Zayi nedeniyle çek iptali davasında bir çek hakkında hüküm kurulmaması
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2018/1517 E. 2018/1034 K. · · İlk derece: İSTANBUL 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
Kıymetli evrak iptali / Zayikaldırıp gönderme (HMK 353/1-a)Kesin
★ Emsalusul emsali
Davacının nitelemesi: Çek İptali (Hasımsız) mahkemenin nitelemesiyle örtüşüyor
Gerekçe özeti
Zayi nedeniyle çek iptali davasında, dava sürerken çeki elinde bulunduran hamil ortaya çıkarsa mahkeme başkaca hiçbir husus araştırmaksızın davacıya hamile karşı istirdat davası açması için kesin süre verir; süre sonunda istirdat davası açılırsa konusu kalmayan iptal talebi hakkında karar verilmesine yer olmadığına, açılmazsa davanın reddine karar verilmesi gerekir. Mahkemenin bu nihai kararı kurmayıp yalnızca süre verilmesiyle yetinmesi, HMK 297(2) uyarınca her talep hakkında hüküm kurma zorunluluğuna aykırılık oluşturur ve bu aykırılık kamu düzenine ilişkin olduğundan istinaf sebepleriyle bağlı kalınmaksızın resen gözetilerek kararın ilgili kısmının kaldırılmasını gerektirir.
Ele alınan sorunlar
Bir adet çek hakkında olumlu-olumsuz nihai karar verilmemesi → kısmi kabul
İddia: Davacı vekili, ilk derece mahkemesinin 147.649,29-TL bedelli çeke ilişkin talebi reddettiğini belirterek, çeklerin zayii nedeniyle iptali davalarında ibraz edilip edilmediğinin resen araştırılmasının kanunun sistematiğine aykırı olduğunu, ibraz eden kişinin dava açma yükümlülüğünün kendisine geçmesi gerektiğini, bu nedenle söz konusu çek için de davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.
Gerekçe: Çekler hakkında TTK 818/s maddesi atfıyla uygulanması gereken TTK 758(1) uyarınca, çeki eline geçiren kişi bilindiği takdirde mahkeme dilekçe sahibine hamile karşı iade (istirdat) davası açması için süre verir. Zayi nedeniyle iptal davası devam ederken hamil ortaya çıkarsa, mahkemece başkaca hiçbir husus araştırılmaksızın davacıya hamile karşı istirdat davası açmak üzere kesin mehil verilir; dava açıldığı takdirde konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına, açılmadığı takdirde davanın reddine karar verilir. Somut olayda ilgili çekin bankaya ibraz edildiği anlaşıldığından davacıya istirdat davası açması için 15 günlük kesin süre verilmiş ve tedbirin bu süre boyunca devamına karar verilmiştir; ancak sürenin sonunda istirdat davasının açılıp açılmadığına bağlı olarak konusuz kalma ya da ret şeklinde nihai bir hüküm kurulmamıştır. HMK 297(2) gereğince hükmün sonuç kısmında taleplerden her biri hakkında verilen hükmün ayrı ayrı yazılması gerekir. Davacı vekilinin bu çek için davanın reddedildiğine ilişkin istinaf sebebi yerinde değildir (zira karar davanın reddi şeklinde değildir); ancak bu çeğe ilişkin talebin nihai bir karara bağlanmamış olması hükmü HMK 297. maddesine aykırı kılmaktadır. Bu husus kamu düzenine aykırılık oluşturduğundan istinaf sebepleriyle bağlı kalınmaksızın resen gözetilerek, yukarıda belirlenen esaslar (istirdat davasının açılıp açılmadığına göre karar verilmesine yer olmadığına ya da davanın reddine hükmedilmesi) doğrultusunda işlem yapılıp davanın sonuçlandırılabilmesi için, hüküm bu çek yönünden kaldırılarak dosyanın kararı veren mahkemeye iadesine karar verilmiştir.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
Zayi nedeniyle çek iptali davasında, dava sürerken hamilin ortaya çıkması halinde mahkemenin başkaca araştırma yapmaksızın istirdat davası açılması için kesin süre vermesi ve sürenin sonunda konusuz kalma veya ret şeklinde nihai bir hüküm kurması gerektiği; bu nihai hükmün kurulmamasının HMK 297/2'ye aykırılık oluşturacağı ve kamu düzenine ilişkin olması nedeniyle istinaf sebepleriyle bağlı kalınmaksızın resen gözetilmesi gerektiği yönünden emsal niteliktedir.
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
zayi nedeniyle çek iptali↗ istirdat davası↗ kesin süre (mehil)↗ hamilin ortaya çıkması↗ HMK 297/2 - hükmün her talep hakkında ayrı kurulması↗ kamu düzenine aykırılık nedeniyle resen inceleme↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2018/1517
KARAR NO 2018/1034
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ İSTANBUL 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 11/04/2018
NUMARASI 2017/1035 E.-2018/288 K.
DAVA
Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))
İSTİNAF KARAR TARİHİ 07/09/2018
İlk derece mahkemesince verilen hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA
Davacı vekili, müvekkili bankaya ...Ltd. Şti. tarafından tevdi edilen, keşidecisi ... olan, 31/01/2018 keşide tarihli, ... çek nolu, 23.000-TL bedelli, keşidecisi ...olan, 28/02/2018 keşide tarihli, ... çek nolu, 8.000-TL bedelli, ... Bankası Sefaköy Şubesine ait, keşidecisi... Tic. Ltd.Şti.olan, 28/02/2018 keşide tarihli, ...çek nolu, 147.649,29-TL bedelli 3 adet çekin bankaya ulaştırılmak üzere kuryeye verilmişken zayi edildiğini söz konusu çeklerin piyasaya sunulmaması için ödeme yasağı konularak çeklerin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile 2 adet çekin zayii nedeni ile iptaline, tedbirin hüküm kesinleşinceye dek devamına, ... Bankası Sefaköy Şubesine ait, keşidecisi ... Tic. Ltd. Şti. olan, 28/02/2018 keşide tarihli, 3364826 çek nolu, 147.649,29-TL bedelli çek hakkında ibraz edene İstirdat davası açmak üzere 15 günlük kesin mehil verilmesine, tedbirin 15 gün boyunca devamına, bu süre dolduğunda tedbirin kaldırılmasına karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
Davacı vekili, kıymetli evrakların iptaline ilişkin hükümlerin Türk Ticaret Kanunu'nun 757 ve devamı maddelerinde düzenlendiğini, TTK.'nın 858/1-s madde atfı gereğince çekler için de aynı hükümlerin uygulandığını, poliçenin zayii nedeniyle iptali davalarında poliçenin ibraz edilip edilmediği tetkik edilmezken, aynı kanuni düzenlemeye tabi olan çeklerin zayii nedeniyle iptali davalarında mahkemelerce resen araştırma yapılarak çeklerin ibraz edilip edilmediklerinin bankalardan sorulması ve çekler ibraz edildiyse davanın reddedilmesinin kanunun iptal davalarında öngördüğü sistematiğe ve emredici hükümlere aykırı olduğunu, zayii olan çekleri ele geçiren ve iyi niyetli oldukları karine olarak kabul edilen şahısların, zayii nedeniyle yapılan ilana ve çeki ibraz ettiklerinde çek arkasına işlenen ödeme yasağı şerhine rağmen iptal talepli dosyalara çekleri sunmadıklarını, dava dosyasına çeklerin uhdelerinde olduklarına ilişkin hiçbir beyanda bulunmadıklarını, kanun düzenlemesi gereğince, karine olarak iyi niyetli kabul edilen 3.
Şahısların çekleri iptal dosyasına sunmaları ve dosyaya hiçbir beyanda bulunmaları halinde çeklerin iptaline karar verilmesi ve mahkemenin kesin hüküm teşkil etmeyen bu iptal kararının kaldırılması için iptal talep eden gerçek veya tüzel kişiye karşı dava açmalarının gerektiğini, dava açma yükümlüğünün bu kapsamda çeki elinde bulunduran kişiye geçmesi gerektiğini, yerel mahkemece kanunun öngördüğü açık düzenlemeye rağmen çeklerin ibraz edilip edilmediğinin resen tetkik edildiği ve ...Bankası Sefaköy Şubesine ait, ... Limited Şirketi tarafından keşideli,.... çek nolu, 28.02.2018 keşide tarihli, 147.649,29- TL bedelli çekin zayii nedeniyle iptali taleplerinin reddedildiği yerel mahkeme kararının kaldırılarak bu çek yönünden de davanın kabulü ile çekin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE
Dava, zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir.İlk Derece Mahkemesince ; 2 adet çekin zayi nedeniyle iptaline karar verilmiş ise de istinaf önüne getirilen kısımda 1 adet çek için olumlu olumsuz nihai bir karar verilmemiş, istinaf başvurusunda davanın reddine karar verildiği belirtilmekte ise de ;davanın reddine karar verilmediği , Bankası Atışalan İstanbul Şubesi tarafından gönderilen 12/03/2018 tarihli müzekkerede, keşidecisi....Şti.olan, 28/02/2018 keşide tarihli, ... çek nolu, 147.649,29-TL bedelli çekin, 09/03/2018 tarihinde şubelerine ibraz edildiği, dava konusu, keşidecisi .... Ltd.Şti.olan, 28/02/2018 keşide tarihli,... çek nolu, 147.649,29-TL bedelli çekin ... Bankası Atışalan İstanbul Şubesine ibraz edildiği bildirildiğinden, bu çek yönünden, davacıya istirdat davası açması için 15 günlük kesin süre verilmesine, tedbirin 15 gün süresince devamına karar verilerek davanın neticelendirildiği anlaşılmaktadır.
Çekler hakkında 818/s maddesi atfıyla uygulanması gereken TTK' nun 758/(1) maddesine göre çek veya senedi eline geçiren kişi bilindiği takdirde mahkemenin dilekçe sahibine iade davası açmak üzere süre verileceği düzenlenmiştir. Zayi nedeniyle iptal davası devam ederken hamilin ortaya çıkması halinde mahkemece başkaca hiçbir husus araştırılmaksızın davacıya hamile karşı istirdat davası açmak üzere kesin mehil verilir ve dava açıldığı takdirde konusu kalmayan dava nedeniyle bir karar verilmesine yer olmadığına ,açılmadığı takdirde davanın reddine karar verilir.
HMK nun 297(2)maddesi gereğince hükmün sonuç kısmında ,taleplerden her biri hakkında verilen hükmün yazılacağı düzenlenmiştir. Buna göre davacı vekilinin davanın bir adet çek için reddedildiğine ilişkin istinaf sebebleri yerinde değil ise de ; davacı tarafın çeklerden biri hakkında ki talebinin nihai karara bağlanmaması nedeniyle nedeniyle hükmün HMK 297.maddesine aykırı bulunduğu ,yukarıda belirlenen esaslar gereği işlem yapılarak davanın sonuçlandırılabilmesi için kamu düzenine aykırılık nedeniyle istinaf sebebleriyle bağlı kalınmaksızın bir adet çek için hüküm kurulmak üzere başvuruya konu çek için kaldırılarak dosyanın kararı veren mahkemeye iadesine karar verilmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle:
Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜNE; İstanbul 13. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2017/1035 Esas-2018/288 Karar sayılı ve 11/04/2018 tarihli hükmünün bir adet çeke ilişkin olarak HMK 353(1)a-4 gereği KALDIRILMASINA,
"28.2.2018 keşide tarihli 147.649,29- TL'lik çek hakkında hüküm verilmek üzere dosyanın mahkemesine iadesine"
İstinaf yoluna başvuran davacı tarafından yatırılan 35,90- TL maktu istinaf harcının istek halinde kendisine iadesine,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK.'nun 353(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 07/09/2018
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/277971 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi