Menfi tespit

11. Hukuk Dairesi         2022/2083 E.  ,  2023/1714 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ Ticaret Mahkemesi

SAYISI 2019/553 Esas, 2021/921 Karar

HÜKÜM

Kısmen kabul

Taraflar arasındaki menfi tespit davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılaması sonucunda Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacı ile davalılardan MGH Proje ve İnşaat A.Ş. arasında 23.01.2007 tarihinde gayrimenkul satış vaadi ve inşaat satış sözleşmesi imzalandığını, bu sözleşmeye istinaden 11 adet bono düzenlenerek verildiğini, fakat davalının 24 ay içerisinde tamamlama yükümlülüğü bulunan inşaatı bitiremeden faaliyetlerini durduğunu ve taşınmazın kendilerine tesliminin imkansız hale geldiğini, bu nedenle tanzim ettikleri bu senetlerin ticari ilişkilerde kullanılma olasılığı ve 3 üncü kişilerin iyi niyetinin korunması ilkesi karşısında davacının telafisi imkansız zararının doğma ihtimali bulunduğunu ileri sürerek söz konusu bonolardan dolayı borçlu bulunmadıklarının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Türkiye Ekonomi Bankası vekili cevap dilekçesinde; davacı ile senet lehtarı arasındaki iç ilişkiyi bilmelerinin mümkün olmadığını, davacı borçlunun senedin karşılıksız olduğunun lehtara karşı kesin deliller ile ispat etmesi daha sonra da davalı hamilin kötü niyetli olduğunu ispat etmesi gerekmekte olduğunu, davacı borçlunun senet lehtarına karşı ileri sürebileceği kişisel defilere dayanarak iyi niyetli hamile karşı olumsuz tespit davası açamayacağını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen İlk Karar

Mahkemece 24.02.2016 tarih, 2013/110 E. ve 2016/170 K. sayılı kararı ile davacı ile davalı ...Ş. arasında 23.01.2007 tarihinde imzalanan satış vaadi sözleşmesine ilişkin bu davalının yükümlülüklerini yerine getirmediği, sözleşmenin geçersiz olduğu, dava konusu senetlerin müflis şirket defterlerinde kayıtlı olduğu, 15.06.2009 ve 15.07.2009 tarihli bonoların MGH Proje A.Ş tarafından ciro edilerek Türkiye Ekonomi Bankası A.Ş.'ye verildiği, bu bonoların verilmesinde davacının bir sorumluluğunun bulunmadığı, Türkiye Ekonomi Bankasının kendinden önceki cirantaya başvurarak sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre tahsil etmesinin mümkün olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiş, davalı ...Ş.

vekili tarafından temyiz edilmiştir.

B. Bozma Kararı

Kapatılan 19. Hukuk Dairesinin 26.02.2019 tarih, 2017/1141E. ve 2019/1229 K. sayılı kararı ile ''..bedelsizlik defi lehtara karşı senede karşı senetle ispat kuralı gereği ispat edildikten sonra hamile karşı dermeyan edilmesi için hamilin lehtarla keşideci arasındaki bedelsizliği bile bile başka bir deyişle keşidecinin borçlu olmadığını bildiği halde kötü niyetle temlik aldığının ispatına bağlıdır. Mahkemece anılan ilkeler çerçevesinde taraf delilleri toplanarak uygun sonuç dairesinde bir karar verilmesi gerekirken dosya kapsamıyla bağdaşmayan gerekçeye istinaden yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamıştır. Diğer yandan dava açıldıktan sonra davalılardan MGH Proje ve İnşaat A.Ş.’nin iflas ettiği görülmüştür.Bu durumda mahkemece 2004 sayılı İcra İflas Kanunu'nun (2004 sayılı Kanun) 194'üncü maddesi gereğince bu davalı yönünden davanın ikinci alacaklılar toplantısını takip eden 10'uncu günün sonuna kadar durdurulması ve davaya müflis şirket iflas idaresinin katılması sağlandıktan sonra yargılamaya devam edilmesi gerekirken kanun emredici hükmüne uyulmadan yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamıştır.'' gerekçesiyle karar bozulmuştur.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı ile davalı ...... A.Ş. arasında 23.01.2007 tarihinde imzalanan satış vaadi sözleşmesine dayalı bir ticari ilişkinin bulunduğu, bu sözleşmeye dayalı olarak davacı tarafından 11 adet her biri 5.000,00 TL bedelli bono düzenlendiği, bu senetlerin davalı müflis şirket defterlerinde kayıtlı olduğu, dava konusu 15.06.2009 ve 15.07.2009 tarihli bonoların MGH.. A.Ş tarafından ciro edilerek davalı bankaya verildiği, davalı ...... A.Ş.'nin yükümlülüklerini yerine getiremediği, sözleşmenin geçersiz olduğu, davacının iddialarının doğrulandığı, davalı müflis MGH Proje ve İnş. A.Ş. yönünden iflas idaresinin davaya dahil edildiği, davacının davalı Türkiye Ekonomi Bankası A.Ş.

