Menfi tespit

11. Hukuk Dairesi         2023/2198 E.  ,  2023/2375 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi

SAYISI 2018/1544 Esas, 2021/437 Karar

KARAR Yeniden hüküm tesisi ile davanın reddi

İLK DERECE MAHKEMESİ İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi

SAYISI 2015/572 E., 2018/10 K.

Taraflar arasındaki menfi tespit davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davacı İma İnşaat yönünden davanın reddine, davacı İma Makine yönünden davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın her iki davacı yönünden reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı İma Mühendislik Mak. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde, müvekkillerinden İma Mühendislik Makinenin kullanacağı krediye teminat olması için, diğer davacı İma İnşaatın banka hesabından tanzim edilmiş davaya konu iki adet hatır çekinin de içinde bulunduğu bir kısım çeklerin lehtar İma Makine nezdinde iken kaybolduğunu, Bakırköy 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2015/249 esasına kayden çek iptal davası açıldığını, dava konusu iki çekle ilgili olarak davalı tarafından alınan ihtiyati haciz kararına istinaden haklarında icra takibi başlatıldığını, çeklerdeki lehtar ve ilk ciranta konumundaki davacı İma Makineye izafe edilen imzaların şirketin yetkilisi ...tarafından atılmadığını, İma Makinenin kendinden sonraki ciranta olan dava dışı 5.

Boyut şirketi ile aralarında mal teslim ve borç ödemesi tamamlanmış alım satım ilişkisi dışında halihazırda herhangi bir ticari ilişki olmadığını, dava dışı bu şirketin SGK’lı çalışanı olan dava dışı Bület Kaşo’nun eşinin üçüncü sıradaki ciranta olduğunu, davalının da bu cirantanın eski eşi olduğunu, tacir çeki niteliğindeki çekleri karşılıksız alan davalının çekleri çalan ya da bulan kötü niyetli kişilerle ortak hareket ettiğini ileri sürerek iki adet çekten dolayı İstanbul 18. İcra Müdürlüğünün 2015/11404 sayılı dosyasında başlatılan takipten dolayı davalıya borçlu olmadığının tespitine, çeklerin davacıya iadesine, iade edilmediği takdirde iptaline, davalı aleyhine kötü niyet tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; keşidecinin dava açma hakkının olmadığını, dava konusu çekleri imzalayıp aile şirketi olan diğer şirkete verdiğini, davacı şirketlerin baba-oğula (...) ait aile şirketleri olduğunu, şirketlerin her ikisinde de oğul ...’in müdür olduğunu ve imza yetkisi olduğunu, banka kayıtları istendiğinde babasına ait şirket çekinin onlarcasının ... tarafından imzalayıp tahsile verildiğinin görüleceğini, dava konusu çeklerin ticari faaliyet nedeni ile ciro edilip 5. Boyut şirketine verildiğini, 5. Boyut şirketinin de ciro edip çekleri ticari faaliyet nedeni ile kullandığını, çeklerin müvekkiline cirolandığını, davanın iyi niyetli müvekkiline yöneltilemeyeceğini savunarak davanın reddine ve icra inkâr tazminatına hükmedilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile çeki keşide eden İma Mühendislik Makine Şirketinin yetkilisinin ...olduğu, diğer davacı İma Mühendislik İnşaat şirketinin yetkilisinin ... olduğu, davacıların birlikte dava ikame ettiği ve keşideci şirket tarafından diğer davacı şirket lehine çek keşide edildiği, çekin lehtar elinde iken rızası hilafına elinden çıktığı iddia edildiğinden uyuşmazlığın lehtar cirosu altındaki imzanın davacılardan İma Mühendislik Makine Şirketi yetkilisine ait olup olmadığı noktasında toplandığı, keşideci davacı tarafından çekin hatır çeki olduğu hususu davalıya ileri sürülememekle birlikte, davalının bu yönde teklif edilen yemini eda etmesi neticesinde çeki kötü niyetle veya ağır kusurla iktisap etmediğinin sabit olduğu, bilirkişi incelemesi neticesinde lehtar şirket yetkilisi ...imzasına çekte rastlanmadığı, keşideci şirket yetkilisi ...

tarafından çekin keşide edilip lehtar adına ciro edildiği, davalının kötü niyeti veya ağır kusurunun ispat edilemediği gerekçeleriyle davacılardan keşideci İma Mühendislik Makine Şirketi yönünden davanın kabulüne, kötü niyet tazminatı isteminin reddine, davacı İma Mühendislik İnşaat Şirketi yönünden davanın reddine, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı Kanun) 792 nci maddesi kapsamında çek iptali taleplerinin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu çeklerin keşideci ve ilk ciranta olarak davacı şirketler yetkilisi ... tarafından keşide edilip ciro ile 3 üncü şirkete teslim edildiğini, Büyükçekmece 5. Noterliğinin 08.11.2012 tarihli vekâletnamesi ile ...'in lehtar ciranta İma Mühendislik Makine Şirketi adına kambiyo senetleri düzenleme, kambiyo taahhüdünde bulunma, kambiyo senetlerini ciro etme yetkisi verildiğini, 06.11.2016 tarihli Ticaret Sicil Gazetesi'ne göre ...'in İma Makina Şirketinin temsilcisi olarak atandığını, bilirkişi raporunda delillerin değerlendirilerek her iki davacı şirketin alacaklı davalıya borçlu bulunduğu tespiti yapıldığını, kötü niyet tazminatına karar verilmesi gerektiğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı vekilinin 26.04.2016 tarihli dilekçesi ekinde dosyaya sunduğu Büyükçekmece 5. Noterliğinin 08.11.2012 tarihli vekâletnamesinde ...'in kendisi ve yetkilisi olduğu (dava konusu çeklerde lehtar ciranta) İma Mühendislik Makine Şirketi adına kambiyo senetleri düzenleme, kambiyo taahhüdünde bulunma, kambiyo senetlerini ciro etme yetkisi verildiği, imza inkârı ve bedelsizlik iddiasına dayalı menfi tespit davasında, Mahkemece yaptırılan bilirkişi incelemesi ile davaya konu çeklerde, keşideci ve lehtar şirket adlarına atılan imzaların, ...'in eli ürünü olduğunun tespit edildiği, ticaret sicil kayıtlarından ...'in davacı (çekte keşideci) İma Mühendislik Makina İnşaat Taahhüt San.

ve Tic. Ltd. Şti.nin yetkilisi olduğu, davacılardan (lehtar şirket) İma Mühendislik Makina San. ve Tic. Ltd. Şti.nin yetkilisinin ise ...olduğunun anlaşıldığı, davaya konu çeklerde lehtar ciranta adına atılan imzanın, şirketin yetkilisi ...'e ait olmadığı tespit edilmişse de, davalı vekili tarafından dosyaya ibraz edilen vekâletnamede ...'in kendisi ve yetkilisi olduğu (dava konusu çeklerde lehtar ciranta) İma Mühendislik Makine San. Ltd. Şti. adına kambiyo senetleri düzenleme, kambiyo taahhüdünde bulunma, kambiyo senetlerini ciro etme yetkisi verdiği, davacı tarafça davaya konu çeklerin, lehtar şirket elindeyken çalındığı, ciro imzasının şirket yetkilisine ait olmadığı ileri sürülmüşse de keşideci şirket yetkilisinin, aynı zamanda babası olan ...'in verdiği vekâletname ile lehtar şirket adına da kambiyo senedi düzenleme ve ciro etme yetkisi bulunduğundan, lehtar şirket kaşe ve imzası ile çeki cirolayarak üçüncü bir şirkete verdiği, davalının çekte yetkili hamil olduğu, çeki kötü niyetle, davacıların zararına iktisap ettiğinin ispatlanamadığı, Mahkemece her iki davacı yönünden davanın reddine karar verilmesi gerekirken davacı lehtar şirket İma Mühendislik Makina San.

ve Ticaret Ltd. Şti. tarafından açılan davanın kabulüne karar verilmesinin yerinde olmadğıı gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın her iki davacı şirket yönünden reddine, Mahkemece 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun (2004 sayılı Kanun) 72 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca tedbir kararı verilmediğinden davalı lehine tazminat talebinin reddine karar verilmiştir.

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı İma Mühendislik Mak. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı İma Mühendislik Mak. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili temyiz dilekçesinde özetle; Bölge Adliye Mahkemesi kararında gerekçeye esas alınan vekâletnamenin davalı tarafından delil bildirme süresi içinde sunulmadığını, buna muvafakatlerinin olmadığının dikkate alınmadığını, vekâletnamenin kötüye kullanıldığını, ...'in hem devreden hem devralan olarak yaptığı işlemin hukuken kabul edilebilir olmadığını, lehtar şirket yetkilisi ...'in bu borçlandırıcı işlemden haberinin olmadığını, çekler, çekteki cirantalardan İfakat’in eşi tarafından çalındığını, yine İfakat’in eski ortağı olan davalı tarafından bankaya ibraz edildiğini, bu kişiler arasında çek alışverişini gerektirecek bir ilişki olmadığından davalının bu çeklerin çalıntı olduğunu büyük ihtimal bildiğini, ciro silsilesindeki bu sakatlığın dikkate alınmadığını, ...

hem çekleri keşide eden hem de lehtar şirket adına ciro eden olup, kendisi çekleri çaldırdığından keşidecinin çekleri lehtardan fiilen geri almış sayılacağını, bu durumda da lehdar davacı için alacaklı ve borçlu sıfatları birleştiğinden 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 135 inci maddesine göre borcun sona erdiğini, istinaf mahkemesi kararının isabetli olmadığını belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, kambiyo senetlerinden dolayı borçlu olunmadığının tespiti talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2004 sayılı Kanun'un 72 nci maddesi.

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve yasaya uygun olup davacı İma Mühendislik Mak. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

24.04.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.