İtirazın iptali

11. Hukuk Dairesi         2021/7772 E.  ,  2023/1939 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi

SAYISI 2021/547 Esas, 2021/721 Karar

HÜKÜM

Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ Erbaa 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI 2018/411 E., 2021/84 K.

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davalı İş-çim Makine İnşaat Hazır Beton Elektrik Elektronik ve Madencilik İthalat İhracat Ticaret Ltd. Şti. vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı İş-çim Makine İnş. Hazır Beton Elk. Elekt. ve Madencilik İht. İhr. Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalıların yapımını üstlendikleri inşaat ihaleleri nedeniyle davalı Myk Kara İnş. Ltd. Şti. -İş Çim Makine Ltd. Şti. İş ortaklığı kurmak süuetiyle müvekkilinden cari hesap ilişkisi şeklinde beton kum, vs. mal alımında bulunduğunu, ayrıca bunların nakliye ve kepçe hafriyat hizmetinden yararlandığını, ancak bu işlerin karşılığı olan bedellerin ödenmediğini, bu nedenle ödenmeyen fatura bedelleri üzerinden icra takibi başlatılmış olduğunu, söz konusu takibe Myk Kara İnş. Ltd. Şti. -İş Çim Makine Ltd. Şti. itirazda bulunulduğunu, diğer borçlu İş Çim Makine İnşaat Hazır Beton Elektrik Elektronik ve Madencilik İthalat ihracat Ticaret Ltd. Şti. faturaların diğer davalı şirket tarafından kesildiğinden bahisle borcu bulunmadığından itirazda bulunulduğunu, bu durumun ticari defterler incelendiğinde ortaya çıkacağından takip dosyasına yapılan itirazın iptalini ve inkâr tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı İş Çim Makine İnşaat Hazır Beton Elektrik Elektronik ve Madencilik İthalat ihracat Ticaret Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; davanın müvekkilinin itirazının davalıya tebliğinden itibaren 1 yıl içinde açılması gerektiğini, davacı tarafça açılan itirazın iptalinin icra dosyasının incelenmesinde 1 yıl sürenin geçmiş olduğunu, davanın reddi gerekmekte olduğunu, iddia edilen faturaların zamanaşımına uğradığını, davacı şirket tarafından düzenlenen müvekkili şirketin temsile yetkili kimsenin imzasının olmadığını sadece tarafın imzası taşıyan faturalarla icra takibi başlatılmış olduğunu, müvekkili şirketin bu faturalardaki iddia edilen borçtan sorumlu olmaması nedeniyle icra takibine ve dolayısıyla faturalara itiraz etmiş olduğunu, faturalardaki hizmeti almamış olduğunu, davacı tarafın müvekkili firmanın da ortağı olduğu iş ortaklığıyla aralarında cari hesap sözleşmesinin bulunduğunu iddia etmiş ise de cari hesap sözleşmesinin yazılı şekil şartı geçerlilik şartı olup aksi halde cari hesap sözleşmesinin kurulmamış olduğunu, müvekkili şirketin veya herhangi dahil olduğu bir işortaklığı tarafından davacı tarafla cari hesap sözleşmesi imzalanmamış olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2.Diğer davalı davaya cevap vermemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı tarafın yasal defter kayıtları üzerinde yapılan tespitlere göre davacının 2017 ve 2018 yıllarına ait ticari defterlerin usulüne uygun olarak tutulmuş olduğunu, 2017-2018 yılları açılış ve kapanış tasdiklerinin yasal süresi içinde yapıldığını, ticari defterlerinin sahibi lehine delil olma vasfına haiz olduğunu, davalı Myk Kara İnş. Ltd. Şti.- İş-Çim Makine Ltd. Şti. İş ortaklığı ile ilgili 2017 yılına ilişkin cari hesabının 101.539,21 TL borç bakiye verdiğinin tespit edildiğinden davanın kabulüne, davaya konu alacağın ise likit olduğu gerekçesiyle davacı lehine icra inkâr tazminatına hükmedilmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı İş Çim Makine İnşaat Hazır Beton Elektrik Elektronik ve Madencilik İthalat ihracat Ticaret Ltd. Şti. vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı İş Çim Makine İnşaat Hazır Beton Elektrik Elektronik ve Madencilik İthalat ihracat Ticaret Ltd. Şti. vekili istinaf dilekçesinde özetle; söz konusu faturaların irsaliye fatura niteliğinde olduğunu, bu irsaliyelerde hizmeti teslim alanın imzasını taşıması gerektiğini, müvekkilinin söz konusu hazır beton hizmetini aldığına dair herhangi bir imzalı irsaliye bulunmadığını, bu haliyle söz konusu irsaliyelerin söz konusu hizmetin verildiğine ilişkin delil niteliği taşımadığını, yerel mahkemece verilen kabul kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, bu nedenlerle kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile mahkemece, yargılamanın HMK’da düzenlenen usul kurallarına uygun olarak yapılmış olduğu, kamu düzenine aykırılık hallerinin bulunmadığı, dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, İlk Derece Mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı İş-çim Makine İnşaat Hazır Beton Elektrik Elektronik ve Madencilik İthalat İhracat Ticaret Ltd. Şti. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı İş Çim Makine İnşaat Hazır Beton Elektrik Elektronik ve Madencilik İthalat ihracat Ticaret Ltd. Şti vekili temyiz dilekçesinde özetle; davaya konu faturaların ve irsaliyelerin imzasız olduğunu, ticari defterlerin kesin delil olmadığını, mükelleflerin teslim ettikleri mal/hizmetler neticesinde düzenledikleri faturalarda imzalarının bulunması gerektiğini, imzalarının bulunmaması durumunda ise faturanın hiç düzenlenmemiş sayılacağını belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, cari hesaba ilişkin faturaya dayalı olarak başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2004 sayılı İcra İflas Kanunu'nun (2004 sayılı Kanun) 67 inci maddesi

3. Değerlendirme

1. Mahkemece, iş ortaklığının taraflarına takip dosyasına konu alacak bakımından taraflar arasındaki ticari ilişkilerini gösterir 6100 sayılı Kanun’un 222 nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca usulüne uygun olarak tutulmuş tüm ticari defter, kayıtların 2 haftalık kesin süre içerisinde sunulması, aksi halde 6100 sayılı Kanun’un 222 nci maddesi uyarınca aleyhe delil sayılma sonucuna göre davaya devam olunacağının ihtar edilmiş, davalı İş Çim Makine İnş Hazır Beton Elk. Elektronik ve Madencilik İth. İhr Tic. Ltd. Şti. vekili, ortaklığa ilişkin defterlerin iş ortağı Myk Kara İnşaat San. Tic.Ltd. Şti. uhdesinde olduğunu belirtilmiş, ortaklığa ait defterlerinin kesin süre içerisinde sunulmadığı gerekçesiyle benimsenen bilirkişi raporuna göre karar verilmiştir.

2.Bilindiği üzere 6100 sayılı Kanunu’nun 222 nci maddesinde münhasıran ticari defterlere ilişkin olarak, ticari defterlerin ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için Kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmaları, açılış ve kapanış onaylarının yaptırılması ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamaları gerekmekte olup bu şartlara uygun biçimde tutulmuş defter kayıtlarının, sahiplerinin lehine delil olarak değerlendirilmesi ise diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya ilgili hususta hiç bir kayıt içermemesi veya diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması şartlarına bağlı bulunmaktadır.

Açılış veya kapanış onayları bulunmayan ve içerdiği kayıtlar birbirini doğrulamayan ticari defter kayıtları ise ancak sahibi aleyhine delil teşkil eder. Ayrıca söz konusu maddenin son fıkrası uyarınca, davadaki taraflardan birinin kendi defterlerine dayanmaksızın, münhasıran diğer tarafın ticari defterlerindeki kayıtları kabul edeceğini belirtmesine rağmen karşı tarafın defterlerini ibrazdan kaçınması halinde ibrazı talep eden taraf iddiasını ispat etmiş sayılacaktır. O nedenle bir taraf kendi defterlerine delil olarak dayanmış ise karşı tarafın ticari defterlerine dayanılmamış olsa da karşı tarafın ticari defterlerinin incelenmesi zorunluluk arz etmektedir. Çünkü bir tarafın ticari defterleri yasada belirtildiği üzere karşı tarafın ticari defterleri ile uyumlu olduğu takdirde lehine delil olabilecektir.

O nedenle karşı taraf defterleri incelenmediği takdirde dayanan tarafın kendi ticari defterlerindeki kayıtların kesin delil olması mümkün değildir.

3.Bu durumda, davalı iş ortaklığının ticari defterlerinin de incelenmesi gerekmektedir. O nedenle ortaklığa ilişkin defterlerin iş ortağı Myk Kara İnşaat San. Tic. Ltd. Şti. uhdesinde olduğu anlaşıldığından, davalı defterleri ibraz etmesi veya yerini bildirmesi durumunda bilirkişi marifetiyle inceleme yapılması, davalı iş ortaklığının ticari defterlerinin eksiksiz ve usulüne uygun tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yapılmış ise ve iş ortaklığının defterlerinde ilgili hususta hiç bir ticari kayıt bulunmadığı veya davacının defter kayıtlarına aykırı olması halinde davacının ticari defterleri tek başına delil olamayacağından, bu kez davacı tarafından dava konusu mallara ilişkin ibraz edilen sevk irsaliyelerinde teslim alan kişilerin davalılar çalışanı olup olmadığının tespiti ile sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, sadece davacı defter ve belgeleri üzerinde yaptırılan incelemeye istinaden düzenlenen rapora ve Myk Kara İnşaat San.

Tic. Ltd. Şti.’ne çıkarılan ihtaratta iş ortaklığına ait ticari defterlerin ibrazı denilmemesi nedeniyle, 6100 sayılı Kanun’un 222 nci maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarına uygun düzenlenmeyen ihtarata göre eksik inceleme ile karar verilmesi doğru olmamıştır.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1.Davalı vekilin bozma kapsamı dışındaki temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 29.03.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.