Çeke dayalı ihtiyati hacizde yetkili mahkemenin belirlenmesi

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2024/708

KARAR NO 2024/664

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL 20. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 20/03/2024 (Ek Karar)

NUMARASI 2024/37 D.İş - 2024/42 Karar

TALEP İhtiyati Hacze İtiraz

İSTİNAF KARAR TARİHİ 02/05/2024

İhtiyati hacze itirazın reddine ilişkin ek kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TALEP

İhtiyati haciz talep eden alacaklı vekili, 20.01.2024 keşide tarihli ... seri numaralı 90.000-TL bedelli çekten doğan alacağa istinaden ödeme yapılmadığını, müvekkil tarafından çekin bankaya ibraz edildiğinde karşılıksız olduğu görüldüğünü ve çek arkasına işlendiğini, alacaklarının hiçbir teminata bağlı bulunmadığı gibi, borç da vadesi dolduğu halde bugüne kadar ödenmediğini, borçlular hakkında takibe başlayacaklarından ve icra takibinden haberdar olduğu takdirde mallarını kaçırmasından endişe ettiklerinden buna mani olmak için mahkememizden borçluların menkul ve gayrimenkul mallarıyla 3. Şahıslardaki hak ve alacaklarının ihtiyaten haczine karar verilmesini talep etmiştir.

D.İŞ KARAR

Mahkemece, İ.İ.K'nın 257. vd maddeleri gereğince yerinde olduğu gerekçesiyle talebin kabulüne, alacaklının iddia ettiği alacak miktarı ile sınırlı olmak kaydıyla, borçluların menkul ve gayrimenkul malları ile üçüncü şahıslardaki hak ve alacaklarının ihtiyaten haczine, karar verilmiştir.

İTİRAZ

İhtiyati hacze itiraz eden borçlu ... vekili, çekten kaynaklanan borcun alacaklısı borçlunun yerleşim yerinde, birden fazla borçlu bulunması halinde borçlulardan birinin yerleşim yerinde, çekin keşide yerinde, ödeme yerinde (6102 sayılı TTK'nın 781/2 fıkrası uyarınca çekte açıklık yoksa, muhatabın ticaret unvanı yanında gösterilen yer ödeme yeri sayıldığını, ihtiyati hacze konu çekin keşide ve ödeme yerinin Bodrum olduğunu, borçluların hiçbirinin yerleşim yerinin İstanbul olmadığını, her iki borçlunun da adresinin Bodrum olduğunu, açıklanan nedenlerle usule ilişkin itirazların kabul edilerek müvekkilin gıyabında evrak üzerinden yapılan inceleme neticesinde kanuna aykırı olarak verilen ihtiyati haciz kararının kaldırılmasına, karar verilmesini talep etmiştir.

EK KARAR

Mahkemece, ihtiyati hacze konu 20.01.2024 keşide tarihli ... seri numaralı 90.000-TL bedelli çekin 22/01/2024 tarihinde muhatap bankaya ibraz edildiği, çekin karşılıksız kaldığı, muhatap bankaya ibraz edilerek karşılıksız kalan talep konusu çekten dolayı talep eden alacaklının adresinin İstanbul/ Sarıyer olduğu, ihtiyati haciz talep edenin seçimlik hakkını kullandığı ihtiyati hacze itiraz eden borçlu vekilinin yetki itirazının yerinde olmadığı, ihtiyati haciz talebinin çeke dayandığı, çekin süresinde muhatap bankaya ibraz olunduğu, ihtiyati haciz isteminin yapıldığı tarihte çekte yazılı borcun muaccel olduğu ve ihtiyati haciz koşullarının oluştuğu gerekçesiyle ihtiyati hacze itiraz eden ...

vekilinin yerinde görülmeyen itirazının reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

İhtiyati hacze itiraz eden borçlu vekili, mahkemece çekin bankaya ibraz edilmesiyle aranacak borç olmaktan çıktığı, götürülecek borca dönüştüğü gerekçesiyle itirazın reddine karar verildiğini, emsal İst. Bam.

16. HD.'nin 2023/401 Esas- 2023/747 Karar sayılı kararıyla; "Mahkemece çekin ibraz ile birlikte götürülecek borç haline dönüştüğü gerekçesi ile yetki itirazının reddine karar verilmiş ise de, kambiyo senetlerinden doğan alacaklar aranacak alacak niteliğinde olduğundan bu alacaklar için TBK'nın 89/1 hükmü uygulanamaz" yönünde hüküm verildiğini, çekin ibrazının borçlunun ödeme yapacağı kimseyi öğrenmesini sağlayıcı bir fonksiyonu olmadığını, dolayısıyla çekin ibrazıyla borçlunun ödeme yapacağı kimseyi tespit ettiği ve aramanın tüketildiğini kabul etme ve bunun sonucu olarak da çek borcunun götürülecek borca dönüştüğünü kabul etme olanağı olmadığını, bu yönüyle TBK'nın 89/1 maddesine göre çekteki borcun götürülecek borç olduğunu kabul etme imkanı bulunmadığını, kararın müvekkili yönünden kaldırılarak yetki itirazının kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Talep, ihtiyati haciz kararına itiraza ilişkindir. İhtiyati hacze itiraz İİK'nın 265. maddesinde düzenlenmiş olup; madde hükmüne göre "borçlu kendisi dinlenmeden verilen ihtiyatî haczin dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata karşı; huzuruyla yapılan hacizlerde haczin tatbiki, aksi hâlde haciz tutanağının kendisine tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde mahkemeye müracaatla itiraz edebilir. Mahkeme, gösterilen sebeplere hasren tetkikat yaparak itirazı kabul veya reddeder." İİK'nın 265. maddesinde ihtiyati haciz kararına karşı itiraz sebepleri sınırlı şekilde sayılmış olup, İhtiyati haciz kararına ancak İİK'nın 265. maddesinde yazılı sebeplerle itiraz edilebilir. Bunun dışında menfi tespit, istihkak veya itirazın iptali davasında ileri sürülebilecek hususlar, ihtiyati haciz kararına itiraz olarak ileri sürülemez.

Alacaklı tarafından ihtiyati haciz talebi çeke dayalı olarak yapılmıştır. İİK'nın 258/1 maddesi uyarınca ihtiyati hacze yetkili mahkeme tarafından karar verilir. İhtiyati haciz talebi üzerine mahkemece ihtiyati haciz kararı vermeye yetkili olup olmadığı re'sen incelenemeyecek; ancak, mahkemenin yetkisine itiraz ihtiyati hacze itiraz süresi içinde ileri sürülebilecektir. İİK'nun 50. maddesi ile yetkili mahkemenin belirlenmesinde HMK hükümlerine atıfta bulunulmuştur. Karara dayanak belge çek olup mahkemenin yetkisi belirlenirken kıymetli evrak hükümlerine de bakılacaktır. Buna göre, çekten kaynaklanan borcun alacaklısı, borçlunun veya borçluların yerleşim yerinde, keşide veya ödeme yerinde ihtiyati haciz talebinde bulunabilir.

Yetki şartı bulunması halinde yetki şartının geçerli olması için HMK.'nın 17. maddesine göre, çek düzenleyenlerin tacir olması şartı aranmaktadır. Yargıtay HGK' somut olaya emsal olabilecek bir kararında; "Kambiyo senedine dayalı alacaklar aranacak borçlardan olduğundan (TTK m.755,796) götürülecek borçlar hakkında uygulanabilen TBK’nın 89. maddesinin 1. fıkrası bu alacaklar hakkında uygulanmaz. Başka bir anlatımla alacaklı HMK’nın 10. maddesi uyarınca kendi yerleşim yerinde kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takip yapamaz." Takibe dayanak kambiyo senedinde yazılı borcun ödeneceği (ifa edileceği) yer icra dairesi de takipte yetkili icra dairesidir. Takip dayanağı çek ise, çekin ödeme yeri TTK’nın 780/1-d bendi uyarınca çekte gösterilmiş ise o yer icra dairesi, gösterilmemiş ise TTK’nın 781.

maddesinin 2. fıkrası uyarınca muhatabın ticaret unvanı yanında gösterilen yer ödeme yeri sayıldığından buradaki icra dairesi yetkilidir. Ayrıca TTK’nın 781. maddesinin 3. fıkrası “Düzenleme yeri gösterilmemiş çek, düzenleyenin adı yanında yazılı olan yerde düzenlenmiş sayılır” hükmünü içermekte olup, İİK’nın 50/1. maddesi uyarınca çekin düzenlendiği yer icra dairesi de yetkili olup, o yer icra dairelerinde de takip yapılabilir.Çeke dayalı takiplerde yetkili icra dairesi takip talebine ekli çekler göz önüne alınarak yukarıda yazılı kurallara göre belirlenmelidir." (Yargıtay HGK'nın 2017/12-741 Esas - 2019/382 Karar 02/04/2019 tarihli emsal kararı) denilmiştir. Dairemizin yerleşik uygulaması aynı yöndedir.

Somut olayda, karşı yan borçlulardan ... İnş. Tic. Ltd. Şti.'nin dava dilekçesinde 2 adet adresi gösterildiği, adreslerden birinin Bodrum/ Muğla diğerinin ise Şişli/ İstanbul olduğu, gösterilen adresi itibariyle mahkeme ihtiyati haciz kararı vermeye yetkili görünmekte ise de, ilgilinin adresinin bildirilen Şişli/İstanbul adresi olmadığı, ticaret sicil gazetesinden yapılan incelemede de görüldüğü üzere ilgi şirketin adresinin Bodrum/ Muğla olduğu anlaşılmaktadır. İhtiyati haciz talep dilekçesinde bildirilen Şişli/ İstanbul adresinin borçlu ...Şti. ile ilgisi belirlenemediği, çekin keşide yeri- muhatap banka- diğer borçlu ...'ın yerleşim yeri Bodrum/ Muğla olduğu anlaşılmakla, ihtiyati haciz kararı veren mahkemeyi yetkili kılacak bir yasal düzenleme olmadığından yetki itirazının kabulü gerekirken reddine karar verilmesi doğru bulunmamıştır.

Açıklanan nedenlerle, HMK'nin 7/2 maddesi uyarınca da mahkemenin yetkili olmadığı gözetilerek mahkemenin yetkisine itirazın kabulüne karar verilmek gerekirken reddine karar verilmesi doğru bulunmamış, itiraz eden borçlu ... vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile itirazın reddine ilişkin ek karar borçlu ... yönünden kaldırılarak yetki itirazının kabulü ile ihtiyati haciz kararının borçlu ... yönünden yetkisizlik nedeniyle kaldırılmasına karar verilmiştir. İhtiyati haciz talep eden alacaklı vekilinin 21/03/2024 tarihinde süre tutum dilekçesi sunduğu ancak maktu harç ve istinaf kanun yolu başvuru harcını yatırmadığı, mahkemece 25/03/2024 tarihinde eksik harçların yatırılması için kesin süre verilerek, yatırılmadığı takdirde istinaf edilmemiş sayılacağına karar verileceğine dair muhtıra düzenlendiği, muhtıranın 30/03/2024 tarihinde alacaklı vekiline tebliğ edildiği ancak eksik harçların yatırılmadığı anlaşılmakla;

talep eden alacaklı vekili yönünden istinaf edilmemiş sayılmasına karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle:

1- İhtiyati haciz talep eden alacaklı bakımından istinaf başvurusunun yapılmamış sayılmasına, 2- İhtiyati hacze itiraz eden borçlu ... vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne; İstanbul 20. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 20/03/2024 tarihli 2024/37 D.İş - 2024/42 Karar sayılı ihtiyati hacze itirazın reddine ilişkin ek kararın borçlu ... yönünden HMK 353(1)b-2 gereği KALDIRILMASINA; "İtiraz eden borçlu ... vekilinin yetki itirazının kabulüne, 2024/37 D.İş - 2024/42 Karar 30/01/2024 tarihli ihtiyati haciz kararının mahkemenin yetkisizliği nedeniyle borçlu ... yönünden KALDIRILMASINA" İlk derece yargılamasına ilişkin olarak; "5.900-TL vekalet ücretinin ihtiyati haciz talep eden alacaklıdan alınarak itiraz eden borçlu ...'a ödenmesine," İtiraz eden borçlu ...

tarafından yatırılan 427,60-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde kendisine iadesine, Talep eden alacaklı tarafından yapılan giderlerin kendi üzerinde bırakılmasına, itiraz eden ... tarafından yapılan 160-TL istinaf yargı giderinin alacaklıdan alınarak itiraz eden borçlu ...'a ödenmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK'nun 362(1)-f maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 02/05/2024