Alacak
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi · 2016/4434 E. 2017/6609 K. ·
BozulduKesinlik belirsiz
★ Emsal
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
sözleşmenin haklı feshi↗ kar kaybı↗ kazanç kaybı↗ yoksun kalınan kâr↗ ticari işletme↗ kâr mahrumiyeti↗ ticari defter kayıtları↗ sözleşmenin feshi↗ bayilik sözleşmesi↗ cezai şart↗ mahsup↗ fesih↗ kâr kaybı↗ ticari defter↗ ıslah↗ ihtarname↗ avans faizi↗ temerrüt↗ teslim↗ e-defter↗ i̇i̇k 72/son↗
Gerekçe
Bu karar için yapılandırılmış özet üretilmedi; kararın gerekçe bölümü aşağıda (anonimleştirilmiş resmî metin).
Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, taraflar arasında 21.06.2004 tarihli 5 yıllık bayilik sözleşmesi imzalandığı, sözleşmenin 3/b maddesi gereğince davalının rekabet etmemeyi üstlendiği, davalıya ait olduğu anlaşılan 226 814 11 04 numaralı hattın davalı tarafından 30.01.2009 tarihinde aynı adresteki ...'a devredildiği Telekom yazısından anlaşıldığı, sözleşmenin 3/e maddesinin ihlal
edildiği, müşteri tarafından benimsenen bir telefon numarasının ... korumasında olmasının makul olduğu, davacının sözleşmeyi haklı nedenle feshine dair 11.02.2009 tarihinde ihtarname gönderdiği, yapılan hesaplamada sözleşmenin feshi ile sözleşme bitim tarihine kadar davacının kâr mahrumiyetinin 5.159,00 TL olduğu, davacının geri vermediği tüpler için depozito mahsup edildiğinde 142.210,45 TL tüp depozitosu cezai şart talep hakkı ve 106.183,50 TL cezai şart talep etme hakkı olduğu, davacının cezai şart alacağının 106.183,50 TL olarak tespit edildiği ancak davalı talebi doğrultusunda ve yine borçlunun mahvına sebep olmamak kaydıyla 50.000,00 TL cezai şart alacağının fahiş olmadığı ve bu miktarın hüküm altına alınabileceği, 5.159,00 TL kâr kaybı alacağının talep edilebileceği, iade edilmeyen tüpler için 142.210,45 TL tüp depozitosu cezai şartı talep edebileceği ancak davacı talebiyle bağlı kalınarak 44.841,00 TL üzerinden alacağın kabulü gerektiği anlaşılmakla davanın kısmen kabulü ile davalılar davadan önce temerrüde düşürülmediğinden 5.159,00 TL kâr kaybı, 50.000,00 TL cezai şart alacağı, 44.841,00 TL tüp iade bedelinden doğan alacağın dava tarihinden ve artırılan kısım için ıslah tarihinden itibaren değişik oranlı avans faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmiştir.
Kararı davalılar vekili temyiz etmiştir.
1- Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalılar vekilinin aşağıdaki bentler dışında kalan sair temyiz itirazları yerinde değildir.
2- Dava, ... tüp bayiliği sözleşmesinin haklı feshi nedeniyle cezai şart alacağı ile yoksun kalınan kâr ve depozito bedeli istemine ilişkin olup, mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir. Taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 11/02/2009 tarihinde feshedilmesinden sonra davacının 19/02/2009 tarihinde dava dışı başka bir şirketle yeni bir bayilik sözleşmesi yapmış olmasına göre, davacının uğrayabileceği kazanç kaybının bu tarihler arasında gerçekleşeceği gözetilmeksizin mahkemece dava konusu bayilik sözleşmesinin bitim tarihine kadar hesaplanan kar kaybına hükmedilmesi doğru görülmemiştir.
3- Depozito bedeli bakımından da taraflar arasındaki dava konusu sözleşme süresi dikkate alınmak suretiyle davalıya teslim edilen ve iade edilen tüpler bakımından varsa tarafların ticari defter kayıtları incelenmek suretiyle, bu mümkün olmadığı takdirde davalının ticari işletme kapasitesi dikkate alınarak teslim ve iade edilmesi gereken tüp adedi belirlenerek depozito bedeli takdiri gerekirken mahkemece sözleşme dışı dönemi de kapsayacak şekilde belirleme yapılması doğru görülmemiştir.
4- Sözleşmenin haklı feshi nedeniyle 24. maddede yer alan cezai şart miktarı belirlenirken, son bir yıl içinde bayii tarafından alınan en yüksek aya ait ton miktarı ile fesih tarihindeki 12. kg tüplü LPG'nin perakende satış fiyatı baz alınarak çarpıma esas tüp adeti bulunduktan sonra yine bulunan tüp adedinin de belirlenmeye esas alınan perakende satış fiyatı ile çarpımı ile belirlenen tutarın cezai şart olarak belirlenmesi gerekirken sözleşmeye aykırı suretle yapılan hesaplama ve taleple bağlı kalınarak yazılı şekilde cezai şart takdiri doğru görülmemiştir.
Benzer Kararlar
Aynı mesele otomatik eşleştirildi; ortak/fark incelediğiniz karara göre. Alıntılar yalnız gerekçe bölümünden. Hukuki görüş değildir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2022/4292 E. 2023/5061 K.
Ortak:sözleşmenin haklı feshi · kazanç kaybı · yoksun kalınan kâr · ticari işletme · kâr mahrumiyeti · ticari defter kayıtları · bayilik sözleşmesi · cezai şart · Alacak
İncelediğiniz kararda2- Dava, ... tüp «bayiliği sözleşmesinin haklı feshi» nedeniyle «cezai şart» alacağı ile «yoksun kalınan» kâr ve depozito bedeli istemine ilişkin olup, mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.
Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, taraflar arasında 21.06.2004 tarihli 5 yıllık «bayilik sözleşmesi» imzalandığı, sözleşmenin 3/b maddesi gereğince davalının rekabet etmemeyi üstlendiği, davalıya ait olduğu anlaşılan 226 814 11 04 numaralı hattın davalı tarafından 30.01.2009 tarihinde aynı adresteki ...'a devredildiği Telekom yazısından anlaşıldığı, sözleşmenin 3/e maddesinin ihlal edildiği, müşteri tarafından benimsenen bir telefon numarasının ... korumasında olmasının makul olduğu, davacının sözleşmeyi haklı nedenle feshine dair 11.02.2009 tarihinde «ihtarname» gönderdiği, yapılan hesaplamada «sözleşmenin feshi» ile sözleşme bitim tarihine kadar davacının kâr «mahrumiyetinin» 5.159,00 TL olduğu, davacının geri vermediği tüpler için depozito «mahsup» edildiğinde 142.210,45 TL tüp depozitosu «cezai şart» talep hakkı ve 106.183,50 TL cezai şart talep etme hakkı olduğu, davacının cezai şart alacağının 106.183,50 TL olarak tespit edildiği ancak davalı talebi doğrultusunda ve yine borçlunun mahvına sebep olmamak kaydıyla 50.000,00 TL cezai şart alacağının fahiş olmadığı ve bu miktarın hüküm altına alınabileceği, 5.159,00 TL kâr «kaybı» alacağının talep edilebileceği, iade edilmeyen tüpler için 142.210,45 TL tüp depozitosu cezai şartı talep edebileceği ancak davacı talebiyle bağlı kalınarak 44.841,00 TL üzerinden alacağın kabulü gerektiği anlaşılmakla davanın kısmen kabulü ile davalılar davadan önce «temerrüde» düşürülmediğinden 5.159,00 TL kâr kaybı, 50.000,00 TL cezai şart alacağı, 44.841,00 TL tüp iade bedelinden doğan alacağın dava tarihinden ve artırılan kısım için «ıslah» tarihinden itibaren değişik oranlı «avans faizi» ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmiştir.
Taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 11/02/2009 tarihinde feshedilmesinden sonra davacının 19/02/2009 tarihinde dava dışı başka bir şirketle yeni bir «bayilik sözleşmesi» yapmış olmasına göre, davacının uğrayabileceği «kazanç kaybının» bu tarihler arasında gerçekleşeceği gözetilmeksizin mahkemece dava konusu bayilik sözleşmesinin bitim tarihine kadar hesaplanan «kar kaybına» hükmedilmesi doğru görülmemiştir.
Benzer bu kararda2- Dava, İpragaz tüp «bayiliği sözleşmesinin haklı feshi» nedeniyle «cezai şart» alacağı ile «yoksun kalınan» kâr ve depozito bedeli istemine ilişkin olup, mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.
Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, İpragaz tüp «bayiliği sözleşmesinin haklı feshi» nedeniyle «cezai şart» alacağı ile «yoksun kalınan» kâr ve depozito bedeli istemine ilişkindir.
Taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 11/02/2009 tarihinde feshedilmesinden sonra davacının 19/02/2009 tarihinde dava dışı başka bir şirketle yeni bir «bayilik sözleşmesi» yapmış olmasına göre, davacının uğrayabileceği «kazanç kaybının» bu tarihler arasında gerçekleşeceği gözetilmeksizin mahkemece dava konusu bayilik sözleşmesinin bitim tarihine kadar hesaplanan kâr kaybına hükmedilmesi doğru görülmemiştir.
Sonuç: İncelediğiniz kararda Bozma ↔ benzerinde Kısmen bozma🔶 iki emsal
Farklı:haksız fesih · birim fiyat · sözleşmenin ihlali · mirasçılık · dosya masrafı · dava sebebi
Benzer bu kararda… rkişi heyet raporunda davacının söz konusu aylık bu geliri elde etmek için yapmış olacağı faaliyet giderleri diğer bir ifade ile bu kazancı elde etmek için yapacağı «masrafların» ise gelir tablosu değerlerine göre bulunan oranları uygulandığı takdirde 8 gün için faaliyet kârı neticesi elde edeceği kâr'ın 319,93 TL olarak hesap edildiği, davacı yanın 2005-2008 yılları alımları ve davacı tarafından bildirilen 14.04.2008 tarihli İpragaz firmasına ait 01-Sat 196 no.lu tamimi ile bayilerine bildirdiği depozito bedelleri uyarınca boş tüp «birim fiyatlarına» göre, tespit edilen 349 adet tüp bedelinin 4.392,00 TL olduğu hesaplandığı, davalının 32.581,55 TL depozito tüp alacağı bulunması neticesinde, davacının alacağının bulunmayacağı, dava tarihindeki 12 kg tüp satış fiyatına göre haksız fesihten doğan «cezai şart» bedelinin madde 24'e göre 106.212,50 TL olarak hesaplandığının tespit edildiği, davacı tarafından dava ve «ıslah» dilekçesi ile birlikte toplam 50.000,00 TL cezai şart alacağı talebinde bulunulduğu, davalının «ihtarname» ile dava konusu yapılan tüm talepler ve miktar yönünden davadan evvel «temerrüde» düşürüldüğü sabit olmadığından faizin dava tarihinden itibaren işletilmesi gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile 319,93 TL kâr «kaybı» alacağın dava tarihinden itibaren işleyecek «avans faizi» ile birlikte «mirasçı» davalılardan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, 50.000,00 TL cezai şart alacağının 10.000,00 TL'sine 16.04.2009 dava tarihinden ve 40. …
Davalılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; davalının «sözleşmeyi ihlal» etmediğini, davacının «haksız fesih» ile talep ettiği ceza şartların hukuka ve olaya aykırı olduğunu, davalı yargılama sırasında vefat ettiğinden davaya kanuni «mirasçılara» karşı devam edilip mirasçılar aleyhinde hüküm kurulmuş olup «ceza şart» sorumluluğunun mirasçılara yöneltilemeyeceğini, davacının kâr «kaybı» bulunmadığını, davacının sözleşmenin 24. maddesine dayanarak öne sürdüğü cezai şart talebinin reddi gerekirken kabulüne karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, …
Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; kâr «mahrumiyetine» ilişkin talepleri hakkında 19.02.2009 tarihinde dava dışı başka bir şirketle yeni bir «bayilik sözleşmesi» yapılmış olması «sebebi» ile yalnızca 8 gün için kâr «kaybı» alacağına hükmedildiğini, ancak bu kararın yerinde olmadığını, kâr mahrumiyeti hesabının sözleşmenin olağan bitiş tarihi üzerinden hesaplanması gerektiğini, tüplerin iade edilmemesinden kaynaklı tazminat taleplerinin reddi yönünde hüküm kurulmasının hatalı olduğunu, yalnızca dava konusu sözleşme süresi dikkate alınmak suretiyle hesaplama yapılması hukuka aykırı olup, ayrıca sektörel uygulamalara da uygun olmadığını, müvekkili şirketin önceki bayilik dönemlerinde «teslim» etmiş olduğu tüp bedellerine ilişkin alacağı doğmazken, bahsi geçen aynı tüpler dolayısıyla doğmuş olan depozito tüp alacaklarının dikkate alınmasının çelişkili ol …
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2013/8660 E. 2013/13282 K.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:haksız rekabet
Benzer bu kararda… vacıya ait 846 adet mutfak tüpünü toplayarak ticaretini yapmak üzere, diğer davalı ...'a ait araç ile taşıtma eyleminin TTK'nın 57/10. maddesi çerçevesinde özel bir «haksız rekabet» hali olduğu, davacı şirketin bu tüpleri piyasaya dağıttığı sırada depozito bedeli alarak bir kısım maliyetini telafi ettiği, 12 kg'lik LPG tüp maliyetinin 33,00 TL …
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
11. Hukuk Dairesi 2016/4434 E. , 2017/6609 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ TİCARET MAHKEMESİ
Taraflar arasında görülen davada ... Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 16/07/2013 tarih ve 2009/296-2013/128 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davalılar vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Davacı vekili, davalılar murisi ile 21.06.2004 tarihli ve 5 yıl süreli Bayilik Sözleşmesi imzalandığını, davalının gaz satışlarının sürekli düştüğünü, bunun üzerine yapılan araştırmada davalının bir başka LPG Dağıtım Şirketinin tüpleri ile satış yaptığının görüldüğünü, bunun üzerine ...
1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2009/11 D.İş. sayılı dosyasından ve ...
2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2009/10 D.İş sayılı dosyasından yapılan tespitlerde ... bayiliği için tüp siparişinde kullanılan 811 11 04 numaralı telefondan tüp siparişi yapıldığını, telefona kendisini ... olarak tanıtan kişinin başka marka tüp siparişi aldığını ve getirdiğini, getirilen araçta da aynı telefon numarası olduğunun görüldüğünü, davalının keşif yapılan işyerine de aynı telefon numarasının yazılı olduğunun görüldüğünü, davalının bu tutumunun sözleşmeye aykırı olup haklı fesih sebebi teşkil ettiğini, 11.02.2009 tarihli ihtarname ile sözleşmenin haklı olarak fesih edildiğini, davalı tarafın zilyetliği altında bulunan müvekkil şirkete iade etmesi gereken LPG tüpleri nedeniyle sözleşmenin 25.
maddesi gereğince toplamda 281.536 TL, sözleşmenin 24. maddesine göre haklı fesih nedeniyle 107.404,00 TL, sözleşmesinin 23. maddesine göre mahrum kalınan fesih tarihi olan 11.02.2009 tarihinden sözleşmenin sona erme tarihi olan 21.06.2009'a kadar 4 ay 10 günlük kâr kaybının 20.795,00 TL olduğu, davalının 5.960,61 TL cari hesap borcu olduğunu ve 32.581,55 TL depozito alacağı olduğunu iddia ederek alacağın davalıdan tahsilini talep etmiş, davasının ıslah etmiştir.
Davalılar vekili, haklı fesih şartları oluşmadığını, davalının davaya konu tüplerin müvekkiline verildiğinin kabul edilemeyeceğini, bu miktarda tüpün herhangi bir yerde saklanamayacağını, davalının tek taraflı düzenlediği belgelerin kabul edilemeyeceğini savunarak davanın reddini istemiştir.
Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, taraflar arasında 21.06.2004 tarihli 5 yıllık bayilik sözleşmesi imzalandığı, sözleşmenin 3/b maddesi gereğince davalının rekabet etmemeyi üstlendiği, davalıya ait olduğu anlaşılan 226 814 11 04 numaralı hattın davalı tarafından 30.01.2009 tarihinde aynı adresteki ...'a devredildiği Telekom yazısından anlaşıldığı, sözleşmenin 3/e maddesinin ihlal
edildiği, müşteri tarafından benimsenen bir telefon numarasının ... korumasında olmasının makul olduğu, davacının sözleşmeyi haklı nedenle feshine dair 11.02.2009 tarihinde ihtarname gönderdiği, yapılan hesaplamada sözleşmenin feshi ile sözleşme bitim tarihine kadar davacının kâr mahrumiyetinin 5.159,00 TL olduğu, davacının geri vermediği tüpler için depozito mahsup edildiğinde 142.210,45 TL tüp depozitosu cezai şart talep hakkı ve 106.183,50 TL cezai şart talep etme hakkı olduğu, davacının cezai şart alacağının 106.183,50 TL olarak tespit edildiği ancak davalı talebi doğrultusunda ve yine borçlunun mahvına sebep olmamak kaydıyla 50.000,00 TL cezai şart alacağının fahiş olmadığı ve bu miktarın hüküm altına alınabileceği, 5.159,00 TL kâr kaybı alacağının talep edilebileceği, iade edilmeyen tüpler için 142.210,45 TL tüp depozitosu cezai şartı talep edebileceği ancak davacı talebiyle bağlı kalınarak 44.841,00 TL üzerinden alacağın kabulü gerektiği anlaşılmakla davanın kısmen kabulü ile davalılar davadan önce temerrüde düşürülmediğinden 5.159,00 TL kâr kaybı, 50.000,00 TL cezai şart alacağı, 44.841,00 TL tüp iade bedelinden doğan alacağın dava tarihinden ve artırılan kısım için ıslah tarihinden itibaren değişik oranlı avans faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmiştir.
Kararı davalılar vekili temyiz etmiştir.
1- Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalılar vekilinin aşağıdaki bentler dışında kalan sair temyiz itirazları yerinde değildir.
2- Dava, ... tüp bayiliği sözleşmesinin haklı feshi nedeniyle cezai şart alacağı ile yoksun kalınan kâr ve depozito bedeli istemine ilişkin olup, mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir. Taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 11/02/2009 tarihinde feshedilmesinden sonra davacının 19/02/2009 tarihinde dava dışı başka bir şirketle yeni bir bayilik sözleşmesi yapmış olmasına göre, davacının uğrayabileceği kazanç kaybının bu tarihler arasında gerçekleşeceği gözetilmeksizin mahkemece dava konusu bayilik sözleşmesinin bitim tarihine kadar hesaplanan kar kaybına hükmedilmesi doğru görülmemiştir.
3- Depozito bedeli bakımından da taraflar arasındaki dava konusu sözleşme süresi dikkate alınmak suretiyle davalıya teslim edilen ve iade edilen tüpler bakımından varsa tarafların ticari defter kayıtları incelenmek suretiyle, bu mümkün olmadığı takdirde davalının ticari işletme kapasitesi dikkate alınarak teslim ve iade edilmesi gereken tüp adedi belirlenerek depozito bedeli takdiri gerekirken mahkemece sözleşme dışı dönemi de kapsayacak şekilde belirleme yapılması doğru görülmemiştir.
4- Sözleşmenin haklı feshi nedeniyle 24. maddede yer alan cezai şart miktarı belirlenirken, son bir yıl içinde bayii tarafından alınan en yüksek aya ait ton miktarı ile fesih tarihindeki 12. kg tüplü LPG'nin perakende satış fiyatı baz alınarak çarpıma esas tüp adeti bulunduktan sonra yine bulunan tüp adedinin de belirlenmeye esas alınan perakende satış fiyatı ile çarpımı ile belirlenen tutarın cezai şart olarak belirlenmesi gerekirken sözleşmeye aykırı suretle yapılan hesaplama ve taleple bağlı kalınarak yazılı şekilde cezai şart takdiri doğru görülmemiştir.
SONUÇ
Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalılar vekilinin sair temyiz itirazlarının REDDİNE, (2, 3, 4) numaralı bentlerde açıklanan nedenlerle davalılar vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın davalılar yararına BOZULMASINA, ödediği peşin temyiz harcının isteği halinde temyiz edene iadesine, 27/11/2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/385228200 · sınıflandırıcı zincir-tam · görünüm damgası: yargitay11_temyiz