Zayi nedeniyle çek iptali kararının, çeki elinde bulunduran meşru hamil tarafından iptali istemi
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2018/148 E. 2018/787 K. · · İlk derece: BAKIRKÖY 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
Diğer / sınıflanamadıistinaf başvurusunun esastan reddiTemyiz yolu açık
★ Emsal
Gerekçe özeti
Zayi nedeniyle verilen çek iptali kararı, hasımsız alındığından ve ilgilinin borçluluğunu saptamadığından kesin hüküm teşkil etmez; çeki süresinde ibraz eden meşru hamil, iptal kararının hasımsız alındığı kişiyi (iptal davasının davacısını) hasım göstererek bu iptal ilamının iptalini talep edebilir. Bu durumda meşru hamillik iddiasını destekleyen deliller (fatura, tahsilat makbuzu, cari hesap ekstresi) sunulmuş ve karşı tarafça bu iddiayı çürütecek delil ibraz edilmemişse, iptal ilamının iptaline karar verilmesi isabetlidir.
Ele alınan sorunlar
Zayi nedeniyle verilen çek iptali kararının kesin hüküm teşkil edip etmediği ve iptal davasının açılabilirliği → ret
İddia: Davalı vekili, çekin zayi nedeniyle iptaline karar verildiğini, bu kararın kesinleştiğini ve başka bir mahkemeden bu kararın iptalinin talep edilemeyeceğini, ayrıca mahkemenin gerekli araştırmayı yapmadan ve delilleri toplamadan karar verdiğini ileri sürerek istinaf etmiştir.
Gerekçe: TTK 652/1 uyarınca iptal kararı verilmesi halinde hak sahibi hakkını senetsiz olarak da ileri sürebilir. Mahkemeden alınan iptal kararı yalnızca hak sahipliğinin tanısına (teşhisine) olanak verir; hasımsız alınması gereken bu karar ilgilinin borçluluğunu saptamaz ve kesin hüküm teşkil etmez. Borçlu, iptal kararına karşın iptal kararı alan kişinin hak sahibi olmadığını öne sürebilir. İptal kararının ibrazı üzerine çek bedelini ödeyen keşideci, kaybolduğu iddia edilen çekin sonradan yetkili hamil tarafından ibraz edilmesi halinde TTK 646 ve 647. maddelerindeki şartların oluşması durumunda ödeme def'inde bulunamayacak ve çek bedelini ibraz eden hamile bir daha ödemek zorunda kalacaktır. Bu nedenle çeki süresinde bankaya ibraz eden hamil, iptal davasının davacısını hasım göstererek bu kişinin aldığı iptal ilamının iptalini talep edebilir.
Gerekçe kaynağı: özgün
Davacının çek üzerinde meşru hamil sıfatının bulunup bulunmadığı → ret
Gerekçe: Davalının çek üzerinde cirosu olmayıp lehdardan satış sözleşmesine istinaden aldığını iddia ettiği; çeki süresinde bankaya ibraz eden davacının, ilgili şirket ile olan ticari ilişkisi nedeniyle çeki elinde bulundurduğu, bu hususu doğrulayan fatura, tahsilat makbuzu ve cari hesap ekstresinin sunulduğu; davalıya delillerini bildirmesi için iki haftalık kesin süre verildiği, ancak satış vaadi sözleşmesi dışında delil ibraz edilmediği anlaşılmakla davacının meşru hamil olduğu sonucuna varılmıştır.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
Zayi nedeniyle hasımsız alınan çek iptali kararlarının kesin hüküm teşkil etmediği ve meşru hamilin bu kararın iptalini talep edebileceği yönündeki tespit, benzer çek iptali iptal davalarında bölgesel ikna edici emsal niteliği taşımaktadır.
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
çek iptali↗ zayi↗ meşru hamil↗ kesin hüküm teşkil etmeme↗ hasımsız karar↗ ödeme def'i↗ kesin süre↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2018/148
KARAR NO 2018/787
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ BAKIRKÖY 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 19/09/2017
NUMARASI 2016/966 Esas 2017/637 Karar
DAVA
Çek İptali Kararının İptali
İSTİNAF KARAR TARİHİ 28/06/2018 (20/07/2018 yazım tarihli )
Davanın kabulune ilişkin hükmün davalı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA
Davacı vekili ;... Ltd. Şti ile ticari alışverişi nedeniyle , 68.000- TL alacağına karşılık olarak 11.01.2016 tarihinde makbuz karşılığında . ..Ltd.Şti'ye ait ,... Ltd Şti lehine yazılı .... ve . .. Lti Şti cirolu çeki alarak hesaplarına geçirdiğini, müvekkili şirketin 03/07/2016 tarih ve T.C. ...Bankası A.Ş. Trabzon Girişimci Şubesine ait 0018149 seri nolu 68.000-TL'lik çeki ...Bankası A.Ş Ankara Kazım Karabekir şubesindeki hesaplarına tahsil amacıyla verdiğini, banka şubesince takastan dönen çekin üzerine İstanbul/Bakırköy 4.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2016/374 Esas sayılı dosyasından ödeme yasağı konulduğunu ve bu durumun ilgili mahkemeye bildirildiğinin belirtildiğini, müvekkilinin bankadan bilgi beklerken çek sahibi tarafından çekin iptal kararı alındığını öğrendiklerini, çekin şubeye ibraz edildiğini mahkemeye bildirmediğini belirterek, mahkemece zayi nedeniyle iptaline karar verilen ...Ltd.Şti' tarafından keşide edilen 0018149 seri nolu 68.000- TL bedelli çekin iptaline ilişkin Bakırköy 4.
ATM nin 2016/374 esas sayılı kararın iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP
Davalı vekili Bakırköy 4.Asliye Ticaret Mahkemesinde açılan davanın yasal ilan ve bekleme süresi dolduğundan çekin zayi nedeniyle iptaline karar verildiğini ve kararın kesinleştiğini, davaya konu edilen çeki elinde bulunduran yasal hamilin süresi içinde ilgili mahkemeye müracaat ederek mahkemece verilen ödeme yasağının kaldırılmasını talep etmediğini yasal olarak bir mahkemenin verdiği kesinleşmiş bir hükmün iptali diğer mahkemeden talep edilmesinin yasaya ve hukuka aykırı olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Mahkemece; Bakırköy 4.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2016/374 Esas, 2017/637 Karar Sayılı davasında zayi nedeniyle iptaline karar verilen çekin ... Bankası Trabzon Girişimci Şubesi'ne ait keşidecisi .... Tic. Ltd. Şti olan 03/07/2016 keşide tarihli, 0018149 seri numaralı 68.000-TL bedelli çek olduğunu, mahkemece 12/10/2012 tarihli celsede anılan çekin zayi nedeniyle iptaline karar verildiğini, dosyada çekin ibraz tarihinden sonra muhatap bankaya ibraz bilgilerine ilişkin yazılmış herhangi bir yazı bulunmadığının görüldüğünü,... ve Tic. Ltd. Şti tarafından 14/10/2016 tarihli dilekçe ile iptal talebine konu çekin ellerinde olduğunu bildirir ve iptal talebinin reddine karar verilmesi isteğini içerir dilekçe ibraz edildiğini, kıymetli evrakın ziyaı sebebiyle verilen iptal kararları maddi anlamda kesin hüküm teşkil etmeyip, iptal edilen kıymetli evrakın ortaya çıkması halinde verilen iptal kararının ortadan kaldırılmasının mümkün olduğunu, somut olayda Bakırköy 4.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2016/374 Esas, 2017/637 Karar Sayılı kararı ile iptaline karar verilen ....Bankası Trabzon Girişimci Şubesi'ne ait keşidecisi ....
Ltd. Şti olan 03/07/2016 keşide tarihli, 0018149 seri numaralı 68.000-TL bedelli çekin ibraz edildiğini belirterek davanın kabulüne karar vermiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
Davalı vekili, mahkemece çekin çalındığı iddiası ile açılan davada çekin zayi nedeniyle iptaline karar verildiğini kararın kesinleştiğini, bu kararın iptalinin talep edilemeyeceğini, mahkeme gerekli araştırmayı yapmadan delilleri toplamadan karar verdiğini belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını davanın reddini talep etmiştir.
GEREKÇE
TTK'nın 652/1. maddesi uyarınca iptal kararı verilmesi halinde hak sahibi hakkını senetsiz olarak da ileri sürebilecektir. Mahkemeden alınan iptal kararı yalnızca hak sahipliğinin tanısına (teşhisine) olanak verir. Yasa uyarınca hasımsız alınması gereken iptal kararı ilgilinin borçluluğunu saptamaz ve kesin hüküm teşkil etmez. Borçlu, iptal kararına karşın iptal kararı alan kişinin hak sahibi olmadığını öne sürebilir. Alınan iptal kararının ibrazı üzerine çek bedelini ödeyen keşideci (borçlu) kaybolduğu iddia edilen çekin sonradan yetkili hamil tarafından ibraz edilmesi halinde TTK. 646 ve 647. maddelerindeki şartların oluşması durumunda ödeme definde bulunamayacak ve çek bedelini ibraz eden hamile bir daha ödemek zorunda kalacaktır.
Davalının çek üzerinde cirosu olmayıp lehdardan satış sözleşmesine istinaden aldığını iddia ettiği, çeki süresinde bankaya ibraz eden davacı hamilin, iptal davasının davacısını hasım göstererek bu şahsın aldığı çekin iptaline ilişkin ilamın iptalini talep edebileceği ,davacının çeki elinde bulundurma sebebinin .... Ltd. Şti. ile olan ticari ilişkisi nedeniyle davacıya verildiği , fatura, tahsilat makbuzu ve cari hesap ekstresinin sunulduğu, davacının olayda meşru hamil olduğu anlaşılmakla 25.04.2017 tarihli celsede davalıya tüm delillerin bildirilmesi için iki haftalık kesin süre verildiği satış vaadi sözleşmesi dışında delil ibraz edilmediği, anlaşılmakla; davanın kabulü ile iptal kararının iptaline ilişkin kararda isabetsizlik bulunmadığından davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle:
Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,
Alınması gerekli 35,90 TL istinaf karar harcının ; davalı tarafından peşin yatırılan 291,- TL harçtan mahsubu ile fazla olan 255,10 TL'nin davalıya iadesine,
İstinaf yoluna başvuran davalı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, hükümden sonra davacı yan gider avansından karşılanan 31,20 -TL posta masrafının davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, kararın taraf vekillerine tebliğine ,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda, HMK 361/1 gereği kararın tebliğinden itibaren 2 hafta süre içinde Yargıtay temyiz yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 28/06/2018
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/278478 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi