İstirdat | Çek istirdatı

1- Dava, «çek istirdadı» istemine ilişkin olup dava konusu çekin «ciranta» ...

Şti. arasındaki ticari ilişki gereğince davacıya verildiği, davacının iş yerindeki «hırsızlık» nedeniyle çekin elinden isteği dışında çıktığı iddia edilerek, açılan «çek iptali» davasında davalının çeki «ibrazı» nedeniyle davalı aleyhine «çek istirdadı davası» açılmıştır.

6102 sayılı TTK'nın 792. maddesi uyarınca “Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.” Davalı vekili, dava konusu çekin «ciranta» olan ...

Mahkemece, iddia savunma ve bilirkişi raporu doğrultusunda, davacının dava dışı şirketten «ciro» yoluyla devraldığı dava konusu çekin iş yerinde yapılan «hırsızlık» neticesinde çalındığı, çekin «lehtar» ciro imzasının sahte olduğu, davacı şirket yetkililerine ait olmadığı, çekin lehtarı tarafından tedavüle konulmadığı, davalının çekin «yetkili hamili» olmadığı, davalı ile davacı arasında ticari ilişki bulunmadığı, «sahte ciro» nedeniyle davalıya, «keşideci» tarafından yapılan ödemenin de geçerli bir ödeme olarak addedilemeyeceği gerekçesiyle, davanın kabulüne, davacının dava konusu «çek» nedeniyle borçlu olmadığının tespiti ile, çek bedeli olan 11.110,00 TL’nin keşide tarihinden itibaren işleyecek «avans faizi» ile birlikte davalıdan «istirdadına» karar verilmiştir.

Davalının «yetkili hamil» olması için «ciro silsilesinde» yer alan imzaların gerçek «cirantalara» ait olup olmadığını «tahkik» zorunluluğu bulunmayıp, 6102 sayılı ...’nın 686. maddesi hükmüne göre, bu hususta, ciro silsilesinin görünüşte düzgün olması yeterlidir.

Dava konusu çekte mevcut «ciro silsilesi» içerisinde bu anlamda bir kopukluk bulunmadığı gibi, ciro silsilesinde ismi geçen «lehtar» ve «cirantaların» kaşe ve imzalarının sahte olduğunun tespiti bile davalının «yetkili hamil» olduğu gerçeğini değiştirmez.

Mahkemece, iddia savunma ve bilirkişi raporu doğrultusunda, davacının dava dışı şirketten «ciro» yoluyla devraldığı dava konusu çekin iş yerinde yapılan «hırsızlık» neticesinde çalındığı, çekin «lehtar» ciro imzasının sahte olduğu, davacı şirket yetkililerine ait olmadığı, çekin lehtarı tarafından tedavüle konulmadığı, davalının çekin «yetkili hamili» olmadığı, davalı ile davacı arasında ticari ilişki bulunmadığı, «sahte ciro» nedeniyle davalıya, «keşideci» tarafından yapılan ödemenin de geçerli bir ödeme olarak addedilemeyeceği gerekçesiyle, davanın kabulüne, davacının dava konusu «çek» nedeniyle borçlu olmadığının tespiti ile, çek bedeli olan 11.110,00 TL’nin keşide tarihinden itibaren işleyecek «avans faizi» ile birlikte davalıdan «istirdadına» karar verilmiştir.

Davacı «lehtar», çekin «rızası» hilafına elinden çıktığını ileri sürerek işbu davayı açmış, davalı ise çekin «yetkili hamili» olduğunu savunmuştur.

Davalının «yetkili hamil» olması için «ciro silsilesinde» yer alan imzaların gerçek «cirantalara» ait olup olmadığını «tahkik» zorunluluğu bulunmayıp, 6102 sayılı ...’nın 686. maddesi hükmüne göre, bu hususta, ciro silsilesinin görünüşte düzgün olması yeterlidir.

Dava konusu çekte mevcut «ciro silsilesi» içerisinde bu anlamda bir kopukluk bulunmadığı gibi, ciro silsilesinde ismi geçen «lehtar» ve «cirantaların» kaşe ve imzalarının sahte olduğunun tespiti bile davalının «yetkili hamil» olduğu gerçeğini değiştirmez.

6102 sayılı TTK'nın 792. maddesi uyarınca “Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.” Davalı vekili, dava konusu çekin «ciranta» olan ...

Şti. ile davacı «defter» ve kayıtları üzerinde ayrıntılı «bilirkişi incelemesi» yaptırılarak davacı ile «ciranta» arasındaki ticari ilişkinin ve davacının «yetkili hamil» olup olmadığı hususunun belirlenmesi, davalının çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olup olmadığı veya iktisabında ağır kusurunun bulunup bulunmadığının, böylece 6102 sayılı TTK'nın 792. maddesi gereğince «çekin istirdadı» şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediğinin tartışılması gerekirken mahkemece yazılı şekilde davanın kabulüne hükmedilmesi doğru olmamış, kararın bu nedenle bozulma …

Şti. ile bir ilgisinin bulunmadığı, dava konusu çekin «yetkili hamili» olan davacının elinde iken «zayi» olduğu gerekçesiyle; davanın kabulüne, davalının yedinde bulunan takibe konu 24/12/2014 keşide tarihli 40.000 TL bedelli çekin davalıdan «istirdadı» ile davacıya iadesine karar verilmiştir.

Ancak, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' hükmü düzenlenmiştir.

Dava, TTK’nın 792. maddesi (6762 sayılı TTK m.704) uyarınca açılan «çek istirdadı» istemine ilişkin olup, mahkemece yukarıdaki özetten de anlaşılacağı üzere, benimsenen bilirkişi raporu doğrultusunda, dava konusu çeklerden birinin davacının yevmiye «defterinde», diğer 2 adet çekin ise, kambiyo senet defterinde kayıtlı olduğu ve davacı tarafça iddialarının ispatlandığı gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

Zayi olan «çekin istirdadı» talebiyle açılan işbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın «kötüniyetli» veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.

Zayi olan «çekin istirdadı» talebiyle açılan işbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın «kötüniyetli» veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.

Bu itibarla, mahkemece anılan yasal düzenleme karşısında «ispat yükü» üzerinde bulunan davacının, senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın «kötüniyetli» veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerektiği nazara alınmaksızın yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.

Şti. arasındaki ticari ilişki gereğince davacıya verildiği, davacının iş yerindeki «hırsızlık» nedeniyle çekin elinden isteği dışında çıktığı iddia edilerek, açılan «çek iptali» davasında davalının çeki «ibrazı» nedeniyle davalı aleyhine «çek istirdadı davası» açılmıştır.

Şti. ile davacı «defter» ve kayıtları üzerinde ayrıntılı «bilirkişi incelemesi» yaptırılarak davacı ile «ciranta» arasındaki ticari ilişkinin ve davacının «yetkili hamil» olup olmadığı hususunun belirlenmesi, davalının çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olup olmadığı veya iktisabında ağır kusurunun bulunup bulunmadığının, böylece 6102 sayılı TTK'nın 792. maddesi gereğince «çekin istirdadı» şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediğinin tartışılması gerekirken mahkemece yazılı şekilde davanın kabulüne hükmedilmesi doğru olmamış, kararın bu nedenle bozulma …

6102 sayılı TTK'nın 792. maddesi uyarınca “Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.” Davalı vekili, dava konusu çekin «ciranta» olan ...

Mahkemece her ne kadar çekte yer alan «ciro silsilesine» göre davacının sıfatının olmadığı ve davacının aktif dava «ehliyetinin» bulunmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş ise de, davacının çekin bütün hususiyetleri hakkında beyanda bulunmak suretiyle «çek iptali davası» açtığı, bu davada davacıya «çek istirdadı davası» açmak için süre verildiği anlaşılmaktadır.

6102 sayılı TTK'nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' denilmiştir.

Mahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, dava konusu çekin «cirolar» yoluyla davalıya intikal ettiği, «çek» arkasındaki «ciro silsilesi» kapsamında davacı şirketin çekte sıfatının bulunmadığı, davacının aktif dava «ehliyetinin» olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkemece her ne kadar çekte yer alan «ciro silsilesine» göre davacının sıfatının olmadığı ve davacının aktif dava «ehliyetinin» bulunmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş ise de, davacının çekin bütün hususiyetleri hakkında beyanda bulunmak suretiyle «çek iptali davası» açtığı, bu davada davacıya «çek istirdadı davası» açmak için süre verildiği anlaşılmaktadır.

Mahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, dava konusu çekin «cirolar» yoluyla davalıya intikal ettiği, «çek» arkasındaki «ciro silsilesi» kapsamında davacı şirketin çekte sıfatının bulunmadığı, davacının aktif dava «ehliyetinin» olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Zayi olan «çekin istirdadı» talebiyle açılan işbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın «kötüniyetli» ve iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.

Belirtilen kanun hükmü uyarınca davacının, kendisinin «yetkili hamili» olduğunu ve yeni hamilin çeki «kötü niyetle iktisap» etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerekmektedir.

Şti. ile davacı «defter» ve kayıtları üzerinde ayrıntılı «bilirkişi incelemesi» yaptırılarak davacı ile «ciranta» arasındaki ticari ilişkinin ve davacının «yetkili hamil» olup olmadığı hususunun belirlenmesi, davalının çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olup olmadığı veya iktisabında ağır kusurunun bulunup bulunmadığının, böylece 6102 sayılı TTK'nın 792. maddesi gereğince «çekin istirdadı» şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediğinin tartışılması gerekirken mahkemece yazılı şekilde davanın kabulüne hükmedilmesi doğru olmamış, kararın bu nedenle bozulma …

6102 sayılı TTK'nın 792. maddesi uyarınca “Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.” Davalı vekili, dava konusu çekin «ciranta» olan ...

Mahkemece, iddia, savunma ve dosya kapsamına göre; dava konusu çekin davacı ile «ciranta» ...

Bu düzenleme uyarınca «rıza» hilafına elden çıktığı ileri sürülen «çekin istirdatına» karar verilebilmesi için davacının dava konusu yaptığı çekin «yetkili hamili» olduğunu kanıtlaması yanında, çeki elinde .../... bulunduran yeni hamilin çeki «kötü niyetle iktisap» ettiğini ya da «iktisapta ağır kusuru» bulunduğunu ispat etmesi gereklidir.

Davacı vekilinin iddia ettiği gibi, ticari ilişki kapsamında aldıkları «çek» «ciro» edilmemiş haliyle çalınmış ve davacıya ait cirodaki imzanın sahte olduğu tespit edilmiş ise de, çekin «son hamili» davalının çekte beşinci sıradaki «ciranta» olduğu, davacı adına yapılmış sahte cirodan sonra çekin sırasıyla tarafından ciro edildiği ve muntazam cira silsilesine göre son olarak davalının elinde bulunduğu, icra mahkemesinin kararının ve çekin çalıntı olmasının tek başına davalının çeki «kötüniyetle iktisap» ettiği sonucunu doğurmayacağı, davalının kötüniyetli olduğunu «ispat yükünün» davacıda olduğu, ancak davacı tarafından bu hususun ispat edilemediği anlaşılmakla davalının «meşru hamil» olduğunun kabulü ile davanın reddine karar verilmesi gerekirken kabulüne doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.

6102 sayılı TTK'nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür." şeklinde bir düzenlemeye yer verilmiştir.

Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; «icra hukuk» mahkemesince alınan «grafolog bilirkişi rapor» içeriğine göre takip dayanağı çekteki imzanın davacı/borçluya ait olmadığı, davalının çeki iktisap ederken çekin çalıntı bir «çek» olduğunu, «hırsızlık» konusu edildiğini bildiği, çeki iktisapta kötü niyetli veya ağır kusurlu olduğu gerekçesiyle davanın kabulü ile ait 30/10/2013 keşide tarihli 7.500,00 TL bedelli, «keşidecisi» olan, 0005119 çek nolu çekin davalıdan «istirdatı» ile davacıya iadesine karar verilmiştir.

Davacı vekilinin iddia ettiği gibi, ticari ilişki kapsamında aldıkları «çek» «ciro» edilmemiş haliyle çalınmış ve davacıya ait cirodaki imzanın sahte olduğu tespit edilmiş ise de, çekin «son hamili» davalının çekte beşinci sıradaki «ciranta» olduğu, davacı adına yapılmış sahte cirodan sonra çekin sırasıyla tarafından ciro edildiği ve muntazam cira silsilesine göre son olarak davalının elinde bulunduğu, icra mahkemesinin kararının ve çekin çalıntı olmasının tek başına davalının çeki «kötüniyetle iktisap» ettiği sonucunu doğurmayacağı, davalının kötüniyetli olduğunu «ispat yükünün» davacıda olduğu, ancak davacı tarafından bu hususun ispat edilemediği anlaşılmakla davalının «meşru hamil» olduğunun kabulü ile davanın reddine karar verilmesi gerekirken kabulüne doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.

Bu düzenleme uyarınca «rıza» hilafına elden çıktığı ileri sürülen «çekin istirdatına» karar verilebilmesi için davacının dava konusu yaptığı çekin «yetkili hamili» olduğunu kanıtlaması yanında, çeki elinde .../... bulunduran yeni hamilin çeki «kötü niyetle iktisap» ettiğini ya da «iktisapta ağır kusuru» bulunduğunu ispat etmesi gereklidir.

Bu durum karşısında davada «ispat yükü» «çekin istirdatına» karar verilmesini talep eden davacıya ait olup aksinin kabulü «kıymetli evrakın» «mücerretlik» ilkesini ortadan kaldırır.