Deniz taşımasında hasar nedeniyle sigortacının rücuen tazminat talebi
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2018/23 E. 2018/318 K. · · İlk derece: İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
Tazminatkaldırma ve esas hakkında yeniden hükümKesin
★ EmsalGörev ve yetki
rücu (taşıma temelli)
Gerekçe özeti
Deniz taşımasında hasarın dıştan gözlemlenebilir olması halinde taşıyana ayrıca bildirim yükümlülüğü doğmaz; sigorta eksperi tarafından yapılan basit teknik testler (gümüş nitrat testi gibi) eksperin görev tanımı kapsamında kaldığından ve diğer delillerle örtüştüğünden hüküm için itibar edilebilir delil niteliğindedir. Taşıma işlerini organize eden ve navlun tahsil eden taraf akdi taşıyan sayılır, fiilen taşımayı gerçekleştiren ise fiili taşıyandır; TTK 1191 gereği ikisi de aynı zarardan müteselsilen sorumludur ve akdi taşıyanın kendi hukuki ilişkisinden doğan haklarını dava dışı üçüncü kişiye karşı ileri sürmesi bu sorumluluğu ortadan kaldırmaz. Konişmentoda yer alan yabancı mahkeme yetki şartı, konişmentoya taraf olmayan (yalnızca navlun sözleşmesine taraf olan) sigortalının halefi sigortacıyı bağlamaz; bu kişiler yönünden yetki itirazı reddedilmelidir.
Ele alınan sorunlar
Hasarın deniz suyundan kaynaklandığının ispatı (eksper testi ve bilirkişi raporları) → ret
İddia: Davalı ... A.Ş. vekili, raporlar arasındaki çelişkinin giderilmediğini, gümüş nitrat testinin ne şekilde yapıldığının belirsiz olduğunu, ıslanmanın deniz suyundan kaynaklandığının ve müvekkilinin sorumluluğunun kabul edilemeyeceğini, bilirkişi raporunda her iki firmanın da sorumlu tutulduğunu ileri sürmüştür.
Gerekçe: Hasar tutanağında konteynerin dıştan gözlemlenebilir şekilde hasarlı olduğu tespit edildiğinden TTK 1185/2 gereği taşıyana bildirim yükümlülüğü bulunmamaktadır. Sigortacılık Kanunu 2. maddesinde sigorta eksperi, hasarların miktarını, nedenlerini ve niteliklerini belirleyen tarafsız ve bağımsız kişi olarak tanımlanmıştır. Eksper tarafından yapılan gümüş nitrat testi, uzmanlık gerektirmeyen, ıslak alanlara damlatılacak çözelti ile sonuç elde edilebilecek bir test olup eksperin görev tanımı kapsamında kalmaktadır; test sonucu diğer bulgularla örtüştüğünden itibar edilmesi gerekir. Bu doğrultuda hasara neden olan ıslanmanın deniz suyu ile gerçekleştiği sonucu dosya kapsamı delillere uygun bulunmuştur. Raporlar arasında çelişki bulunmadığından davalı ... A.Ş. vekilinin bu yöndeki istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir.
Gerekçe kaynağı: özgün
Akdi taşıyan ile fiili taşıyanın sorumluluğunun belirlenmesi (TTK 1191) → ret
İddia: Davalı ... A.Ş. vekili, ... firmasının sorumluluğunun incelenmeksizin hüküm kurulduğunu ileri sürmüştür.
Gerekçe: TTK 1191 uyarınca taşımanın gerçekleştirilmesi kısmen veya tamamen fiili taşıyana bırakılsa da taşıyan taşımanın tamamından sorumlu kalmaya devam eder; taşıyanın sorumluluğuna ilişkin hükümler fiili taşıyan için de geçerlidir ve aynı zarardan sorumlu oldukları takdirde sorumlulukları müteselsildir. Dosyadaki Deniz Taşıma Senedi ve fatura birlikte değerlendirildiğinde davalı ... A.Ş.'nin taşıma komisyonculuğunun yanı sıra deniz yoluyla taşıma taahhüdünde bulunarak navlunu tahsil ettiği, fiili taşımayı davalı ... aracılığıyla gerçekleştirdiği; buna göre davalı ... A.Ş.'nin akdi taşıyan, ... nin ise fiili taşıyan olduğu sonucuna varılmıştır. Davalı ... A.Ş.'nin taşıma işleri organizatörü ve taşıyan konumu gereği, yükleme ve istiflemeyi yapan firmalar karşısında akdi ilişkisinden doğan haklarını dava dışı şirkete karşı ileri sürebileceği açık olup, davalı vekilinin bu firmanın sorumluluğunun belirlenmediğine ilişkin istinaf sebebi yerinde değildir.
Gerekçe kaynağı: özgün
Konişmentodaki Londra Mahkemeleri yetki şartının halef sigortacıyı (davacıyı) bağlamaması → kabul
İddia: Davacı vekili, konişmentonun davalılar arasında yapıldığını, yetki şartının müvekkili sigortalısını bağlamadığını, bu hususta bilirkişi raporu bulunduğunu, davalı ... hakkındaki ret kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.
Gerekçe: Konişmentonun 10.3. maddesinde taraflar arasındaki uyuşmazlıklarda Londra Mahkemeleri yetkili kılınmış ise de, bu konişmentonun gönderileni davalı ... A.Ş. olduğundan, bu yetki koşulu fiili taşıyan ... ile ... arasındaki ihtilaflarda uygulanabilir. Navlun sözleşmesinde taraf olan davacı sigortalısı konişmentoda taraf olmadığından, davacının (sigortalısının) konişmentoda yer alan yetki şartı ile bağlı olmayacağı kabul edilerek yetki itirazının reddi gerekirken kabulüne karar verilmesi yerinde olmamıştır.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
Kararın; sigorta eksperi tarafından yapılan basit teknik testlerin (gümüş nitrat testi) delil değeri, akdi taşıyan-fiili taşıyan ayrımı ve TTK 1191 kapsamında müteselsil sorumluluk, ve konişmentodaki yabancı mahkeme yetki şartının konişmentoya taraf olmayan halef sigortacıyı bağlamayacağı yönündeki tespitleri, benzer deniz taşıması kaynaklı rücuen tazminat davalarında emsal niteliği taşımaktadır.
Usul tespitleri
- Yetkili mahkeme
- Deniz taşımasına ilişkin konişmentoda yer alan yabancı mahkeme yetki şartı, konişmentoya taraf olmayan, sadece navlun sözleşmesine taraf olan sigortalının (ve onun halefi sigortacının) hukuki ilişkilerinde bağlayıcı değildir; bu kişiler bakımından yetki itirazı reddedilmelidir.
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
rücuen tazminat↗ halefiyet↗ akdi taşıyan↗ fiili taşıyan↗ müteselsil sorumluluk↗ konişmento↗ yetki şartı↗ sigorta eksperi↗ gümüş nitrat testi↗ navlun sözleşmesi↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2018/23
KARAR NO 2018/318
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 30/10/2017
NUMARASI 2014/1216 Esas 2017/343 Karar
DAVA
Tazminat (Rücuen Tazminat)
İSTİNAF KARAR TARİHİ 29/03/2018 (30.4.2018 yazım tarihli )
Davalı ...AŞ hakkında ki davanın kabulune ,diğer davalı hakkındaki davanın reddine ilişkin hükmün davacı vekili ve davalı ... A.Ş. vekilince istinafı üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA
Davacı vekili; müvekkilinin nakliyat poliçesi ile sigortalı bulunan ...San. Tic. Ltd. Şti.'nin satın aldığı emtianın Kanada'dan İstanbul'a taşınması sırasında ıslanmak sureti ile hasar gördüğünü bu nedenle zarardan sovtaj bedeli düşülerek sigortalısına 14/03/2013 tarihinde 23.478,40- TL ödendiğini,hasarın deniz taşıması sırasında davalı taşıyıcıların kusuru ile meydana geldiğini ileri sürerek tazminat alacağının ödeme tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP
1- Davalı .... A.Ş. vekili müvekkil şirketin forwarder, taşıma işinde aracılık eden / navlun göndericisi durumunda olduğunu, sorumluluğunun taşıma işi organizasyonu ile sınırlı olduğunu, konişmentoda bu hususun ve freight collect (navlun bedeli teslimde ödenir) kaydının olduğunu, var ise taşıma sırasında ortaya çıkan hasardan sorumlu olmadığını ,davanın diğer taşıyıcılara ihbarı ile davanın reddini talep etmiştir.
2-Davalı ...ya izafeten .... vekili ; müvekkili şirket ile davacı sigortalısı arasında herhangi bir ilişki bulunmadığını, konişmentoda alıcının ..AŞ vekili ;yükleyicinin ... olduğunu, davanın husumetten reddi gerektiğini, konişmento 10.3 maddesi gereği yetkili mahkemenin Londra Mahkemesi olduğunu, yükleme ve istiflemesinin yükletenin sorumluluğunda olduğunu, tek yanlı ekpertiz raporunu kabul etmediğini beyanla davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Mahkemece, sigorta şirketinin TTK nın 1472. maddesine göre halef olduğundan 23.478,40 TL'yi taşıyıcı konumundaki 1 nolu davalı ...A.Ş 'ye rücu edebileceği gerekçesiyle davanın kabulü ile 23.478,40-TL nin ödeme tarihinden itibaren avans faizi işletilerek bu davalıdan tahsiline,; 2 nolu davalı ....SA hakkında açılan dava yönünden mahkeme etkisiz olduğu gerekçesiyle dava dilekçesinin yetkisizlik nedeniyle reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
1-Davalı ....A.Ş. vekili; raporlar arasında çelişki giderilmeden hüküm verildiğini, gümüş nitrat testinin ne şekilde yapıldığı hakkında bilgi bulunmadığını,ıslanmanın deniz suyundan kaynaklandığı ve müvekkili sorumluluğunda gerçekleştiğinin kabul edilemeyeceğini, bilirkişi raporunda her iki firmanın da sorumlu olduğunun belirlendiğini,... sorumluluğu incelenmeksizin hüküm kurulduğunu, yine, ... firması hakkında yetkisizlik nedeniyle davanın reddi kararı verilmesinin de yerinde olmadığını ileri sürerek kararın kaldırılmasına davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
2- Davacı vekili; konişmentonun davalılar arasında yapıldığını,yetki şartının müvekkili sigortalısını bağlamadığını bu yönde bilirkişi raporu da olduğunu, davalı .... şirketi hakkında da davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini ,bu davalı hakkında ki red kararının kaldırılarak davanın kabulune karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE
Marport Liman İşletmelerinden getirtilen hasar tutanağında konteynerin dıştan gözlemlenecek şekilde hasarlı olduğu tesbit edilerek,tanzim edilen tutanak ile hasar kodlarına göre E=bükülmüş,,A=içe göçük, D=delik şeklinde hasar tesbit edilerek teyit edildiğinden TTK nun 1185/2 gereği taşıyana bildirim yükümlülüğü bulunmamaktadır.Sigortacılık Kanunu 2/m de;sigorta eksperi sigorta konusu risklerin gerçekleşmesi sonucunda ,ortaya çıkan kayıp ve hasarların miktarını ,nedenlerini ve niteliklerini belirleyen ve ...hasar gözetimi gibi işleri mutad meslek olarak yapan tarafsız ve bağımsız kişi olarak tanımlanmıştır.Hasar ihbarı üzerine tayin olunan Eksper tarafından gümüş nitrat testi yapıldığı yapılan test sonucunda ;
emtiadaki ıslanmanın deniz suyu ile gerçekleştiği tesbit edilmiştir.Davalı vekilleri tek taraflı düzenlenen ve eksper gözlemine dayalı ,belgelenmeyen gümüş nitrat testine itibar edilemeyeceğini ileri sürmüş iseler de ; yapılan bilirkişi incelemesi neticesi anlaşıldığı üzere ayrıca uzmanlık gerektirmeyen ıslak alanlara damlatılacak gümüş nitrat çözeltisi ile sonuç elde edilebilecek bir test olduğu anlaşılmakla eksper tarafından yapılabileceği ve eksperin yukarıda yazılı görev tanımında kalan test sonucuna diğer bulgular ile örtüştüğünden itibar edilmek gerektiğinden hasara neden olan emtiada ki ıslanmanın deniz suyu ile gerçekleştiği sonucu dosya kapsamı delillere uygun bulunmaktadır.TTK 1191-(1) maddesinde" taşımanın gerçekleştirilmesi ,kısmen veya tamamen bir fiili taşıyana bırakıldığı takdirde ,taşıyan navlun sözleşmesine göre böyle bir bırakma hakkına sahip olmadığı dikkate alınmaksızın taşımanın tamamından sorumlu kalmaya devam eder.(2) bu kanunun taşıyanın sorumluluğuna ilişkin olan tüm hükümlerinin ,fiili taşıyanın bizzat gerçekleştirdiği taşımadan sorumluluğu hakkında da geçerlidir.(4)taşıyanın ve fiili taşıyanın ,aynı zarardan sorumlu oldukları takdirde sorumlulukları müteselsildir." sorumluluk bakımından yazılan yasal düzenlemeler çerçevesinde davalıların konumu belirlenmelidir.Yapılan bilirkişi incelemeleri neticesinde davalı ..AŞnin dosyada mevcut SCUMJ208158 nolu Deniz Taşıma Senedi tahtında taşımaya ilişkin olarak navlun bedeline ilişkin fatura düzenlediği bedelini tahsil ettiği belirlenmiştir.Deniz taşıma senedinde yükleten ....,gönderilen ....
AŞ ,taşıyanın Mediterrenean ... ,"shipper's stow,load and count kaydı bulunduğu "(yükün konteynere yüklenmesi ,istifinden yükleyici sorumludur.)navlunun gönderilen tarafından ödeneceği kaydı bulunduğu her iki taşıma komisyoncusunun yükleten ve gönderilen sıfatıyla asaleten hareket ettikleri ,yükün hasarlı teslim alındığına ilişkin kayıt içermediğinden yükün gemiye hasarsız yüklendiği sonucuna varılmıştır.Taşıma senedi ile fatura birarada değerlendirildiğinde davalı .....AŞ nin taşıma komisyonculuğunun yanısıra ,deniz yoluyla taşıma taahhüdünde de bulunarak navlunu tahsil ettiği ,fiili taşımayı davalı ... aracılığıyla gerçekleştirdiği , buna göre deniz taşımasında davalı ... ..AŞ nin akdi ,davalı ...
nin ise fiili taşıyan olduğu sonucuna varılmıştır.Malın satıcısı ....ltd şirketinin " alıcı ..ltd.şirketinin malların bedelinin ödemesini yaptığı ,.... şirketinin hasarlı mallar nedeniyle tazminat alması konusunda bir itirazları bulunmadığını ,ayrıca yüklemeyi kapsayan başkaca bir poliçe olmadığını teyit ettikleri ' 8 mart 2013 tarihli belgeden anlaşılmaktadır.Konişmentonun 10.3 maddesinde taraflar arasındaki uyuşmazlıklarda Londra Mahkemeleri yetkili kılınmış ise de ,bu konşimentonun gönderileni davalı .... ..AŞ olduğundan bu yetki koşulu fiili taşıyan ... ile .... arasında ki ihtilaflarda uygulanabileceğinden navlun sözleşmesinde taraf olan davacı sigortalısı , konişmento da taraf olmadığından davacının (sigortalısının) konişmentoda yer alan yetki şartı ile bağlı olmayacağı düşünülerek yetki itirazının reddi gerekirken ,kabulune karar verilmesi yerinde olmamıştır.Davada taraf olmayan dosya kapsamı belgelere göre davalı ...
davadışı .... firması aracılığıyla organize ettiği ,taşıma işleri organizatörü ve taşıyan sayılan konumları gereği davalı ... ve davadışı ... ana deniz taşıma sürecinde taşıtan konumunda bulunduğu buna göre yükleme ve istiflemeyi yapan .... ve taşıyan ... firmalarının davalı .... karşısında fiili taşıyan ve taşıma sürecini yürüten firmalar olduğu ,davalı ... şirketinin akdi ilişkisinden doğan hakları varsa davadışı şirkete karşı ileri sürebileceği açık olup davalı vekilinin ..... sorumluluğunun belirlenmediğine ilişkin istinaf sebebleri yerinde değildir. Tüm anlatılanlara göre davacı tarafından sigortalıya ödenen hasar bedelinin sovtaj değeri düşülmek sureti belirlenen zararın ödendiği ,bilirkişi tesbitlerine göre tamamının rücuya tabii kadrimaruf bulunduğu ,raporlar arasında çelişki bulunmadığı bu sebeble akdi tayıcı ..
..AŞ vekilinin istinaf sebebleri yerinde görülmediğinden başvurunun reddine ,davacı vekilinin başvurusunun kabulü ile ;konişmentoda bulunan yetki koşulu ile bağlı olmayan sigortalının (halefi davacının ) talebi karşısında davalı .... nin yetki itirazının reddine karar verilmesi gerekirken Londra Mahkemeleri yetkili bulunduğu gerekçesiyle dava dilekçesinin usulden reddine ilişkin karar HMK 353-b-2 kapsamında kaldırılarak her iki davalı yönünden davanın kabulu ile 23.478,40- TL nin 14.3.2013 tarihinden itibaren avans faizi işleyetilerek davalılardan tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle:1-Davalı ...A.Ş. vekilinin istinaf başvurusunun ESASTAN REDDİNE;2-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜNE, İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2014/1216 Esas 2017/343 Karar sayılı 30/10/2017 tarihli kararının, HMK.'nun 353(1)b-2 gereği KALDIRILMASINA; "Davanın kabulüne;
23. 478,40- TL'nin 14.03.2013 tarihinden itibaren avans faizi işletilerek davalılardan tahsiliyle davacıya ödenmesine"İlk derece yargılamasına ilişkin olarak ;"Alınacak 1.603,80- TL harçtan 401- TL peşin harcın mahsubunae bakiye 1.202,80- TL'nin davalılardan tahsiliyle hazineye gelir kaydına,Davacı tarafından ödenen 429,05- TL peşin harç toplamı ile davacı tarafından yapılan 6.600- TL bilirkişi ücreti ve 519- TL posta masrafı olmak üzere toplam 7.119- TL yargı giderinin davalılardan tahsili ile davacıya ödenmesine, Davalılar tarafından yapılan masrafların üzerinde bırakılmasına,
Davacı vekili için takdir olunan 2.817,40- TL nispi vekalet ücretinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine, Talep halinde kullanılmayan gider avansının yatıran tarafa iadesine "Davacı tarafından yatırılan 31,40- TL istinaf karar harcının istek halinde iadesine,Davalı .... AŞ den alınacak 1.603,80- TL istinaf karar harcından yatırılan 401,40- TL harcın mahsubu ile bakiye 1.202,40- TL harcın davalı .... A.Ş.'den alınarak hazineye gelir kaydına,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362/a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.29/03/2018
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/281470 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi