Çek istirdadı

6102 sayılı ...’nın 792. maddesine göre, "Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' Zayi olan «çekin istirdadı» talebiyle açılan işbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının senedi elinde bulunduran şahsın kötüniyetli ve iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.

2- Davalı vekilinin birleşen davaya yönelik temyiz itirazlarının incelenmesine gelince; dava, ...’nın 792. maddesi uyarınca açılan «çek istirdadı» istemine ilişkindir.

Bu itibarla, mahkemece, ceza soruşturmasının sonucunun beklenilmesi, yukarıda anılan yasal düzenleme karşısında «ispat yükü» üzerinde bulunan davacının, senedi elinde bulunduran şahsın «kötüniyetli» ve iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerektiğinin nazara alınması ve hasıl olacak sonuç çerçevesinde bir karar verilmesi gerekirken davacının yedindeki çekleri işyerinde meydana gelen «hırsızlık» sebebiyle çaldırdığı gerekçesiyle «eksik incelemeye» dayalı yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.

Ancak, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesine göre, "Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' İşbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının öncelikle çekin yedinde iken «rızası» hilafına elinden çıktığını ardından da çeki elinde bulunduran hamilin kötüniyetli veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.

1-Dava, «çek istirdadına» ilişkin olup, mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.

Şirketinin cirosunu «taşıyan» senetlerde «ciranta» olarak gözüken.... ile «son hamil» davalı arasında geçerli bir ilişkinin varlığının mevcut olmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne dava konusu çeklerin «istirdatına» karar verilmiştir.

Şirketinin cirosunu «taşıyan» senetlerde «ciranta» olarak gözüken.... ile «son hamil» davalı arasında geçerli bir ilişkinin varlığının mevcut olmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne dava konusu çeklerin «istirdatına» karar verilmiştir.

Ancak, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesine göre, "Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' İşbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının öncelikle çekin yedinde iken «rızası» hilafına elinden çıktığını ardından da çeki elinde bulunduran hamilin kötüniyetli veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.

6102 sayılı ...’nın 792. maddesine göre, "Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' Zayi olan «çekin istirdadı» talebiyle açılan işbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının senedi elinde bulunduran şahsın kötüniyetli ve iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.

2- Davalı vekilinin birleşen davaya yönelik temyiz itirazlarının incelenmesine gelince; dava, ...’nın 792. maddesi uyarınca açılan «çek istirdadı» istemine ilişkindir.

3- Kabule göre de, dava konusu çekin davalıdan «istirdadına» karar verilmesi ile yetinilmesi gerekirken davalının, işbu davanın tarafı olmayan «çek» «keşidecisi» ve çek üzerinde ciroları bulunan kişiler aleyhine başlattığı icra takibinin iptaline, takip borçluları olan keşideci ve «lehdarın» davalıya değil de davacıya borçlu olduğunun tespitine ve «icra inkar tazminatının» davalıdan tahsiline karar verilmesi doğru olmamış, kararın bu yönden de bozulmasını gerektirmiştir.

Ancak, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' hükmü düzenlenmiştir.

Dava, TTK’nın 792. maddesi (6762 sayılı TTK m.704) uyarınca açılan «çek istirdadı» istemine ilişkin olup, mahkemece yukarıdaki özetten de anlaşılacağı üzere, benimsenen bilirkişi raporu doğrultusunda, dava konusu çeklerden birinin davacının yevmiye «defterinde», diğer 2 adet çekin ise, kambiyo senet defterinde kayıtlı olduğu ve davacı tarafça iddialarının ispatlandığı gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

Zayi olan «çekin istirdadı» talebiyle açılan işbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın «kötüniyetli» veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.

… ılan deliller, benimsenen bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, dava konusu 3 adet çekten 5.000,00 TL bedelli olanın davacının usulüne uygun tutulan yevmiye «defterlerinde», 6.000,00 TL ve 10.000,00 TL bedelli diğer iki çekin ise kambiyo senet defterinde kayıtlı olduğu, davacının dosyaya sunduğu belge ve delillerle iddialarını ispatla …

Dava, TTK’nın 792. maddesi (6762 sayılı TTK m.704) uyarınca açılan «çek istirdadı» istemine ilişkin olup, mahkemece yukarıdaki özetten de anlaşılacağı üzere, benimsenen bilirkişi raporu doğrultusunda, dava konusu çeklerden birinin davacının yevmiye «defterinde», diğer 2 adet çekin ise, kambiyo senet defterinde kayıtlı olduğu ve davacı tarafça iddialarının ispatlandığı gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

Zayi olan «çekin istirdadı» talebiyle açılan işbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın «kötüniyetli» veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.

Bu itibarla, mahkemece anılan yasal düzenleme karşısında «ispat yükü» üzerinde bulunan davacının, senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın «kötüniyetli» veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerektiği nazara alınmaksızın yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.

6102 sayılı ...’nın 792. maddesine göre, "Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' Zayi olan «çekin istirdadı» talebiyle açılan işbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının senedi elinde bulunduran şahsın kötüniyetli ve iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.

İcra Müdürlüğünün 2015/11449 takip sayılı dosyasına yapılan takibin iptali ile takibe konu 1.482,73 TL bedelli çekin davacıya iadesine, davacının çekin «yetkili hamili» olduğunun tespitine, takip borçlularından ...

İcra Müdürlüğünün 2015/11352 takibin iptaline, takibe konu 7.048 TL bedelli çekin davacıya iadesine, davacının «yetkili hamili» olduğunun tespiti ile takip borçlusu ...- ... ve ...

Şti. ile davacı «defter» ve kayıtları üzerinde ayrıntılı «bilirkişi incelemesi» yaptırılarak davacı ile «ciranta» arasındaki ticari ilişkinin ve davacının «yetkili hamil» olup olmadığı hususunun belirlenmesi, davalının çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olup olmadığı veya iktisabında ağır kusurunun bulunup bulunmadığının, böylece 6102 sayılı TTK'nın 792. maddesi gereğince «çekin istirdadı» şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediğinin tartışılması gerekirken mahkemece yazılı şekilde davanın kabulüne hükmedilmesi doğru olmamış, kararın bu nedenle bozulma …

Şti. ile bir ilgisinin bulunmadığı, dava konusu çekin «yetkili hamili» olan davacının elinde iken «zayi» olduğu gerekçesiyle; davanın kabulüne, davalının yedinde bulunan takibe konu 24/12/2014 keşide tarihli 40.000 TL bedelli çekin davalıdan «istirdadı» ile davacıya iadesine karar verilmiştir.

Şti. arasındaki ticari ilişki gereğince davacıya verildiği, davacının iş yerindeki «hırsızlık» nedeniyle çekin elinden isteği dışında çıktığı iddia edilerek, açılan «çek iptali» davasında davalının çeki «ibrazı» nedeniyle davalı aleyhine «çek istirdadı davası» açılmıştır.

Şti. arasındaki ticari ilişki gereğince davacıya verildiği, davacının iş yerindeki «hırsızlık» nedeniyle çekin elinden isteği dışında çıktığı iddia edilerek, açılan «çek iptali» davasında davalının çeki «ibrazı» nedeniyle davalı aleyhine «çek istirdadı davası» açılmıştır.

Şti. vekilinin ve davacı vekilinin «şikayeti» üzerine davalı hakkında belgede «sahtecilik» suçu sebebiyle ceza soruşturması yapıldığı ve yapılan soruşturmada «ibraz» edilen «tediye makbuzunun» sahte olduğunun ileri sürüldüğü anlaşılmaktadır.

Şti'nin yetkilisi tarafından davalıya verildiğini savunarak çeke ait «tediye makbuzu» başlıklı belge «ibraz» etmiştir.

Şti. ile davacı «defter» ve kayıtları üzerinde ayrıntılı «bilirkişi incelemesi» yaptırılarak davacı ile «ciranta» arasındaki ticari ilişkinin ve davacının «yetkili hamil» olup olmadığı hususunun belirlenmesi, davalının çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olup olmadığı veya iktisabında ağır kusurunun bulunup bulunmadığının, böylece 6102 sayılı TTK'nın 792. maddesi gereğince «çekin istirdadı» şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediğinin tartışılması gerekirken mahkemece yazılı şekilde davanın kabulüne hükmedilmesi doğru olmamış, kararın bu nedenle bozulma …

6102 sayılı ...’nın 792. maddesine göre, "Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' Zayi olan «çekin istirdadı» talebiyle açılan işbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının senedi elinde bulunduran şahsın kötüniyetli ve iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.

İcra Müdürlüğünün 2015/11449 takip sayılı dosyasına yapılan takibin iptali ile takibe konu 1.482,73 TL bedelli çekin davacıya iadesine, davacının çekin «yetkili hamili» olduğunun tespitine, takip borçlularından ...

İcra Müdürlüğünün 2015/11352 takibin iptaline, takibe konu 7.048 TL bedelli çekin davacıya iadesine, davacının «yetkili hamili» olduğunun tespiti ile takip borçlusu ...- ... ve ...

Bu düzenleme uyarınca «rıza» hilafına elden çıktığı ileri sürülen «çekin istirdatına» karar verilebilmesi için davacının dava konusu yaptığı çekin «yetkili hamili» olduğunu kanıtlaması yanında, çeki elinde bulunduran yeni hamilin çeki «kötü niyetle iktisap» ettiğini ya da «iktisapta ağır kusuru» bulunduğunu ispat etmesi gereklidir.

6102 sayılı TTK'nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür." şeklinde bir düzenlemeye yer verilmiştir.

Ltd Şti'den «teminat çeki» olarak alındığı ve bu çekin kaybedildiği ileri sürülmüş, dava dışı şirket yetkilisi tarafından ise çekin davacı şirkete verildiği, davalı ile aralarında hiçbir ticari ilişki bulunmadığı ve çekin davalıya verilmediği beyan edilmiş ve hükme esas alınan bilirkişi raporunda davacı ile dava dışı şirket kayıtlarının birbirini doğruladığı belirtilmiş ve mahkemece de bu deliller esas alınmak suretiyle davanın kabulü ile dava konusu «çekin istirdatına» karar verilmiş ise de, davacının davalı tarafın çeki «kötü niyetle iktisap» ettiğini ya da «iktisapta ağır kusuru» bulunduğunu ispat ettiğinden söz edilemez.

Şti'nin «ticari defterlerinde», davalı ile ilgili herhangi bir «kaydın» olmadığı, ancak davacı ile dava dışı şirket kayıtlarının birbiri ile uyumlu olduğu, çekin her iki defterde de «teminat çeki» olarak kayıtlı olduğu, çekin gerçek «hamilinin» davacı şirket olduğu, davalının «yetkili hamil» olduğunu ispat edemediği gerekçesi ile davanın kabulü ile dava konusu çekin davalıdan «istirdatı» ile davacıya verilmesine karar verilmiştir.

Bu düzenleme uyarınca «rıza» hilafına elden çıktığı ileri sürülen «çekin istirdatına» karar verilebilmesi için davacının dava konusu yaptığı çekin «yetkili hamili» olduğunu kanıtlaması yanında, çeki elinde bulunduran yeni hamilin çeki «kötü niyetle iktisap» ettiğini ya da «iktisapta ağır kusuru» bulunduğunu ispat etmesi gereklidir.

Bu durum karşısında davada «ispat yükü» «çekin istirdatına» karar verilmesini talep eden davacıya ait olup aksinin kabulü «kıymetli evrakın» «mücerretlik» ilkesini ortadan kaldırır.

Ltd Şti'den «teminat çeki» olarak alındığı ve bu çekin kaybedildiği ileri sürülmüş, dava dışı şirket yetkilisi tarafından ise çekin davacı şirkete verildiği, davalı ile aralarında hiçbir ticari ilişki bulunmadığı ve çekin davalıya verilmediği beyan edilmiş ve hükme esas alınan bilirkişi raporunda davacı ile dava dışı şirket kayıtlarının birbirini doğruladığı belirtilmiş ve mahkemece de bu deliller esas alınmak suretiyle davanın kabulü ile dava konusu «çekin istirdatına» karar verilmiş ise de, davacının davalı tarafın çeki «kötü niyetle iktisap» ettiğini ya da «iktisapta ağır kusuru» bulunduğunu ispat ettiğinden söz edilemez.

6102 sayılı ...’nın 792. maddesine göre, "Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' Zayi olan «çekin istirdadı» talebiyle açılan işbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının senedi elinde bulunduran şahsın kötüniyetli ve iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.

2- Davalı vekilinin birleşen davaya yönelik temyiz itirazlarının incelenmesine gelince; dava, ...’nın 792. maddesi uyarınca açılan «çek istirdadı» istemine ilişkindir.

3- Kabule göre de, dava konusu çekin davalıdan «istirdadına» karar verilmesi ile yetinilmesi gerekirken davalının, işbu davanın tarafı olmayan «çek» «keşidecisi» ve çek üzerinde ciroları bulunan kişiler aleyhine başlattığı icra takibinin iptaline, takip borçluları olan keşideci ve «lehdarın» davalıya değil de davacıya borçlu olduğunun tespitine ve «icra inkar tazminatının» davalıdan tahsiline karar verilmesi doğru olmamış, kararın bu yönden de bozulmasını gerektirmiştir.

Ancak, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesine göre, "Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' Zayi olan «çekin istirdadı» talebiyle açılan işbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın kötüniyetli ve iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.

Dava, TTK’nın 792. maddesi (6762 sayılı TTK m.704) uyarınca açılan «çek istirdadı» istemine ilişkindir.

Mahkemece, dosya içerisinde «çek» sureti de bulunmaksızın davalının niza konusu çeki hangi «ciro» yoluyla iktisap ettiğinin açıklanamadığı, «beyaz ciro» ile elde edildiği savunmasının da, beyaz cironun şartları oluşmadığından nazara alınmadığı, «hamilin» ne şekilde hamil olduğunu ispat edemediği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkemece iddia, savunma, toplanılan deliller ve tüm dosya kapsamına göre, davalının niza konusu çeki hangi «ciro» yoluyla iktisap ettiğini açıklayamadığı, «beyaz ciro» ile elde edildiği savunması yapılmış ise de, beyaz cironun şartlarının oluşmadığı, «hamilin» ne şekilde hamil olduğunu ispat edemediği gerekçesiyle, davanın kabulü ile, dava konusu çekin davacıya iadesine karar verilmiştir.

Mahkemece, dosya içerisinde «çek» sureti de bulunmaksızın davalının niza konusu çeki hangi «ciro» yoluyla iktisap ettiğinin açıklanamadığı, «beyaz ciro» ile elde edildiği savunmasının da, beyaz cironun şartları oluşmadığından nazara alınmadığı, «hamilin» ne şekilde hamil olduğunu ispat edemediği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Ancak, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesine göre, "Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' Zayi olan «çekin istirdadı» talebiyle açılan işbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın kötüniyetli ve iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.

Bu itibarla, mahkemece anılan yasal düzenleme karşısında «ispat yükü» üzerinde bulunan davacının, senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın «kötüniyetli» ve iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerektiği nazara alınmaksızın yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir. ./..