Yargı çevresi değişikliğinde derdest dava tarihindeki mahkeme görevlidir
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2022/2168 E. 2022/1570 K. · · İlk derece: TEKİRDAĞ ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
İtirazın iptaliistinaf başvurusunun esastan reddiKesin
★ EmsalGörev ve yetkiDava şartı (hukuki yarar / ehliyet / kesin hüküm)
Davacının nitelemesi: Ticari Satımdan Kaynaklanan Alacak mahkemenin nitelemesiyle örtüşüyor
Gerekçe özeti
Yeni yargı çevresi belirlemesiyle kurulan asliye ticaret mahkemelerinin göreve ilişkin yetkisi, ayrı ve açık bir geçiş hükmü bulunmadıkça geçmişe etkili uygulanamaz; davanın açıldığı tarihte görevli olan mahkeme (asliye hukuk mahkemesi, asliye ticaret mahkemesi sıfatıyla), derdest dosyayı yeni kurulan ticaret mahkemesine görevsizlik kararı ile gönderemez, davaya bakmaya devam etmek zorundadır.
Ele alınan sorunlar
Yeni kurulan asliye ticaret mahkemesinin derdest dosya yönünden görevli olup olmadığı → ret
İddia: Davalı vekili, dosyaya bakmakla görevli mahkemenin esasen Tekirdağ Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunu, dosyada iki duruşma yapılıp bilirkişi incelemesi için şirket defterlerinin alındığını, dosyanın geldiği aşamada usul ekonomisi açısından görevsizlik kararı verilmesinin isabetli olmadığını ileri sürerek kararın kaldırılmasını ve Tekirdağ Asliye Ticaret Mahkemesinin görevli olduğuna karar verilmesini istemiştir.
Gerekçe: HMK m.1 uyarınca mahkemelerin görevi ancak kanunla düzenlenir. Davanın açılması, o an görevli ve yetkili mahkemeyi belirli hale getirir; bu ilkeye göre sonradan ortaya çıkan değişiklikler görevi etkilemez. Kanun değişikliklerinde dahi ayrı ve açık bir geçiş hükmü bulunmadıkça mahkemeler, ellerinde derdest bulunan dosyaları görevsizlik kararı vererek yeni kurulan görevli mahkemeye gönderemez; bu dosyalara bakıp sonuçlandırmak zorundadırlar. Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun yargı çevresi belirlemesine ilişkin kararı 01.09.2021 tarihinden itibaren uygulanmak üzere verilmiş olup, ancak bu tarihten sonra açılacak davalara ilişkin olarak uygulanabilir. Geçiş hükmü niteliğinde kanuni bir düzenleme olmaksızın, yargı çevresi belirlemeye ilişkin karar dayanak gösterilerek davanın göreve ilişkin dava şartı yokluğundan reddedilip dosyanın asliye ticaret mahkemesine gönderilmesi doğru değildir. Bu konudaki içtihat farklılıkları, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin ilamı ile giderilmiş olup, davanın açıldığı tarih itibariyle görevli olan asliye hukuk mahkemelerinin (asliye ticaret mahkemesi sıfatıyla) bakmış oldukları derdest dava dosyalarını yeni kurulan ve yetki çevresi belirlenen ticaret mahkemelerine devir ya da görevsizlik kararı ile gönderemeyecekleri, bu mahkemelerin görevli olduğu belirlenmiştir. Bu nedenle, dava tarihi itibariyle devreden asliye hukuk mahkemesinin görevli olduğu gerekçesiyle davanın görevsizlik nedeniyle usulden reddine karar verilmesinde isabetsizlik bulunmamaktadır.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
Yeni kurulan asliye ticaret mahkemelerinin, açık bir geçiş hükmü bulunmaksızın, davanın açıldığı tarihte görevli olan mahkemenin derdest dosyalarına görevli olamayacağı yönündeki tespit, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin içtihat farklılığını gideren kararına dayanmakta olup benzer görev uyuşmazlıklarında emsal niteliği taşımaktadır.
Usul tespitleri
- Görevli mahkeme
- Yeni yargı çevresi belirlemesiyle kurulan asliye ticaret mahkemesi, ayrı ve açık bir geçiş hükmü bulunmadıkça, davanın açıldığı tarihte görevli olan asliye hukuk mahkemesinin (asliye ticaret mahkemesi sıfatıyla) derdest dosyaları için görevli değildir; bu dosyalarda görevli mahkeme davanın açıldığı tarihte görevli olan mahkemedir.
- Dava şartı
- görev
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
görev↗ dava şartı↗ yargı çevresi↗ derdest dava↗ geçiş hükmü↗ içtihadı birleştirme↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2022/2168
KARAR NO 2022/1570
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ TEKİRDAĞ ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 28/06/2022
NUMARASI 2021/756 Esas 2022/771 Karar
DAVA
İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ 10/11/2022
Görev nedeniyle usulden reddine ilişkin verilen kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacı firma tekstil makinesi üretimi ve tekstil makinelerinin yurtiçi satışı ve ihracatı alanında faaliyet gösterdiğini, davacı şirket, davalı şirketten makine satın alarak yurtiçi ve yurtdışında satışını yaptığını, bu kapsamda 2014 yılından bu yana davalı ile ticari ilişkisini sürdürdüğünü, taraflar arasındaki 2020 yılına ait tek ve son işlem ... tarafından davacı şirkete kesilen 04.02.2020 tarih ve ... Nolu 1.427,80 TL tutarında fatura olduğunu, bu faturanın işlenmesi ile birlikte davacı şirket kendi kayıtlarına göre davalı şirketten 1.202.342,19 TL alacaklı durumda olduğunu, davalının uzun süreden beri borcunu ödemediğini, Çorlu ... İcra Müdürlüğü'nün ...
