Menfi tespit | Çekin iptali
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi · 2020/2520 E. 2020/3861 K. ·
BozulduKesinlik belirsiz
★ Emsal
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
kişisel def'i↗ bedelsizlik def'i↗ rehin cirosu↗ şahsi def'i↗ temlik cirosu↗ son hamil↗ faktoring sözleşmesi↗ ciro silsilesi↗ faktoring↗ organik bağ↗ ciranta↗ lehtar↗ bedelsizlik↗ rehin↗ ara karar↗ kambiyo senedi↗ ciro↗ tbk 99↗ def'i↗ hamil↗ keşideci↗ tüzel kişilik↗ temlik↗ fatura↗ çek↗ kötüniyet↗ istinaf yoluna başvurulabilirlik↗ i̇i̇k 72/son↗
Gerekçe
Bu karar için yapılandırılmış özet üretilmedi; kararın gerekçe bölümü aşağıda (anonimleştirilmiş resmî metin).
Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davalılardan Şeker Faktoring A.Ş. yönünden yapılan incelemede; 6361 sayılı Yasa'nın 9/3. maddesi hükmünün faktoring işleminin tarafları olan borçlu, önceki alacaklı ve temlik alan faktoring şirketi dışındaki kambiyo senedinde ciro silsilesinde yer alan diğer kambiyo borçluları bakımından getirilmiş bir hüküm olması, somut olayda 6098 sayılı TBK'nın 188/1. maddesi hükmünün uygulanmasının gerektiği, davacı borçlunun önceki alacaklısına karşı aralarındaki temel hukuki ilişkiden kaynaklanan şahsi defileri alacağı önceki alacaklıdan faktoring sözleşmesi çerçevesinde temlik alan faktoring şirketlerine karşı da ileri sürebileceği, davacının 14.10.2015 keşide tarihli ve 70.000.- TL. bedelli çekten dolayı davalılardan faktoring şirketine borçlu olmadığı sonucuna ulaşıldığı, davalı banka yönünden yapılan incelemede çeklerde rehin cirosu geçerli değil ise de çekte rehin cirosu olduğuna ilişkin açık bir ibare bulunmadığı takdirde, cironun temlik cirosu olduğunun kabul edilmesi gerekeceği, bedelsizlik def'inin de kişisel def'i olup, ancak hamilin kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olması hâlinde hamile karşı ileri sürülebilecek def'ilerden olduğu, davalı bankanın davacının bile bile zararına hareket ettiğinin davacı tarafından ispat edilemediği gerekçesiyle davacının davasının davalılardan Yapı Kredi Bankası A.Ş. yönünden reddiyle, davalı ...Ş. yönünden kabulü ile 14/10/2015 keşide tarihli, 0036253 çek nolu ve 70.000.-TL bedelli çekten dolayı davacı ...nin davalılardan Şeker Faktoring A.Ş.’ye borçlu olmadığının tespitine karar verilmiş, hükme karşı davacı vekili ile davalı ...Ş. vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.
Bölge Adliye Mahkemesince, dava konusu çeklerden 14.10.2015 keşide tarihli 70.000.- TL tutarlı çekin Ersal Tarım...A. Ş. cirosu ile davalı ...Ş.’ye temlik edildiği ve temlikin fatura ile tevsik edilmiş olduğu, 14.10.2015 keşide tarihli 80.000.- TL tutarlı çekin davalı ...Tarım... Ltd. Şti. tarafından diğer davalı bankaya temlik edildiğinin anlaşıldığı, davacı tarafından davalı ...Tarım...Ltd.Ş.'ne dava konusu çeklerin avans olarak verildiği, çeklerin bedelsiz kaldığı ve çeklerden 70.000.-TL olanın organik bağ bulunan diğer davalı Ersal Tarım A.Ş.’ye ciro edildiği, çek lehtarı için bedelsiz olan çeklerin yasa hükümlerinin bertaraf edilmesi için lehtar tarafından ortakları ve adresi aynı olan Ersal Tarım...A.Ş'ne ciro edildiği, daha sonra davalı ... şirketine devrinin sağlandığı, faktoring şirketlerine ciro yoluyla devredilen çeklerde keşideci davacı, lehtar ...Tarım... Ltd. Şti. ara ciranta grup şirketlerinden aralarında iktisadi özdeşlik bulunan Ersal Tarım...Ltd. Şti'den çeki ciro yoluyla temlik alan son hamil durumunda olan faktoring şirketinin faktoring işleminin taraflarından olduğunun kabulü gerektiği, somut olayda 6361 sayılı Yasa'nın 9/3 maddesinin uygulama yeri bulunmadığı, anılan Kanun'un 9/2 maddesinin ve dolayısıyla 6098 sayılı TBK'nın 188/1 maddesi hükmünün uygulanması gerektiği, borçlunun önceki alacaklısına karşı aralarındaki temel hukuki ilişkiden kaynaklanan şahsi def'ileri alacağı önceki alacaklıdan faktoring sözleşmesi çerçevesinde temlik alan faktoring şirketine karşı da ileri sürebileceği, davalı Banka yönünden dava konusu çeklerin rehin cirosu ile temlik edildiği yönündeki kabulde de bir isabetsizlik görülmediği gerekçesiyle tarafların istinaf başvurusunun HMK'nın 3531-b-1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiş, hüküm davalı ...Ş. vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Dava, davacı tarafından keşide edilen çekten dolayı borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir. Dava konusu çek, davacı Kamer Yem Üretim A.Ş. tarafından düzenlenmiş olup, çekin lehtarı ...Tarım Ltd. Şti.’dir. Söz konusu çek lehtarın ilk cirosu ile Ersal Tarım A.Ş.’ye ciro edilmiş, bu şirket tarafından da çek davalı ... şirketine cirolanmıştır. Dolayısıyla çek faktoring şirketine ayrı bir tüzel kişiliği bulunan ikinci ciranta Ersal A.Ş. tarafından geçmiştir. Bu nedenle somut olayda 6361 sayılı Kanunun 9/3 maddesi yerine her iki şirket arasında iktisadi özdeşlik bulunduğu gerekçesiyle anılan Kanunun 9/2 maddesinin uygulanması yerinde olmadığı gibi faktoring şirketinin çekin ciro yolu ile devralmasında kötüniyetli olduğu iddia ve ispat edilememiştir. O halde davalı ...Ş. yönünden de davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.
Ayrıca HMK’nın 359. maddesinde kararın hangi hususları içerdiği belirtilmiş olup, aynı maddenin 1/a bendinde kararı veren Bölge Adliye Mahkemesi, başkanı, üyeleri ve zabıt katibinin ad ve soyadları ile sicil numaralarının karar başlığında gösterilmesi gerektiği hususuna değinilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi’nce verilen karar başlığında yukarıda belirtilen hususların belirtilmemesi de doğru olmamıştır.
Benzer Kararlar
Aynı mesele otomatik eşleştirildi; ortak/fark incelediğiniz karara göre. Alıntılar yalnız gerekçe bölümünden. Hukuki görüş değildir.
-
Menfi tespit | Çekin iptali | Menfi tespit
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2022/2223 E. 2023/1852 K.
Ortak:kişisel def'i · bedelsizlik def'i · rehin cirosu · şahsi def'i · temlik cirosu · faktoring sözleşmesi · ciro silsilesi · faktoring
İncelediğiniz kararda… ia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davalılardan Şeker Faktoring A.Ş. yönünden yapılan incelemede; 6361 sayılı Yasa'nın 9/3. maddesi hükmünün «faktoring» işleminin tarafları olan borçlu, önceki alacaklı ve «temlik» alan faktoring şirketi dışındaki kambiyo senedinde «ciro silsilesinde» yer alan diğer kambiyo borçluları bakımından getirilmiş bir hüküm olması, somut olayda 6098 sayılı TBK'nın 188/1. maddesi hükmünün uygulanmasının gerektiği, davacı borçlunun önceki alacaklısına karşı aralarındaki temel hukuki ilişkiden kaynaklanan şahsi defileri alacağı önceki alacaklıdan «faktoring sözleşmesi» çerçevesinde temlik alan faktoring şirketlerine karşı da ileri sürebileceği, davacının 14.10.2015 keşide tarihli ve 70.000.- TL. bedelli çekten dolayı davalılardan faktoring şirketine borçlu olmadığı sonucuna ulaşıldığı, davalı banka yönünden yapılan incelemede çeklerde «rehin cirosu» geçerli değil ise de çekte rehin cirosu olduğuna ilişkin açık bir ibare bulunmadığı takdirde, cironun «temlik cirosu» olduğunun kabul edilmesi gerekeceği, «bedelsizlik def»'inin de «kişisel def»'i olup, ancak «hamilin» «kambiyo senedini» iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olması hâlinde hamile karşı ileri sürülebilecek def'ilerden olduğu, davalı bankanın davacının bile bile zararına hareket ettiğinin davacı tarafından ispat edilemediği gerekçesiyle davacının davasının davalılardan Yapı Kredi Bankası A.Ş. yönünden reddiyle, davalı ...Ş. yönünden kabulü ile 14/10/2015 keşide tarihli, 0036253 «çek» nolu ve 70.000.-TL bedelli çekten dolayı davacı ...nin davalılardan Şeker Faktoring A.Ş.’ye borçlu olmadığının tespitine karar verilmiş, hükme karşı davacı vekili ile davalı ...Ş. vekili tarafından «istinaf yoluna başvurulmuştur».
Şti'den çeki «ciro» yoluyla «temlik» alan «son hamil» durumunda olan «faktoring» şirketinin faktoring işleminin taraflarından olduğunun kabulü gerektiği, somut olayda 6361 sayılı Yasa'nın 9/3 maddesinin uygulama yeri bulunmadığı, anılan Kanun'un 9/2 maddesinin ve dolayısıyla 6098 sayılı TBK'nın 188/1 maddesi hükmünün uygulanması gerektiği, borçlunun önceki alacaklısına karşı aralarındaki temel hukuki ilişkiden kaynaklanan «şahsi def»'ileri alacağı önceki alacaklıdan «faktoring sözleşmesi» çerçevesinde temlik alan faktoring şirketine karşı da ileri sürebileceği, davalı Banka yönünden dava konusu çeklerin «rehin cirosu» ile temlik edildiği yönündeki kabulde de bir isabetsizlik görülmediği gerekçesiyle tarafların istinaf başvurusunun HMK'nın 3531-b-1. maddesi gereğince esastan redd …
Şti. tarafından diğer davalı bankaya «temlik» edildiğinin anlaşıldığı, davacı tarafından davalı ...Tarım...Ltd.Ş.'ne dava konusu çeklerin avans olarak verildiği, çeklerin «bedelsiz» kaldığı ve çeklerden 70.000.-TL olanın «organik bağ» bulunan diğer davalı Ersal Tarım A.Ş.’ye «ciro» edildiği, «çek» «lehtarı» için bedelsiz olan çeklerin yasa hükümlerinin bertaraf edilmesi için lehtar tarafından ortakları ve adresi aynı olan Ersal Tarım...A.Ş'ne ciro edildiği, daha sonra davalı ... şirketine devrinin sağlandığı, «faktoring» şirketlerine ciro yoluyla devredilen çeklerde «keşideci» davacı, lehtar ...Tarım...
Benzer bu kararda2016/877 K. sayılı kararıyla davalılardan Şeker Faktoring A.Ş. yönünden yapılan incelemede; 6361 sayılı Kanun'un 9 uncu maddesinin üçüncü fıkra hükmünün «faktoring» işleminin tarafları olan borçlu, önceki alacaklı ve «temlik» alan faktoring şirketi dışındaki kambiyo senedinde «ciro silsilesinde» yer alan diğer kambiyo borçluları bakımından getirilmiş bir hüküm olduğu, somut olayda 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 188 inci maddesinin birinci fıkra hükmünün uygulanmasının gerektiği, davacı borçlunun önceki alacaklısına karşı aralarındaki temel hukuki ilişkiden kaynaklanan şahsi defileri alacağı önceki alacaklıdan «faktoring sözleşmesi» çerçevesinde temlik alan faktoring şirketlerine karşı da ileri sürebileceği, davacının 14.10.2015 keşide tarihli ve 70.000,00 TL bedelli çekten dolayı davalılardan faktoring şirketine borçlu olmadığı sonucuna ulaşıldığı, davalı banka yönünden yapılan incelemede çeklerde «rehin cirosu» geçerli değil ise de çekte rehin cirosu olduğuna ilişkin açık bir ibare bulunmadığı takdirde, cironun «temlik cirosu» olduğunun kabul edilmesi gerekeceği, «bedelsizlik def»'inin de «kişisel def»'i olup, ancak «hamilin» «kambiyo senedini» iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olması hâlinde hamile karşı ileri sürülebilecek def'ilerden olduğu, davalı bankanın davacının bile bile zararına hareket ettiğinin davacı tarafından ispat edilemediği gerekçesiyle davanın davalı Yapı Kredi Bankası A.Ş. yönünden reddine, davalı ...Ş. yönünden kabulü ile 14.10.2015 keşide tarihli, 0036253 «çek» nolu ve 70.000,00 TL bedelli çekten dolayı davacının davalı ...Ş.’ye borçlu olmadığının tespitine karar verilmiştir.
… ayılı Kanun'un 188 inci maddesinin birinci fıkra hükmünün uygulanması gerektiği, borçlunun önceki alacaklısına karşı aralarındaki temel hukuki ilişkiden kaynaklanan «şahsi def»'ileri alacağı önceki alacaklıdan «faktoring sözleşmesi» çerçevesinde «temlik» alan faktoring şirketine karşı da ileri sürebileceği, davalı banka yönünden dava konusu çeklerin «rehin cirosu» ile temlik edildiği yönündeki kabulde de bir isabetsizlik görülmediği gerekçesiyle tarafların istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
… k cevap verilmiş olmasının da bu organik bağı ortaya koyduğunu, davalı ... şirketi tarafından dosyaya, bu iki şirket tarafından düzenlenmesi gereken alacak bildirim «formu» ve “Fatura konusu mal ve hizmeti eksiksiz ve ayıpsız olarak «teslim» aldığına, «takas» iddiasının bulunmadığına dair belge” sunulmadığı gibi, dosyaya sunulmuş bir «faktoring sözleşmesi» dahi bulunmadığını, dosyaya sunulan «fatura» fotokopisinin, «organik bağ» içinde oldukları sabit olan bu davalılar tarafından her zaman düzenlenmesi mümkün belgelerden olduğunu, bu iki davalı şirket arasında gerçek bir mal alışverişi bulunduğunu ispata yeter belgelerden olmadığını, nitekim davalı ... şirketinin, faktoring şirketlerinin kendi iş akışlarına göre dahi istemesi gereken ve mal teslimini belgeleyen «irsaliyeyi» istemediğini, şirketler arasında organik bağın mevcut olduğu hususunun basit bir araştırmayla tespit etmeleri mümkün iken , her iki şirket arasındaki organik bağı nazara almadan haklı «hamil» olarak kabul edilmelerinin doğru olmayacağını, aynı gerekçeyi içeren, konu ve içerik olarak eldeki dava ile aynı mahiyette Yargıtay kararının bulunduğunu, davalı banka yönünden dava konusu çekin «teminat» amaçlı alındığının kabul edildiğini, teminat amaçlı alınan «çek» hakkında kambiyo hukukuna dayanan haklarını kullanamayacağını ileri sürerek kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Sonuç: İncelediğiniz kararda Bozma ↔ benzerinde Kısmen bozma🔶 iki emsal
Farklı:meşru hamil · yetkili hamil · tefrik · takas · irsaliye · ba formu · satış sözleşmesi · tazminat davası
Benzer bu kararda… k cevap verilmiş olmasının da bu organik bağı ortaya koyduğunu, davalı ... şirketi tarafından dosyaya, bu iki şirket tarafından düzenlenmesi gereken alacak bildirim «formu» ve “Fatura konusu mal ve hizmeti eksiksiz ve ayıpsız olarak «teslim» aldığına, «takas» iddiasının bulunmadığına dair belge” sunulmadığı gibi, dosyaya sunulmuş bir «faktoring sözleşmesi» dahi bulunmadığını, dosyaya sunulan «fatura» fotokopisinin, «organik bağ» içinde oldukları sabit olan bu davalılar tarafından her zaman düzenlenmesi mümkün belgelerden olduğunu, bu iki davalı şirket arasında gerçek bir mal alışverişi bulunduğunu ispata yeter belgelerden olmadığını, nitekim davalı ... şirketinin, faktoring şirketlerinin kendi iş akışlarına göre dahi istemesi gereken ve mal teslimini belgeleyen «irsaliyeyi» istemediğini, şirketler arasında organik bağın mevcut olduğu hususunun basit bir araştırmayla tespit etmeleri mümkün iken , her iki şirket arasındaki organik bağı nazara almadan haklı «hamil» olarak kabul edilmelerinin doğru olmayacağını, aynı gerekçeyi içeren, konu ve içerik olarak eldeki dava ile aynı mahiyette Yargıtay kararının bulunduğunu, davalı banka yönünden dava konusu çekin «teminat» amaçlı alındığının kabul edildiğini, teminat amaçlı alınan «çek» hakkında kambiyo hukukuna dayanan haklarını kullanamayacağını ileri sürerek kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.
2.Davalı Yapı Kredi Bankası A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde özetle; mahkemece dava konusu çekler hakkında "«ibraz» edildiklerinde ödenmemesi" yönünde «ihtiyati tedbir» kararı verildiğini, mahkemece davalı banka yönünden red edilen davanın, Şeker Faktoring A.Ş. yönünden kabul edilen kararın, davacı ve davalı ...Ş. vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, istinaf isteminin esastan reddine kararın bozulması üzerine yerel mahkeme tarafından davalı banka lehine tekrar reddine karar verildiğini, ancak davalı bankanın «meşru hamili» olduğu «çek» üzerindeki ihtiyati tedbir kararının kaldırılmayarak dava kesinleşinceye kadar devamına karar verildiğini, oysa ki “ ihtiyati tedbir “ kararının hizmet ettiği hukuki durumu koruyacak herhangi bir menfaatin kalmadığını, davalı bankanın alacağını tahsil edemediği için mağdur olduğunu, ayrı bir dava konusu olan ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 399 uncu maddesi gereği açabileceği «tazminat davası» hakkından davacı banka tarafından vazgeçilmediğini ileri sürerek açıklanan nedenle ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasına karar verilmesi için temyiz başvurusund …
Şti. arasında 15.03.2015 tarihli yem ham maddesi «satış sözleşmesi» imzalandığını, sözleşmeye göre davacıya «teslim» edilecek 840 ton damıtılmış mısır küspesi karşılığında davacı şirket tarafından davalılardan Ahi Tarım Ltd.
… ye devrinin gerçek bir mal alışverişine dayanmadığını, verilen 10 adet çekten davaya konu olan 14.10.2015 keşide tarihli, 70.000,00 TL bedelli çekin davalı ...Ş.’ye «temlik» edildiğini, 14.10.2015 keşide tarihli, 80.000,00 TL bedelli çekin ise davalı Yapı Kredi A.Ş.’ye devredildiğini ancak bu çeklerin devrinin davalı ... şirketi yönünden 6361 sayılı Finansal Kiralama Faktoring, Finansman ve Şirketleri Kanunu'nun (6361 sayılı Kanun) 9 uncu maddesinin ikinci fıkrası ve 38 inci maddelerine aykırı olduğunu, davalı ... şirketi tarafından temlik alınan alacağın gerçek bir ticari ilişkiden kaynaklanan alacak olmadığını, davalı banka yönünden ise çeklerin «teminat» amacıyla devredilmiş olması ve çeklerde «rehin» (teminat) cirosunun geçerli olmaması nedeniyle davalı bankanın «yetkili hamil» olmadığını ileri sürerek davacının dava konusu çeklerden borçlu olmadığının tespitine, çeklerin iptaline karar verilmesini talep etmiş, yargılama sırasında davalıl …
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2020/3657 E. 2021/1693 K.
Ortak:faktoring · lehtar · bedelsizlik · def'i · keşideci · temlik · fatura
İncelediğiniz karardaŞti. tarafından diğer davalı bankaya «temlik» edildiğinin anlaşıldığı, davacı tarafından davalı ...Tarım...Ltd.Ş.'ne dava konusu çeklerin avans olarak verildiği, çeklerin «bedelsiz» kaldığı ve çeklerden 70.000.-TL olanın «organik bağ» bulunan diğer davalı Ersal Tarım A.Ş.’ye «ciro» edildiği, «çek» «lehtarı» için bedelsiz olan çeklerin yasa hükümlerinin bertaraf edilmesi için lehtar tarafından ortakları ve adresi aynı olan Ersal Tarım...A.Ş'ne ciro edildiği, daha sonra davalı ... şirketine devrinin sağlandığı, «faktoring» şirketlerine ciro yoluyla devredilen çeklerde «keşideci» davacı, lehtar ...Tarım...
… ia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davalılardan Şeker Faktoring A.Ş. yönünden yapılan incelemede; 6361 sayılı Yasa'nın 9/3. maddesi hükmünün «faktoring» işleminin tarafları olan borçlu, önceki alacaklı ve «temlik» alan faktoring şirketi dışındaki kambiyo senedinde «ciro silsilesinde» yer alan diğer kambiyo borçluları bakımından getirilmiş bir hüküm olması, somut olayda 6098 sayılı TBK'nın 188/1. maddesi hükmünün uygulanmasının gerektiği, davacı borçlunun önceki alacaklısına karşı aralarındaki temel hukuki ilişkiden kaynaklanan şahsi defileri alacağı önceki alacaklıdan «faktoring sözleşmesi» çerçevesinde temlik alan faktoring şirketlerine karşı da ileri sürebileceği, davacının 14.10.2015 keşide tarihli ve 70.000.- TL. bedelli çekten dolayı davalılardan faktoring şirketine borçlu olmadığı sonucuna ulaşıldığı, davalı banka yönünden yapılan incelemede çeklerde «rehin cirosu» geçerli değil ise de çekte rehin cirosu olduğuna ilişkin açık bir ibare bulunmadığı takdirde, cironun «temlik cirosu» olduğunun kabul edilmesi gerekeceği, «bedelsizlik def»'inin de «kişisel def»'i olup, ancak «hamilin» «kambiyo senedini» iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olması hâlinde hamile karşı ileri sürülebilecek def'ilerden olduğu, davalı bankanın davacının bile bile zararına hareket ettiğinin davacı tarafından ispat edilemediği gerekçesiyle davacının davasının davalılardan Yapı Kredi Bankası A.Ş. yönünden reddiyle, davalı ...Ş. yönünden kabulü ile 14/10/2015 keşide tarihli, 0036253 «çek» nolu ve 70.000.-TL bedelli çekten dolayı davacı ...nin davalılardan Şeker Faktoring A.Ş.’ye borçlu olmadığının tespitine karar verilmiş, hükme karşı davacı vekili ile davalı ...Ş. vekili tarafından «istinaf yoluna başvurulmuştur».
Şti'den çeki «ciro» yoluyla «temlik» alan «son hamil» durumunda olan «faktoring» şirketinin faktoring işleminin taraflarından olduğunun kabulü gerektiği, somut olayda 6361 sayılı Yasa'nın 9/3 maddesinin uygulama yeri bulunmadığı, anılan Kanun'un 9/2 maddesinin ve dolayısıyla 6098 sayılı TBK'nın 188/1 maddesi hükmünün uygulanması gerektiği, borçlunun önceki alacaklısına karşı aralarındaki temel hukuki ilişkiden kaynaklanan «şahsi def»'ileri alacağı önceki alacaklıdan «faktoring sözleşmesi» çerçevesinde temlik alan faktoring şirketine karşı da ileri sürebileceği, davalı Banka yönünden dava konusu çeklerin «rehin cirosu» ile temlik edildiği yönündeki kabulde de bir isabetsizlik görülmediği gerekçesiyle tarafların istinaf başvurusunun HMK'nın 3531-b-1. maddesi gereğince esastan redd …
Benzer bu karardaFaktoring işlemi içinde kalan üçlü ilişkide «keşideci» «lehtara» karşı ileri sürebileceği «def»’ileri «alacağın temliki» hükümlerine göre çeki iktisap eden «faktoring» şirketine karşı da ileri sürebilir.
Mahkemece, bozma ilamına uyulmak suretiyle yapılan yargılama, dosya kapsamı ve benimsenen bilirkişi raporuna göre, «faktoring» işleminin tarafları olan müşteri (firma), faktoring şirketi (faktor) ve borçlu arasındaki ilişkiler açısından 6361 sayılı Kanun'un 9/2 ve buna bağlı olarak 6098 sayılı TBK'nın 188/1. maddeleri hükmünün uygulanması gerektiği, dava konusu çekte yazılı alacağın mal satışından kaynaklandığı ve bunun «fatura» ile tevsik edilmiş olduğu, çekin bir ödeme vasıtası olduğu ve kural olarak mevcut bir borcun ödenmesi amacıyla verildiği, aksini iddia eden davacının iddiasını yaz …
Mahkemece Dairemizin bozma ilamına uyulmuş, «faktoring» şirketinin faktoring işlemine dayalı alacağının faturaya dayalı olduğunu 6361 sayılı Kanun'un 9/2 maddesindeki koşulların gerçekleştiğini belirterek ispatlanamayan davanın reddine karar verilmiştir.
Sonuç: İncelediğiniz kararda Bozma ↔ benzerinde Kısmen bozma🔶 iki emsal
Farklı:hatır çeki · çekin bedelsizliği · borçlu olunmadığının tespiti · alacağın temliki · eksik inceleme · teslim
Benzer bu karardaŞti. tarafından «teslim» edilmediğini, böyle bir ticari ilişki bulunmadığını çekin «hatır çeki» olarak verildiğini, bu nedenle «çekin bedelsiz» olduğunu ileri sürmüştür.
Ancak, davacının öncelikle, aralarında hukuki ilişki bulunan dava dışı 3. kişiye verilen çekin gerçek bir mal ve hizmet karşılığı verilmediğini, çekin «hatır çeki» olduğunu, «çekin bedelsiz» olduğunu ispatlaması gerekir.
Dava çekten dolayı «borçlu olunmadığının tespiti» istemine ilişkindir.
Faktoring işlemi içinde kalan üçlü ilişkide «keşideci» «lehtara» karşı ileri sürebileceği «def»’ileri «alacağın temliki» hükümlerine göre çeki iktisap eden «faktoring» şirketine karşı da ileri sürebilir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2014/11781 E. 2015/8359 K.
Ortak:faktoring · ciranta · ciro · hamil · keşideci · çek
İncelediğiniz kararda… ia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davalılardan Şeker Faktoring A.Ş. yönünden yapılan incelemede; 6361 sayılı Yasa'nın 9/3. maddesi hükmünün «faktoring» işleminin tarafları olan borçlu, önceki alacaklı ve «temlik» alan faktoring şirketi dışındaki kambiyo senedinde «ciro silsilesinde» yer alan diğer kambiyo borçluları bakımından getirilmiş bir hüküm olması, somut olayda 6098 sayılı TBK'nın 188/1. maddesi hükmünün uygulanmasının gerektiği, davacı borçlunun önceki alacaklısına karşı aralarındaki temel hukuki ilişkiden kaynaklanan şahsi defileri alacağı önceki alacaklıdan «faktoring sözleşmesi» çerçevesinde temlik alan faktoring şirketlerine karşı da ileri sürebileceği, davacının 14.10.2015 keşide tarihli ve 70.000.- TL. bedelli çekten dolayı davalılardan faktoring şirketine borçlu olmadığı sonucuna ulaşıldığı, davalı banka yönünden yapılan incelemede çeklerde «rehin cirosu» geçerli değil ise de çekte rehin cirosu olduğuna ilişkin açık bir ibare bulunmadığı takdirde, cironun «temlik cirosu» olduğunun kabul edilmesi gerekeceği, «bedelsizlik def»'inin de «kişisel def»'i olup, ancak «hamilin» «kambiyo senedini» iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olması hâlinde hamile karşı ileri sürülebilecek def'ilerden olduğu, davalı bankanın davacının bile bile zararına hareket ettiğinin davacı tarafından ispat edilemediği gerekçesiyle davacının davasının davalılardan Yapı Kredi Bankası A.Ş. yönünden reddiyle, davalı ...Ş. yönünden kabulü ile 14/10/2015 keşide tarihli, 0036253 «çek» nolu ve 70.000.-TL bedelli çekten dolayı davacı ...nin davalılardan Şeker Faktoring A.Ş.’ye borçlu olmadığının tespitine karar verilmiş, hükme karşı davacı vekili ile davalı ...Ş. vekili tarafından «istinaf yoluna başvurulmuştur».
Şti. tarafından diğer davalı bankaya «temlik» edildiğinin anlaşıldığı, davacı tarafından davalı ...Tarım...Ltd.Ş.'ne dava konusu çeklerin avans olarak verildiği, çeklerin «bedelsiz» kaldığı ve çeklerden 70.000.-TL olanın «organik bağ» bulunan diğer davalı Ersal Tarım A.Ş.’ye «ciro» edildiği, «çek» «lehtarı» için bedelsiz olan çeklerin yasa hükümlerinin bertaraf edilmesi için lehtar tarafından ortakları ve adresi aynı olan Ersal Tarım...A.Ş'ne ciro edildiği, daha sonra davalı ... şirketine devrinin sağlandığı, «faktoring» şirketlerine ciro yoluyla devredilen çeklerde «keşideci» davacı, lehtar ...Tarım...
Şti'den çeki «ciro» yoluyla «temlik» alan «son hamil» durumunda olan «faktoring» şirketinin faktoring işleminin taraflarından olduğunun kabulü gerektiği, somut olayda 6361 sayılı Yasa'nın 9/3 maddesinin uygulama yeri bulunmadığı, anılan Kanun'un 9/2 maddesinin ve dolayısıyla 6098 sayılı TBK'nın 188/1 maddesi hükmünün uygulanması gerektiği, borçlunun önceki alacaklısına karşı aralarındaki temel hukuki ilişkiden kaynaklanan «şahsi def»'ileri alacağı önceki alacaklıdan «faktoring sözleşmesi» çerçevesinde temlik alan faktoring şirketine karşı da ileri sürebileceği, davalı Banka yönünden dava konusu çeklerin «rehin cirosu» ile temlik edildiği yönündeki kabulde de bir isabetsizlik görülmediği gerekçesiyle tarafların istinaf başvurusunun HMK'nın 3531-b-1. maddesi gereğince esastan redd …
Benzer bu karardaMahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davacının «ciro» imzasının «sahteliğinin» diğer «cirantaların» imzalarının geçerliliğini etkilemeyeceği, davalı «faktoring» şirketi «iyiniyetli hamil» olup, çeki «kötü niyetle iktisap» ettiği veya iktisabında ağır kusurlu olduğunun kanıtlanamadığı, davalının çeki ciro yoluyla iktisabının 6361 sayılı Yasa’nın 9/2. maddesine uygun bulunduğu, dava dışı «keşideci» tarafından «yetkili hamil» olan davalıya ödenen «çek» bedelinin davacı tarafa verilmesinin mümkün olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:iyiniyetli hamil · kötü niyetli iktisap · sahtelik · yetkili hamil · iyiniyet
Benzer bu karardaMahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davacının «ciro» imzasının «sahteliğinin» diğer «cirantaların» imzalarının geçerliliğini etkilemeyeceği, davalı «faktoring» şirketi «iyiniyetli hamil» olup, çeki «kötü niyetle iktisap» ettiği veya iktisabında ağır kusurlu olduğunun kanıtlanamadığı, davalının çeki ciro yoluyla iktisabının 6361 sayılı Yasa’nın 9/2. maddesine uygun bulunduğu, dava dışı «keşideci» tarafından «yetkili hamil» olan davalıya ödenen «çek» bedelinin davacı tarafa verilmesinin mümkün olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
11. Hukuk Dairesi 2020/2520 E. , 2020/3861 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 22. HUKUK DAİRESİ
Taraflar arasında görülen davada Konya 3. Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 15.12.2016 tarih ve 2015/302 E- 2016/877 K. sayılı kararın davacı vekili ve davalı ...Ş. vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, istinaf isteminin esastan reddine dair Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi'nce verilen 25.12.2017 tarih ve 2017/1176 E- 2017/1886 K. sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi davalı ...Ş. vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Davacı vekili, davacıyla davalı ...Tarım Ltd. Şti. arasında 15.03.2015 tarihli yem ham maddesi satış sözleşmesi imzalandığını, sözleşmeye göre davacıya teslim edilecek 840 ton damıtılmış mısır küspesi karşılığında davacı şirket tarafından davalılardan ...Tarım Ltd. Şti.'ne toplam 822.000.- TL bedelli, 10 adet çek verildiğini, sözleşmeye konu malların en geç 07.10.2015 tarihinde teslim edileceğinin kararlaştırılmasına rağmen teslim edilmediği gibi çeklerin bir kısmının da iade edilmeyerek ...Tarım Ltd. Şti. tarafından diğer davalı Ersal Tarım A.Ş.’ye ciro edildiğini, her iki davalı arasında organik bağ bulunduğunu, ...Tarım Ltd. Şti. tarafından çeklerin Ersal Tarım AŞ.'ye devrinin gerçek bir mal alışverişine dayanmadığını, verilen 10 adet çekten davaya konu olan 14/10/2015 keşide tarihli, 70.000.-TL.
bedelli çekin davalı ...Ş.’ye temlik edildiğini, 14.10.2015 keşide tarihli, 80.000.-TL. bedelli çekin ise davalı Yapı Kredi A.Ş.’ye devredildiğini ancak bu çeklerin devrinin davalı ... şirketi yönünden 6361 s. Kanun'un 9/2 ve 38. maddelerine aykırı olduğunu, davalı ... şirketi tarafından temlik alınan alacağın gerçek bir ticari ilişkiden kaynaklanan alacak olmadığını, davalı Banka yönünden ise çeklerin teminat amacıyla devredilmiş olması ve çeklerde rehin (teminat) cirosunun geçerli olmaması nedeniyle, davalı Banka'nın yetkili hamil olmadığını ileri sürerek davacının dava konusu çeklerden borçlu olmadığının tespitine, çeklerin iptaline, karar verilmesini talep ve dava etmiş, yargılama sırasında davalılardan ...Tarım Ltd.
Şti. ve Ersal Tarım A.Ş.'nin iflasına karar verilmiş olması nedeniyle anılan davalılar yönünden dosya tefrik edilmiştir.
Davalı ... şirketi vekili; davalının 6361 sayılı Kanun'un 9/3. maddesine uygun olarak dava konusu çeki devraldığını, aynı Kanun'un 9/2. maddesi gereğince üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirdiğini, 9/3. maddesine istinaden davacının ...Tarım Ltd. Şti. ile arasındaki ilişkiden kaynaklanan def'ileri davalı ... şirketine karşı ileri süremeyeceğini bildirerek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
Davalı Banka vekili ise, davalının yetkili hamil olduğunu, çekin temlik cirosu ile devredildiğini, davacı keşidecinin diğer şirketlerle olan ilişkiden doğan iddialarını davalıya karşı ileri süremeyeceğini savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davalılardan Şeker Faktoring A.Ş. yönünden yapılan incelemede; 6361 sayılı Yasa'nın 9/3. maddesi hükmünün faktoring işleminin tarafları olan borçlu, önceki alacaklı ve temlik alan faktoring şirketi dışındaki kambiyo senedinde ciro silsilesinde yer alan diğer kambiyo borçluları bakımından getirilmiş bir hüküm olması, somut olayda 6098 sayılı TBK'nın 188/1. maddesi hükmünün uygulanmasının gerektiği, davacı borçlunun önceki alacaklısına karşı aralarındaki temel hukuki ilişkiden kaynaklanan şahsi defileri alacağı önceki alacaklıdan faktoring sözleşmesi çerçevesinde temlik alan faktoring şirketlerine karşı da ileri sürebileceği, davacının 14.10.2015 keşide tarihli ve 70.000.- TL.
bedelli çekten dolayı davalılardan faktoring şirketine borçlu olmadığı sonucuna ulaşıldığı, davalı banka yönünden yapılan incelemede çeklerde rehin cirosu geçerli değil ise de çekte rehin cirosu olduğuna ilişkin açık bir ibare bulunmadığı takdirde, cironun temlik cirosu olduğunun kabul edilmesi gerekeceği, bedelsizlik def'inin de kişisel def'i olup, ancak hamilin kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olması hâlinde hamile karşı ileri sürülebilecek def'ilerden olduğu, davalı bankanın davacının bile bile zararına hareket ettiğinin davacı tarafından ispat edilemediği gerekçesiyle davacının davasının davalılardan Yapı Kredi Bankası A.Ş. yönünden reddiyle, davalı ...Ş.
yönünden kabulü ile 14/10/2015 keşide tarihli, 0036253 çek nolu ve 70.000.-TL bedelli çekten dolayı davacı ...nin davalılardan Şeker Faktoring A.Ş.’ye borçlu olmadığının tespitine karar verilmiş, hükme karşı davacı vekili ile davalı ...Ş. vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.
Bölge Adliye Mahkemesince, dava konusu çeklerden 14.10.2015 keşide tarihli 70.000.- TL tutarlı çekin Ersal Tarım...A. Ş. cirosu ile davalı ...Ş.’ye temlik edildiği ve temlikin fatura ile tevsik edilmiş olduğu, 14.10.2015 keşide tarihli 80.000.- TL tutarlı çekin davalı ...Tarım... Ltd. Şti. tarafından diğer davalı bankaya temlik edildiğinin anlaşıldığı, davacı tarafından davalı ...Tarım...Ltd.Ş.'ne dava konusu çeklerin avans olarak verildiği, çeklerin bedelsiz kaldığı ve çeklerden 70.000.-TL olanın organik bağ bulunan diğer davalı Ersal Tarım A.Ş.’ye ciro edildiği, çek lehtarı için bedelsiz olan çeklerin yasa hükümlerinin bertaraf edilmesi için lehtar tarafından ortakları ve adresi aynı olan Ersal Tarım...A.Ş'ne ciro edildiği, daha sonra davalı ...
şirketine devrinin sağlandığı, faktoring şirketlerine ciro yoluyla devredilen çeklerde keşideci davacı, lehtar ...Tarım... Ltd. Şti. ara ciranta grup şirketlerinden aralarında iktisadi özdeşlik bulunan Ersal Tarım...Ltd. Şti'den çeki ciro yoluyla temlik alan son hamil durumunda olan faktoring şirketinin faktoring işleminin taraflarından olduğunun kabulü gerektiği, somut olayda 6361 sayılı Yasa'nın 9/3 maddesinin uygulama yeri bulunmadığı, anılan Kanun'un 9/2 maddesinin ve dolayısıyla 6098 sayılı TBK'nın 188/1 maddesi hükmünün uygulanması gerektiği, borçlunun önceki alacaklısına karşı aralarındaki temel hukuki ilişkiden kaynaklanan şahsi def'ileri alacağı önceki alacaklıdan faktoring sözleşmesi çerçevesinde temlik alan faktoring şirketine karşı da ileri sürebileceği, davalı Banka yönünden dava konusu çeklerin rehin cirosu ile temlik edildiği yönündeki kabulde de bir isabetsizlik görülmediği gerekçesiyle tarafların istinaf başvurusunun HMK'nın 3531-b-1.
maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiş, hüküm davalı ...Ş. vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Dava, davacı tarafından keşide edilen çekten dolayı borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir. Dava konusu çek, davacı Kamer Yem Üretim A.Ş. tarafından düzenlenmiş olup, çekin lehtarı ...Tarım Ltd. Şti.’dir. Söz konusu çek lehtarın ilk cirosu ile Ersal Tarım A.Ş.’ye ciro edilmiş, bu şirket tarafından da çek davalı ... şirketine cirolanmıştır. Dolayısıyla çek faktoring şirketine ayrı bir tüzel kişiliği bulunan ikinci ciranta Ersal A.Ş. tarafından geçmiştir. Bu nedenle somut olayda 6361 sayılı Kanunun 9/3 maddesi yerine her iki şirket arasında iktisadi özdeşlik bulunduğu gerekçesiyle anılan Kanunun 9/2 maddesinin uygulanması yerinde olmadığı gibi faktoring şirketinin çekin ciro yolu ile devralmasında kötüniyetli olduğu iddia ve ispat edilememiştir.
O halde davalı ...Ş. yönünden de davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.
Ayrıca HMK’nın 359. maddesinde kararın hangi hususları içerdiği belirtilmiş olup, aynı maddenin 1/a bendinde kararı veren Bölge Adliye Mahkemesi, başkanı, üyeleri ve zabıt katibinin ad ve soyadları ile sicil numaralarının karar başlığında gösterilmesi gerektiği hususuna değinilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi’nce verilen karar başlığında yukarıda belirtilen hususların belirtilmemesi de doğru olmamıştır.
SONUÇ
Yukarıda açıklanan nedenlerle kararın BOZULMASINA, dosyanın Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi'ne gönderilmesine, ödediği peşin temyiz harcının isteği halinde temyiz edene iadesine, 06.10.2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/625434300 · sınıflandırıcı zincir-tam · görünüm damgası: yargitay11_temyiz