Banka kesintilerinin sözleşme ve emsal uygulamaya uygunluğu

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2022/321

KARAR NO 2024/1765

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL 15. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 07/09/2021

NUMARASI 2020/155 Esas 2021/637 Karar

DAVA

Alacak (Bankacılık İşlemlerinden Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ 04/12/2024

Davanın reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; müvekkili şirket ile davalı banka arasında imzalanan sözleşmeler ile 2015-2019 yılları arasında müvekkilince nakit ve gayri nakit krediler kullanıldığını,müvekkilinin 2019 yılında davalı bankadaki tüm kredilerini kapatarak çalışmayı sonlandırdığını, davalı bankanın kredileri pazarlığa tabi olmayan faiz oranları ile tahsil etmesine rağmen,fahiş komisyon bedelleri aldığını, ayrıca verdiği rutin bankacılık hizmetleri için birbirinden değişik adlarda haksız kesintiler yaptığını, bu şekilde davalı bankaca müvekkilinin hesaplarından dönemsel hizmet komisyonu, kredi hizmet bedeli, nakdi kredi kullandırım komisyonu, kredi erken kapama komisyonu, kredi limit tahsis ücreti, ekspertiz masrafı, hesap işletim ücreti, noter ekstre ücreti, ipotek tesis-fek ücreti, ticari paket poliçe, teminat mektubu açılış komisyonu, pos verimsizlik ücreti adı altında kesintiler yapıldığını, müvekkilinin hesabına yatırılan 7.235.000-TL'nin davalı bankaca kredinin kapatılamadığı gerekçesi ile 20 günü aşkın süre boyunca hesapta bekletilerek faiz işletilmediğini belirterek, şimdilik 25.000-TL'nin kesintilerin yapıldığı tarihlerden itibaren işleyecek en yüksek faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili; alınan masrafların taraflar arasında akdedilen genel kredi sözleşmesi ve bankacılık işlemleri sözleşmesine uygun olduğunu, genel kredi sözleşmesinin 12. maddesinde masraf ve komisyonların müşteriye ait olduğunun belirtildiğini, yine bankacılık işlemleri sözleşmesinin 16. maddesi gereğince müvekkilinin masraf ve komisyon tahsil etme hakkı bulunduğunu, müşterilerden alınacak masrafların müvekkilince ...'ye bildirilerek şube girişlerine asıldığını,erken kapama ücretinin davacının bilgi ve onayı ile tahsil edildiğini, davacının erken kapama talimatında alınan erken kapama ücretine ihtirazi kayıt ileri sürmediğini,dönemsel hizmet komisyonu (periyodik değerlendirme ücreti) konusunda davacının yazılı talimatı bulunduğunu, ekspertiz ücretinin davacının bilgi ve kabulü dahilinde tahsil edildiğini, müvekkilince üçüncü kişilere yaptırılan ve ödenen ekspertiz masraflarının tahsilinin hukuka uygun olduğunu, ipotek ücretinin kredi sözleşmesi gereği teminat olarak tesis edilen ipoteğe ilişkin olduğunu,hesap işletim ücretinin bankacılık sözleşmesinin 16.

maddesinde düzenlendiğini,davacının hesabına 29.11.2019 tarihinde yatırılan tutardan 02.12.2019 tarihinde kredi taksit ödemesi yapıldığını, 16.12.2019 tarihinde vadeli hesap açılışı yapıldığını, hesapları üzerindeki tasarruf yetkisi davacıya ait olup müvekkilinin davacının talepleriyle bağlı olduğunu belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; uyuşmazlığın, kullanılan kredilerden kaynaklı kesilen komisyon, masraf ve ücretlerin sözleşme koşullarına ve bankacılık teamüllerine uygun olup olmadığı noktasında toplandığı, denetime elverişli olarak tanzim edilen her iki bilirkişi raporunda, kesilen komisyon, masraf ve ücretlerin sözleşme koşulları, bankacılık teamülleri ve yürürlükteki mevzuat ile hak ve nesafete uygun olduğunun belirtildiği, ayrıca ipotekli taşınmazın satışından elde edilen paranın nemalandırıldığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı vekili;bilirkişi raporlarında müvekkilinin kullandığı kredi miktarının hatalı olarak 3 kat yüksek gösterildiğini, bu değerin esas alınması nedeniyle de müvekkilinin uğradığı zararın az gösterildiğini, bilirkişi raporlarının kısmen de olsa davalının haksız kesinti yaptığını ortaya koyduğunu, bu kapsamda ekspertiz masrafı açısından bankaca ilgili şirketlere ödenen tutarlar ile müvekkilinden yapılan kesinti arasında müvekkili aleyhine 2.553,37-TL fark oluştuğunun belirtildiğini, yine bilirkişilerce haklı sebeple kesilen masraflar arasında gösterilmeyen dönemsel hizmet komisyonu, periyodik değerlendirme ücreti he hesap işletim ücretinin haksız olduğunu, ancak mahkemece buna rağmen çelişkiler giderilmeden, haksız kesintiler ve itirazları dikkate alınmadan hüküm verildiğini, dönemsel hizmet komisyonu, periyodik değerlendirme ücreti, hesap işletim ücreti gibi kesintilerle ilgili sözleşme ve bilgilendirme bulunmadığını, davalı tarafça müvekkiline bilgilendirme yapıldığı ve söz konusu masraflar karşılığında müvekkiline hizmet verildiği hususlarının kanıtlanamadığını belirterek, kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, davalı banka tarafndan müşteri davacıdan tahsil edilen ücret ve masrafların iadesi istemine ilişkindir. Bankalarca masraf ve komisyon adı altında yapılan tahsilatların yasal dayanağı, kredi kullandırım tarihlerinde yürürlükte bulunan 2014/6 sayılı Tebliğ ile değişik 2006/1 Sayılı Tebliğ hükümleridir.

09. 12.2006 tarihli RG’de ... Bankası tarafından yayınlanan ve 2014/6 sayılı Tebliğ ile güncellenen 2006/1 sayılı Tebliğin 3. maddesinde, bankalarca mevduata uygulanacak sabit veya değişken faiz oranlarının serbestçe belirleneceği, 4. maddesinde ise reeskont kaynaklı krediler dışındaki kredilere uygulanacak faiz oranları ile faiz dışında sağlanacak diğer menfaatlerin ve tahsil olunacak masrafların nitelikleri ve sınırlarının serbestçe belirleneceği kabul edilmiştir. Tebliğin 6/2. maddesine göre; bankalar, ...na bildirdikleri azami oranları aşmamak kaydıyla, mevduat ve kredi işlemlerinde uygulayacakları faiz oranlarını ve katılma hesaplarında uygulayacakları kâr ve zarara katılma oranlarını vadelerine göre tüm şubelerinde halkın görebileceği şekilde ilan eder ve internet sitelerinde yayımlar.

Bankalar tarafından alınacak olan masrafların hukukilik denetimi yapılırken öncelikle, bankacılık ve kredi sözleşmeleriyle belirlenen bir oran olup olmadığı araştırılmalı, olması halinde bu oran üzerinden masraf tahsil edilebileceği kabul edilmeli,oran belirlenmediğinin tespiti halinde ise, bankanın masraflara ilişkin olarak belirlediği ve ilan ettiği oranlar bulunup bulunmadığı tespit edilmeli, varsa yine bu oran üzerinden masraf tahsil edilebileceği kabul edilmeli, ilan edilen bir tutar bulunmaması halinde ise tahsil edilen masrafların emsal banka uygulamalarına göre orantılı olup olmadığı değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmelidir Taraflar arasında 18.03.2016 tarihli bankacılık işlemleri sözleşmesi ile 19.01.2016 tarihli genel kredi sözleşmesi akdedilmiştir.Bankacılık işlemleri sözleşmesinin genel hükümler kısmının 16.

maddesinde; bankanın masraf ve komisyon listelerinde ilan edeceği tutar ve aralıklarda müşterinin hesaplarından hesap işletim ücreti, yıllık hizmet bedeli, hareketsiz hesap yönetim ücreti, kredi limit tahsis ücreti ve sair adlar altında ücretler tahsil etme hakkının bulunduğu, hesap işetim ücretinin üç aylık 25,50-TL'ye kadar, KMH hesabı olan müşteriler için 51-TL'ye kadar alınabilecek olup, bankanın bu tutarları müşteriye bilgi vererek her zaman değiştirme hakkına sahip olduğu belirtilmiştir. Genel kredi sözleşmesinin ise 12.3 maddesinde; müşterinin kullandığı veya kullanacağı krediler nedeniyle komisyon, fon, ücret ve halen mevcut olan veya ileride konulacak, arttırılacak her türlü kaynak kullanımını destekleme fonu gibi sair teferruat ve ayrıca yasalarca yetkilendirilmiş merciilerce tayin edilen miktar ve oranlarda ..vergi, resim ve harçları nakden veya hesaben ödemeyi taahhüt ettiği, 12.7 maddesinde;..

her türlü masrafların ve halen mevcut veya ileride konulacak, artırılacak her türlü vergi, resim ve harçlarla, tarh edilecek cezaların, sigorta, prim ve masrafların müşteriye ait olacağı düzenlenmiştir.Sözleşmelerde komisyon ve diğer masrafların hangi oranlarda alınacağına veya hesap şekline dair bir düzenlemeye yer verilmemiştir. Ancak dayanak sözleşmelerin ticari niteliği ve tarafların tacir olması göz önüne alındığında, TTK'nın 18. maddesi hükmüne göre, sözleşmeyi imzalayan taraflar basiretli tacir gibi hareket etmek zorunda olup, TTK'nın 20. maddesi hükmüne göre de tacirin gördüğü iş için uygun ücret isteyebileceği kabul edilmelidir.14.01.2021 tarihli bilirkişi raporunda;davacıya 29 adette toplam 36.701,229,13-TL nakit kredi ve 6 adet teminat mektubu ile toplam 1.750.000-TL gayri nakit kredi kullandırıldığı, davacıya kullandırılan nakit krediler sebebiyle kredi komisyonu ve kredi hizmet bedeli adı altında 60 adette toplam 141.824,63-TL, kredi limiti tahsis ücreti ve kredi limit revize ücreti isimleri altında 9 adette toplam 3.861,89-TL, periyodik değerlendirme ücreti adı altında 7 adette toplam 44.500-TL olmak üzere toplam 190.186,52-TL ücret tahsil edildiği, davacıdan tahsil edilen toplam 141.824,63-TL kredi komisyonu ve kredi hizmet bedeli tutarının kullandırılan toplam 36.701229,13-TL nakit kredinin %04'ü olduğu, bu oranın %1,42 olan emsal banka ortalamasına göre makul oran ve miktarda olduğu, davacıdan kredi limiti tahsis ücreti ve kredi limit revize ücreti olarak tahsil edilen toplam 48.361,89-TL'nin davacıya tahsis edilen 15.000.000-TL kredi limitinin %04'ü olduğu, bu tutarın %08 olan emsal banka ortalamasına göre makul oran ve miktarda olduğu, davacının yaptığı 2.969.079,94-TL kredi erken ödemesi sebebiyle 26/09/2017 tarihinde bankaca 23.506,79-TL erken ödeme komisyonu ve 9.540.399,85-TL erken kapama sebebiyle de 26/12/2019 tarihinde 68.898,52-TL erken kapama komisyonu olmak üzere 2 adette toplam 92.405,31-TL komsiyon tahsil edildiği, tahsil edilen tutarların %08 oranında olduğu, bu oranın %5,33 olan emsal banka uygulamasına göre makul oran ve miktarda olduğu, davacı lehine verilen teminat mektupları davalı bankaca sebebiyle teminat mektubu komisyonu, açılış ücreti, teminat mektubu başka şubeden teslim komisyonu olarak 36 adette toplam 27.924,87-TL ücretin tahsil edildiği, davacıya kullandırılan kredilerin teminatını teşkil etmek üzere davalı banka lehine alınan ipoteklere konu gayrimenkullere ilişkin olarak gayrimenkul değerleme şirketlerine yaptırılan ekspertizler sebebiyle ekspertiz masrafı olarak 6 adette BSMV dahil toplam 10.859,53-TL tahsil edildiği, bankaca değerleme şirketlerine fatura karşılığında 7 adette toplam 8.306,16-TL ekspertiz masrafı ödendiği, arada davacı lehine 2.553,37-TL fark oluştuğu, davalı banka lehine alınan ipotekler sebebiyle ipotek tesis ücreti ismi altında 6 adette toplam 1.619,04-TL ücretin tahsil edildiği, davalı banka lehine alınan ipoteklerin fekki sebebiyle ipotek fek ücreti, ipotek harcı isimleri altında davacıdan 2 adette toplam 1.543,40-TLtahsil edildiği, davacıya kullandırılan kredilerin dönemsel ekstrelerinin davacıya gönderilmesi sebebiyle kredi noter ekstre masrafı, kredi ekstre basım masrafı isimleri altında 4 adette toplam 882,04-TL ücretin tahsil edildiği, davacıya verilen bankacılık hizmetleri sebebiyle hesap işletim ücreti ismi altında 26 adette toplam 1.594,47-TL, dönemsel hizmet komisyonu ismi altında 7 adette toplam 11.700-TL, davacı işyerinin sigortalanması için düzenlenen 16/02/2016 tarihli sigorta poliçesi nedeniyle toplam 9.071-TL ücretin tahsil edildiği, bu şekilde davacıdan 347.787,17-TL masraf, komisyon ve ücret ile 16.886,09-TL BSMV olmak üzere toplam 364.673,26-TL tahsil edildiği, davacının hesabına ...

firmasınca gönderilen 7.235.000-TL'den 02.12.2019 tarihinde kredi taksitleri tahsil edildikten sonra paranın çekildiği 26.12.2019 tarihine kadar birer günlük vadeli hesapta değerlendirildiği, bu nedenle davacının mevduat faizi talebinin yerinde olmadığı, sonuç olarak davacıdan tahsil edilen komisyon, masraf ve ücretlerin sözleşmelere uygun olduğu, bazı kalemlerin komisyon ve masraf listesinin altında olduğu, tahsil edilen tutarların emsal banka uygulamalarına göre makul olduğu, bu ücretlerden ekspertiz ücreti, ipotek harcı, noter ücreti gibi ücretlerin hizmetin verilebilmesi için zorunlu giderler olduğu görüşü bildirilmiştir. Mahkemece alınan ek rapor ve farklı bilirkişi kurulundan alınan ikinci raporda da aynı tespit ve değerlendirmelerde bulunulmuştur.

Alınan bilirkişi raporlarında tespit edildiği üzere;davalı bankaca davacıya 15.000.000-TLlimit dahilinde kapatılan kredilerden boşalan limitlerin tekrar kullandırılması suretiyle 29 adette toplam 36.701,229,13-TL nakit kredi ve 6 adet teminat mektubu ile toplam 1.750.000-TL gayri nakit kredi kullandırıldığı sabit olup, davacı vekilinin kullandırılan kredi tutarının bilirkişilerce fazla gösterildiği iddiası yerinde değildir.Nakit krediler sebebiyle davalı bankaca davacının hesaplarından sözleşmeye uygun olarak kredi komisyonu, kredi hizmet bedeli, kredi limiti tahsis ücreti, kredi limit revize ücreti, periyodik değerlendirme ücreti adları altında tahsilatlar yapılmış olup, verilen kredilere ilişkin yapılan masraflar masraflar karşılığında tahsil edilen bu tutarların sözleşme hükümlerine uygun olduğu, aynı zamanda emsal banka uygulamalarına göre makul miktar ve oranlarda olmak üzere emsal banka uygulamalarının da altında olduğu belirlenmiştir.

Kredi erken kapama komisyonu oran veya tutarı konusunda da sözleşmede bir hüküm yoktur.Ancak, tahsil edilen tutarların da emsal banka uygulamalarının altında olduğu tespit edilmiştir. Davacı lehine verilen teminat mektupları nedeniyle davalı bankaca tahsil edilen teminat mektubu komisyonu ve açılış ücreti açıklamalı tahsilatlar sözleşme hükümlerine uygundur.Yine davacıya kullandırılan kredilerin teminatını teşkil etmek üzere davalı banka lehine alınan ipoteklere konu gayrimenkullere yaptırılan ekspertizler sebebiyle ekspertiz firmalarına ödenen tutarlar ile davacıdan tahsil edilen tutar arasındaki cüzi farkın da davalı bankaca bu işlemler için yapılan diğer masraflar ve devlete ödenen BSMV tutarından kaynaklandığı belirlenmiştir.Alınan ve fek edilen ipotekler nedeniyle yapılması gereken ipotek tesis ücreti ve ipotek fek ücreti ile ipotek harcı masraflarından dolayı yapılan tahsilatlar yapılması zorunlu giderlerdir.

Davacıya kullandırılan kredilerin dönemsel ekstrelerinin davacıya gönderilmesi sebebiyle yapılan kredi noter ekstre masrafı, kredi ekstre basım masrafı olarak tahsil edilen tutarlar, hesap işletim ücreti ve dönemsel hizmet komisyonu adı altında tahsil edilen tutarlar ise taraflarca imzalanan bankacılık sözleşmesi hükümlerine ve bankanın masraf listesinde yazılı oran ve miktarlara uygun olarak tahsil edilmiştir. Davacı lehine yaptırılan ticari paket sigortası nedeniyle oluşan sigorta masrafından sigortalı olarak davacı sorumludur.Davacının hesabına dava dışı ... firmasınca gönderilen 7.235.000-TL'den 02.12.2019 tarihinde kredi taksitleri tahsil edildikten sonra, paranın çekildiği 26.12.2019 tarihine kadar kalan tutarın bankaca birer günlük vadeli hesapta değerlendirildiği, bankaca hesap sahibi davacının talimatı dışında bir işlem yapılmasının mümkün olmadığı dikkate alındığında, davacının paranın hesapta bekletildiği iddiasına dayalı mevduat faizi talebi de yerinde değildir.

Açıklanan nedenlerle,davacıdan davalı bankaca tahsil edilen masraf, ücret ve komisyonların sözleşme hükümlerine ve davalı bankanın ilan ettiği masraf listelerine uygun olduğu, emsal banka uygulamalarına göre de orantılı ve makul tutarlarda olduğu tespit edilmiş olmakla, mahkemece davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiş,istinaf nedenleri yerinde olmayan davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle:Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Alınması gereken 427,60-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 80,70‬-TL harcın mahsubu ile kalan 346,9‬0-TL harcın davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, Davacı tarafından yapılan giderlerin kendi üzerinde bırakılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.04/12/2024