Çek zayii davasında hamil çıkması halinde istirdat davası açma zorunluluğu

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2024/356

KARAR NO 2024/316

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ TEKİRDAĞ ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 31/01/2024

NUMARASI 2023/436 Esas - 2024/58 Karar

DAVA

Kıymetli Evrak İptali (Zayi Nedeniyle)

İSTİNAF KARAR TARİHİ 23/02/2024

Davanın reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili, keşidecisi ... olan ... Çorlu Orion Şubesi'nin ... çek nolu, ... hesap nolu, 31/10/2023 keşide tarihli 200.000-TL bedelli çekin kaybolduğunu, kötü niyetli 3. Kişiler tarafından bankadan tahsil edilme ihtimali olduğunu beyanla çek üzerinde ödeme yasağı konulmasını ve çekin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece, davacının hasımsız olarak açtıkları işbu dava ile, davaya konu çekin zayi olduğu iddiasıyla çekin iptali talebinde bulunduğu, yapılan yazışmalar sonucunda davaya konu çekin ibraz edildiği, dolayısıyla çekin zayi olmasının söz konusu olmadığı, bu tespit üzerine davacıya istirdat davası açmak üzere mehil verildiği, verilen süre içerisinde davacı tarafından istirdat davası açılmadığı, davacıya çıkartılan ihtarın yerine getirilmediği, mahkemece yapılan ihtara rağmen ihtarın gereğinin yapılmaması nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili, istirdat davası açılması hususunda verilen kesin süreye ilişkin ara kararına karşı dosya içerisinde de bulunan 16.11.2023 tarihli beyan dilekçesinin sunulduğunu, bu dilekçede dava konusu çekin ... isimli kişi tarafından bankaya ibraz edildiğini ve akabinde müvekkili şirket tarafından Çorlu Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulduğunu, çekin arka yüzünde müvekkilinin cirosu olmadığından çek sadece 3.kişi tarafından ibraz edildiğinden çeke ilişkin icra takibi başlatılmadığından ancak keşideci tarafından menfi tespit davası açılabileceğini, icra dosyası açılmadığını, dosyaya ödeme yapılmadığından istirdat davası açılamayacağı hususunun bildirildiğini, bu beyana rağmen mahkemece verilen süre içinde istirdat davası açmadıklarından davanın reddine karar verilmesinin haksız ve hukuka aykırı olduğunu, çeki ibraz eden şüpheli tarafından icra takibi başlatılmış olsaydı ancak keşideci tarafından menfi tespit davası açılabileceğini, bu durumda yasal olarak taraf sıfatı olamayacak ve ödeme de yapılmadığı için henüz cebinden bir bedel çıkmayan müvekkili şirketin istirdat davası açmakta hukuki yararının olmadığını, dava şartı yokluğundan reddedilecek bir davayı açmaya mecbur kılınmasının da açıkça hukuka aykırı olduğunu, davacı yararına kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, zayii nedeniyle çek iptaline ilişkindir. Çeklerde de uygulama yeri bulan TTK. 818/1-s yollaması ile 758. maddesine göre çeki eline geçiren kişi bilindiği taktirde mahkemece dilekçe sahibine istirdat davası açması konusunda uygun süre vereceği bu süre zarfında davayı açmadığı taktirde ödeme yasağı kararını kaldıracağı düzenlenmiştir. TTK 764/1 maddesi ''Elden çıkan poliçe, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, iptaline karar verilir'' hükmü düzenlenmiştir. Çek iptali davaları, özelliği itibari ile hasımsız açılan davalardan olup, yargılama sırasında çek hamilinin ortaya çıkması durumunda, çek iptali davasını açan davacıya, mevcut çek hamiline karşı çek istirdadı davası açması konusunda süre verilmeli, istirdat davasının açılması halinde, davanın konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına, açılmaması halinde ise çek iptali davasının reddi yönünde hüküm verilmelidir.

(Yargıtay 11.H.D nin 17/06/2019 tarih ve 2018/2811 E- 2019/4422 K) TTK’nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' ve 790. maddesinde ise, "Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır...." hükümleri düzenlenmiştir. İlk derece mahkemesinde açılan çek zayii davası sırasında çekin bankaya ibrazı üzerine mahkemece verilen süre içinde istirdat davası açılmamış, istirdat davası açılmadığı gerekçesiyle çek zayii davasının reddine karar verilmiştir.

Davacı vekili tarafından icra takibi başlatılmadığı, ödeme yapılmadan istirdat istenemeyeceği, çekin ziro zincinde davacı görülmediğinden istirdat davası açmakta hukuki yararları bulunmayan davayı açmaya zorlanamayacakları ileri sürülmekte ise de; istinaf sebebinin menfi tesbit davası için geçerli olabileceği düşünülse de; mahkemece verilen süre İİK nın 72.maddesi değil, TTK'nin 763. maddesi gereği verilen süredir. Ciro zincirinde görülmeyen davacı hakkında icra takibi başlatılamayacak ise de; çek ödenmeden davacı çekin hamili olduğunu ve çekin rızası dışında elinden çıktığını ispatlamak suretiyle çekin istirdadını talep edebilecektir. Davacı vekilinin karara yönelik istinaf sebebi yerinde olmadığından istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Peşin harcın karar harcına mahsubuna başkaca harç alınmasına yer olmadığına, Davacı tarafından yapılan istinaf yargı giderlerinin üzerinde bırakılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-ç maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 23/02/2024