Çek İstirdatı
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi · 2017/1955 E. 2018/7563 K. ·
BozulduKesinlik belirsiz
★ Emsal
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
çekin istirdadı↗ son hamil↗ resmi belgede sahtecilik↗ sahtecilik↗ eş rızası↗ dolandırıcılık↗ tbk 99↗ hamil↗ protokol↗ istirdat↗ kötüniyet↗ eksik inceleme↗ i̇i̇k 72/son↗
Gerekçe
Bu karar için yapılandırılmış özet üretilmedi; kararın gerekçe bölümü aşağıda (anonimleştirilmiş resmî metin).
Mahkemece, bozma ilamına uyularak yapılan yargılamaya göre, davalı hamilin çeki protokolle diğer davalı önceki hamilden devraldığı, her ne kadar davalılar hakkında ceza davası açılmış ise de taraf vekillerinin beyanları ile anılan davanın sonucunun beklenmesine gerek bulunmadığı, çekin son hamilinin iktisapta ağır kusurlu veya kötüniyetli olduğunun ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.
1- Dava, ...'nın 704. (... m. 792) maddesine dayanılarak açılmış hamilin rızası hilafına elinden çıktığı iddia edilen çekin istirdadına ilişkindir.
Mahkemece, davalı hamilin çeki protokolle diğer davalı önceki hamilden devraldığı, her ne kadar davalılar hakkında ceza davası açılmış ise de taraf vekillerinin beyanları ile anılan davanın sonucunun beklenmesine gerek bulunmadığı, çekin son hamilinin iktisapta ağır kusurlu veya kötüniyetli olduğunun ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Ancak, davalı ... hakkında resmi belgede sahtecilik, dolandırıcılık, suç eşyasını satın alma ve kabul etme suçlarından kamu davası açıldığı ve henüz sonuçlanmadığı anlaşılmakla, olay tarihinde yürürlükte olan 818 sayılı BK’nın 53.maddesi(TBK m. 74) gereği ceza mahkemelerince kabul edilen maddi vakıalar hukuk mahkemelerini bağlayacağından anılan ceza mahkemesi kararının beklenilerek sonucuna göre bir değerlendirme yapılıp karar verilmesi gerekirken eksik incelemeye dayalı olarak karar verilmesi doğru olmamış ve bozmayı gerekmiştir.
2- Bozma sebep ve şekline göre, davacı vekilinin sair temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine gerek görülmemiştir.
Benzer Kararlar
Aynı mesele otomatik eşleştirildi; ortak/fark incelediğiniz karara göre. Alıntılar yalnız gerekçe bölümünden. Hukuki görüş değildir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2009/5852 E. 2010/12132 K.
Ortak:eş rızası · hamil · istirdat
İncelediğiniz kararda792) maddesine dayanılarak açılmış «hamilin» «rızası» hilafına elinden çıktığı iddia edilen «çekin istirdadına» ilişkindir.
Mahkemece, bozma ilamına uyularak yapılan yargılamaya göre, davalı «hamilin» çeki «protokolle» diğer davalı önceki hamilden devraldığı, her ne kadar davalılar hakkında ceza davası açılmış ise de taraf vekillerinin beyanları ile anılan davanın sonucunun beklenmesine gerek bulunmadığı, çekin «son hamilinin» iktisapta ağır kusurlu veya «kötüniyetli» olduğunun ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Mahkemece, davalı «hamilin» çeki «protokolle» diğer davalı önceki hamilden devraldığı, her ne kadar davalılar hakkında ceza davası açılmış ise de taraf vekillerinin beyanları ile anılan davanın sonucunun beklenmesine gerek bulunmadığı, çekin «son hamilinin» iktisapta ağır kusurlu veya «kötüniyetli» olduğunun ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Benzer bu karardaMahkemece, iddia, savunma ve dosya kapsamına göre, davaya konu çekin «keşideci» elinden «rızası» dışında çıktığına ilişkin beyanının dahi bulunmadığı, men talimatı verilmesini haklı kılacak bir delinin de «ibraz» edilemediği ve davacı banka çalışanın hataen ödediği «çek» bedelinden sorumlu tutulmasının «hakkaniyete» uygun düşmediği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, 6.000,00 TL’nın davalı keşideci kooperatif ve «hamil» ...’ten tahsiline, şirket hakkındaki davanın ise reddine karar verilmiştir.
Bu durumda davalı «hamilin» bu «çek» bedelini tahsil etmiş olması nedeniyle «sebepsiz zenginleştiğinden» bahsetmek mümkün olmadığı halde çek bedelinin hamilden «istirdadı» sonucunu doğuracak şekilde hüküm tesisi yerinde görülmediğinden kararın bu nedenle davalılardan ... yararına bozulması gerekmiştir.
Ödemeden men talimatının verildiği hesabın sahibi olan davalı kooperatif(«keşideci») tarafından TTK'nun 711. maddesi uyarınca verilmiş olan bu men talimatının haklı sebepleri kanıtlanamamış olup, çekin keşidecisinin «rızası» hilafına elinden çıktığı ispat edilmemiştir.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:hakkaniyet · sebepsiz zenginleşme · keşideci · çek · ibraz
Benzer bu karardaMahkemece, iddia, savunma ve dosya kapsamına göre, davaya konu çekin «keşideci» elinden «rızası» dışında çıktığına ilişkin beyanının dahi bulunmadığı, men talimatı verilmesini haklı kılacak bir delinin de «ibraz» edilemediği ve davacı banka çalışanın hataen ödediği «çek» bedelinden sorumlu tutulmasının «hakkaniyete» uygun düşmediği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, 6.000,00 TL’nın davalı keşideci kooperatif ve «hamil» ...’ten tahsiline, şirket hakkındaki davanın ise reddine karar verilmiştir.
Bu durumda davalı «hamilin» bu «çek» bedelini tahsil etmiş olması nedeniyle «sebepsiz zenginleştiğinden» bahsetmek mümkün olmadığı halde çek bedelinin hamilden «istirdadı» sonucunu doğuracak şekilde hüküm tesisi yerinde görülmediğinden kararın bu nedenle davalılardan ... yararına bozulması gerekmiştir.
2-Davalılardan ... yönünden yapılan temyiz incelemesine gelince; dava, «sebepsiz zenginleşme» iddiasına dayalı olarak açılmıştır.
Ödemeden men talimatının verildiği hesabın sahibi olan davalı kooperatif(«keşideci») tarafından TTK'nun 711. maddesi uyarınca verilmiş olan bu men talimatının haklı sebepleri kanıtlanamamış olup, çekin keşidecisinin «rızası» hilafına elinden çıktığı ispat edilmemiştir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2015/9415 E. 2015/10520 K.
Ortak:çekin istirdadı · eş rızası · hamil · istirdat · kötüniyet
İncelediğiniz kararda792) maddesine dayanılarak açılmış «hamilin» «rızası» hilafına elinden çıktığı iddia edilen «çekin istirdadına» ilişkindir.
Mahkemece, bozma ilamına uyularak yapılan yargılamaya göre, davalı «hamilin» çeki «protokolle» diğer davalı önceki hamilden devraldığı, her ne kadar davalılar hakkında ceza davası açılmış ise de taraf vekillerinin beyanları ile anılan davanın sonucunun beklenmesine gerek bulunmadığı, çekin «son hamilinin» iktisapta ağır kusurlu veya «kötüniyetli» olduğunun ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Mahkemece, davalı «hamilin» çeki «protokolle» diğer davalı önceki hamilden devraldığı, her ne kadar davalılar hakkında ceza davası açılmış ise de taraf vekillerinin beyanları ile anılan davanın sonucunun beklenmesine gerek bulunmadığı, çekin «son hamilinin» iktisapta ağır kusurlu veya «kötüniyetli» olduğunun ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Benzer bu karardaZayi olan «çekin istirdadı» talebiyle açılan işbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın «kötüniyetli» veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.
Ancak, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' hükmü düzenlenmiştir.
Bu itibarla, mahkemece anılan yasal düzenleme karşısında «ispat yükü» üzerinde bulunan davacının, senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın «kötüniyetli» veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerektiği nazara alınmaksızın yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:kötüniyetli iktisap · çek istirdadı · ciro · ispat yükü · çek · kusur · e-defter
Benzer bu karardaAncak, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' hükmü düzenlenmiştir.
Dava, TTK’nın 792. maddesi (6762 sayılı TTK m.704) uyarınca açılan «çek istirdadı» istemine ilişkin olup, mahkemece yukarıdaki özetten de anlaşılacağı üzere, benimsenen bilirkişi raporu doğrultusunda, dava konusu çeklerden birinin davacının yevmiye «defterinde», diğer 2 adet çekin ise, kambiyo senet defterinde kayıtlı olduğu ve davacı tarafça iddialarının ispatlandığı gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir.
… ılan deliller, benimsenen bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, dava konusu 3 adet çekten 5.000,00 TL bedelli olanın davacının usulüne uygun tutulan yevmiye «defterlerinde», 6.000,00 TL ve 10.000,00 TL bedelli diğer iki çekin ise kambiyo senet defterinde kayıtlı olduğu, davacının dosyaya sunduğu belge ve delillerle iddialarını ispatla …
Zayi olan «çekin istirdadı» talebiyle açılan işbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın «kötüniyetli» veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2016/14208 E. 2018/5084 K.
Ortak:çekin istirdadı · eş rızası · hamil · istirdat
İncelediğiniz kararda792) maddesine dayanılarak açılmış «hamilin» «rızası» hilafına elinden çıktığı iddia edilen «çekin istirdadına» ilişkindir.
Mahkemece, bozma ilamına uyularak yapılan yargılamaya göre, davalı «hamilin» çeki «protokolle» diğer davalı önceki hamilden devraldığı, her ne kadar davalılar hakkında ceza davası açılmış ise de taraf vekillerinin beyanları ile anılan davanın sonucunun beklenmesine gerek bulunmadığı, çekin «son hamilinin» iktisapta ağır kusurlu veya «kötüniyetli» olduğunun ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Mahkemece, davalı «hamilin» çeki «protokolle» diğer davalı önceki hamilden devraldığı, her ne kadar davalılar hakkında ceza davası açılmış ise de taraf vekillerinin beyanları ile anılan davanın sonucunun beklenmesine gerek bulunmadığı, çekin «son hamilinin» iktisapta ağır kusurlu veya «kötüniyetli» olduğunun ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Benzer bu karardaBuna göre, «zayi» olan «çekin istirdadı» istemine ilişkin işbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının kendisinin «yetkili hamil» olduğunu, senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran davalının kötü niyetli veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.
Mahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre; dava konusu çekin davacının elinden «rızası» dışında çıktığı, davalı bankanın çeki iktisabının hangi hukuki ilişkiye dayandığını ispatlayamadığı ve bu nedenle davalının çeki iktisabında iyi niyetinden söz edilemeyeceği gerekçesi ile davanın kabulü ile dava konusu çekin davalıdan «istirdadına» karar verilmiştir.
Dava, 6102 sayılı ...'nın 792. maddesi uyarınca açılmış «çek istirdadı» istemine ilişkindir.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:çek istirdadı · kötü niyetli iktisap · yetkili hamil · zayi · ispat yükü · çek · kusur
Benzer bu karardaAncak, ...'nın 792. maddesi uyarınca, «çek» eline geçmiş bulunan yeni «hamil» ancak çeki «kötü niyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.
Buna göre, «zayi» olan «çekin istirdadı» istemine ilişkin işbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının kendisinin «yetkili hamil» olduğunu, senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran davalının kötü niyetli veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.
Dava, 6102 sayılı ...'nın 792. maddesi uyarınca açılmış «çek istirdadı» istemine ilişkindir.
Bu durumda, mahkemece, ...'nın 792. maddesi uyarınca değerlendirme yapılması gerekirken, «ispat yükünün» davalıya yüklenerek yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamış, kararın davalı yararına bozulmasına karar vermek gerekmiştir.
