Zayi çekte hamil ortaya çıkarsa istirdat davası açma süresi verilmeli
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2018/177 E. 2018/309 K. · · İlk derece: İSTANBUL 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
Kıymetli evrak iptali / Zayikaldırma ve esas hakkında yeniden hükümKesin
★ EmsalHak düşürücü süre
Gerekçe özeti
Zayi nedeniyle çek iptali davasında, çekin bir hamil tarafından bankaya ibraz edildiğinin ve böylece hamilin ortaya çıktığının anlaşılması halinde mahkeme, davacıya istirdat davası açması için kesin süre vermeli ve bu süre içinde dava açılıp açılmadığını, ihtiyati tedbir kararı alınıp alınmadığını takip etmelidir. Bu usul izlenmeden davanın doğrudan reddine karar verilmesi hatalıdır. Davacının süresi içinde istirdat davası açtığının anlaşılması halinde, zayi nedeniyle iptal istemli dava konusuz kaldığından, ret kararı kaldırılarak konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmelidir.
Ele alınan sorunlar
Zayi çek iptali davasında hamilin ortaya çıkması halinde izlenecek usul → kabul
İddia: Davacı vekili, çekin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesi gerektiğini, TTK'nun 757 ve devamı ile 858/1-s madde atfı gereğince çeklerde de aynı hükümlerin uygulanacağını, bankadan çek ve ibraz eden hamil bilgileri sorulmadan ve iade davası açma konusunda süre tanınmadan davanın reddedilerek haklarının engellendiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını ve davanın kabulünü talep etmiştir.
Gerekçe: TTK 818/1-s yollaması ile 758. maddesine göre, çeki eline geçiren kişi (hamil) bilindiği takdirde mahkeme, dilekçe sahibine istirdat davası açması için uygun süre vermeli, bu süre içinde dava açılmadığı takdirde ödeme yasağı kararını kaldırmalıdır. İlk derece mahkemesince bu yolda işlem yapılmadan davanın reddine karar verilmiş olması hatalıdır. Dosya kapsamından, davaya konu çekin 05/10/2017 tarihinde bir banka aracılığıyla elektronik takas yoluyla ibraz edildiği ve böylece çek hamilinin ortaya çıktığı anlaşıldığından, davacı vekiline muhtıra çıkarılarak, muhtıranın tebliğinden itibaren 10 günlük kesin süre içinde TTK 763. maddesi uyarınca hasımlı olarak ihtiyati tedbir talepli istirdat davası açması ve bu davayı açtığına, ödeme yasağının devamına dair ihtiyati tedbir kararı verildiğine ilişkin belgeyi ibraz etmesi; belirtilen kesin süre içinde dava açmadığı veya kararı ibraz etmediği takdirde ödemeden men kararının kaldırılacağının ihtar edilmesi gerekir. Davacı vekili tarafından ihtiyati tedbir talepli istirdat davası açıldığına dair belgeler ibraz edilmiş olduğundan, çek yönünden zayi nedeniyle iptal istemli davanın konusu kalmamıştır; bu eksiklik duruşma açılmaksızın giderilmiş olduğundan ilk derece mahkemesinin davanın reddine ilişkin kararı kaldırılarak konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
Zayi çek iptali davasında hamilin sonradan ortaya çıkması halinde mahkemenin izlemesi gereken usul (istirdat davası için kesin süre verilmesi, ihtiyati tedbir kararının takibi ve bu süreç sonunda konusu kalmayan davanın akıbeti) hakkında somut bir uygulama örneği ortaya koyduğundan bölgesel emsal değer taşımaktadır.
Usul tespitleri
- Hak düşürücü süre
- Zayi çek iptali davasında hamilin ortaya çıkması halinde, mahkemece verilen muhtıranın tebliğinden itibaren 10 günlük kesin süre içinde davacının hasımlı olarak ihtiyati tedbir talepli istirdat davası açması ve bu davayı açtığına ve ödeme yasağının devamına dair ihtiyati tedbir kararı verildiğine ilişkin belgeyi ibraz etmesi gerekir; aksi halde ödemeden men kararı kaldırılır.
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
çek iptali↗ zayi↗ istirdat davası↗ ödeme yasağı↗ ihtiyati tedbir↗ hamil↗ konusuz kalma↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2018/177
KARAR NO 2018/309
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAFKARAR
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ İSTANBUL 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 19/12/2017
NUMARASI 2017/510 Esas-2017/987 Karar
DAVA
Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))
İSTİNAF KARAR TARİHİ 26/03/2018
Görülen dava neticesinde; davanın reddine ilişkin hükmün davacı vekilince istinafı üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA
Davacı vekili 30/05/2017 tarihli dava dilekçesinde; ... keşideli 25.09.2017 keşide tarihli, 20.000-TL bedelli ve ...Ticaret Ltd Şti keşideli, 05.10.2017 keşide tarihli, 10.000-TL bedelli çeklerin kaybolduğunu, vekil edenin telafisi güç zararlara uğramaması amacı ile çek hakkında öncelikle ödeme yasağı kararı verilerek çekin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Talep konusu .... keşideli 25.09.2017 keşide tarihli, 20.000-TL bedelli çek yönünden dava takip edilmediğinden bu çek yönünden davanın açılmamış sayılmasına, diğer talep konusu ... Ticaret Ltd Şti keşideli, 05.10.2017 keşide tarihli, 10.000-TL bedelli çek yönünden çekin zayii olmadığı anlaşılmakla talebin reddine karar vermiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
Davacı Vekili ... A.Ş. tarafından .... Limited Şirketi adına keşide edilen, 05/10/2017 tarihli, İstanbul keşide yerli, .... seri numaralı, 10.000- TL bedelli .... İkitelli Organize Sanayi Şubesi çekinin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesi gerektiğini, kıymetli evrakların iptaline ilişkin hükümler T.T.K.'nun 757. ve devamı maddelerinde düzenlenmiş olup, T.T.K.'nun 858/1-s madde atfı gereğince çekler içinde aynı hükümlerin uygulandığını, .... A.Ş.'den çek ve ibraz eden hamil bilgileri sorulmadan ve iade davası açma konusunda süre tanınmadan davanın reddi kararı verilerek haklarının engellendiği belirtilerek kararın kaldırılması ve davanın kabulüne karar verilmesi talep edilmiştir.
GEREKÇE
Davacı ....A.Ş. vekili 14/06/2017 tarihli dilekçesiyle, davaya konu çeklerden 20.000,- TL bedelli 25/09/2017 tarihli çekin müvekkili banka vasıtasıyla takas yoluyla ibraz edildiğini, devam eden Büyükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığı 2017/21922 soruşturma dosyasından çek aslının talep edildiğini, Savcılığın talebi gereğince çek aslının soruşturma dosyasında incelenmek üzere Savcılığa gönderildiğini belirterek davanın ... A.Ş. tarafından keşide edilmiş 10.000- TL bedelli çek yönünden devam ettiklerini bildirerek bu çekin iptaline karar verilmesini talep etmiştir. İlk Derece Mahkemesi'nce, .... İkitelli Organize Sanayi Şubesi'ne müzekkere yazılarak, .... Ticaret A.Ş. tarafından keşide edilen, 05/10/2017 tarihli, İstanbul keşide yerli, ....
seri numaralı, 10.000- TL bedelli çek hakkında ödeme yasağı kararı verildiğini belirterek, söz konusu çekin 3. şahıslar tarafından bankaya ibrazı halinde herhangi bir ödeme yapılmamasıve yapılan işlemler ile ilgili olarak bilgi verilmesi, ayrıca çekin bankaya ibrazının yapılıp yapılmadığı, ibraz edilmiş ise ibraz edenin açık kimlik bilgilerinin, çek suretinin ve çek bilgilerinin gönderilmesi istenilmiş, ... cevabı yazısında; ilgili çekin elektronik takas aracılığıyla ibraz edilmiş olup, ödeme yasağı kararına göre işlem yapıldığını belirterek, çekin fotokopisini göndermişlerdir. Çeklerde de uygulama yeri bulunan TTK.818/1-s yollaması ile 758. maddesine göre çeki eline geçiren kişi bilindiği taktirde mahkeme dilekçe sahibine istirdat davası açması konusunda uygun süre vereceği bu süre zarfında davayı açmadığı taktirde ödeme yasağı kararını kaldıracağı düzenlenmiştir.Mahkemece bu yolda işlem yapılmadan davanın reddine karar verilmiş olması nedeniyle Dairemizce, davaya konu ...
Sanayi ve Tic.Ltd.Şti.'ne ait ... nolu hesaba tanımlı .... nolu 05/10/2017 keşide tarihli 10.000,- TL tutarındaki çekin 05/10/2017 tarihinde .... A.Ş. tarafından elektronik takas aracılığıyla ibraz edildiği anlaşıldığından ve böylece çek hamili ortaya çıkmış olduğundan; davacı vekiline muhtıra çıkarılarak, muhtıranın tebliğinden itibaren 10 günlük kesin süre içinde TTK.763.maddesi uyarınca hasımlı olarak ihtiyati tedbir talepli istirdat davası açması, istirdat davası açtığına ve ödeme yasağının devamına dair ihtiyati tedbir kararı verildiğine ilişkin derkenar yazısını dairemiz dosyasına ibraz etmesine, belirtilen kesin süre içinde dava açmadığı veya ihtiyati tedbir verildiğine dair kararı ibraz etmediği takdirde belirtilen çek hakkında verilen ödemeden men kararının kaldırılacağı hususunun ihtarına ilişkin ara kararı verilmiş,Davacı ....
A.Ş. vekili tarafından ihtiyati tedbir talepli istirdat davası açıldığına dair belgeler uyap aracılığıyla gönderilmiş olup ,iptali talep edilen bir adet çek ibraz edildiğinden ve davacı tarafça hamile istirdat davası açılmış bulunduğundan , bir adet çek yönünden Zayi nedeniyle iptal istemli davanın konusu kalmadığından ,eksiklik duruşma açılmaksızın dairemizce giderildiğinden ilk derece mahkemesinin davanın reddine ilişkin kararı kaldırılarak konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜNE; İstanbul 13. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2017/510 Esas 2017/987 Karar sayılı 19/12/2017 tarihli hükmün 2.bendinin HMK.'nun 353(1)b-3 maddesi gereği KALDIRILMASINA, Keşidecisi ... Sanayi ve Ticaret Ltd Şti olan 05.10.2017 keşide tarihli, 10.000-TL bedelli çek ibraz edildiğinden konusu kalmayan dava nedeniyle bir KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,"
İlk derece yargılamasına ilişkin olarak ;"Harç peşin alındığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına, Yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, Bakiye gider avansının kararın kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,"Davacı tarafından yatırılan peşin istinaf harcının istek halinde kendisine iadesine, İstinaf yoluna başvuran tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, Dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine ,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK.'nun 362.ç maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.27/03/2018
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/281218 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi