İtirazın iptali | İcra inkar tazminatı
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi · 2017/1496 E. 2019/448 K. ·
BozulduKesinlik belirsiz
★ Emsal
Usul tespitleri
- Dava şartı
- dava şartı
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
ifaya ekli cezai şart↗ ifaya ekli ceza↗ dönme hakkı↗ ön inceleme aşaması↗ ihtirazi kayıt↗ aktif husumet ehliyeti↗ itirazın iptali davası↗ usuli kazanılmış hak↗ aktif husumet↗ husumet ehliyeti↗ cezai şart↗ mirasçılık↗ hisse devir sözleşmesi↗ icra takibine itiraz↗ kazanılmış hak↗ rücu↗ ifa↗ iptal davası↗ işlemiş faiz↗ temlik↗ protokol↗ taraf ehliyeti↗ feragat↗ limited şirket↗ taahhütname↗ çek↗ icra inkar tazminatı↗ tacir↗ inkar tazminatı↗ ibraz↗ teslim↗ husumet↗
Gerekçe
Bu karar için yapılandırılmış özet üretilmedi; kararın gerekçe bölümü aşağıda (anonimleştirilmiş resmî metin).
Mahkemece, uyulan bozma ilamı ve tüm dosya kapsamına göre; davacılar murisi ... ile davalı ... arasında imzalanan .../02/2008 tarihli protokolün .../e maddesinde davalının davacıların murisine 400.000,00 TL çeki 18/02/2008 tarihinde vereceğinin, aynı protokolün .../g maddesinde ise taraflardan herhangi birinin protokolle üstlendiği yükümlülükleri
yerine getirmemesi halinde protokolü ihlal edenin 500.000,00 TL ceza-i şart ödeyeceğinin kararlaştırıldığı, davalının protokoldeki belirtilen çeki davacılar murisine vermediği ve çek bedelini de ödemediği, protokolde 400.000,00 TL çek teslim edilmediği ve bedelin ödenmediği takdirde protokolü ihlal edenin ceza-i şart ödeyeceğinin kararlaştırıldığı, bu haliyle asıl edimin yerine getirilmemesi sebebiyle sadece ceza-i şartın istenebileceğinin kabul edildiği, davalı tarafın ceza-i şartın çok yüksek olduğu bu nedenle mahvına neden olacağı savunmasında bulunduğu, davalının tacir olmadığı, hak ve nesafete uygun olarak ceza-i şartta indirime gidildiği gerekçesiyle, davanın kısmen kabulüne, takip dosyasındaki 250.000,00 TL alacağa ve 59.054,79 TL işlemiş faize davalı borçlunun itirazının iptali, takibin devamına, fazlaya ilişkin talebin reddine, davacı tarafın icra inkar tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.
Kararı, davacı ... mirasçıları vekili ile temlik alan ... vekili temyiz etmiştir.
1-Davacı ... mirasçıları ibraz edilen 11/04/2014 tarihli “Temlikname” başlıklı belge ile dava konusu icra dosyasındaki alacağın tamamı ile görülen itirazın iptali davası sonunda kazanmış oldukları tüm hakları ...’e devretmişlerdir. Bu durumda, davaya ilişkin tüm alacaklarını temlik eden ... mirasçılarının aktif husumet ehliyetinin kalmadığı bu suretle kararı temyiz etmekte hukuki yararları da bulunmadığından temyiz istemlerinin reddine karar verilmesi gerekmiştir.
...-Dava, limited şirket hisse devir sözleşmesinde kararlaştırılan çek bedelinin ve cezai şartın tahsili için başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.
Zaman itibariyle uygulanması gereken 818 sayılı BK'nın 158'inci maddesinde “Akdin icra edilmemesi veya natamam olarak icrası halinde tediye edilmek üzere cezai şart kabul edilmişse, hilafına mukavele olmadıkça, alacaklı ancak ya akdin icrasını veya cezanın tediyesini isteyebilir. Akdin muayyen zamanda veya meşrut mahalde icra edilmemesi halinde tediye olunmak üzere cezai şart kabul edilmiş ise, alacaklı hem akdin icrasını hem meşrut cezanın tediyesini talep edebilir. Meğer ki alacaklı bu hakkından sarahaten feragat etmiş veya kayıt dermeyan etmeksizin edayı kabul eylemiş olsun. Borçlunun, cezai şartı tediye ile akitten rücu etmek hakkını ispat edebilmek salahiyeti mahfuzdur.” hükmü düzenlenmiş olup ilgili düzenleme uyarınca cezai şartı, kural olarak uygulama alanı itibariyle üç grupta toplamak mümkündür ve bunlar seçimlik ceza, ifaya ekli ceza ile dönme cezasıdır.
Seçimlik cezada, sözleşme ile üstlenilen edim borcunun hiç ifa edilmemesi veya noksan ifası ile, edimden borçlu kalan taraf için cezai şart kararlaştırılmış ise, edim borcunu yerine getirmeyen borçlu hakkında edim alacaklısı alacağı veya cezai şartın kendisine ödenmesini talep edebilir.
İfaya ekli ceza, sözleşme ile üstlenilen edimin belirlenen zamanda tamamlanıp teslim edilmemesi veya sözleşmede kararlaştırılan koşullarla edimin yapılmamış olması halinde ödenmesi kabul edilen cezadır. Edimin yüklenici tarafından sözleşme süresinden sonra gecikmeli olarak yapılması üzerine ifaya ekli cezai şartın istenebilmesi için Yasa'nın hükmünde açıkça belirtildiği üzere, teslim sırasında iş sahibinin cezai şart hakkını saklı tuttuğunu bildirmesi ve sözleşmeden dönülmemiş olması gerekir. İhtirazi kayıt beyan edilmeden edimin alınması, teslimi, ceza hakkından vazgeçilmesi niteliğindedir.
Dönme cezasında ise, yapılan sözleşmede belli bir cezanın ödenmesi suretiyle taraflara veya taraflardan birine akitten dönme hakkı tanınmıştır. Bu takdirde kendisine bu hak tanınan taraf veya hakkın her iki tarafa tanındığı durumlarda, taraflardan biri bu cezai şartı ödemek suretiyle akitteki yükümlülüğünden kurtulur.
Cezai şarta ilişkin, yukarıda yapılan açıklamalardan sonra somut olaya gelindiğinde, davaya konu sözleşmenin .... maddesinin g bendinde “Taraflardan herhangi birinin işbu protokolle üstlendikleri yükümlülükleri yerine getirmeyerek protokolü ihlal etmeleri halinde, ihlal eden taraf, karşı tarafa 500.000,00 TL cezai tazminat ödemeyi kabul ve taahhüt eder.” hükmüne yer verilmiş
olup sözleşme maddesindeki cezai şart, seçimlik cezai şarttır. Davacı sözleşmenin .... maddesinin e bendinden kaynaklanan ifayı da istemiş, yani bu madde uyarınca verilmesi gereken çek bedeli tutarı olan 400.000,00 TL'yi de takip konusu yapmış olup akdin ifasını isteyen davacı artık seçimlik cezai şartı talep edemeyecektir.
Bununla birlikte, icra dosyasında hem 400.000,00 TL çek bedeli hem 500.000,00 TL cezai şart takip konusu yapılmış, mahkemenin 18/03/2014 tarihli ilamı ile davanın kabulüne, takibe itirazın iptali ile icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmiştir. Bu hüküm davalı vekilince temyiz edilmiş, Dairemizce kararın sadece cezai şarta yönelik kısmı bozulmuştur. Bu suretle, akdin ifasına ilişkin yani takibe konu 400.000,00 TL ye ilişkin kısım yönünden usuli kazanılmış hak oluşmuş olup mahkemece akdin ifasına ilişkin kısma yönelik icra takibine itirazın iptaline karar verilmesi gerekirken bu husus nazara alınmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, hükmün temlik alan ... yararına bozulması gerekmiştir.
...-Bozma sebep ve şekline göre, temlik alan ... vekilinin sair temyiz itirazlarının incelenmesine bu aşamada gerek görülmemiştir.
Benzer Kararlar
Aynı mesele otomatik eşleştirildi; ortak/fark incelediğiniz karara göre. Alıntılar yalnız gerekçe bölümünden. Hukuki görüş değildir.
-
İtirazın iptali | İcra inkar tazminatı
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2014/12124 E. 2014/19374 K.
Ortak:cezai şart · ifa · protokol · çek · icra inkar tazminatı · inkar tazminatı · teslim · İtirazın iptali | İcra inkar tazminatı
İncelediğiniz karardaMahkemece, uyulan bozma ilamı ve tüm dosya kapsamına göre; davacılar murisi ... ile davalı ... arasında imzalanan .../02/2008 tarihli «protokolün» .../e maddesinde davalının davacıların murisine 400.000,00 TL çeki 18/02/2008 tarihinde vereceğinin, aynı protokolün .../g maddesinde ise taraflardan herhangi birinin protokolle üstlendiği yükümlülükleri yerine getirmemesi halinde protokolü ihlal edenin 500.000,00 TL ceza-i şart ödeyeceğinin kararlaştırıldığı, davalının protokoldeki belirtilen çeki davacılar murisine vermediği ve «çek» bedelini de ödemediği, protokolde 400.000,00 TL çek «teslim» edilmediği ve bedelin ödenmediği takdirde protokolü ihlal edenin ceza-i şart ödeyeceğinin kararlaştırıldığı, bu haliyle asıl edimin yerine getirilmemesi sebebiyle sadece ceza-i şartın istenebileceğinin kabul edildiği, davalı tarafın ceza-i şartın çok yüksek olduğu bu nedenle mahvına neden olacağı savunmasında bulunduğu, davalının «tacir» olmadığı, hak ve nesafete uygun olarak ceza-i şartta indirime gidildiği gerekçesiyle, davanın kısmen kabulüne, takip dosyasındaki 250.000,00 TL alacağa ve 59.054,79 TL «işlemiş faize» davalı borçlunun itirazının iptali, takibin devamına, fazlaya ilişkin talebin reddine, davacı tarafın «icra inkar tazminatı» talebinin reddine karar verilmiştir.
Bununla birlikte, icra dosyasında hem 400.000,00 TL «çek» bedeli hem 500.000,00 TL «cezai şart» takip konusu yapılmış, mahkemenin 18/03/2014 tarihli ilamı ile davanın kabulüne, takibe itirazın iptali ile «icra inkar tazminatına» hükmedilmesine karar verilmiştir.
Bu durumda, davaya ilişkin tüm alacaklarını «temlik» eden ... «mirasçılarının» «aktif husumet ehliyetinin» kalmadığı bu suretle kararı temyiz etmekte hukuki yararları da bulunmadığından temyiz istemlerinin reddine karar verilmesi gerekmiştir. ...-Dava, «limited şirket» «hisse devir sözleşmesinde» kararlaştırılan «çek» bedelinin ve «cezai şartın» tahsili için başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.
Benzer bu karardaMahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre; taraflar arasında düzenlenen 15/02/2008 tarihli «protokolün» 3/e maddesindeki çekin davalı tarafça düzenlenip davacıya «teslim» edilmediği sabit olup davalı tarafın bu yükümlülüğü yerine getirmeme gerekçesi olarak böyle bir borcu olmadığını savunduğu, oysa dava konusu protokolün 3/e maddesinin müstakilen hiçbir şarta bağlı olmaksızın davalıya bu yükümlülüğü getirdiği, protokolün 3/g maddesine göre bu yükümlülüğün davalı tarafından yerine getirilmeyişi nedeniyle davacının «cezai şart» alacağının da doğduğu,alacağın likit olduğu gerekçesiyle davanın kabulü ile itirazın iptaline ve asıl alacağın %20'si oranında hesaplanacak «icra inkar tazminatının» tahsiline karar verilmiştir.
Ancak «protokolün» 3/e maddesinde kararlaştırılan «cezai şartın» «ifa» ile istenebilip istenmeyeceği hususunda mahkemece hiçbir değerlendirme yapılmamıştır.
2-Dava, sözleşmede kararlaştırılan «çek» bedelinin ve «cezai şartın» tahsili için başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkin olup, mahkemece yazılı şekilde davanın kabulüne karar verilmiştir.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:uyuşmazlık konusu
Benzer bu karardaDavalının, «protokolün» 3/e maddesinde belirtilen çeki davacıya vermediği ve «çek» bedelini de ödemediği taraflar arasında «uyuşmazlık konusu» değildir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2016/6256 E. 2017/6764 K.
Ortak:ihtirazi kayıt · cezai şart · feragat · teslim · husumet · dava şartı
İncelediğiniz karardaBu durumda, davaya ilişkin tüm alacaklarını «temlik» eden ... «mirasçılarının» «aktif husumet ehliyetinin» kalmadığı bu suretle kararı temyiz etmekte hukuki yararları da bulunmadığından temyiz istemlerinin reddine karar verilmesi gerekmiştir. ...-Dava, «limited şirket» «hisse devir sözleşmesinde» kararlaştırılan «çek» bedelinin ve «cezai şartın» tahsili için başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.
Edimin yüklenici tarafından sözleşme süresinden sonra gecikmeli olarak yapılması üzerine «ifaya ekli cezai şartın» istenebilmesi için Yasa'nın hükmünde açıkça belirtildiği üzere, «teslim» sırasında iş sahibinin cezai şart hakkını saklı tuttuğunu bildirmesi ve sözleşmeden dönülmemiş olması gerekir.
Mahkemece, uyulan bozma ilamı ve tüm dosya kapsamına göre; davacılar murisi ... ile davalı ... arasında imzalanan .../02/2008 tarihli «protokolün» .../e maddesinde davalının davacıların murisine 400.000,00 TL çeki 18/02/2008 tarihinde vereceğinin, aynı protokolün .../g maddesinde ise taraflardan herhangi birinin protokolle üstlendiği yükümlülükleri yerine getirmemesi halinde protokolü ihlal edenin 500.000,00 TL ceza-i şart ödeyeceğinin kararlaştırıldığı, davalının protokoldeki belirtilen çeki davacılar murisine vermediği ve «çek» bedelini de ödemediği, protokolde 400.000,00 TL çek «teslim» edilmediği ve bedelin ödenmediği takdirde protokolü ihlal edenin ceza-i şart ödeyeceğinin kararlaştırıldığı, bu haliyle asıl edimin yerine getirilmemesi sebebiyle sadece ceza-i şartın istenebileceğinin kabul edildiği, davalı tarafın ceza-i şartın çok yüksek olduğu bu nedenle mahvına neden olacağı savunmasında bulunduğu, davalının «tacir» olmadığı, hak ve nesafete uygun olarak ceza-i şartta indirime gidildiği gerekçesiyle, davanın kısmen kabulüne, takip dosyasındaki 250.000,00 TL alacağa ve 59.054,79 TL «işlemiş faize» davalı borçlunun itirazının iptali, takibin devamına, fazlaya ilişkin talebin reddine, davacı tarafın «icra inkar tazminatı» talebinin reddine karar verilmiştir.
Benzer bu karardaA.Ş'nin ... davacıya «geç teslimi» nedeniyle cezai şarttan sorumlu tutulmasına karar verilmişse de davacının teslim sırasında geç teslimden dolayı herhangi bir talepte veya «ihtarda» bulunmadığının, römorkörün «ihtirazi kayıt» ileri sürülmeden teslim alındığının savunulduğu anlaşılmaktadır.
Meğer ki alacaklı bu hakkından sarahaten «feragat» etmiş veya kayıt dermeyan etmeksizin edayı kabul eylemiş olsun.” hükmü düzenlenmiş olup, gecikme nedeniyle «cezai şart» bedelinin tahsili talebinin ilgili yasa hükmüne göre değerlendirilmesi gerekirken davalının bu konudaki savunmalarının araştırılmaması ve bu konuda bir değerlendirme yapılmaması doğru görülmemiş, kararın davalı ...
… ava tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 818 sayılı Borçlar Kanununun 158. maddesinde “Akdin icra edilmemesi veya natamam olarak icrası halinde tediye edilmek üzere «cezai şart» kabul edilmiş ise, hilafına mukavele olmadıkça, alacaklı ancak ya akdin icrasını veya cezanın tediyesini isteyebilir. ... muayyen zamanda veya meşrut mahalde icra …
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:geç teslim · nispi vekalet ücreti · kusur sorumluluğu · vekalet ücreti takdiri · illiyet bağı · maktu vekalet ücreti · acentelik · ihtar
Benzer bu kararda… rmeleri tartışan ve çelişkiyi gideren, aykırılıkları açıklayan, tarafların itirazlarını karşılayan içinde gemi inşaat mühendisi bulunan yeni bir bilirkişi heyetince «bilirkişi incelemesi» yapılması ve «kusur, sorumluluk» ve «illiyet bağının» tespiti, «hasar» ve her bir davalıdan talep edilebilecek bedellerin belirlenmesi gerekirken, yazılı şekilde noksan incelemeyle ve yetersiz bilirkişi raporlarına göre hüküm tesisi d …
A.Ş'nin ... davacıya «geç teslimi» nedeniyle cezai şarttan sorumlu tutulmasına karar verilmişse de davacının teslim sırasında geç teslimden dolayı herhangi bir talepte veya «ihtarda» bulunmadığının, römorkörün «ihtirazi kayıt» ileri sürülmeden teslim alındığının savunulduğu anlaşılmaktadır.
A.Ş. yararına ayrıca «maktu vekalet ücretine» hükmedilmesi gerekirken davalıların tümü için tek «vekalet ücreti takdiri» yerinde görülmemiş, kararın davalı ...
Yapı Kooperatifi hakkındaki dava reddedildiğinden dava değeri üzerinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi hükümleri uyarınca hesaplanacak «nispi vekalet ücretine» hükmedilmesi gerekirken davalıların tümü için tek «vekalet ücreti takdiri» yerinde görülmemiş, kararın davalı ...
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2016/1646 E. 2017/4085 K.
Ortak:ifaya ekli cezai şart · ifaya ekli ceza · dönme hakkı · cezai şart · ifa · taahhütname · çek · teslim
İncelediğiniz karardaEdimin yüklenici tarafından sözleşme süresinden sonra gecikmeli olarak yapılması üzerine «ifaya ekli cezai şartın» istenebilmesi için Yasa'nın hükmünde açıkça belirtildiği üzere, «teslim» sırasında iş sahibinin cezai şart hakkını saklı tuttuğunu bildirmesi ve sözleşmeden dönülmemiş olması gerekir.
Mahkemece, uyulan bozma ilamı ve tüm dosya kapsamına göre; davacılar murisi ... ile davalı ... arasında imzalanan .../02/2008 tarihli «protokolün» .../e maddesinde davalının davacıların murisine 400.000,00 TL çeki 18/02/2008 tarihinde vereceğinin, aynı protokolün .../g maddesinde ise taraflardan herhangi birinin protokolle üstlendiği yükümlülükleri yerine getirmemesi halinde protokolü ihlal edenin 500.000,00 TL ceza-i şart ödeyeceğinin kararlaştırıldığı, davalının protokoldeki belirtilen çeki davacılar murisine vermediği ve «çek» bedelini de ödemediği, protokolde 400.000,00 TL çek «teslim» edilmediği ve bedelin ödenmediği takdirde protokolü ihlal edenin ceza-i şart ödeyeceğinin kararlaştırıldığı, bu haliyle asıl edimin yerine getirilmemesi sebebiyle sadece ceza-i şartın istenebileceğinin kabul edildiği, davalı tarafın ceza-i şartın çok yüksek olduğu bu nedenle mahvına neden olacağı savunmasında bulunduğu, davalının «tacir» olmadığı, hak ve nesafete uygun olarak ceza-i şartta indirime gidildiği gerekçesiyle, davanın kısmen kabulüne, takip dosyasındaki 250.000,00 TL alacağa ve 59.054,79 TL «işlemiş faize» davalı borçlunun itirazının iptali, takibin devamına, fazlaya ilişkin talebin reddine, davacı tarafın «icra inkar tazminatı» talebinin reddine karar verilmiştir.
Bu durumda, davaya ilişkin tüm alacaklarını «temlik» eden ... «mirasçılarının» «aktif husumet ehliyetinin» kalmadığı bu suretle kararı temyiz etmekte hukuki yararları da bulunmadığından temyiz istemlerinin reddine karar verilmesi gerekmiştir. ...-Dava, «limited şirket» «hisse devir sözleşmesinde» kararlaştırılan «çek» bedelinin ve «cezai şartın» tahsili için başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.
Benzer bu karardaEdimin yüklenici tarafından sözleşme süresinden sonra gecikmeli olarak yapılması üzerine «ifaya ekli cezai şartın» istenebilmesi için Yasa'nın hükmünde açıkça belirtildiği üzere, «teslim» sırasında iş sahibinin cezai şart hakkını saklı tuttuğunu bildirmesi ve sözleşmeden dönülmemiş olması gerekir.
Seçimlik ceza, sözleşme ile üstlenilen edim borcunun hiç «ifa» edilmemesi veya noksan ifası ile, edimden borçlu kalan taraf için «cezai şart» kararlaştırılmış ise, edim borcunu yerine getirmeyen borçlu hakkında edim alacaklısı akdi feshetmek koşulu ile cezai şartın kendisine ödenmesini talep edebilir.
Cezai şarta ilişkin, yukarıda yapılan açıklamalardan sonra somut olaya gelindiğinde, davacı ...'in dayandığı sözleşme maddesindeki «cezai şart», «ifaya ekli cezai» şarttır.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:sözleşmeden doğan dava · taşıma sözleşmesi · alacak davası · bono
Benzer bu kararda2- Dava, «taşıma sözleşmesinden doğan» alacak, birleşen dava ise takip dayanağı «bono» nedeniyle borçlu olmadığının tepsiti istemine ilişkindir.
3- Ayrıca, davacı ...'in takip dayanağı «bono» bedelini alacağından indirip, bakiye kısım için «alacak davası» açtığı gözönüne alınmaksızın hesaplama yaptırılarak, sadece bonodan tahsil edilen kısmın alacaktan indirilmesi doğru olmamıştır.
4- Birleşen dava davacısı Serdar Adıgüzel'in, «bono» nedeniyle borçlu olduğu kısım yukarıdaki ilkeler doğrultusunda belirlenerek ve bono bedelinden indirimi sonucu bakiye kısım bakımından davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken, icra takibi sonucu ödenen kısmın sadece bonodan indirimine karar verilmesi doğru olmamıştır.
1 benzer karar daha
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2023/1732 E. 2024/4272 K.
Ortak:ifaya ekli cezai şart · ifaya ekli ceza · cezai şart · rücu · ifa · protokol · feragat · icra inkar tazminatı
İncelediğiniz karardaBorçlunun, «cezai şartı» tediye ile akitten «rücu» etmek hakkını ispat edebilmek salahiyeti mahfuzdur.” hükmü düzenlenmiş olup ilgili düzenleme uyarınca cezai şartı, kural olarak uygulama alanı itibariyle üç grupta toplamak mümkündür ve bunlar seçimlik ceza, «ifaya ekli ceza» ile dönme cezasıdır.
Edimin yüklenici tarafından sözleşme süresinden sonra gecikmeli olarak yapılması üzerine «ifaya ekli cezai şartın» istenebilmesi için Yasa'nın hükmünde açıkça belirtildiği üzere, «teslim» sırasında iş sahibinin cezai şart hakkını saklı tuttuğunu bildirmesi ve sözleşmeden dönülmemiş olması gerekir.
Mahkemece, uyulan bozma ilamı ve tüm dosya kapsamına göre; davacılar murisi ... ile davalı ... arasında imzalanan .../02/2008 tarihli «protokolün» .../e maddesinde davalının davacıların murisine 400.000,00 TL çeki 18/02/2008 tarihinde vereceğinin, aynı protokolün .../g maddesinde ise taraflardan herhangi birinin protokolle üstlendiği yükümlülükleri yerine getirmemesi halinde protokolü ihlal edenin 500.000,00 TL ceza-i şart ödeyeceğinin kararlaştırıldığı, davalının protokoldeki belirtilen çeki davacılar murisine vermediği ve «çek» bedelini de ödemediği, protokolde 400.000,00 TL çek «teslim» edilmediği ve bedelin ödenmediği takdirde protokolü ihlal edenin ceza-i şart ödeyeceğinin kararlaştırıldığı, bu haliyle asıl edimin yerine getirilmemesi sebebiyle sadece ceza-i şartın istenebileceğinin kabul edildiği, davalı tarafın ceza-i şartın çok yüksek olduğu bu nedenle mahvına neden olacağı savunmasında bulunduğu, davalının «tacir» olmadığı, hak ve nesafete uygun olarak ceza-i şartta indirime gidildiği gerekçesiyle, davanın kısmen kabulüne, takip dosyasındaki 250.000,00 TL alacağa ve 59.054,79 TL «işlemiş faize» davalı borçlunun itirazının iptali, takibin devamına, fazlaya ilişkin talebin reddine, davacı tarafın «icra inkar tazminatı» talebinin reddine karar verilmiştir.
Benzer bu karardaYukarıda anılan Kanun hükmüne göre, taraflar arasında akdedilen 05.05.2010 tarihli "02.07.2009 tarihli «protokole» ek «mutabakat» zaptıdır" sözleşmede düzenlenen 200.000,00 USD «cezai şart», «ifaya ekli cezai şart» niteliğinde olup sözleşmenin asıl davada davalı, birleşen davada davacı ... tarafından feshedilmiş olması nedeniyle bu cezai şartın talep edilmesi mümkün değildir.
Borçlunun «cezai şartı» tediye ile akitten «rücu» etmek hakkını ispat edebilmek salâhiyeti mahfuzdur." düzenlemesini içermektedir.
Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, satış akdinin feshi nedeniyle davacı alıcının fazla ödemeyi geri isteme hakkı olup olmadığı ve «alıcının temerrüdü» nedeniyle satıcının «cezai şart», «kur farkı», «kar kaybı» talep edip edemeyeceği noktalarında toplanmaktadır.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:alıcının temerrüdü · kur farkı · menfi zarar · harca esas değer · kar kaybı · gecikme faizi · mutabakat · kâr kaybı
Benzer bu karardaUyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, satış akdinin feshi nedeniyle davacı alıcının fazla ödemeyi geri isteme hakkı olup olmadığı ve «alıcının temerrüdü» nedeniyle satıcının «cezai şart», «kur farkı», «kar kaybı» talep edip edemeyeceği noktalarında toplanmaktadır.
… nda 02.07.2009 tarihinde 83 adet jeneratör satışına ilişkin sözleşme akdedildiği, daha sonra yine taraflar arasında imzalanan 05.05.2010 tarihli "02.07.2009 tarihli «protokole» ek «mutabakat» zaptıdır" başlıklı sözleşme ile satış bedelinin 1.000.000,00 USD olarak belirlendiği, asıl davada davacı, birleşen davada davalı ... şirketinin hangi tarihlerde ne kadar ödeme yapacağı, bunun karşılığında asıl davada davalı, birleşen davada davacı ...'ın ne miktarda jeneratör «teslim» edeceğinin açıkça belirlendiği anlaşılmaktadır.
2.Dosyaya sunulmuş belgelere göre asıl davada davacı, birleşen davada davalı ...'in 350.000,00 USD tutarında peşin ödeme ile 05.05.2010 tarihli «mutabakat» zaptından sonra 212.500,00 USD olmak üzere toplam 562.500,00 USD ödemede bulunduğu, mutabakat zaptında karara bağlanan ödeme programı ile yapılan ödemeler karşılığ …
3.Taraflar arasında akdedilen 05.05.2010 tarihli "02.07.2009 tarihli «protokole» ek «mutabakat» zaptıdır" sözleşme içeriği, asıl davada davalı, birleşen davada davacı ... tarafından gönderilen «ihtarname» içerikleri, bilirkişi raporu/raporları ile belirlenen asıl davada davacı, birleşen davada davalı ... ödemeleri hep birlikte değerlendirildiğinde, asıl davada davac …
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
11. Hukuk Dairesi 2017/1496 E. , 2019/448 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
Taraflar arasında görülen davada ...
5. Asliye Hukuk Mahkemesince bozmaya uyularak verilen .../.../2016 tarih ve 2015/86-2016/593 sayılı kararın duruşmalı olarak incelenmesi davacı ... mirasçıları vekili ile temlik alan ... vekili tarafından istenmiş olduğu anlaşılmakla, duruşma için belirlenen ....01.2019 günü başkaca gelen olmadığı yoklama ile anlaşılıp hazır bulunan temlik alan vekili Av. ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Davacı vekili, taraflar arasında, çıkan anlaşmazlıkların çözümü için .../02/2008 tarihli protokol imzalandığını, işbu protokolün .../e maddesine göre davalının davacıya 400.000,00 TL bedelli çeki 18/02/2008 tarihinde teslim etmeyi ve borcunu ödemeyi kabul ve taahhüt ettiğini, davalının bu yükümlülüğünü ihtarlarına rağmen yerine getirmediğini, protokol hükümlerini ihlal eden davalının protokolün .../g maddesi gereğince de 500.000,00 TL cezai şartın ödemesi gerektiğini, toplam 900.000,00 TL alacağın tahsili için davalı aleyhine başlattıkları icra takibine davalının haksız ve kötü niyetli olarak itiraz ettiğini ileri sürerek itirazın iptalini ve icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili, davalının iradesinin doğru olarak protokole yansıtılmadığını, davacıya borcu olmadığını, aksine davalının yapılan hisse devirleri uyarınca davacıdan alacaklı olduğunu, protokol hükümlerini yerine getirdiğini savunarak davanın reddini ve %40 kötüniyet tazminatının tahsilini istemiştir.
Mahkemece, uyulan bozma ilamı ve tüm dosya kapsamına göre; davacılar murisi ... ile davalı ... arasında imzalanan .../02/2008 tarihli protokolün .../e maddesinde davalının davacıların murisine 400.000,00 TL çeki 18/02/2008 tarihinde vereceğinin, aynı protokolün .../g maddesinde ise taraflardan herhangi birinin protokolle üstlendiği yükümlülükleri
yerine getirmemesi halinde protokolü ihlal edenin 500.000,00 TL ceza-i şart ödeyeceğinin kararlaştırıldığı, davalının protokoldeki belirtilen çeki davacılar murisine vermediği ve çek bedelini de ödemediği, protokolde 400.000,00 TL çek teslim edilmediği ve bedelin ödenmediği takdirde protokolü ihlal edenin ceza-i şart ödeyeceğinin kararlaştırıldığı, bu haliyle asıl edimin yerine getirilmemesi sebebiyle sadece ceza-i şartın istenebileceğinin kabul edildiği, davalı tarafın ceza-i şartın çok yüksek olduğu bu nedenle mahvına neden olacağı savunmasında bulunduğu, davalının tacir olmadığı, hak ve nesafete uygun olarak ceza-i şartta indirime gidildiği gerekçesiyle, davanın kısmen kabulüne, takip dosyasındaki 250.000,00 TL alacağa ve 59.054,79 TL işlemiş faize davalı borçlunun itirazının iptali, takibin devamına, fazlaya ilişkin talebin reddine, davacı tarafın icra inkar tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.
Kararı, davacı ... mirasçıları vekili ile temlik alan ... vekili temyiz etmiştir.
1-Davacı ... mirasçıları ibraz edilen 11/04/2014 tarihli “Temlikname” başlıklı belge ile dava konusu icra dosyasındaki alacağın tamamı ile görülen itirazın iptali davası sonunda kazanmış oldukları tüm hakları ...’e devretmişlerdir. Bu durumda, davaya ilişkin tüm alacaklarını temlik eden ... mirasçılarının aktif husumet ehliyetinin kalmadığı bu suretle kararı temyiz etmekte hukuki yararları da bulunmadığından temyiz istemlerinin reddine karar verilmesi gerekmiştir.
...-Dava, limited şirket hisse devir sözleşmesinde kararlaştırılan çek bedelinin ve cezai şartın tahsili için başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.
Zaman itibariyle uygulanması gereken 818 sayılı BK'nın 158'inci maddesinde “Akdin icra edilmemesi veya natamam olarak icrası halinde tediye edilmek üzere cezai şart kabul edilmişse, hilafına mukavele olmadıkça, alacaklı ancak ya akdin icrasını veya cezanın tediyesini isteyebilir. Akdin muayyen zamanda veya meşrut mahalde icra edilmemesi halinde tediye olunmak üzere cezai şart kabul edilmiş ise, alacaklı hem akdin icrasını hem meşrut cezanın tediyesini talep edebilir. Meğer ki alacaklı bu hakkından sarahaten feragat etmiş veya kayıt dermeyan etmeksizin edayı kabul eylemiş olsun. Borçlunun, cezai şartı tediye ile akitten rücu etmek hakkını ispat edebilmek salahiyeti mahfuzdur.” hükmü düzenlenmiş olup ilgili düzenleme uyarınca cezai şartı, kural olarak uygulama alanı itibariyle üç grupta toplamak mümkündür ve bunlar seçimlik ceza, ifaya ekli ceza ile dönme cezasıdır.
Seçimlik cezada, sözleşme ile üstlenilen edim borcunun hiç ifa edilmemesi veya noksan ifası ile, edimden borçlu kalan taraf için cezai şart kararlaştırılmış ise, edim borcunu yerine getirmeyen borçlu hakkında edim alacaklısı alacağı veya cezai şartın kendisine ödenmesini talep edebilir.
İfaya ekli ceza, sözleşme ile üstlenilen edimin belirlenen zamanda tamamlanıp teslim edilmemesi veya sözleşmede kararlaştırılan koşullarla edimin yapılmamış olması halinde ödenmesi kabul edilen cezadır. Edimin yüklenici tarafından sözleşme süresinden sonra gecikmeli olarak yapılması üzerine ifaya ekli cezai şartın istenebilmesi için Yasa'nın hükmünde açıkça belirtildiği üzere, teslim sırasında iş sahibinin cezai şart hakkını saklı tuttuğunu bildirmesi ve sözleşmeden dönülmemiş olması gerekir. İhtirazi kayıt beyan edilmeden edimin alınması, teslimi, ceza hakkından vazgeçilmesi niteliğindedir.
Dönme cezasında ise, yapılan sözleşmede belli bir cezanın ödenmesi suretiyle taraflara veya taraflardan birine akitten dönme hakkı tanınmıştır. Bu takdirde kendisine bu hak tanınan taraf veya hakkın her iki tarafa tanındığı durumlarda, taraflardan biri bu cezai şartı ödemek suretiyle akitteki yükümlülüğünden kurtulur.
Cezai şarta ilişkin, yukarıda yapılan açıklamalardan sonra somut olaya gelindiğinde, davaya konu sözleşmenin .... maddesinin g bendinde “Taraflardan herhangi birinin işbu protokolle üstlendikleri yükümlülükleri yerine getirmeyerek protokolü ihlal etmeleri halinde, ihlal eden taraf, karşı tarafa 500.000,00 TL cezai tazminat ödemeyi kabul ve taahhüt eder.” hükmüne yer verilmiş
olup sözleşme maddesindeki cezai şart, seçimlik cezai şarttır. Davacı sözleşmenin .... maddesinin e bendinden kaynaklanan ifayı da istemiş, yani bu madde uyarınca verilmesi gereken çek bedeli tutarı olan 400.000,00 TL'yi de takip konusu yapmış olup akdin ifasını isteyen davacı artık seçimlik cezai şartı talep edemeyecektir.
Bununla birlikte, icra dosyasında hem 400.000,00 TL çek bedeli hem 500.000,00 TL cezai şart takip konusu yapılmış, mahkemenin 18/03/2014 tarihli ilamı ile davanın kabulüne, takibe itirazın iptali ile icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmiştir. Bu hüküm davalı vekilince temyiz edilmiş, Dairemizce kararın sadece cezai şarta yönelik kısmı bozulmuştur. Bu suretle, akdin ifasına ilişkin yani takibe konu 400.000,00 TL ye ilişkin kısım yönünden usuli kazanılmış hak oluşmuş olup mahkemece akdin ifasına ilişkin kısma yönelik icra takibine itirazın iptaline karar verilmesi gerekirken bu husus nazara alınmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, hükmün temlik alan ... yararına bozulması gerekmiştir.
...-Bozma sebep ve şekline göre, temlik alan ... vekilinin sair temyiz itirazlarının incelenmesine bu aşamada gerek görülmemiştir.
SONUÇ
Yukarıda (1) numaralı bentte yazılı nedenlerle temlik eden davacı ... mirasçıları vekilinin temyiz isteminin REDDİNE, (...) numaralı bentte yazılı nedenlerle temlik alan ... vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın temlik alan ... yararına BOZULMASINA, (...) numaralı bentte açıklanan nedenlerle temlik alan ... vekilinin sair temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına, takdir olunan ....037,00 TL duruşma vekalet ücretinin davalıdan alınıp temlik alan ...'e verilmesine, ödedikleri peşin temyiz harcının istekleri halinde temyiz eden davacı ... mirasçıları ile temlik alan ...'e iadesine, .../01/2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/486255000 · sınıflandırıcı zincir-tam · görünüm damgası: yargitay11_temyiz