6102TTK Türk Ticaret Kanunu

Simsarlık sözleşmesinden kaynaklanan alacakta görevli mahkemenin belirlenmesi

İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2018/1161 E. 2018/850 K. · · İlk derece: İSTANBUL ANADOLU 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

İtirazın iptalikaldırıp gönderme (HMK 353/1-a)Kesin

★ EmsalGörev ve yetkiDava şartı (hukuki yarar / ehliyet / kesin hüküm)usul emsali

Davacının nitelemesi: Ticari Satımdan Kaynaklanan mahkemenin nitelemesiyle örtüşüyor

Gerekçe özeti

Simsarlık (tellallık) sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsiline yönelik itirazın iptali davasında görevli mahkemenin belirlenmesi için davalının tacir sıfatını haiz olup olmadığının araştırılması gerekir; davalı tacir ise TTK 4/1 uyarınca dava ticari dava niteliğinde olup görev Asliye Ticaret Mahkemesine, davalı tacir değilse görev Asliye Hukuk Mahkemesine aittir. Görev hususu kamu düzenine ilişkin olduğundan taraflarca ileri sürülmese dahi mahkemece res'en gözetilmesi zorunludur ve bu konuda kazanılmış hak oluşmaz.

Ele alınan sorunlar

Uyuşmazlığın hukuki niteliğinin (kira sözleşmesi mi, simsarlık sözleşmesi mi) belirlenmesi → kabul

Gerekçe: Dava, davalının imzaladığı beyan edilen tellallık (simsarlık) sözleşmesi gereğince davacıya ödenmesi gereken hizmet bedelinin tahsili amacıyla başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali davasıdır. Uyuşmazlığın kira sözleşmesinden kaynaklandığına ilişkin ilk derece mahkemesinin tespiti yerinde değildir.

Gerekçe kaynağı: özgün

Görevli mahkemenin tespiti ve davalının tacir sıfatının araştırılması gerekliliği → kabul

İddia: Davacı vekili, müvekkilinin tacir olduğunu ve sözleşmeye konu gayrimenkulün işyeri niteliğinde olup ticari maksatla kiraya verildiğini belirterek davanın Asliye Ticaret Mahkemesi'nde, aksi halde Tüketici Mahkemesi'nde görülmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

Gerekçe: TTK'nın 4/1 maddesi uyarınca komisyon sözleşmesine ilişkin 532-545 maddeleri ile ticari temsilciler, ticari vekiller ve diğer tacir yardımcıları için öngörülen hususlardan doğan hukuk davaları ticari dava sayılır. Davanın mutlak ticari dava olmadığı, davacının tacir olduğu ancak davalının tacir olup olmadığının dosya kapsamından anlaşılamadığı görülmüştür. Davacı vekilinin tüketici mahkemesinin görevli olabileceği beyanı yönünden ise, davalıya ait işyerinin kiralanması için akit yapıldığı anlaşıldığından tüketici işlemi söz konusu olmadığından Tüketici Mahkemesi de görevli değildir. Görev kamu düzenine ilişkin olup taraflarca ileri sürülmese dahi res'en göz önünde bulundurulması zorunludur; görev konusunda kazanılmış hak söz konusu olmaz. Mahkemece davalının tacir olup olmadığı belirlenmeli; davalı tacir ise TTK'nın 4/1 maddesi gereği ticari dava söz konusu olacağından davaya bakma görevinin ilk derece mahkemesinde (Asliye Ticaret Mahkemesi) olduğu gözetilerek işin esasına girilip taraf delilleri toplanarak sonuca uygun karar verilmeli; davalı tacir değilse davaya bakma görevi Asliye Hukuk Mahkemesine ait olacağından görevsizlik kararı verilmelidir.

Gerekçe kaynağı: özgün

Emsal değeri

Simsarlık sözleşmesinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda görevli mahkemenin tespitinde davalının tacir sıfatının araştırılmasının zorunlu olduğu ve görevin kamu düzenine ilişkin olarak res'en gözetilmesi gerektiği yönündeki tespit, benzer görev uyuşmazlıklarında yol gösterici niteliktedir.

Usul tespitleri

Görevli mahkeme
Simsarlık (tellallık) sözleşmesinden kaynaklanan alacak davasında, davalının tacir olması halinde TTK 4/1 gereği dava ticari dava niteliğinde olup Asliye Ticaret Mahkemesi görevlidir; davalının tacir olmaması halinde ise görev Asliye Hukuk Mahkemesine aittir.
Dava şartı
görev (kamu düzenine ilişkin olduğundan res'en gözetilmesi gereken bir dava şartı olarak değerlendirilmiştir)

Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
simsarlık sözleşmesi tellallık sözleşmesi görev kamu düzeni tacir sıfatı itirazın iptali ticari dava kazanılmış hak

Atıf yapılan mevzuat: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK) — TTK 4/1 · BK — BK 520

Karar metni

Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2018/1161

KARAR NO 2018/850

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL ANADOLU 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 21/11/2017

NUMARASI 2017/269 E.-2017/1070 K.

