Taşıma sözleşmesinden kaynaklanan tazminat

2-Dava, «taşıma sözleşmesine» dayalı tazminat istemine ilişkin olup, mahkemece, yazılı şekilde, kaza nedeniyle «hasara» uğrayan domates emtiasının yüklenme yerindeki değeri araştırılarak satıcı ile alıcı arasında düzenlenen faturaya göre «gerçek zarar» tespit edilmiş ve davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Ancak, olay ve dava tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 6762 sayılı TTK’nın 785. maddesi uyarınca, ziyadan doğan tazminatın, aynı cins ve vasıftaki eşyanın gönderilene «teslim» edileceği yerdeki değerine göre tayin olunması gerekir.

Bu durumda, mahkemece, anılan husus araştırılıp sonucuna göre «gerçek zararın» tespit edilmesi gerekirken, «eksik incelemeye» dayalı olarak yazılı şekilde hüküm tesis edilmesi doğru görülmemiş, kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davacının BK'nun 42. maddesi uyarınca meydana gelen «gerçek zarar» miktarını ispat ile yükümlü olduğu, dava konusu kaza sonucunda ne miktarda domatesin «hasar» gördüğünün, ne miktarda domatesin Adana Hali'ne gönderilip satıldığının anlaşılamadığı, davacının hasar miktarını ispat edemediği gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

2- Ancak dava, taşıma «rizikolarına» karşı sigortalı bulunan emtianın uğradığı «hasar» bedelinin, davalı «taşıyıcıdan» «rücuen tahsili» istemine ilişkindir.

TTK.’nun 781. maddesi uyarınca «taşıyıcı», eşyanın kendisine «teslim» edildiği tarihten gönderilene teslim olunduğu tarihe kadar geçen müddet içinde uğradığı «ziya» ve hasardan sorumludur.

2- Ancak dava, taşıma «rizikolarına» karşı sigortalı bulunan emtianın uğradığı «hasar» bedelinin, davalı «taşıyıcıdan» «rücuen tahsili» istemine ilişkindir.

TTK.’nun 781. maddesi uyarınca «taşıyıcı», eşyanın kendisine «teslim» edildiği tarihten gönderilene teslim olunduğu tarihe kadar geçen müddet içinde uğradığı «ziya» ve hasardan sorumludur.

Sigorta bedelini «sigorta ettiren» Hikmet Balık’a 28.05.2004 tarihinde ödeyen davacı sigortacının da TTK.’nun 1301. maddesi uyarınca hukuken sigorta ettiren yerine geçtiği ve sigorta ettirenin vaki zarardan dolayı davalı «taşıyıcıya» karşı dava hakkının, ödediği bedel nispetinde davacıya intikal ettiği açıktır.

Mahkemece her ne kadar BK.’nun 42. maddesi uyarınca davacının meydana gelen zarar miktarını ispatlayamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmişse de, dosyaya sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesinden, tek taraflı olarak meydana gelen dava konusu «trafik kazası» sonucunda, davalıya ait araç kasasının koparak devrildiği ve kasada bulunan domateslerin yola dökülerek kısmen «hasara» uğradığı anlaşılmaktadır.

Ancak, olay ve dava tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 6762 sayılı TTK’nın 785. maddesi uyarınca, ziyadan doğan tazminatın, aynı cins ve vasıftaki eşyanın gönderilene «teslim» edileceği yerdeki değerine göre tayin olunması gerekir.

TTK'nın 785. maddesine göre, ziyadan doğan tazminat ancak, «taşıma senedine» geçirilen değere, taşıma senedinde değer gösterilmemiş ve fakat «taşıyıcıya» bildirilip onun tarafından kabul edilmiş bir değer mevcut ise ona, böyle bir değer bulunmadığı takdirde aynı cins ve vasıftaki eşyanın gönderilene «teslim» edileceği yerdeki değerine göre tayin olunur.

Somut olayda taşıma senedinde de değer gösterilmediğine göre, mahkemece tazminatın, emtianın gönderilene «teslim» edileceği yerdeki değerin belirlenerek tespit edilmesi gerektiğinden davalının bu yöndeki temyiz itirazının kabulü ile kararın davalı yararına bozulması gerekmiştir.

2- Dava TTK'ya tabi yurt içinde yapılan taşımadan kaynaklanan tazminat istemine ilişkin olup, davalı «taşıyıcı» mandalina emtiasını Antakya'dan Bartın'a taşırken meydana gelen tek yanlı trafik kazasında taşınan mal zarar görmüş olup mal bedeli davacı ... tarafından sigortalısına ödendikten sonra TTK'nın 1301. maddesine göre iş bu «rücu davası» açılmıştır.

TTK'nın 785. maddesine göre, ziyadan doğan tazminat ancak, «taşıma senedine» geçirilen değere, taşıma senedinde değer gösterilmemiş ve fakat «taşıyıcıya» bildirilip onun tarafından kabul edilmiş bir değer mevcut ise ona, böyle bir değer bulunmadığı takdirde aynı cins ve vasıftaki eşyanın gönderilene «teslim» edileceği yerdeki değerine göre tayin olunur.

Şu kadar ki, tazminatın piyasa değerine göre tayin edildiği hallerde «ziya» dolayısıyla ödenmemiş bulunan gümrük resmi, taşıma ücreti ve sair «masraflar» malın piyasa değerinden indirilir.

3- Dava TTK'da düzenlenen taşıma aktinden kaynaklanmakta olup bu nedenle «mutlak ticari» dava olduğundan davacı yararına talep gibi «avans faizine» hükmetmek gerekirken «yasal faize» hükmedilmesi doğru görülmemiş hükmün bu nedenle de davacı yararına bozulması gerekmiştir.