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
11. Hukuk Dairesi 2017/1955 E. , 2018/7563 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ TİCARET MAHKEMESİ
Taraflar arasında görülen davada ...
7. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce bozmaya uyularak verilen 04/02/2016 tarih ve 2014/669-2016/71 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesinin davacı vekili tarafından istenildiği ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Davacı vekili, 29/04/2009 tarihinde davacı şirket yetkilisi ...’ın aracının bagajında bulunan 87 adet kambiyo evrakının çalındığını, bunlardan ...San. Ltd. Şti. tarafından keşide edilip ... San. A.Ş'nin lehdarı olduğu ... Şubesine ait 40.000,00 TL bedelli çekin lehdar tarafından 21/04/2009 tarihinde davacı şirkete ciro edildiğini, çalınan bu çeke ilişkin ...
10. Asliye Ticaret Mahkemesi’nde iptal davası açıldığını, bu çekin daha sonra lehdar ... tarafından ban... ibraz edildiğini ve icra takibine geçildiğini, müvekkilinin davaya konu çekin yetkili hamili konumunda olduğunu ileri sürerek, müvekkilinin yetkili hamil ve çek tutarı kadar alacaklı olduğunun tespitine ve davalı ... tarafından icra yolu ile çek keşidecisinden tahsil edilen 46.900,00 TL'nin istirdadına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı ... İplik Ltd. Şti vekili, dava konusu çekin bir ticari alışveriş nedeni ile davalılardan ... Otomotiv Ltd. Şti tarafından müvekkiline ciro edilerek verildiğini, müvekkilinin yetkili temsilcisi olan ...'un daha sonra bu çeki şahsi cirosu ile ...’ye verdiğini bildirerek, davanın reddini talep etmiştir.
Davalı ... vekili, hamili olduğu çeki ciro suretiyle aldığını, meşru ve yetkili hamil olarak icra takibine başladığını belirterek, davanın reddini istemiştir.
Diğer davalılar davaya cevap vermemiş ve duruşmalara katılmamışlardır.
Mahkemece, bozma ilamına uyularak yapılan yargılamaya göre, davalı hamilin çeki protokolle diğer davalı önceki hamilden devraldığı, her ne kadar davalılar hakkında ceza davası açılmış ise de taraf vekillerinin beyanları ile anılan davanın sonucunun beklenmesine gerek bulunmadığı, çekin son hamilinin iktisapta ağır kusurlu veya kötüniyetli olduğunun ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.
1- Dava, ...'nın 704. (... m. 792) maddesine dayanılarak açılmış hamilin rızası hilafına elinden çıktığı iddia edilen çekin istirdadına ilişkindir.
Mahkemece, davalı hamilin çeki protokolle diğer davalı önceki hamilden devraldığı, her ne kadar davalılar hakkında ceza davası açılmış ise de taraf vekillerinin beyanları ile anılan davanın sonucunun beklenmesine gerek bulunmadığı, çekin son hamilinin iktisapta ağır kusurlu veya kötüniyetli olduğunun ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Ancak, davalı ... hakkında resmi belgede sahtecilik, dolandırıcılık, suç eşyasını satın alma ve kabul etme suçlarından kamu davası açıldığı ve henüz sonuçlanmadığı anlaşılmakla, olay tarihinde yürürlükte olan 818 sayılı BK’nın 53.maddesi(TBK m.
74) gereği ceza mahkemelerince kabul edilen maddi vakıalar hukuk mahkemelerini bağlayacağından anılan ceza mahkemesi kararının beklenilerek sonucuna göre bir değerlendirme yapılıp karar verilmesi gerekirken eksik incelemeye dayalı olarak karar verilmesi doğru olmamış ve bozmayı gerekmiştir.
2- Bozma sebep ve şekline göre, davacı vekilinin sair temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine gerek görülmemiştir.
SONUÇ
Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle hükmün davacı yararına BOZULMASINA, (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davacı vekilinin sair temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına, ödediği peşin temyiz harcının isteği halinde temyiz edene iadesine, 03/12/2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/463744800 · sınıflandırıcı zincir-tam · görünüm damgası: yargitay11_temyiz