yönünden el ve işbirliği içerisinde olunduğunu iddia etmediği, senet üzerinden anlaşılamayan defilerin hamile karşı ileri sürelemeyeceği gerekçesiyle davanın MGH Proje ve İnşaat A.Ş. yönünden kabulüne, Kadıköy 8. İcra Müdürlüğünün 2009/18886 E. sayılı takip dosyası ile icra takibine konan her biri 5.000,00 TL bedelli keşidecisinin davacı İkizler Aydınlatma Armatürleri San. ve Tic. A.Ş. olan, lehtarının davalı ...Ş. olduğu 09.02.2007 tanzim, 15.06.2009 ödeme tarihli senetle 09.02.2007 tanzim, 15.07.2009 ödeme tarihli senetlerden dolayı davacı İkizler Aydınlatma Armatürleri San. ve Tic. A.Ş.'nin davalı ...Ş.'ye borçlu olmadığının tespitine, bu senetlerden dolayı senetlerin hamili ve diğer davalı ...Ş.

yönünden açılan davanın reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davalı bankanın basiretli tacir gibi davranma yükümlülüğüne aykırı olarak hareket ederek keşideci ile lehtar arasındaki bedelsizliğe rağmen bonoları ciro yoluyla iktisap ettiğini, davalı bankanın, bonoların kendisine ciro edildiği dönemde batmak üzere olan MGH Proje A.Ş.'nin, bu bonoları nasıl temin ettiğini, bonoları düzenleyen müvekkili şirket ile aralarındaki ticari ilişkinin neyden kaynaklandığını, aralarında bedelsizliğin söz konusu olup olmadığını yani MGH Proje A.Ş.'nin hali hazırda müvekkilden bir alacağı olup olmadığını bilmesine rağmen ya da bilmese bile ağır kusurlu hareket ederek araştırmadan iktisap ettiğini, bu nedenlerle kötü niyetli olduğunu, Mahkeme tarafından, hamil banka ile lehtar davalı müflis şirketin arasındaki ilişkinin araştırılması gerekirken salt bozmadan önceki delillerle sonuca gidilmesi hatalı olduğunu, hamil banka ile davalı müflis şirketin arasındaki ilişkinin araştırılması, hamil bankanın bonoları ciro yoluyla iktisap ederken müvekkil şirket ile davalı müflis şirketin arasındaki bedelsizliği bilip bilmediğini ve iktisap ettiği tarihte davalı şirketin iflas edip etmediği araştırılmadan eksik inceleme ile karar verildiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, takibe konu kambiyo senetleri yönünden borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

2004 sayılı İcra İflas Kanunu'nun (2004 sayılı Kanun) 72 ve 194'üncü maddeleri

3. Değerlendirme

Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davacı vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine, Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

21.03.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.