DAVA

İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ 29/06/2018

İlk derece mahkemesince verilen hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili, davalı tarafın müvekkiline, kiralama için temsil sözleşmesine istinaden borcun ödenmemesi üzerine davalı aleyhine İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı dosyası ile icra takibi başlattıklarını, davalı tarafın borcunu ödemediği gibi haksız olarak takibe itiraz ettiğini belirterek itirazın iptali ile takibin devamına, davalının %20 den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, müvekkili ile davacı arasında herhangi bir sözleşme imzalanmadığını, müvekkilinin davacı ile hiç bir ticari ilişkisinin bulunmadığını, davacının davasında yasal dayanağının bulunmadığını belirterek davanın husumet yokluğundan ve esastan reddine karar verilmesine karar verilmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, HMK 114/1-c ve 115/2 maddesi gereğince mahkememiz görevsiz olmak ile usulden reddine, kararın kesinleşmesi ile birlikte iki hafta içinde müracaat edildiği takdirde dosyanın görevli İstanbul Anadolu Sulh Mahkemesine gönderilmesine, Harç ve mahkeme giderlerinin görevli mahkemece ele alınmasına, süresinde görevli mahkemeye gönderilmesi konusunda müracaat olmadığı takdirde talep halinde harç ve yargılama giderleri konusunda karar verilmesine, ve davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

İstinaf yoluna başvuran davacı vekili, müvekkili şirketin, Ticaret Odası'na kayıtlı, TTK ile ilgili maddeleri gereği ticari faaliyetle uğraşan bir anonim şirket olup ayrıca sözleşmeye konu gayrimenkulün işyeri niteliğinde olduğunu ve ticari maksatla kiraya verildiğini, davanın bu nedenle İstanbul Anadolu Asliye Ticaret Mahkemesi'nde açıldığını, esasen kanunen taraflardan birinin tacir sıfatına haiz ise açılacak davada görevli mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemesi'nde açılması gerektiği için öncelikle bu kararın usul ve kanuna uygun olduğunu belirterek, aksi kanaatte olunması durumunda görevi mahkemenin Tüketici Mahkemesi olabileceğini, zira taraflar arasında yapılan sözleşmenin yani esasında Simsarlık Sözleşmesi mahiyetinde olup sözleşmeler sonucu doğan alacakların da emlak komisyon alacağı niteliğinde olduğunu belirterek, Sulh Hukuk Mahkemelerinde görülmeye devam etmesine karar veren yerel mahkemenin göreve ilişkin kararının bozulmasına, davanın öncelikle Asliye Ticaret Mahkemesi'nde aksi halde Tüketici Mahkemeleri'nde görülmeye devam edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Elde ki dava; davalının imzaladığı beyan edilen tellallık(simsarlık ) sözleşmesi gereğince davalı tarafın, davacıya, ödemesi gereken hizmet bedelinin tahsili amacıyla başlatılmış başlatılan İstanbul Anadolu 16. İcra Müdürlüğünün 2017/1928 E. sayılı dosyasına vaki itirazın iptali davasıdır. Uyuşmazlığın kira sözleşmesinden kaynaklandığına ilişkin İlk Derece Mahkemesinin tesbiti yerinde değildir.

6098 sayılı Borçlar Kanunu'nun 520'inci maddesinde simsarlık sözleşmesi düzenlenmiştir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 4/1 maddesinde her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ile tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın ".. Komisyon sözleşmesine ilişkin 532 ile 545, ticari temsilciler, ticari vekiller ve diğer tacir yardımcılarının için öngörülmüş ... hususlardan doğan hukuk davaları ticari dava sayılır" düzenlemesi yapılmıştır.

Davanın mutlak ticari dava olmadığı ,davacı tacir ise de davalının tacir olup olmadığı dosya kapsamından anlaşılmamaktadır.Davacı vekili tüketici mahkemesinin görevli olabileceğini beyan etmekte ise de davalıya ait işyeri kiralanması için akit yapıldığı anlaşılmakla tüketici işlemi sözkonusu olmadığından Tüketici Mahkemesi de görevli bulunmamaktadır. Görev kamu düzenine ilişkin olup taraflarca ileri sürülmese dahi res'en göz önünde bulundurulması zorunludur. Görev konusunda kazanılmış hak söz konusu olmaz. Anlatılanlara göre mahkemece davalının tacir olup olmadığı belirlenerek ;davalı tacir ise TTK nun 4/1 gereği ticari dava sözkonusu olduğundan mahkemenin,eldeki davada görevli olduğu hususunu gözeterek işin esasına girip taraf delilleri toplanarak hasıl olacak sonuca uygun karar verilmesi gerekmektedir.Eğer davalı tacir değil ise;yukarıda açıklanan yasa hükümleri uyarınca davaya bakma görevi Asliye Hukuk Mahkemesine ait olduğundan görevsizlik kararı verilmek üzere kararın kaldırılmasına, anılan esaslara göre işlem yapılmak üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle:

Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜNE, Istanbul Anadolu 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2017/269 E.-2017/1070 K. Sayılı ve 21/11/2017 tarihli hükmünün HMK.'nın 353/1-a-3 maddesi gereği KALDIRILMASINA,

"Göreve ilişkin dava şartı yeniden değerlendirilmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine"

İstinaf yoluna başvuran davacı tarafından yatırılan 35,90- TL istinaf harcının istek halinde kendisine iadesine,

Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK.'nın 353.a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.29/06/2018

Kaynak: https://6102ttk.com/karar/278443 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi

Bu sitedeki içerik bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş veya tavsiye değildir. Resmî metin için mevzuat.gov.tr esastır.