İcra sayılı dosyasında başlatılan takipte borca itiraz ettiğini, fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 500.000-TL yönünden itirazın iptali ile takibin devamına, %20' den az olmamak kaydıyla icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; davalı şirkete davacı şirket tarafından fatura kesilerek tebliğ edilmediğini, davalı şirket kayıtlarına iddia edilen faturalar işlenmediğini, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Mahkemece, davanın açıldığı tarih itibariyle görevli olan asliye hukuk mahkemelerinin asliye ticaret mahkemesi sıfatıyla bakmış oldukları derdest dava dosyalarını yeni kurulan ve yetki çevresi belirlenen ticaret mahkemelerine devir ya da görevsizlik kararı veremeyeceğini, Asliye Hukuk Mahkemeleri'nin ( Asliye Ticaret Mahkemesi sıfatıyla) görevli olduğu ifade edildiği ve içtihat farklılıkları giderildiğini, Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin kararı gereği davanın açıldığı tarih itibariyle görevli olan asliye hukuk mahkemelerinin asliye ticaret mahkemesi sıfatıyla bakmış oldukları derdest dava dosyalarını yeni kurulan ve yetki çevresi belirlenen ticaret mahkemelerine devir ya da görevsizlik kararı veremeyeceği, asliye hukuk mahkemelerinin ( asliye ticaret mahkemesi sıfatıyla) görevli olduğu ifade edildiğini ve içtihat farklılıkları giderilmiş olduğunu dava tarihi itibariyle devreden Asliye Hukuk Mahkemesi görevli olduğundan Mahkemenin görevsizliğine, davanın görev nedeniyle usulden reddine, dosyanın görevli Çorlu 2.
Asliye Hukuk Mahkemesine (Asliye Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla) gönderilmesine, karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
İstinaf yoluna başvuran davalı vekili; verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, esasen dosyaya bakmakla görevli mahkeme Tekirdağ Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunu, dosyada iki duruşma yapıldığını, bilirkişi incelemesi yapılması için müvekkili şirketin defterlerini aldığını, dosyanın geldiği aşamada usul ekonomisi açısından görevsizlik kararı verilmesi isabetli olmadığını, bu sebeple kararının kaldırılmasını, Tekirdağ Asliye Ticaret Mahkemesinin görevli olduğuna karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE
Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun yargı çevresi belirlemesine ilişkin 07.07.2021 gün ve 608 sayılı kararı ile bir kısım yargı alanlarında asliye ticaret mahkemeleri kurularak 01.09.2021 tarihinde faaliyete geçirilmesine karar verilmiş, Çorlu 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nce 17/01/2021 tarihinde açılan dava dosyası ticari dava olduğundan bahisle görevsizlik kararı verilerek Tekirdağ Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiş ve Tekirdağ Asliye Ticaret Mahkemesi'nce dava tarihi itibariyle devreden Asliye Hukuk Mahkemesi görevli olduğu gerekçesiyle davanın görevsizlik nedeniyle reddine karar verilmiştir. HMK'nun 1'inci maddesi "Mahkemelerin görevi ancak kanun ile düzenlenir." hükmünü haizdir.
Dava açılmasının maddi hukuk ve yargılama hukuku bakımından birtakım sonuçları vardır. Davanın açılmasının en önemli sonuçlarından biri davanın açılması anında görevli ve yetkili olan mahkemenin artık belirli hale gelmesidir. Bu ilkeye göre sonradan ortaya çıkan değişiklikler görevi ve yetkiyi etkilemez. Ancak kanun değişikliklerinde dahi ayrı ve açık bir geçiş hükmü yoksa mahkemeler görevsizlik kararı vererek ellerinde derdest bulunan dosyaları yeni kurulan görevli mahkemeye gönderemezler; bunlara bakıp sonuçlandırmak zorundadırlar. HSK'nun dayanak kararı 01.09.2021 tarihinden itibaren uygulanmak üzere verilmiş olup, ancak 01.09.2021 tarihinden sonra açılacak davalara ilişkin olmak üzere uygulanacaktır.
Geçiş hükmü niteliğinde kanuni bir düzenleme olmaksızın, yargı çevresi belirlemeye ilişkin karar dayanak gösterilerek davanın göreve ilişkin dava şartı yokluğundan red edilerek dosyanın asliye ticaret mahkemesine gönderilmesi doğru değildir. Bu konuda verilen kararlar arasında uyuşmazlık çıktığından içtihadların birleştirilmesi talep edilmesi üzerine Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 25/03/2022 tarih 2022/509 Esas 2022/2410 Karar sayılı ilamında " davanın açıldığı tarih itibariyle görevli olan asliye hukuk mahkemelerinin asliye ticaret mahkemesi sıfatıyla bakmış oldukları derdest dava dosyalarını yeni kurulan ve yetki çevresi belirlenen ticaret mahkemelerine devir ya da görevsizlik kararı veremeyeceği, asliye hukuk mahkemelerinin ( asliye ticaret mahkemesi sıfatıyla) görevli olduğu na karar verilerek içtihat farklılıkları giderilmiştir.
Açıklanan nedenlerle; dava tarihi itibariyle devreden asliye hukuk mahkemesi görevli olduğu gerekçesiyle davanın görevsizlik nedeniyle usulden reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik olmadığı, davalı vekilinin istinaf nedenleri yerinde görülmediğinden istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Peşin harcın karar harcına mahsubuna başkaca harç alınmasına yer olmadığına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 353(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.10/11/2022
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/92291 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi