Konteyner taşımasında dıştan su sızması nedeniyle hasarda taşıyıcı sorumluluğu
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2017/65 E. 2017/71 K. ·
Tazminatistinaf başvurusunun esastan reddiKesin
★ EmsalGörev ve yetki
Gerekçe özeti
Konşimentoda yabancı mahkeme ve yabancı hukuk yetki şartı bulunsa da, davalı taşıyıcının Türkiye'de yerleşik olup kendi ülkesinde savunma ve delillerini daha kolay sunabilecek durumda olmasına rağmen yabancı mahkeme yetkisini ileri sürmesi MK 2. maddesine aykırıdır ve yetki itirazı reddedilir. Taşıma işlerinde navlun faturası düzenleyen taraf, fiilen taşıyan olmasa da TTK 921. madde uyarınca taşıyıcının hak ve yükümlülüklerine tabi olur ve hasardan sorumludur. Konteyner içine dıştan su sızması nedeniyle oluşan yük hasarından, akdi taşımayı üstlenen taraf, fiili taşıyanın özensizliğinden kendi özensizliği gibi sorumludur. Konşimentoda mal bedeli belirtilmemişse taşıyıcı lehine TTK 1186 kapsamında sınırlı sorumluluk hükümleri uygulanır ve tazminat bu üst sınırı aşamaz.
Ele alınan sorunlar
Konşimentodaki yabancı mahkeme yetki şartına dayalı yetki itirazı → ret
İddia: Davalı, konşimentoda ihtilaf halinde ABD hukukunun uygulanacağı ve ABD mahkemelerinin yetkili olduğunun düzenlendiğini, bu nedenle mahkemenin yetkisiz ve görevsiz olduğunu ileri sürmüştür.
Gerekçe: Konşimentodaki yetki ve hukuka ilişkin şartların, davalının Türkiye'de yerleşik bir şirket olduğu, kendi ülkesinde savunma ve delillerini daha kolay sunabileceği halde bir başka ülke mahkemesinin yetkili bulunduğunu ileri sürmesi Türk Medeni Kanunu'nun 2. maddesine aykırı bulunmuştur. (BAM'ca yerinde görülen İlk Derece Mahkemesi gerekçesi)
Davalının taşıma ilişkisindeki rolü ve taşıyıcı sorumluluğuna tabi olup olmadığı → ret
İddia: Davalı, taşımacılıkta aracılık hizmeti verdiğini, fiili taşıyan olmadığını, dolayısıyla husumetin kendisine yöneltilemeyeceğini ileri sürmüştür.
Gerekçe: Taşımaya konu emtianın taşınmasının dava dışı sigortalı firma tarafından üstlenildiği, satışın FOB kaydı ile yapıldığı, malların gemiye yüklenmesinden taşıtan firmanın sorumlu olduğu tespit edilmiştir. Davalının navlun faturası düzenlemiş olması karşısında, TTK'nın 921. maddesi uyarınca taşıma işleri komisyoncusu dahi olsa, taşımaya ilişkin olarak taşıyıcının veya taşıyanın hak ve yükümlülüklerine sahip olacağı hükümleri karşısında davalı taşıyıcı hükümlerine göre sorumludur.
Gerekçe kaynağı: özgün
Yük hasarının nedeni ve davalının hasardan sorumluluğu → ret
İddia: Davalı, yükün ambalajlanması görevinin göndericide olduğunu ve hasarın istif hatasından kaynaklanmadığını, kendisinin kusurunun bulunmadığını ileri sürmüştür.
Gerekçe: Taşımanın 1 ay süren deniz taşıma sürecinde konteyner içi istiflerin su alması, dıştan sızıntı ve akma ile meydana geldiği teknik inceleme neticesinde tespit edilmiştir. Davalının akdi taşımayı üstlenmesi nedeniyle, su sızmasına elverişli konteyner içerisinde taşıma yapıldığı sabit olduğundan, fiili taşıyanın bu özensizliğinden kendi özensizliği gibi sorumlu olduğu kabul edilmiştir. Toplanan tüm delillerden davalının istif ve benzeri hatalardan değil, konteynere dıştan gelen su kaynaklı zarardan sorumlu olduğu anlaşılmakla, hasardan taşıyanın sorumlu olduğu sonucuna varılmıştır.
Gerekçe kaynağı: özgün
Hasar tespiti ve zarar miktarının usulüne uygun kadri maruf olup olmadığı ile sınırlı sorumluluk sınırı → ret
İddia: Davalı, tek taraflı ekspertiz raporu ile hasarın belirlendiğini ileri sürmüştür.
Gerekçe: Zararın usulüne uygun tutulan tutanakla tespit edildiği anlaşılmıştır. Tespit edilen zarara ilişkin taşıyıcının sorumluluğu TTK'nın 1186/1. maddesi kapsamında sınırlı sorumluluk esaslarına göre belirlenerek üst sınır olan 44.887-TL'nin altında kaldığından, İlk Derece Mahkemesince delillerin usulüne uygun toplanarak bu delillere göre varılan sonuçta isabetsizlik bulunmamıştır.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
Navlun faturası düzenleyen taşıma işleri komisyoncusunun TTK 921 uyarınca taşıyıcı sorumluluğuna tabi tutulması ile konşimentodaki yabancı mahkeme yetki şartının, davalının Türkiye'de yerleşik olmasına rağmen ileri sürülmesinin MK 2 kapsamında hakkın kötüye kullanılması sayılması yönlerinden emsal niteliktedir; BAM kararlarının emsal değeri bölgesel ve ikna edicidir.
Usul tespitleri
- Yetkili mahkeme
- Konşimentoda yabancı mahkemeyi yetkili kılan yetki şartı, taşıyıcının Türkiye'de yerleşik olup kendi ülkesinde savunma ve delillerini daha kolay sunabilecek durumda olmasına rağmen ileri sürülmesi halinde MK 2. maddesine aykırı bulunarak geçersiz sayılır.
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
Nakliye sigortası halefiyeti↗ Taşıma işleri komisyoncusu↗ TTK 921 taşıyıcı hak ve yükümlülükleri↗ Konşimento yetki şartı↗ MK 2 dürüstlük kuralı↗ Sınırlı sorumluluk (TTK 1186)↗ Kadri maruf zarar tespiti↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
(4721 S. K. m.
2) (6102 S. K. m. 921, 1186) (6100 S. K. m. 353)
Taraflar arasında görülen dava neticesinde; hükmün davalı vekilince istinafı üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, müvekkili sigorta şirketi tarafından nakliye sigorta poliçesi ile sigortalı bulunan 02/04/2014 tarihli 9620 düzine iş eldiveni emtianın Çin / Shzen limanından İzmir limanına nakliyesinin davalı şirket tarafından ….. isimli gemi ile gerçekleştirildiğini, yükün tahliyesi sonrasında Menemen serbest bölge gümrük müdürlüğü depolarına sevkedilerek kapakları açılan konteyner içerisindeki 65 koli yükün ıslak ve hasarlı olduğunun tespit edilmesi üzerine hasarın 26/05/2014 tarihli tutanak ile kayıt altına alındığını, hasarın 38.455,18- TL olarak tespit edilerek bedelinin 11/07/2014 tarihinde sigortalıya ödendiğini bu şekilde müvekkilinin sigortalısının haklarına halef olduğunu, davalının yükün nakliyesini gerçekleştiren şirket olması nedeni ile yük hasarından sorumlu bulunduğunu ileri sürerek 38.455,18- TL nin 11/07/2014 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde, müvekkilinin dava konusu taşımaya aracılık ettiğinden husumet yöneltilemeyeceğini öte yandan taşımaya ilişkin konşimentoda ihtilaf halinde ABD hukukunun uygulanacağı ve uyuşmazlığı çözme yetkisinin bu ülke mahkemelerine ait olduğunun düzenlendiğini, konşimentodaki yetki şartına göre mahkemenin yetkisiz ve görevsiz olduğunu, müvekkilinin iddia edilen zarardan sorumluluğunun bulunmadığını, zira konşimentodaki kayıtlardan müvekkilinin fiili taşıyan olmadığının açıkça anlaşıldığını malların taşımasının kapalı konteyner içerisinde azami özen ve tedbir ile yapıldığını, gönderen tarafından malların konteyner içerisine istifi esnasında üst üste istiflenmesinin malların mahiyeti gereği hasara sebep olabileceği konusunda hiçbir uyarıda bulunmadığı, malların ambalajlanmasının olağan taşıma koşullarına uygun şekilde sağlanmadığı bu bağlamda malların özel bir ambalaj gerektirdiği veya özel bir istif gerektirdiği yönünde taşıtanın herhangi bir uyarı ya da talimatının da bulunmadığı dolayısıyla müvekkilinin hasarın meydana gelmesinde herhangi bir kusur ve ihmalinin bulunmadığını konşimentoda mal bedelinin yazılı olmaması nedeni ile sınırlı sorumluluk hükümlerinin uygulanması gerektiğini savunarak davanın husumet, yetkisizlik, görevsizlik ve esastan reddini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Mahkeme; davacının sigortalısının taşıtan, Türk şirketi olması nedeni ile Türk yargı makamları önünde kendisini daha iyi savunacak durumda iken konşimentoda yetkili kılınan yabancı mahkemelerin yetkili olduğundan bahisle yetki itirazında bulunmasının MK.nın 2. Maddesine de aykırı olduğu nedeni ile davalının yetki itirazının yerinde olmadığı, davalı konşimentolarda taşıyıcı olarak gösterilmemiş olmakla birlikte davacı adına navlun faturası düzenlediği, davalının TTK nın 921. Maddesine göre taşıtana karşı sorumlu olduğu ve husumet ehliyetinin bulunduğu, yükteki hasarın konteyner içi istiflerin su almasının dıştan sızıntı ve akma şeklinde ıslanma neticesinde meydana geldiği, hasarın taşıma sürecinde meydana geldiği, davalının akdi taşımayı üstlenmiş ve organize etmiş olması nedeni ile su sızmasına elverişli konteyner içerisinde taşıma yapan fiili taşıyanın bu özensizliğinden kendi özensizliği gibi sorumlu olması gerektiği, toplam 962 koli içerisinde bulunan 9620 düzine eldivenin çıkış yerinde yükleme ve sayım sonrası konteynerin kapatılıp taşımaya alındığı toplam 25.012 kg miktarlı yükten 262 koli 2630 düzinelik kısmında hasar ve zayi tespiti yapıldığı bunda 65 koli / 650 adedinin tam zayi 198 koli /1980 adedinin ise % 50 oranında hasarlı olduğunun tespit edildiği sigortalıya ödenmiş olan hasar bedelinin kadri marufunda olup TTK nın 1186/1.
Maddesi gereği olan sınırlı sorumluluk limiti altında kaldığı konşimentolarda mal bedeli belirtilmediğinden taşıyıcı lehine sınırlı sorumluluk hükümlerinin uygulanması gerektiği ancak davacının ödemiş olduğu hasar tazminatının TTK nın 1186/2. Maddesine göre tespit edilen değerden daha düşük olması nedeni ile tazminat miktarının 38.455,18- TL olarak kabulü gerektiği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
İstinaf yoluna başvuran davalı vekili kendilerinin taşımacılıkta aracılık hizmeti verdiklerini fiili taşıyan olmadıklarını konişmentodaki doğan ihtilaflarda ABD hukuku ve mahkemelerinin yetkili olduğunu, yükün ambalajlanması görevinin göndericide olduğunu tek taraflı ekspertiz raporu ile hasarın belirlendiğini belirterek kararın kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE
Dava ve istinaf incelemesi açısından uyuşmazlık konuları aynı olup uyuşmazlık konuları: Dava konusu emtianın taşınmasında davalının rolü, Emtianın hasarlanmasından dolayı davalının sorumlu olup olmadığı, Davacının hasar tespiti ve zarar miktarının usule uygun kadri maruf olup olmadığı hususlarındadır. Davalı Vekilinin yetki itirazının reddi konişmentodaki yetki ve hukuka ilişkin şartların davalının Türkiye de yerleşik bir şirket olduğu, Ülkesinde savunma ve delillerini daha kolay sunabileceği halde bir başka ülke mahkemesinin yetkili bulunduğunu ileri sürmesi MK 2.maddeye aykırı bulunduğu mahkemenin davalının yetki itirazının reddi kararı yerindedir.
İstinaf incelemesi kapsamında yapılan yargılama ve deliller değerlendirildiğinde taşımaya konu emtianın taşınmasının dava dışı sigortalı ….. firması tarafından üstlenildiği satışın FOB kaydı ile yapıldığı ,malların gemiye yüklenmesinden taşıtan …… firmasının sorumlu olduğu, davalının 28/04/2014 tarihli navlun faturası düzenlemesi karşısında TTK'nın 921.maddesi uyarınca davalı taşıma işleri komisyoncusu olsa dahi taşımaya ilişkin olarak taşıyıcının veya taşıyanın hak ve yükümlülüklerine sahip olacağı hükümleri karşısında davalının taşıyıcı hükümlerine göre sorumlu olduğu, taşımanın 1 ay süren deniz taşıma sürecinde konteynerın içi istiflerin su alması, dıştan sızıntı ve akma ile meydana geldiğinin teknik inceleme neticesinde tesbit edildiği, davalının akdi taşımayı üstlenmesi nedeniyle, su sızmasına elverişli konteyner içerisinde taşıma yapıldığı sabit olduğundan fiili taşıyanın bu özensizliğinden kendi özensizliği gibi sorumlu bulunduğu, zararın usulüne uygun tutulan tutanakla tesbit edildiği ve toplanan tüm delillerden davalının istif ve benzeri hatalardan değil, konteynere dıştan gelen su kaynaklı zarardan meydana geldiği anlaşılmakla hasardan taşıyanın sorumlu olduğu, tesbit edilen zararın taşıyıcının sorumluluğunun TTK 1186/1 kapsamında sınırlı sorumluluk esaslarına göre belirlenerek üst sınır olan 44.887-TL nin altında kaldığı İlk Derece Mahkemesince delillerin usulüne uygun toplanarak, bu delillere göre varılan sonuçta isabetsizlik bulunmadığı, hükme karşı ileri sürülen istinaf sebepleri yerinde görülmeyerek istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle:
HMK'nun 353-b-1 maddesi uyarınca istinaf isteminin esastan REDDİNE,
Peşin alınan 656,72-TL harcın istinaf karar harcına mahsubuna, eksik kalan 1.970,15 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye ödenmesine,
İstinaf yoluna başvuran tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına,
Dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK'nın 362/1-a maddesi uyarınca miktar bakımından kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.
13. 03.2017 (¤¤)
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/358621 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi