2020 tarihinde kimyevi maddelerin tahliyesinden önce yapılan kontrolde ürünlerde renk değişikliğinin tespit edilmesi nedeniyle her iki araçta bulunan kimyevi maddelerin teslim alınmadığını, ... plakalı tankerin 28.09.2020 tarih, ...plakalı tankerinde 30.09.2020 tarihinde İzmir'e geri döndüğünü, kimyevi maddeler üzerinde yapılan analiz neticesinde taşınan Mono Eliten Glikollerin kontamine olduğunun tespit edildiğini, daha önce taşınan ürünlerin yeterli temizliğinin yapılmaması nedeniyle Mono Eliten Glokolün bu tankerlerde kalan kimyasal kalıntılar ile tepkimeye girdiği ve renk değiştirerek kontamine olduğunu, meydana gelen zararın müvekkil firmanın sigortalı ve sigorta ettiren sıfatı ile yer aldığı 14.08.2020 başlangıç tarihli Freight Forwarder Sorumluluk Sigortası Poliçesi kapsamında giderilmesi amacıyla sigorta şirketine ihbarda bulunulduğunu, sigorta şirketi tarafından yapılan 21.04.2021 tarihli eksper raporunda ...

plakalı tankerin taşıdığı yük için yük bedelinin 16.502,98 euro olduğunu, 11.798,52 euro sovtaj tenzilinden sonra hasar bakiyesinin 4.704,46 euro olduğunu, ancak hiç bir hukuki geçerliliği olmayacak şekilde alt yüklenici klozuna yer verilerek muafiyetin iki katına çıkarılması nedeniyle 2.704,46 euro olarak hasar bedelinin belirlendiğini, ...plakalı tankerin taşıdığı yük için ise, yük bedelinin 17.388,17 euro olduğunu, 9.842,16 euro sovtaj tenzilinden sonra 7.546,01 euro hasar bakiyesini olduğunu, bunda da aynı şeklide hukuki geçerliliği olmayan alt yüklenici klozuna yer verilmek süretiyle muafiyet iki katına çıkartılarak bakiye hasarın 5.906,01 euro olarak belirlendiğini, muafiyetin '' sigorta edilenin sigortasız bir alt yüklenici ile sözleşme yapmamak için elinden geleni yapması , bunun olmaması durumunda geçerli poliçe limiti %50 oranında azaltılacaktır ve muafiyet iki katına çıkarılacaktır.'' hükmüne dayanılarak yapıldığını, alt yüklenicinin sorumluluk poliçesi olmadığı tespit edildiğinden dolayı teminat limitinin azaltıldığını, bu hükmün hukuki hiç bir geçerliliği olmadığını, tamamen subjektif ve kötü niyetle yapıldığını, somut olayda taşıma işinin herhangi bir alt yükleniciye yapılmayıp bizzat müvvekil firma tarafından gerçekleştirildiğini, bu doğrultuda ...

sayılı tankerin taşıdığı kimyevi maddede meydan gelen zararın 3.704,46 euro, ...plakalı tankerin taşıdığı kimyevi maddede meydana gelen zararın 6.906,01 euro olduğunu ileri sürerek toplam 10.610,47 euronun 17.10.2020 ihbar tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; meydana gelen zararda başvuru şirket yetkililerinin gerekli tedbir ve önlemleri almaması nedeniyle meydana geldiğinden müvekkili sigorta şirketinin herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığından talebin reddi gerektiğini, başvurucunun poliçede yer alan uyulması gerekli şartlara uymadığını, poliçede ''.. Sigortalının , yazılı operasyonel prosedürler ve düzenli çalışan eğitimleri dahil fakat bunlarla sınırlı kalmamak üzere iş yerlerinde uygun sistemleri uygulamaları ve gerekli tüm makul önlem ve tedbirleri almaları sigorta sorumluluğunun bir ön koşuludur. Sigorta edilen tarafından yukarıda belirtilen emsal şartlara uyulmaması durumunda sigorta şirketi bu talebi ödemekle yükümlü olmayacaktır.'' ve İstisnalar Klozu 15.14' te '' sigorta edilen veya çalışanlarının kasıtlı veya dikkatsiz ve ihmalkar eylemleri veya kusuru teminat kapsamına alınmayacaktır.'' şartları gereğince kimyevi maddeler taşıyan ve bu nedenle ekstra önlem ve tedbir alması gereken sigortalı firmanın daha önceden taşınan ve tanker içinde kalan ürünlerin gerekli temizliğinin yapılmasını sağlamaması ve bu nedenle yüklenen Mono Eliten Glikollerin tankerle de kalan kimyasal kalıntılarla tepkimeye girmesi ve renk değiştirmesi olayında gereken makul önlem ve tedbirin alınmadığının açık olduğunu, sigortalı şirket gereken önlem ve tedbirleri almamış olup taşıyanın dikkatsiz, ihmalkar eylemleri ve kusuru nedeniyle meydana gelen zararın teminat dışında olduğunu savunarak haksız başvurunun reddini istemiştir.

III. UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ KARARI

Sigorta Tahkim Komisyonu Uyuşmazlık Hakem Heyetinin 29.10.2021 tarihli, K-2021/147717 sayılı kararı ile karara esas alınan ekspertiz raporunda da belirtildiği üzere, taşınan emtiada taşıyıcı araç tanklarının yeteri ve gereğince temizlenmemesi, temizlemeyi gerçekleştiren dava dışı Sistem .. AŞ firması personelinin ihmali olan ve bunun sonucunda meydana gelen contamination (yabancı maddelere temas) rizikosu sigorta teminat kapsamı dışında bırakılmadığından her iki araçta da bu riziko nedeniyle meydana gelen hasarların muhatap firmaya rücu kabil olmak üzere teminat kapsamında olduğu, ... plakalı araç ile ...plakalı araç ile taşınan kimyevi maddelerde meydana gelen hasarın tespiti için düzenlenen 25.11.2020 tarihli ekspertiz raporu denetime açık ve hüküm kurmaya elverişli olduğu gerekçesiyle başvuranın başvurusunun kabulü ile 10.610,47 euronun 06.11.2020 tarihinden değişen oranlar uygulanmak suretiyle devlet bankalarının euro cinsinden açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yükse faiz oranıyla birlikte Türkyie Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) döviz satış kuru esas alınmak kaydıyla başvuru yapılan sigorta şirketinden tahsili ile başvurana ödenmesine karar verilmiş, bu karara davalı vekili tarafından süresi içinde itiraz edilmiştir.

IV. İTİRAZ HAKEM HEYETİ KARARI

Sigorta Tahkim Komisyonu İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile yükün uğradığı zararın, taşıyıcı araç tanklarının yeteri ve gereğince temizlenmemesi nedeniyle doğduğu ve temizlemeyi gerçekleştiren dava dışı Sistem A.Ş. firması personelinin ihmal ve sorumluluğunun bulunduğu, poliçede contamination (yabancı maddelerle temas) rizikosu teminat kapsamında bırakılmadığından meydan gelen hasarın freight forwarder sorumluluk poliçesi kapsamında olduğu, sigorta şirketinin, başvuru sahibinin ağır kusurlu olduğunu, hasarın iddia edilen şekilde meydana gelemediğini iddia etmesine rağmen, bu iddiasını somut olarak kanıtlayamadığı, sigorta poliçesinde yer alan muafiyet klozunun uygulama alanı alt yüklenicinin bulunması haline ilişkin olduğu, bir başka deyişle taşımanın ifası için başvuru sahibinin bir başka taşıyan ile alt navlun sözleşmesi yapması gerektiği, oysa ihtilaf konusu taşımanın başvuru sahibi tarafından yapıldığı, dava dışı zarar görene uğradığı zararın başvuru sahibi tarafından ödendiği, taşıma açısından bir alt yükleniciden bahsedilemeyeceğinden muafiyetin iki katına çıkartılarak uygulanmasının mümkün olmadığı, ayrıca başvuru yararına tam vekâlet ücreti takdirinin doğru olduğu, sonuç olarak davalı ...

tarafından ileri sürülen itirazların reddi gerektiği gerekçesiyle başvurunun reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuran

Sigorta Tahkim Komisyonu İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; uyuşmazlık konusu olayda zararın başvurucu şirket yetkililerinin gerekli tedbir ve önlemleri alınmaması neticesinde meydana gelmiş olduğunu, başvurucu şirketin ağır kusuru nedeniyle zarar ile illiyet bağı kesilmiş olduğu ve müvekkil şirketin sigortalı şirketin talep etmiş olduğu zarardan herhangi bir sorumluluğu bulunmadığını,kimyevi maddeler taşıyan ve bu nedenle ekstra önlem ve tedbir alması gereken sigortalı firmanın daha önceden taşınan ve tanker içinde kalan ürünlerin gerekli temizliğinin yapılmasını sağlamaması, bu hususta gerekli bilgiyi vermemesi ve bu nedenle yüklenen Mono Eliten Glikollerin tankerlerde kalan kimyasal kalıntılar ile tepkimeye girmesi neticesinde renk değiştirerek kotamine olmasında gerekli önlem ve tedbirleri almadığını, sigortalı şirketi tarafından alt yüklenici konumundaki temizlik şirketine gerekli ve yeterli tüm bilgilendirmeyi yapıldığına dair dosyaya yazılı ya da sözlü hiçbir somut delil sunulmadığını, söz konusu emtianın taşınmasında kullanılan tankerlerin temizliğini yapan Sistem Nakil Vasıtaları Yıkama San.

ve Tic. A.Ş. firması personelinin ve sigortalı şirketin ihmalkar eylemleri neticesinde tankerlerin yeterli temizliği yapılmamış ve emtialar tankerlerde kalan kimyasal kalıntılar ile tepkimeye girerek kotamine olmaları nedeniyle zayi olduğunu, Sigortalı firmanın işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretime ilişkin yardımcı iş niteliğinde olan, asıl işe bağımlı ve asıl iş devam ettikçe devam edecek nitelikte olan “temizlik hizmeti” başvuran sigortalı şirket tarafından Sistem Nakil Vasıtaları Yıkama San. ve Tic. A.Ş. firmasına yaptırıldığını, bu haliyle de başvurucu şirket ile Sistem Nakil Vasıtaları Yıkama San. ve Tic. A.Ş. firması arasında asıl işveren alt işveren ilişkisinin bulunduğunu, başvuruya konu olay sebebiyle meydana gelen hasar, poliçe şartlarına ve Emtea Nakliyat Sigortası genel şartları gereğince poliçe teminat kapsamında olmadığını, poliçe şartlarına göre sigortalının anlaşmış olduğu alt yüklenicinin sorumluluk poliçesi olmadığı tespit edildiğinden poliçe limitinin %50 oranında azaltılması ve muafiyetin iki katına çıkarılması gerektiğini, müvekkil şirketin ancak işbu başvuru tarihinde temerrüde düştüğü kabul edilebileceğinden karara esas alınan ekspertiz raporunda hasarın fark edildiği tarih 21.09.2020 olarak belirtildiğinden bahisle faiz başlangıcının 06.11.2020 tarihi olarak belirlenmesi de hatalı olduğunu, 1/5 oranında vekâlet ücretine hükmedilmesi gerekirken tam vekâlet ücretine hükmedilmesinin de doğru olmadığını belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, Freight Forwarder Sorumluluk Sigorta Poliçesi kapsamında gerçekleşen zararın sigorta şirketinden tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 30 uncu maddesi, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 1409 uncu maddesi.

3. Değerlendirme

Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, kararın gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve kanuna aykırı bir yön bulunmamasına göre davalı vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Sigorta Tahkim Komisyonu İtiraz Hakem Heyeti kararının ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine, Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

11.07.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.