Konişmentodaki yabancı mahkeme yetki şartının geçerliliği

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2022/1141

KARAR NO 2024/1984

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 03/02/2022

NUMARASI 2021/321 Esas 2022/43 Karar

DAVA

İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ 31/12/2024

Milletlerarası yetkisizliğe ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; müvekkilinin dava dışı sigortalısı ...Ltd. Şti.'ye ait makarna emtiasının ... numaralı konişmento tahtında ... gemisi ile Türkiye'den Kamerun'a taşındığını, 2 adet konteyner içindeki emtianın ıslanarak hasarlandığını, davalının fiili taşıyan olduğunu, hasara ilişkin olarak alıcı tarafından iade faturası düzenlendiğini, müvekkili tarafından sigortalının zararının tazmin edildiğini, zarardan davalının sorumlu olduğunu, sigortalıya ödenen bedelin rücusu için İstanbul Anadolu .... İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyası ile icra takibine başlanıldığını, davalının itirazı üzerine takibin durduğunu ileri sürerek, davalının itirazının iptaline ve alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili;taşımanın müvekkili ... numaralı konişmento tahtında yapıldığını, taşıma kapsamında çıkacak uyuşmazlıklar halinde Londra'daki İngiliz Yüksek Adalet Mahkemesi'nde görülmesi gerektiğini, bu nedenle milletlerarası yetki itirazları bulunduğunu, sigortalının mal bedelini tam olarak tahsil ettiğini, iddia edilen ıslaklığın nev'ine göre yağmur suyundan ileri gelen hasarların sigorta kuvertürü dışında olduğunu, iddia edilen hasarın da ne zaman ve ne şekilde meydana geldiğinin açık ve belli olmadığını, süresinde yapılmış yasal ihbar olmadığını, buna göre yükün konişmentoda yazıldığı şekilde taşındığının kabul edildiğini,mahkemeler vasıtası ile yapılmış bir tespit bulunmadığını beyanla öncelikle milletlerarası yetki itirazının kabulü ile davanın yetki yönünden reddine;

sigortalının mal bedelini tahsil etmesi sebebiyle davacının aktif dava ehliyeti yokluğundan reddine ve sonuç olarak davanın esastan reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; sigortalının ihraç ettiği makarna emtiasının davacı nezdinde nakliyat sigorta poliçesi ile sigortalandığı, taşımanın ... Limanından ... Limanına taşımasının daval...'a ait ... numaralı konişmento tahtında ... isimli gemi ile yapıldığı, taşımaya ilişkin düzenlenen konişmentonun ...Line AS tarafından imzalandığı, ... AS'nin Danimarka'da kurulu yabancı bir şirket olduğu, uyuşmazlığın yabancılık unsuru taşıdığı; konişmentonun 26. maddesindeki yetki klozu ile taşıma sözleşmesinin uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlıklara İngiliz Hukukunun uygulanacağı ve yetkili mahkemenin ise Londra'da İngiliz Yüksek Adalet Mahkemeleri olduğunun kararlaştırıldığı gerekçesiyle, davalı vekilinin milletlerarası yetki itirazının kabulü ile davanın usulden reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin yeni tarihli kararlarına göre davalının taraf olduğu dosyada bulunan konişmentodaki yetki şartının geçersiz olduğu ve uyuşmazlığınçözümünde Türk mahkemelerinin yetkili olduğuna karar verildiği, davalının vergi numarasından yapılan sorgulamada adresinin Ümraniye/İstanbul olduğu dolayısıyla kendini Türk mahkemelerinde daha iyi savunma imkanına sahip olan davalının milletlerarası yetki itirazında bulunmasının TMK nın 2 maddesine aykırılık teşkil ettiğini,yetki klozunun bulunduğu konişmentoda her iki tarafın imzası bulunmadığından yetki şartının geçersiz olduğunu, Konişmentoda bulunan yetki klozunun TBK'nın 20 ve devamı maddelerine göre genel işlem koşulu hüviyetini haiz olduğu bu nedenle de söz konusu şartın geçersiz bulunduğunu,acentenin tahkim/yetki anlaşması yapabilmesi için özel yetkisinin bulunması gerektiği aksi halde şartın geçersiz olacağını,belirterek kararın kaldırılarak davanın yeniden görülmek üzere ilk derece mahkemesine gönderilmesini istemiştir.

GEREKÇE

Dava, TTK'nın 1472. maddesine göre davacı tarafından sigortalıya ödenen hasar bedelinin rücuan tahsili için başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir.Taşımanın ... Limanı'ndan ...Limanına taşımasının davalı...'a ait... numaralı konşimento tahtında ... isimli gemi ile yapıldığı, taşımaya ilişkin düzenlenen konişmentonun ... AS tarafından imzalandığı Konişmentonun arka sayfasında yer alan 26. maddesinde, "İş bu konişmento İngiliz yasalarına tabidir. Ve buna göre yorumlanacak ve bunun altında meydana gelen bütün ihtilaflar Londra'daki İngiliz Yüksek Adalet Mahkemesi tarafından, herhangi bir başka ülke mahkemelerinin yargı yetkisi hariç olmak üzere karara bağlanacaktır." düzenlemesi bulunmaktadır.

Taşıyan ile gönderilen arasındaki ilişkide konişmento esas alınır (TTK 1237/1). 1237/2 madde hükmünde ise taşıyan ile taşıtan arasındaki ilişkinin, navlun sözleşmesi hükümlerine bağlı kalacağı öngörülmüş olmakla birlikte ayrıca navlun sözleşmesi düzenlenmediği hallerde, taşıyan ile taşıtan arasındaki ilişkide de konişmento esas alınır.MÖHUK 47. madde hükmüne göre yer itibariyle yetkinin münhasır yetki esasına göre tayin edilmediği hallerde, taraflar arasında yabancılık unsuru taşıyan ve borç ilişkisinden doğan uyuşmazlığın yabancı bir devlet mahkemesinde görülmesi konusunda anlaşmaları mümkündür. Davacı sigorta şirketinin sigortalısını bağlayan yetki şartı halefi sıfatıyla davacı sigorta şirketini de bağlayıcı niteliktedir.Türk hukukunda, yabancı unsurlu davalarda mahkemelerin milletlerarası yetkisi MÖHUK'un 40.

maddesinde, kural olarak iç hukukun yer itibariyle yetki kurallarına atfen düzenlenmiştir. Buna göre HMK, TBK, TTK ve sair kanunlarda yer alan yetki kaideleri, aynı zamanda yabancılık unsuru içeren davalarda milletlerarası yetkisini de tesis etmektedir. Diğer bir ifade ile, yerel yetkinin tesisi için aranan irtibat noktaları, milletlerarası karakterli davalarda Türk mahkemelerinin yetkisi için de yeterli sayılmıştır. Davada münhasır yetki veya kamu düzeni sözkonusu değildir. HMK'nın 18/2 maddesi kapsamında ve MÖHUK'un 47/1 maddesine göre yetkili mahkemenin geçerli şekilde belirlendiği, HMK'nın 17. maddesi gereğince yetki sözleşmesinde belirlenen yetki şartının genel yetkili mahkemelerin yetkisini kaldırdığı, bu nedenle yetki sözleşmesi ile kararlaştırılan mahkemeden başka bir mahkemede, somut uyuşmazlıkta olduğu gibi Türk Mahkemelerinde dava açılamayacaktır.Konişmentonun arka sayfasında bulunan taşıyanın hüküm ve koşullarına ilişkin düzenlemeler ticari hayatta yaygın olarak kullanıldığından, deniz yoluyla ihracat işiyle uğraşan sigortalının taşıyanın "taşıma şart ve koşullarını" incelemiş olması gerekir.

Taşıyıcı tarafından taşıma şart ve koşullarının içeriğinin öğrenilmesine imkân sağlanmadığı kabul edilemeyeceğinden ve taşımanın bu şart ve koşullar altında davalıya yaptırılması nedeniyle bu şart ve koşullar ile yapılan taşıma da sözleşmenin haksız şart içerdiğine yönelik istinaf nedeni yerinde bulunmamıştır.Davacı vekili, davalı şirketin adresinin Ümraniye/İstanbul olduğu ileri sürülmüş ise davanın Ümraniye adresi bildirilerek açıldığı anlaşılmakta ise de davalının doğrudan yabancı şirkete karşı açıldığı acenteye izafeten açılmadığı, sunulan vekaletnameden de ... nın yabancı uyruklu şirket olduğu, İstanbul'da yerleşik acentenin taşıma akdini yaptığı veya yapılmasına aracılık ettiğini kabule yeter delil sunulmadığından, somut olayda TTK 105/2 hükmünün uygulama yeri olmadığından davalı vekilinin süresinde verdiği cevap dilekçesinde ileri sürdüğü milletlerarası yetki itirazı haklı bulunmuştur.

Açıklanan nedenlerle, mahkemece yetkisizlik nedeniyle davanın usulden reddine dair verilen kararda hukuka aykırılık bulunmadığından, istinaf nedeni yerinde olmayan davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle:Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,Alınması gereken 427,60-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 80,70-TL harcın mahsubu ile kalan 346,90-TL harcın davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,Davacı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 353(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 31/12/2024